Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Քրիստոսի 1846 և հայոց ՌՄՂԴ թվականների օրացույց

    Հրատարակությունը ներկայացնում է 1846 թվականի օրացուցային համակարգը՝ զուգահեռ նշելով Քրիստոսի ծննդյան թվականությունն ու հայոց թվականությունը։ Երկու ժամանակագրական համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել տարբեր թվագրումների միջև և հասկանալ, թե ինչպես էին դրանք կիրառվում հայ հասարակական ու մշակութային կյանքում։ Օրացույցի հիմնական գործառույթը տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի կազմակերպված ներկայացումն էր, սակայն նման հրատարակությունները հաճախ ունեին նաև գործնական ու հոգևոր նշանակություն․ դրանց միջոցով հնարավոր էր հետևել եկեղեցական տոներին, հիշատակի օրերին և տարվա ընթացքում կատարվող ավանդական արարողություններին։ Ժամանակի հաշվարկը կարևոր էր նաև առօրյա աշխատանքի, ընտանեկան իրադարձությունների և համայնքային կյանքի կազմակերպման համար։ Այսպիսի տպագիր օրացույցները վկայում են, որ 19-րդ դարի հայ ընթերցողը միաժամանակ օգտվում էր միջազգային տարածում ունեցող քրիստոնեական թվագրումից և ազգային ժամանակագրական ավանդույթից։ Դրանք արժեքավոր նյութ են հայ տոմարագիտության, ժամանակագրության, եկեղեցական մշակույթի և տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել ժամանակի ընկալման ու հաշվարկման այն ձևերի մասին, որոնք կիրառվում էին ժամանակաշրջանի հայկական միջավայրում։

    Updated: 2026-11-06
    Քրիստոսի 1846 և հայոց ՌՄՂԴ թվականների օրացույց
    Online

    Mathematics

    ՎերպատնեշայիՆ անցումն ու ֆոտոասոցիացիան բոզե-կոնդենաստներում

    Աշխատությունը նվիրված է բոզե–էյնշտեյնի կոնդենսատներում (BEC) վերպատնեշային անցումների և ֆոտոասոցիացիայի երևույթների տեսական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով քվանտային վիճակների կառավարման և փոխազդող մասնիկային համակարգերի դինամիկայի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով արտաքին դաշտերի ազդեցությամբ տեղի են ունենում քվանտային ֆազային անցումներ՝ ներառյալ վերպատնեշային (over-barrier) անցումները, որոնք պայմանավորված են պոտենցիալային արգելքների քվանտային թունելավորման և էներգետիկ խթանման համակցությամբ։ Գրքում դիտարկվում է նաև ֆոտոասոցիացիայի գործընթացը, երբ լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ ատոմները կամ մոլեկուլները միավորվում են՝ ձևավորելով նոր կապակցված վիճակներ, և ինչպես է այդ գործընթացը ազդում կոնդենսատի ընդհանուր դինամիկայի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային Շրեդինգերի հավասարման լուծումներին, միջմասնիկային փոխազդեցությունների մոդելավորմանը և արտաքին դաշտերի ժամանակային մոդուլացման ազդեցությանը համակարգի կայունության վրա։ Հեղինակը կիրառում է թե՛ անալիտիկ, թե՛ թվային մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու համար կոնդենսատների քվանտային փուլային վարքագիծը և նոր կապակցված վիճակների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարևոր է տեսական ֆիզիկայի, քվանտային օպտիկայի և կոնդենսացված նյութերի ֆիզիկայի հետազոտողների համար՝ նպաստելով քվանտային համակարգերի վերահսկման մեխանիզմների զարգացմանը։

    Updated: 2026-09-18
    ՎերպատնեշայիՆ անցումն ու ֆոտոասոցիացիան բոզե-կոնդենաստներում
    Online

    Political Science

    Возможности использования стратегического потенциала Республики Армения контексте формирования международных коммуникационных коридоров

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ռազմավարական ներուժի օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային հաղորդակցական և տրանսպորտային միջանցքների ձևավորման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի, տնտեսական հնարավորությունների, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և տարածաշրջանային համագործակցության ներուժի արդյունավետ օգտագործման խնդիրն է։ Աշխատության մեջ Հայաստանը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային հաղորդակցությունների համակարգում կարևոր օղակ, որի միջոցով կարող են կապվել տարբեր երկրների և տնտեսական տարածաշրջանների շուկաները։ Ուսումնասիրվում են երկրի տարանցիկ ներուժը, ճանապարհային և երկաթուղային ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները, միջազգային բեռնափոխադրումների կազմակերպման պայմանները և դրանց ազդեցությունը ազգային տնտեսության մրցունակության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային հաղորդակցական միջանցքների ձևավորման գործընթացում աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և ենթակառուցվածքային գործոնների փոխազդեցությանը։ Վերլուծվում են նաև Հայաստանի արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման, տարանցիկ ծառայությունների զարգացման, ներդրումների ներգրավման և տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այն հիմնական խոչընդոտներին, որոնք սահմանափակում են երկրի հաղորդակցական ներուժի լիարժեք օգտագործումը, այդ թվում՝ ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությանը, սահմանային և մաքսային ընթացակարգերին, քաղաքական և տնտեսական ռիսկերին, ինչպես նաև տարածաշրջանային մրցակցությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միջազգային տրանսպորտային նախագծերի և հաղորդակցական ուղիների զարգացման հնարավոր ազդեցությանը Հայաստանի տնտեսական աճի, արտահանման և ներմուծման ընդլայնման, նոր ներդրումների ներգրավման և տարածաշրջանային նշանակության բարձրացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ռազմավարական ներուժը դիտարկվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական դիրք, այլև որպես մարդկային, տնտեսական, ենթակառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ ռեսուրսների ամբողջություն, որոնց համադրված օգտագործումը կարող է բարձրացնել երկրի միջազգային մրցունակությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի ռազմավարական մոտեցումների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի ներգրավվածության խորացմանը միջազգային հաղորդակցական համակարգերում և տարանցիկ տնտեսության զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքականության մասնագետներին, տրանսպորտային ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման ներկայացուցիչներին և Հայաստանի տնտեսական ու ենթակառուցվածքային զարգացման ռազմավարական ուղղություններով զբաղվող մասնագետներին։

    Updated: 2026-08-22
    Возможности использования стратегического потенциала Республики Армения контексте формирования международных коммуникационных коридоров
    Online

    Religion

    Հայոց ժամագիրք

    Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ժառանգության կարևորագույն գրքերից այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական ժամերգությունների ավանդական համակարգը, օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքները, սաղմոսները, շարականները և հոգևոր երգերը՝ ամփոփելով դարերի ընթացքում ձևավորված ծիսական ու գրական հարուստ ժառանգությունը։ Ժամագիրքը Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի հիմնարար ձեռնարկներից է, որի միջոցով կանոնակարգվում են եկեղեցական ամենօրյա աղոթքները և պահպանվում հավատացյալների ընդհանուր աղոթական կյանքի միասնականությունը։ Նրա հիմնական նշանակությունը ժամանակի հոգևոր կազմակերպումն է՝ օրվա տարբեր հատվածները եկեղեցական աղոթքի, աստվածաշնչյան ընթերցումների, սաղմոսերգության և հոգևոր խորհրդածության միջոցով իմաստավորելու քրիստոնեական սկզբունքի համաձայն։ Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունների համակարգը ձևավորվել է երկարատև պատմական զարգացման ընթացքում՝ ներառելով աստվածաշնչյան, վաղ քրիստոնեական և ազգային եկեղեցական ավանդույթների տարրեր։ Ժամերգությունը ոչ միայն աղոթքների հաջորդականություն է, այլև պաշտամունքային ամբողջական գործողություն, որի ընթացքում արտահայտվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնական գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, ողորմության հայցումը, հոգևոր մաքրագործումը և փրկության հույսը։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կազմում են օրվա տարբեր ժամանակահատվածներին համապատասխանող աղոթական կարգերը։ Առավոտյան ժամերգությունը խորհրդանշում է նոր օրվա սկիզբը և Աստծո օրհնությամբ ու առաջնորդությամբ այն սկսելու ձգտումը։ Երեկոյան աղոթքները կապված են անցած օրվա խորհրդածության, գոհության և մեղքերի թողություն հայցելու հետ։ Գիշերային ու մյուս ժամերգությունները ևս ունեն իրենց առանձնահատուկ խորհրդաբանական նշանակությունը՝ հավատացյալին ուղղորդելով օրվա բոլոր պահերին պահպանելու հոգևոր զգոնությունն ու աղոթական կապը Աստծո հետ։ Այս համակարգի միջոցով ժամանակը ձեռք է բերում հոգևոր բովանդակություն, իսկ առօրյա կյանքը ներառվում է հավատքի և աստվածապաշտության շարունակական ընթացքի մեջ։ Ժամագրական ավանդության կարևոր բաղադրիչներից են սաղմոսները, որոնք ներկայացնում են աստվածաշնչյան աղոթական գրականության հարուստ ժառանգությունը։ Սաղմոսերգությունը հայ եկեղեցական պաշտամունքի անբաժանելի մասն է և հնարավորություն է տալիս արտահայտելու մարդու հոգևոր ապրումների ամբողջ բազմազանությունը՝ փառաբանություն, գոհություն, զղջում, խնդրանք, տագնապ և հույս։ Սաղմոսների միջոցով հավատացյալը հաղորդակից է դառնում աստվածաշնչյան հոգևոր մտքին՝ այն դարձնելով սեփական աղոթական կյանքի բաղադրիչ։ Ժամագրքի մյուս կարևոր գրական ու երաժշտական շերտը շարականներն են։ Հայ շարականագրությունը ազգային հոգևոր մշակույթի բացառիկ արժեքներից է, որի մեջ միահյուսվում են աստվածաբանական խորությունը, բանաստեղծական արտահայտչությունը և երաժշտական արվեստը։ Շարականները նվիրված են եկեղեցական տոներին, սրբերի հիշատակությանը, Քրիստոսի կյանքին ու փրկագործությանը, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության կարևորագույն գաղափարներին։ Դրանք ոչ միայն պաշտամունքային երգեր են, այլև հայ հոգևոր բանաստեղծության ինքնատիպ ստեղծագործություններ, որոնք արտահայտում են ժողովրդի կրոնական աշխարհընկալումն ու մշակութային ինքնությունը։ Եկեղեցական ժամերգությունների ընթացքում շարականների կատարումը նպաստում է աղոթական արարողության գեղարվեստական և խորհրդաբանական ամբողջականությանը՝ միավորելով խոսքը, երաժշտությունը և հավատքի խորհրդածությունը։ Աշխատության կարևոր գաղափարական սկզբունքներից է եկեղեցական ավանդության շարունակականության և ծիսական միասնականության պահպանումը։ Ժամագիրքը նախատեսված է հոգևորականների և եկեղեցական պաշտամունքին մասնակցող անձանց համար՝ ծառայելով որպես աղոթքների, ընթերցումների և երգեցողության կարգավորված աղբյուր։ Դրա միջոցով ապահովվում է ժամերգությունների ընդունված հաջորդականությունը և եկեղեցական ծառայությունների կազմակերպված ընթացքը։ Նման գրքերը հատկապես կարևոր նշանակություն են ունեցել հայկական տարբեր համայնքներում, քանի որ հնարավորություն են տվել պահպանելու ընդհանուր պաշտամունքային ավանդույթը՝ անկախ աշխարհագրական դիրքից և պատմական հանգամանքներից։ Ժամագրքի կիրառությունը նպաստել է նաև հայ եկեղեցական լեզվի, աղոթական խոսքի և հոգևոր երգարվեստի փոխանցմանը՝ սերնդեսերունդ պահպանելով ազգային հոգևոր ժառանգությունը։ Գրական առանձնահատկություններով հրատարակությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ժամագրական գրականության դասական ավանդույթին։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավոր ոճը, աստվածաշնչյան պատկերների առատությունը, հոգևոր խորհրդածության խորությունը և եկեղեցական լեզվին հատուկ բառապաշարը։ Ժամագրական նյութերի կառուցվածքը պայմանավորված է պաշտամունքային կիրառությամբ. աղոթքները, սաղմոսները, շարականներն ու մյուս երգեցողությունները դասավորված են ըստ եկեղեցական կարգի և օրվա ժամերի։ Այս կառուցվածքը գրքին հաղորդում է ոչ միայն գրական, այլև գործնական նշանակություն՝ դարձնելով այն եկեղեցական ծառայության անհրաժեշտ ձեռնարկ։ Լեզվական առումով այն արժեքավոր է հայ գրական լեզվի պատմության, գրաբարի եկեղեցական գործածության, հոգևոր բառապաշարի և աղոթական ոճի ուսումնասիրության համար։ Պատմական և մշակութային նշանակությամբ հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրքի ու հայ տպագրության պատմության մեջ։ 19-րդ դարի սկզբին Կոստանդնուպոլիսը հայ մշակութային, հոգևոր և տպագրական կյանքի խոշոր կենտրոններից էր։ Այստեղ գործող հայկական տպարանները կարևոր դեր էին կատարում կրոնական, կրթական և գրական գրքերի տարածման գործում՝ ապահովելով հայ համայնքի հոգևոր պահանջները և նպաստելով մայրենի լեզվով գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Պողոս Հովհաննիսյանի՝ Արապյանի տպագրական գործունեությունը կապված է Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրության պատմության կարևոր շրջանի հետ։ Նրա տպարանում հրատարակված գրքերը նպաստել են հայերեն գրականության տարածմանը և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Ժամագրքի հրատարակությունը վկայում է եկեղեցական գրքի նկատմամբ մեծ պահանջարկի և հայ համայնքի հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում տպագրության ունեցած նշանակության մասին։ Այն արտացոլում է նաև այն պատմական իրողությունը, որ հայ եկեղեցական գրքերը հանդիսացել են ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց՝ հատկապես բազմազգ ու բազմակրոն միջավայրերում ապրող հայ համայնքների համար։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ ժամագրության, եկեղեցական ծիսագիտության, հայ հոգևոր երաժշտության, շարականագրության, աստվածաշնչյան աղոթական ժառանգության և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայ եկեղեցու պատմաբաններին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, բանասերներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունների ավանդույթի պահպանմամբ, հայ հոգևոր գրականության ու երաժշտության պատմական զարգացման ուսումնասիրության հնարավորությամբ և ազգային եկեղեցական ինքնության ձևավորման ու շարունակականության գործում ժամագրական գրականության ունեցած դերի բացահայտմամբ։

    Updated: 2026-11-12
    Հայոց ժամագիրք
    Online

    Other Subjects

    Каталог Художественного отдела

    Հրատարակությունը ներկայացնում է գեղարվեստական բաժնի հավաքածուների համակարգված կատալոգ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին և հետազոտողներին ծանոթացնել այնտեղ ընդգրկված արվեստի ստեղծագործություններին, մշակութային արժեքներին և ցուցադրական նյութերին։ Կատալոգի բովանդակությունը կարող է ներառել գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և գեղարվեստական այլ ուղղությունների նմուշների նկարագրություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ցուցանմուշների հեղինակների, ստեղծման ժամանակաշրջանների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և պատմամշակութային արժեքի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Նմանատիպ հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու արվեստի հավաքածուների կազմավորման, դասակարգման և պահպանման սկզբունքների, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների գեղարվեստական ավանդույթների զարգացման մասին։ Կատալոգը կարևոր տեղեկատվական և մատենագիտական նշանակություն ունի արվեստի պատմության ուսումնասիրության, թանգարանային հավաքածուների հետազոտման և մշակութային ժառանգության հանրահռչակման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, թանգարանային գործի մասնագետների, պատմաբանների, ուսանողների և կերպարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-12
    Каталог Художественного отдела
    Online

    Other Subjects

    Об единстве задач армяно-грузинской филологии

    Բանասիրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ և վրաց բանասիրական ուսումնասիրությունների փոխկապակցվածությանը և դրանց ընդհանուր գիտական խնդիրների քննությանը։ Անդրադարձ է կատարվում երկու ժողովուրդների լեզուների, գրականությունների, գրավոր մշակույթի և պատմական աղբյուրների համատեղ ու համեմատական ուսումնասիրության նշանակությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական ու գրական փոխառնչություններին, ձեռագրական ժառանգությանը, թարգմանական ավանդույթներին և պատմամշակութային կապերի արտացոլմանը տարբեր բնույթի գրավոր աղբյուրներում։ Վերլուծվում են հայագիտական և վրացագիտական հետազոտությունների այն ուղղությունները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական ուսումնասիրել երկու մշակույթների զարգացման առանձին երևույթներ և փոխազդեցություններ։ Քննարկվում են նաև բանասիրական նյութերի համեմատական վերլուծության, աղբյուրների քննության և լեզվական փաստերի մեկնաբանման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդգծելու միջգիտակարգային համագործակցության նշանակությունը հայ-վրացական պատմամշակութային և լեզվագրական կապերի բացահայտման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, վրացագիտության, համեմատական լեզվաբանության, գրականագիտության և Կովկասի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-05
    Об единстве задач армяно-грузинской филологии