Հաբիտուս I. մարդաբանական և հնագիտական ուսումնասիրություններ

Технология

Աշխատությունը նվիրված է առաձգական օղակներ ունեցող մանիպուլյատորների դինամիկական վարքի տեսական հիմքերի զարգացմանը և դրանց հաշվարկային մոդելավորման արդյունավետ ալգորիթմների ձևավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ռոբոտատեխնիկական մեխանիզմների այն համակարգերն են, որոնց կառուցվածքային տարրերը շարժման ընթացքում ենթարկվում են առաձգական դեֆորմացիաների, ինչի հետևանքով մանիպուլյատորի իրական դինամիկան էապես տարբերվում է բացարձակ կոշտ օղակներով իդեալականացված մոդելներից։ Քննվում են բազմաօղակ մեխանիկական համակարգերում կոշտ մարմնային շարժման և առաձգական տատանումների փոխկապակցվածությունը, իներցիոն ազդեցությունները, կառուցվածքային դեֆորմացիաները և դրանց ազդեցությունը աշխատանքային օրգանի դիրքավորման ճշգրտության ու համակարգի կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շարժման հավասարումների ձևավորմանը և այնպիսի մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը, որոնք միաժամանակ կարող են նկարագրել մանիպուլյատորի ընդհանուր շարժումը և առանձին օղակների դեֆորմացիոն վիճակը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հաշվարկային բարդության նվազեցումը, քանի որ բազմաստիճան ազատությամբ և բաշխված առաձգականությամբ համակարգերի ամբողջական դինամիկական մոդելները կարող են պահանջել զգալի հաշվարկային ռեսուրսներ։ Ուսումնասիրվում են մոդելի պարզեցման, համակարգի էական դինամիկական հատկությունների պահպանման և թվային հաշվարկների արդյունավետ կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները։ Մշակվող ալգորիթմների միջոցով հնարավոր է գնահատել շարժման ընթացքում առաջացող տատանումները, դեֆորմացիաները և համակարգի տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը դինամիկական արձագանքի վրա։ Կարևորվում է նաև տեսական մոդելների և թվային հաշվարկների արդյունքների համադրումը՝ դրանց ճշգրտության ու կիրառելիության գնահատման նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն թեթև կառուցվածքով, բարձր արագագործությամբ և մեծ աշխատանքային տարածք ունեցող ռոբոտային համակարգերի նախագծման համար, որտեղ կառուցվածքային առաձգականությունը չի կարող անտեսվել։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տեսական մեխանիկայի, տատանումների տեսության, հաշվողական մեխանիկայի և ռոբոտատեխնիկայի մոտեցումները՝ առաձգական օղակներով մանիպուլյատորների դինամիկական մոդելավորման գիտական հիմքերի և հաշվարկային գործիքների կատարելագործման նպատակով։

Биология

«Համառոտ կենդանաբանություն» աշխատությունը բնագիտական ուղղվածության ուսումնական կամ գիտահանրամատչելի հրատարակություն է, որը, ըստ վերնագրի, նախատեսված է կենդանիների աշխարհի մասին հիմնական գիտելիքներ մատուցելու համար։ Կենդանաբանությունը կենսաբանության այն ճյուղն է, որն ուսումնասիրում է կենդանիների կառուցվածքը, կենսագործունեությունը, բազմազանությունը, տարածվածությունը, վարքագիծը և շրջակա միջավայրի հետ ունեցած կապերը։ Վերնագրում «համառոտ» բառի առկայությունը հուշում է, որ նյութը կարող էր ներկայացված լինել ներածական և մատչելի ձևով՝ առանց բնագիտական բոլոր հարցերի մանրամասն քննության։ Աշխատությունը հնարավոր է ներառել է կենդանիների հիմնական խմբերի նկարագրություններ, դրանց տարբերակիչ հատկանիշներ, կենսակերպի առանձնահատկություններ և բնական միջավայրում ունեցած նշանակության մասին տեղեկություններ։ Նմանատիպ գրքերը կարող էին օգտագործվել ուսումնական գործընթացում՝ սովորողներին կենդանական աշխարհի մասին համակարգված նախնական պատկերացում տալու, բնության նկատմամբ հետաքրքրություն զարգացնելու և բնագիտական գիտելիքների տարածմանը նպաստելու նպատակով։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև հայերեն բնագիտական գրականության ձևավորման և 19-րդ դարում գիտելիքի տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանի համառոտ ուսումնական աշխատությունները կարևոր դեր կարող էին ունենալ բնագիտական առարկաների դասավանդման և մասնագիտական գիտելիքների ավելի լայն շրջանակների հասանելի դարձնելու գործում։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրից հնարավոր չէ հաստատել գրքի դասակարգման համակարգը, կենդանիների որ խմբերն են ներկայացված, արդյոք ներառված են պատկերներ կամ աղյուսակներ, և որքանով է նյութը նախատեսված դպրոցական ուսուցման համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական վերափոխումների և զբաղվածության ոլորտում առաջացած հիմնախնդիրների փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում աշխատանքի շուկայի կառուցվածքային փոփոխություններն են, աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, գործազրկության առաջացման գործոնները և բնակչության տնտեսական ակտիվության փոփոխությունները։ Քննության են առնվում տնտեսության տարբեր ճյուղերում սեփականության ձևերի, արտադրական հարաբերությունների և կազմակերպական կառուցվածքների վերափոխումների ազդեցությունները զբաղվածության մակարդակի ու կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին, որոնք պայմանավորված են արտադրության ծավալների փոփոխությամբ, ձեռնարկությունների վերակազմավորմամբ, մասնավոր հատվածի ձևավորմամբ և աշխատատեղերի կառուցվածքի փոփոխությամբ։ Ուսումնասիրվում են գործազրկության տարբեր դրսևորումները, աշխատուժի մասնագիտական և տարածքային շարժունակությունը, աշխատանքի շուկայում պահանջվող որակավորումների փոփոխությունը և աշխատուժի վերապատրաստման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական զբաղվածության քաղաքականության վերլուծությունը՝ ներառելով աշխատանքի տեղավորման աջակցության, մասնագիտական ուսուցման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և սոցիալական պաշտպանության հետ կապված մոտեցումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման նշանակությանը՝ այն դիտարկելով որպես տնտեսական ակտիվության և զբաղվածության ընդլայնման հնարավոր ուղղություն։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տարածքային անհամաչափություններին, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում աշխատանքի հնարավորությունների տարբերություններին, ինչպես նաև աշխատանքային միգրացիայի և բնակչության եկամուտների հետ զբաղվածության փոխկապակցվածությանը։ Տնտեսական բարեփոխումների և աշխատանքի շուկայի ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների սոցիալական ազդեցությունները և գնահատելու զբաղվածության կարգավորման մեխանիզմների դերը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը զբաղվածության հիմնախնդիրները դիտարկում է տնտեսական վերափոխումների լայն համատեքստում՝ համադրելով մակրոտնտեսական գործընթացների, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական քաղաքականության և մարդկային ռեսուրսների օգտագործման հարցերը։

Журналистика

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային լրատվության միջոցների լսարանի կառուցվածքի, վարքագծի, տեղեկատվական պահանջմունքների և լրատվամիջոցների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի լրատվական դաշտի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում լսարանն է որպես հաղորդակցական գործընթացի ակտիվ մասնակից, որի հետաքրքրությունները, սոցիալական բնութագրերը, տեղեկատվության ընտրության սովորությունները և լրատվամիջոցների նկատմամբ վստահությունը կարևոր դեր ունեն մեդիա բովանդակության սպառման ձևավորման մեջ։ Քննվում են լսարանի ուսումնասիրության տեսական մոտեցումները, դրա սոցիալ-ժողովրդագրական բաժանումը, տարբեր խմբերի տեղեկատվական նախասիրությունները և հեռուստատեսության, ռադիոյի, տպագիր մամուլի ու առցանց լրատվամիջոցների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լրատվական աղբյուրի ընտրության վրա ազդող գործոններին՝ տեղեկատվության հասանելիությանը, օպերատիվությանը, բովանդակության թեմատիկ ուղղվածությանը, ներկայացման ձևին և աղբյուրի նկատմամբ ձևավորված վստահությանը։ Դիտարկվում է նաև թվային հաղորդակցության զարգացմամբ պայմանավորված լսարանի վարքագծի փոփոխությունը, երբ տեղեկատվության սպառողը կարող է միաժամանակ օգտվել տարբեր հարթակներից, համեմատել աղբյուրները, մեկնաբանել և տարածել նյութերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լսարանի հետադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ ժամանակակից մեդիա միջավայրում հաղորդակցությունը հաճախ այլևս չի սահմանափակվում լրատվամիջոցից դեպի սպառող ուղղված միակողմանի տեղեկատվական հոսքով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հարցումներ, հարցազրույցներ, լսարանի չափման տվյալներ, բովանդակության վերլուծություն և սոցիոլոգիական այլ մեթոդներ՝ պարզելու տարբեր լրատվամիջոցների օգտագործման հաճախականությունը, նախընտրությունները և տեղեկատվական վարքագծի օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև մեդիա բովանդակության համապատասխանեցումը տարբեր լսարանների պահանջներին, թիրախային խմբերի առանձնացումը և լրատվամիջոցների հաղորդակցական ռազմավարությունների ձևավորումը։ Առանձին նշանակություն ունի մեդիագրագիտության խնդիրը՝ տեղեկատվության աղբյուրների գնահատման, տարբեր կարծիքների համադրման և վստահելի ու մոլորեցնող բովանդակության տարբերակման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լրագրագիտության, զանգվածային հաղորդակցության, մեդիայի սոցիոլոգիայի և լսարանի հետազոտության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու լրատվամիջոցների ու հասարակության միջև ձևավորվող փոխհարաբերությունների բնույթը։

Право

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների և որոշումների կատարման իրավական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական կառուցակարգերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության համակարգի արդյունավետության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Եվրոպական կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր իրավական ուժը, դրանց կատարման նկատմամբ միջազգային վերահսկողության մեխանիզմները և անդամ պետությունների պատասխանատվությունը ստանձնած պարտավորությունների պատշաճ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի վերահսկողական լիազորություններին, դատարանի վճիռների կատարման ընթացակարգերին, ինչպես նաև պետությունների կողմից անհատական և ընդհանուր բնույթի միջոցառումների իրականացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են մարդու խախտված իրավունքների վերականգնման իրավական հնարավորությունները, արդարացի փոխհատուցման տրամադրման կարգը, անհրաժեշտության դեպքում դատական վարույթների վերաբացման մեխանիզմները և իրավախախտումների կրկնությունը կանխարգելող օրենսդրական ու վարչական բարեփոխումների նշանակությունը։ Քննարկվում են միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական իրավական համակարգերի փոխհարաբերությունները, ազգային դատարանների ու պետական մարմինների դերակատարությունը, ինչպես նաև միջազգային պարտավորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և գործնական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դատարանի վճիռների կատարման վերահսկողության ընթացակարգերին, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերին և հաշվետվություններին, կատարման գործընթացի գնահատման չափանիշներին ու միջազգային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային և ներպետական իրավական կառուցակարգերի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով իրավունքի գերակայության, իրավական որոշակիության, արդյունավետ դատական պաշտպանության և մարդու հիմնարար իրավունքների երաշխավորման սկզբունքները։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում եվրոպական դատական նախադեպերի կիրառման, միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական օրենսդրության կատարելագործման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև դատական իշխանության անկախության, պետական մարմինների հաշվետվողականության, իրավակիրառ պրակտիկայի բարելավման և մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների ամրապնդման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, միջազգային դատական վերահսկողության նշանակության և դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման համար անհրաժեշտ իրավական ու կազմակերպական նախադրյալների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, միջազգային և սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Журналистика

Այս թեման վերաբերում է համացանցային զանգվածային լրատվամիջոցների ձևավորման և զարգացման գործընթացին Հայաստանում՝ ընդգծելով դրանց առաջացման պատմական, տեխնոլոգիական և սոցիալական հիմքերը։ Հայաստանի մեդիա դաշտում համացանցային ԶԼՄ-ները սկսեցին ձևավորվել 1990-ականների վերջից և հատկապես արագ զարգացան 2000-ականներից սկսած՝ ինտերնետի հասանելիության ընդլայնման և թվային տեխնոլոգիաների տարածման շնորհիվ։ Դրանք աստիճանաբար դարձան ավանդական տպագիր և հեռուստատեսային լրատվամիջոցների հիմնական մրցակիցը՝ առաջարկելով ավելի արագ, ինտերակտիվ և բազմաբովանդակ տեղեկատվության տարածման հնարավորություն։ Համացանցային մեդիայի զարգացման կարևոր առանձնահատկություններից է տեղեկատվության արագ թարմացումը և բազմակողմանիությունը, ինչը փոխեց նաև լրագրողական աշխատանքի բնույթը՝ դարձնելով այն ավելի օպերատիվ և հաճախ կախված օնլայն աղբյուրներից ու սոցիալական ցանցերից։ Հայաստանում այս գործընթացը նաև կապված է մեդիա սեփականության փոփոխությունների, քաղաքական ազդեցությունների և շուկայի փոքրության հետ, ինչը ձևավորել է որոշակի կենտրոնացվածություն և բովանդակային մրցակցություն։ Միաժամանակ զարգացել են նոր ձևաչափեր՝ նորությունների կայքեր, բլոգեր, օնլայն հեռուստաալիքներ և սոցիալական մեդիա հարթակներ, որոնք ընդլայնել են հանրային հաղորդակցության հնարավորությունները և բարձրացրել օգտատերերի մասնակցությունը տեղեկատվության ստեղծման գործընթացում։ Այս ամենի արդյունքում ձևավորվել է թվային մեդիա միջավայր, որտեղ տեղեկատվությունը ոչ միայն սպառվում է, այլ նաև ստեղծվում, տարածվում և մեկնաբանվում է բազմաբնույթ դերակատարների կողմից՝ փոխելով հասարակական կարծիքի ձևավորման ավանդական մեխանիզմները։