Հայ գրահրատարակչական գործը Ռուսաստանում 19-րդ դարի երկրորդ կեսին

Философия

Փիլիսոփայական և պատմափիլիսոփայական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ միջնադարյան նշանավոր մտածող Դավիթ Անհաղթի երկասիրություններում փաստարկման հիմնախնդիրների, տրամաբանական դատողության սկզբունքների և ապացուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության տեսական հիմունքները, նրա տրամաբանական հայացքների ձևավորման պատմական նախադրյալները և անտիկ հունական փիլիսոփայական ավանդույթների ազդեցությունը փաստարկման վերաբերյալ պատկերացումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասկացությունների սահմանման, դատողությունների կառուցման, մտահանգումների հիմնավորման և գիտելիքի ճշմարտացիության հաստատման տրամաբանական եղանակներին։ Վերլուծվում են փաստարկի կառուցվածքը, նախադրյալների և եզրակացությունների փոխհարաբերությունները, ապացուցման ու հերքման միջոցները, ինչպես նաև փիլիսոփայական բանավեճում տրամաբանական հետևողականության նշանակությունը։ Դիտարկվում են Արիստոտելի տրամաբանության և նեոպլատոնական փիլիսոփայության ազդեցությունները Դավիթ Անհաղթի մտածողության վրա՝ ընդգծելով դրանց յուրացման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև գիտական ճանաչողության, փիլիսոփայական հիմնավորման, տրամաբանական սխալների բացահայտման և բանավիճային մտածողության զարգացման հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Դավիթ Անհաղթի երկասիրությունների նշանակությանը հայ փիլիսոփայական մտքի, տրամաբանության և փաստարկման մշակույթի ձևավորման ու զարգացման պատմության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ փիլիսոփայության պատմության, տրամաբանության, փաստարկման տեսության, միջնադարյան փիլիսոփայության և հայ միջնադարյան մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է ազգի հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցության քաղաքական գաղափարախոսության և ծրագրային դրույթների համատեքստում։ Դիտարկվում են հայ ազգային-ազատագրական շարժման ձևավորման պատմական նախադրյալները, XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հասարակական-քաղաքական զարգացումները, ինչպես նաև ազգային ինքնորոշման, ազատագրության և սոցիալական արդարության գաղափարների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչակյանների՝ ազգի, ազգային ինքնության, պետականության և քաղաքական ինքնիշխանության վերաբերյալ պատկերացումներին։ Քննարկվում են ազգային և սոցիալական խնդիրների հարաբերակցությունը կուսակցության գաղափարախոսության մեջ, սոցիալիստական գաղափարների ազդեցությունը ազգային հարցի մեկնաբանության վրա և հայ ժողովրդի քաղաքական իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հնչակյանների ծրագրային փաստաթղթերի, հրապարակախոսական ժառանգության և քաղաքական գործունեության գաղափարական հիմքերին։ Կարևորվում է ազգային հարցի վերաբերյալ հնչակյան մոտեցումների համադրումը ժամանակաշրջանի մյուս հայկական քաղաքական հոսանքների գաղափարական դիրքորոշումների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, հայագետների, քաղաքական գաղափարախոսությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների և ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում երկու լեզվով հաղորդակցվող և կրթություն ստացող երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների ուսումնասիրությանը, դրանց դրսևորման առանձնահատկությունների բացահայտմանը և մանկավարժական ու լոգոպեդական աջակցության հնարավոր ուղղությունների հիմնավորմանը։ Հետազոտության առանցքում գրելու հմտության ձևավորման գործընթացն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ երկլեզու երեխան միաժամանակ յուրացնում և գործածում է երկու լեզվական համակարգ, որոնք կարող են տարբերվել հնչյունական կազմով, ուղղագրական սկզբունքներով, քերականական կառուցվածքով և հնչյունի ու տառի համապատասխանության առանձնահատկություններով։ Ուշադրություն է հատկացվում գրավոր խոսքում հանդիպող տառային փոխարինումներին, բացթողումներին, վանկային և բառային կառուցվածքի փոփոխություններին, ուղղագրական դժվարություններին, բառերի սահմանների ոչ ճիշտ ընկալմանը և այլ կայուն սխալների բնույթին։ Կարևորվում է սովորական երկլեզվային լեզվական փոխազդեցության հետևանքով առաջացող սխալների տարբերակումը գրի կայուն խանգարումներից, քանի որ երկու լեզուների փոխազդեցությունը ինքնին չի նշանակում խանգարման առկայություն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել երեխայի բանավոր խոսքի, հնչութային ընկալման, բառապաշարի, քերականական կարողությունների, տեսողական և լսողական տարբերակման, տարածական կողմնորոշման ու գրելու հմտությունների վերաբերյալ տվյալները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի յուրաքանչյուր լեզվի տիրապետման մակարդակի և օգտագործման միջավայրի գնահատումը, քանի որ ընտանիքում, դպրոցում և սոցիալական միջավայրում լեզուների կիրառման հաճախականությունը կարող է ազդեցություն ունենալ գրավոր խոսքի ձևավորման վրա։ Շտկողական աշխատանքի տեսանկյունից կարևորվում է անհատականացված մոտեցումը՝ առաջադրանքները համապատասխանեցնելով երեխայի տարիքին, լեզվական փորձին և կոնկրետ դժվարությունների բնույթին։ Դիտարկվում են հնչյունային վերլուծության և համադրման, հնչյուն-տառ կապերի ամրապնդման, բառային կառուցվածքի գիտակցման, ուղղագրական ուշադրության, տեսողական ու լսողական տարբերակման և կապակցված գրավոր խոսքի զարգացմանն ուղղված մանկավարժական մեթոդները։ Կարևոր է նաև երկու լեզուների առանձնահատկությունների համադրական ներկայացումը, որպեսզի երեխան կարողանա տարբերակել դրանց կանոններն ու նվազեցնել մի լեզվից մյուսը սխալ ձևերի փոխանցումը։ Ընդգծվում է ուսուցչի, լոգոպեդի, հատուկ մանկավարժի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությունը՝ երեխայի առաջընթացի հետևողական դիտարկման և միասնական աջակցող միջավայրի ստեղծման համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել երկլեզու երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների առավել ճշգրիտ գնահատմանը և համապատասխան կրթական աջակցության կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով ինչպես անհատական զարգացման, այնպես էլ երկլեզվության առանձնահատկությունները։

Философия

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է հայ գրականությունն ու գրատպությունը ձևավորել ազգային գիտակցությունը, արժեքները և մտածողության համակարգը։ Հեղինակը ընդգծում է գրքի դերը ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցման, այլև ազգային ինքնության պահպանման և զարգացման մեջ։ Հիմնական թեմաները․ Գրքի և գրատպության պատմական զարգացումը Հայաստանում Հայ գրական մշակույթի և ազգային ինքնության կապը Գրքի մշակութային, հոգևոր և ինտելեկտուալ նշանակությունը Փիլիսոփայական դիտարկումներ գրքի դերի և նշանակության շուրջ Գրքի ազդեցությունը գիտության, կրթության և հասարակական կյանքի վրա Գրքի առանձնահատկությունները․ Փիլիսոփայական և վերլուծական մոտեցում պատմական նյութին Հայ գրականության և ազգային ինքնության համատեքստում՝ համաշխարհային գրատպության գործընթացի համադրությամբ Ուղեկցվում է պատմական օրինակներով և վերլուծություններով Հարմար է փիլիսոփայության, մշակութաբանության և հայագիտության ուսումնասիրողների համար

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ձուլման տեխնոլոգիայի մշակմանը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքի, մեխանիկական և շահագործական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակումն է, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և բարձր эксплуатаացիոն ցուցանիշներով ալյումինային համաձուլվածքներ, որոնք կարող են կիրառվել շփման և մաշվածության ենթարկվող մեքենաների ու մեխանիզմների հանգույցներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ձուլման գործընթացի հիմնական պարամետրերի ուսումնասիրմանը, քանի որ հալված մետաղի ջերմաստիճանը, սառեցման արագությունը, ձուլման պայմանները, բաղադրության առանձնահատկությունները և հետագա ջերմային մշակումը կարող են էապես ազդել ձևավորվող մետաղական կառուցվածքի և վերջնական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաձուլվածքի կառուցվածքային բաղադրիչների ձևավորմանը, հատիկայնությանը, փուլերի բաշխվածությանը և դրանց փոխազդեցությանը, քանի որ միկրոկառուցվածքի առանձնահատկությունները անմիջականորեն կապված են նյութի ամրության, կարծրության, մաշակայունության, շփման գործակցի և այլ շահագործական բնութագրերի հետ։ Հակաշփական նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այնպիսի կառուցվածքի ստացումը, որը կարող է նվազեցնել շփման հետևանքով առաջացող կորուստները և ապահովել դետալների երկարատև ու հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել նյութի քիմիական բաղադրությունը, ձուլման տեխնոլոգիական պայմանները և ստացված կառուցվածքային փոփոխությունները՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը համաձուլվածքի մեխանիկական ու հակաշփական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացումը՝ հնարավոր դարձնելով թերությունների նվազեցումը, կառուցվածքի միատարրության բարձրացումը և անհրաժեշտ շահագործական հատկությունների ապահովումը։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ մեքենաշինության, ավտոմոբիլային և արդյունաբերական սարքավորումների արտադրության, ինչպես նաև տարբեր շփվող հանգույցների համար նախատեսված դետալների պատրաստման ոլորտներում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն ուսումնասիրում է «ձուլման տեխնոլոգիա–կառուցվածք–հատկություններ» փոխկապակցված համակարգը՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե արտադրական պայմանների փոփոխությունն ինչպես է անդրադառնում նյութի ներքին կառուցվածքի և վերջնական շահագործական բնութագրերի վրա։ Գործնական առումով հետազոտությունը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ և մաշակայուն ալյումինային համաձուլվածքների ստացմանը, ձուլման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը և մեքենաշինական դետալների ծառայության ժամկետի երկարացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համատեղում է մետալուրգիայի, նյութագիտության և տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով մշակել ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիա և բացահայտել դրանց կառուցվածքի ու հատկությունների ձևավորման հիմնական գործոնները։

Психология

Գիրքը՝ «Հոգեբանություն», հեղինակը Արզումանյան Սերգեյ, հանդիսանում է ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է հոգեբանության հիմնական հասկացությունները, տեսական հիմքերը և մարդու հոգեկանի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները։ Այն ընդգրկում է հոգեկան գործընթացների ընդհանուր բնութագրերը՝ զգայություն, ընկալում, հիշողություն, մտածողություն, ուշադրություն և երևակայություն, ինչպես նաև դրանց դերը մարդու վարքի և գործունեության կազմակերպման մեջ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են անձի հոգեբանական կառուցվածքը, բնավորության և խառնվածքի առանձնահատկությունները, մոտիվացիայի և պահանջմունքների համակարգը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անձի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հոգեբանության կիրառական կողմերին՝ ուսուցման, աշխատանքի, հաղորդակցության և միջանձնային հարաբերությունների հոգեբանական վերլուծությանը։ Ներառված են նաև հոգեբանական հետազոտության հիմնական մեթոդները՝ դիտարկում, փորձ, թեստավորում և հարցազրույց, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել մարդու հոգեկան երևույթները գիտական մոտեցմամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հոգեբանների, մանկավարժների և սոցիալական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով հոգեբանական գիտելիքների համակարգված և գործնական ընկալմանը։