Հանրային կառավարման ֆինանսական ապակենտրոնացման հիմնախնդիրները և դրանց կարգավորման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում

Экономика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի և մարդկային զարգացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով գնահատելով տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը բնակչության կյանքի որակի, բարեկեցության և սոցիալական առաջընթացի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տնտեսական աճը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց ազդեցությունը կրթության, առողջապահության, զբաղվածության, եկամուտների մակարդակի և այլ սոցիալական բաղադրիչների վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են մարդկային զարգացման տեսական մոտեցումները, միջազգային գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները տարբեր ժամանակահատվածներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տնտեսական աճի ոչ միայն քանակական, այլև որակական ազդեցությունները՝ բացահայտելով այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են տնտեսական ձեռքբերումների վերածմանը մարդկային զարգացման իրական բարելավումների։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվում են վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ, համեմատական ուսումնասիրություններ և սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների գնահատումներ՝ ներկայացնելով զարգացման քաղաքականության հնարավոր ուղղություններ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական քաղաքականության, սոցիալական կառավարման և կայուն զարգացման խնդիրների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն նախատեսված է տնտեսագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են տնտեսական աճի և մարդկային բարեկեցության փոխազդեցության հարցերով։

История

Գիրքը ներկայացնում է IX դարում Հայաստան-ի պետականության վերականգնումը և Աշոտ Ա-ի դերը որպես անկախ հայկական թագավորության հիմնադիր։ Հիմնական բովանդակությունը․ Աշոտ Ա-ի գահակալությունը Բագրատունյաց իշխանության ամրապնդում և թագավորական իշխանության հաստատում։ Հայաստանի անկախության վերականգնում Արաբական տիրապետության թուլացում և պետական ինքնավարության ձեռքբերում։ Քաղաքական միավորումներ Նախարարական տների համախմբում և կենտրոնացված պետության ձևավորում։ Բյուզանդիայի և խալիֆայության հետ հարաբերություններ Դիվանագիտական և քաղաքական բարդ հարաբերություններ տարածաշրջանային ուժերի հետ։ Բագրատունյաց թագավորության հիմքերը Պետական կառավարման, բանակի և եկեղեցու համագործակցություն։

Право

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է դատական իշխանության անկախության հաստատման և զարգացման հիմնախնդիրների համալիր սահմանադրաիրավական վերլուծությանը Հայաստան-ում՝ որպես իրավական պետության կայացման առանցքային պայմաններից մեկը։ Աշխատությունում քննության են առնվում իշխանությունների բաժանման և հավասարակշռման սահմանադրական սկզբունքի կիրառման առանձնահատկությունները, դատական իշխանության ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը և դրա էվոլյուցիան սահմանադրական բարեփոխումների ընթացքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դատավորների անկախության երաշխիքներին՝ նշանակման, առաջխաղացման, կարգապահական պատասխանատվության և լիազորությունների դադարեցման ընթացակարգերի համատեքստում, ինչպես նաև դատական իշխանության նկատմամբ հնարավոր արտաքին ազդեցությունների կանխարգելման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև արդար դատաքննության իրավունքի ապահովման սահմանադրական երաշխիքները, դատական ինքնակառավարման մարմինների դերը և դատական համակարգի արդյունավետության բարձրացման ուղղությամբ իրականացվող բարեփոխումները։ Աշխատությունը ընդգծում է անկախ և անաչառ դատական համակարգի կարևորությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության, իրավունքի գերակայության ամրապնդման և հասարակական վստահության ձևավորման գործընթացում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի երկրաջերմային աղբյուրներում տարածված մանրէների բազմազանության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և կենսատեխնոլոգիական ներուժի ուսումնասիրությանը։ Գրքում երկրաջերմային էկոհամակարգերը դիտարկվում են որպես յուրահատուկ կենսաբանական միջավայրեր, որտեղ բարձր ջերմաստիճանը, հանքային բաղադրությունը, pH-ը և այլ ֆիզիկաքիմիական պայմաններ ձևավորում են առանձնահատուկ մանրէաբանական համայնքներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են երկրաջերմային աղբյուրների էկոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանցում բնակվող միկրոօրգանիզմների տարածվածությունը, տեսակային և ֆիլոգենետիկ բազմազանությունը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի պայմանների և մանրէաբանական կազմի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թերմոֆիլ և էքստրեմոֆիլ միկրոօրգանիզմներին, որոնց կենսագործունեությունը հարմարեցված է ծայրահեղ պայմաններին և որոնցից ստացվող կենսաբանական ակտիվ միացությունները կարող են ունենալ կարևոր կիրառական նշանակություն։ Գրքում ուսումնասիրվում են մանրէների աճի և զարգացման առանձնահատկությունները, ֆերմենտային ակտիվությունը, նյութափոխանակային գործընթացները, տարբեր սուբստրատներ օգտագործելու կարողությունը և արտաքին միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ հարմարվողականությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանրէաբանական ուսումնասիրությունների ժամանակակից մեթոդներին՝ ներառյալ մշակութային, կենսաքիմիական, մոլեկուլային և գենետիկական մոտեցումները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկրաջերմային մանրէաբանական համայնքների մասին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բացահայտված միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը։ Ուսումնասիրվում է դրանց կողմից արտադրվող ջերմակայուն ֆերմենտների, կենսաակտիվ նյութերի և այլ արժեքավոր կենսաբանական արտադրանքների հնարավոր կիրառումը արդյունաբերության, սննդի տեխնոլոգիաների, դեղագործության, գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտներում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի երկրաջերմային աղբյուրները կարող են դիտարկվել որպես յուրահատուկ գենետիկական և կենսատեխնոլոգիական ռեսուրս՝ նոր մանրէաբանական շտամների և կիրառական նշանակություն ունեցող կենսամոլեկուլների հայտնաբերման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսատեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, էկոլոգների, կենսաքիմիկոսների, կենսաբազմազանության հետազոտողների, դեղագործական և սննդային կենսատեխնոլոգիայի մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է կատարյալ SiO₂ և KH₂PO₄ բյուրեղներում ռենտգենյան ճառագայթների փնջերի ցրման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր արտաքին ազդեցությունների պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում ռենտգենյան դիֆրակցիան դիտարկվում է որպես բյուրեղային կառուցվածքի, բյուրեղացանցի վիճակի և արտաքին գործոնների հետևանքով առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրման բարձր զգայունությամբ ֆիզիկական մեթոդ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե արտաքին ազդեցությունների պայմաններում բյուրեղի ներքին կառուցվածքի փոփոխություններն ինչպես են արտահայտվում ռենտգենյան փնջերի տարածման, անդրադարձման և ցրման բնութագրերում։ Քննվում են բյուրեղացանցի պարբերական կառուցվածքի և ընկնող ճառագայթման փոխազդեցության առանձնահատկությունները, դիֆրակցիոն պայմանների ձևավորումը և ցրված ճառագայթման ինտենսիվության փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բնույթի արտաքին ազդեցությունների հետևանքով առաջացող առաձգական դեֆորմացիաների, ներքին լարումների և կառուցվածքային փոքր փոփոխությունների ազդեցության գնահատումը դիֆրակցիոն պատկերի վրա։ Կատարյալ բյուրեղների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնել նույնիսկ համեմատաբար փոքր կառուցվածքային փոփոխություններին, քանի որ բյուրեղացանցի բարձր կարգավորվածության պայմաններում արտաքին ազդեցությունների հետևանքները կարող են հստակ արտահայտվել ռենտգենյան ցրման բնութագրերում։ Ուսումնասիրվում են SiO₂-ի և KH₂PO₄-ի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանցով պայմանավորված դիֆրակցիոն վարքի հնարավոր տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել ցրված ճառագայթման անկյունային բաշխմանը, ինտենսիվությանը, դիֆրակցիոն առավելագույնների դիրքի և ձևի փոփոխություններին՝ որպես բյուրեղի վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվության աղբյուրների։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել փորձարարական տվյալները և ռենտգենյան դիֆրակցիայի տեսական պատկերացումները՝ արտաքին ազդեցությունների ու դիտվող փոփոխությունների միջև կապերը բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև բյուրեղների արձագանքի հնարավոր դարձելիության ուսումնասիրությունը և արտաքին գործոնի փոփոխության պայմաններում դիֆրակցիոն բնութագրերի վարքի գնահատումը։ Նման հետազոտությունները նշանակություն ունեն բյուրեղների ֆիզիկական հատկությունների և արտաքին միջավայրի նկատմամբ դրանց զգայունության ավելի խորքային ընկալման համար։ Ստացված օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը կարող է կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել բյուրեղային նյութերի բնութագրման, ռենտգենյան օպտիկայի, ճշգրիտ չափումների և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ զգայուն բյուրեղային համակարգերի հետազոտման ոլորտներում։ Աշխատությունը միավորում է պինդ մարմնի ֆիզիկայի, բյուրեղաֆիզիկայի և ռենտգենյան դիֆրակցիոն վերլուծության մոտեցումները՝ նպաստելով կատարյալ բյուրեղներում ճառագայթման տարածման և ցրման գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության սահմանադրական զարգացման հիմնական միտումների և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով իրավական ու քաղաքական կարգի ձևավորման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում Եվրամիության՝ որպես յուրահատուկ վերազգային քաղաքական և իրավական միավորի զարգացման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրա ինստիտուտների փոխհարաբերությունների, լիազորությունների և իրավական կարգավիճակի փոփոխությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է այն գործընթացը, որի միջոցով եվրոպական ինտեգրման խորացումը հանգեցրել է ընդհանուր իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգի աստիճանական ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Եվրամիության հիմնական կառույցների՝ Եվրոպական խորհրդի, Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական միության խորհրդի և Եվրոպական միության դատարանի դերերին ու փոխհարաբերություններին։ Քննարկվում են իշխանությունների և իրավասությունների բաշխման, ինստիտուցիոնալ հավասարակշռության, որոշումների կայացման և ժողովրդավարական լեգիտիմության հարցերը, ինչպես նաև անդամ պետությունների և վերազգային կառույցների միջև լիազորությունների սահմանազատման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ եվրոպական ինտեգրման տարբեր փուլերին և այն իրավական փոփոխություններին, որոնք ձևավորել են ժամանակակից եվրոպական իրավակարգը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սահմանադրականացման գործընթացին՝ որպես այնպիսի զարգացման, որի շրջանակում Եվրամիության հիմնարար պայմանագրերը, իրավական սկզբունքները, դատարանի նախադեպային իրավունքը և ինստիտուցիոնալ պրակտիկան աստիճանաբար ձեռք են բերել սահմանադրական նշանակություն։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, անդամ պետությունների շահերի և ընդհանուր եվրոպական նպատակների հավասարակշռումը, ինչպես նաև Եվրամիության կառավարման համակարգի լեգիտիմության և հաշվետվողականության հարցերը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Եվրամիության իրավական բնույթի, ինստիտուցիոնալ զարգացման և ժամանակակից եվրոպական քաղաքական կարգի կառուցվածքի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական և միջազգային իրավունքի մասնագետների, եվրոպական իրավունքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, քաղաքագետների, իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների և եվրոպական ինտեգրման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։