Հաշվետվություն 2014 թվականին կատարած աշխատանքների

Психология

Գիրքը՝ «Հոգեբանություն», հեղինակը Արզումանյան Սերգեյ, հանդիսանում է ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է հոգեբանության հիմնական հասկացությունները, տեսական հիմքերը և մարդու հոգեկանի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները։ Այն ընդգրկում է հոգեկան գործընթացների ընդհանուր բնութագրերը՝ զգայություն, ընկալում, հիշողություն, մտածողություն, ուշադրություն և երևակայություն, ինչպես նաև դրանց դերը մարդու վարքի և գործունեության կազմակերպման մեջ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են անձի հոգեբանական կառուցվածքը, բնավորության և խառնվածքի առանձնահատկությունները, մոտիվացիայի և պահանջմունքների համակարգը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անձի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հոգեբանության կիրառական կողմերին՝ ուսուցման, աշխատանքի, հաղորդակցության և միջանձնային հարաբերությունների հոգեբանական վերլուծությանը։ Ներառված են նաև հոգեբանական հետազոտության հիմնական մեթոդները՝ դիտարկում, փորձ, թեստավորում և հարցազրույց, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել մարդու հոգեկան երևույթները գիտական մոտեցմամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հոգեբանների, մանկավարժների և սոցիալական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով հոգեբանական գիտելիքների համակարգված և գործնական ընկալմանը։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի և արվեստի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով գրողի ստեղծագործական աշխարհում արվեստի տարբեր տեսակների, գեղագիտական սկզբունքների և մշակութային գաղափարների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում Չարենցի գեղարվեստական մտածողությունն է, նրա վերաբերմունքը գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և արվեստի այլ ձևերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ ոլորտների փոխազդեցությունը նրա ստեղծագործական մեթոդի և աշխարհայացքի հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնց միջոցով տեսողական, երաժշտական և այլ արվեստների պատկերներն ու սկզբունքները ներթափանցում են բանաստեղծական խոսքի մեջ՝ ձևավորելով պատկերային, ռիթմական և գաղափարական յուրահատուկ համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գեղարվեստական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերությանը, նորարարական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը և ժամանակակից արվեստի նկատմամբ հեղինակի հետաքրքրությանը։ Չարենցի ստեղծագործության մեջ արվեստը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես թեմա, այլև որպես իրականության ընկալման և վերարտադրման ինքնուրույն միջոց, որի միջոցով բանաստեղծը ձևակերպում է իր գեղագիտական ու մշակութային պատկերացումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրողի ստեղծագործական կապերին իր ժամանակի հայ և համաշխարհային մշակույթի հետ՝ դիտարկելով այն գրական և արվեստագիտական ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա գեղարվեստական մտածողության ձևավորմանը։ Կարևոր ուղղություն է արվեստի և ազգային ինքնության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ մշակութային ժառանգության, հայկական արվեստի և ազգային գեղագիտական արժեքների թեմաները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակաշրջանի մտավոր կյանքում։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել նաև հեղինակի վերաբերմունքը արվեստի հասարակական առաքելությանը, ստեղծագործողի դերին և նոր մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությանը։ Չարենցի արվեստագիտական հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական որոնումների և 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ մշակութային միջավայրի մասին։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև միջարվեստային կապերի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գրականությունը և արվեստի մյուս ոլորտները փոխադարձաբար ազդում միմյանց վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Չարենցի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Педагогика

Ստեղծագործությունը մանկավարժական վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը անդրադառնում է տարրական դպրոցի կրթական համակարգի հիմնական խնդիրներին, պահանջներին և զարգացման առաջնահերթ ուղղություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում է, թե ինչպիսի դեր ունի տարրական կրթությունը երեխայի անձնային, մտավոր և սոցիալական զարգացման հիմքերի ձևավորման գործում, ինչպես նաև ինչ մարտահրավերներ են առաջանում ուսուցման գործընթացում ժամանակակից կրթական պահանջների պայմաններում։ Հեղինակը առանձնացնում է ուսուցման արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործոնները՝ ներառյալ ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությունը, ուսումնական մեթոդների արդիականացումը, աշակերտակենտրոն մոտեցումների կիրառումը և կրթական միջավայրի բարելավումը։ Միաժամանակ ընդգծվում է ընտանիքի և դպրոցի համագործակցության նշանակությունը՝ որպես երեխայի համակողմանի զարգացման կարևոր նախապայման։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակ ունի ներկայացնել տարրական դպրոցի կրթական գործընթացը որպես հիմք հետագա ուսուցման և կյանքի հմտությունների ձևավորման համար՝ ընդգծելով դրա ռազմավարական նշանակությունը կրթական համակարգում։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է գլանաձև թաղանթների պլաստիկ ձևափոխման գործընթացների մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելավորմանը հիդրոմեխանիկական դեֆորմացման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում բարակապատ գլանաձև կառուցվածքների վարքն է արտաքին մեխանիկական ազդեցությունների և հեղուկ միջավայրի ստեղծած ճնշման համակցված ներգործության դեպքում՝ հաշվի առնելով նյութի առաձգապլաստիկ հատկությունները, երկրաչափական պարամետրերը և ձևափոխման գործընթացի պայմանները։ Քննվում են լարումների ու դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները, նյութի անցումը առաձգական վիճակից պլաստիկ վիճակի և ձևափոխվող թաղանթի երկրաչափության աստիճանական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն մաթեմատիկական մոդելների ձևավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրելու գործընթացի տարբեր փուլերը և կանխատեսելու պատրաստվածքի վերջնական ձևն ու չափային բնութագրերը։ Ուսումնասիրվում է ներքին ճնշման, նյութի մեխանիկական հատկությունների, պատի հաստության, սկզբնական երկրաչափության և սահմանային պայմանների ազդեցությունը ձևափոխման բնույթի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պլաստիկության տեսության համապատասխան դրույթների կիրառումը և նյութի իրական մեխանիկական վարքին մոտեցող հաշվարկային նկարագրությունների ընտրությունը։ Մոդելավորման շրջանակում կարող են դիտարկվել դեֆորմացիաների անհավասարաչափության, պատի հաստության փոփոխության, տեղային լարումների կուտակման և ձևի կայունության հետ կապված երևույթները։ Հաշվարկային արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը պատրաստվածքի որակի վրա և բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ պահանջվող երկրաչափություն՝ նվազեցնելով անցանկալի ձևափոխությունների հավանականությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տեսական կամ թվային մոդելների և փորձարարական տվյալների համադրումը՝ դրանց համապատասխանությունն ու կիրառելիությունը գնահատելու նպատակով։ Նման մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի մետաղական բարակապատ տարրերի ձևավորման տեխնոլոգիական գործընթացների նախագծման և կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայի, պլաստիկության տեսության, մաթեմատիկական մոդելավորման և նյութերի ճնշմամբ մշակման մոտեցումները՝ ուղղված գլանաձև թաղանթների հիդրոմեխանիկական ձևափոխման գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտմանը և դրանց հաշվարկային նկարագրության կատարելագործմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական և պետական համակարգերի վերափոխման պայմաններում իրավունքի գործառույթների, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմների և իրավական համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիալական նշանակությունը, դրա կարգավորիչ, պաշտպանական, դաստիարակչական և կազմակերպական գործառույթները, ինչպես նաև դրանց դրսևորման առանձնահատկությունները քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական պետության ձևավորման, օրենքի գերակայության հաստատման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման գործընթացներում իրավունքի ունեցած դերին։ Ուսումնասիրվում են իրավական նորմերի փոփոխության անհրաժեշտությունը, օրենսդրական բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները և նոր հասարակական հարաբերություններին համապատասխան իրավակարգավորման մեխանիզմների ձևավորման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում պետության և իրավունքի փոխհարաբերություններին, պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպմանը, իրավական գիտակցության զարգացմանը և հասարակության իրավական մշակույթի բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում են իրավական կայունության և բարեփոխումների միջև հավասարակշռության ապահովումը, իրավական նորմերի արդյունավետ կիրառումը, իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործումը և իրավական ինստիտուտների նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը։ Դիտարկվում են նաև անցումային հասարակություններում իրավական համակարգերի արդիականացման, միջազգային իրավական չափանիշների ներգործության և ազգային օրենսդրության զարգացման փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության, պետության և իրավունքի պատմության, սահմանադրական զարգացման և իրավական բարեփոխումների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, օրենսդրական բարեփոխումների հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհաշինության ոլորտում գրունտների ամրացման համար բարձրմոլեկուլային կայունացուցիչների կիրառության տեխնոլոգիական և ինժեներական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ճանապարհային հիմքերի կայունության ապահովման խնդիրները՝ պայմանավորված ՀՀ լեռնային ռելիեֆով, կլիմայական տատանումներով և գրունտների տարբեր ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով։ Գրքում դիտարկվում են պոլիմերային և այլ բարձրմոլեկուլային նյութերի ազդեցությունը գրունտների կառուցվածքի ամրության, ջրակայունության և դեֆորմացիոն դիմադրության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայունացուցիչների ներմուծման տեխնոլոգիաներին՝ խառնման մեթոդներ, ներծծման աստիճան, կոնցենտրացիայի ընտրություն և կիրառման շերտային առանձնահատկություններ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, որոնք ցույց են տալիս ճանապարհային ծածկույթների ծառայողական կյանքի երկարացման և սպասարկման ծախսերի նվազեցման հնարավորությունները։ Աշխատությունը քննարկում է նաև էկոլոգիական և տնտեսական գործոնները՝ ընդգծելով նոր նյութերի կիրառման արդյունավետությունը կայուն ճանապարհաշինության զարգացման համատեքստում։