Հայ-վրացական հարաբերությունները հետխորհրդային շրջանում (1991-1999թթ.)

Философия

Անտիկ փիլիսոփայության պատմություն աշխատությունը փիլիսոփայության պատմության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հին հունական և հռոմեական փիլիսոփայական մտքի զարգացման հիմնական փուլերը, այն բացատրում է նախասոկրատեսյան մտածողների բնափիլիսոփայական մոտեցումները, Սոկրատեսի էթիկական շրջադարձը, Պլատոնի գաղափարների տեսությունը և Արիստոտելի համակարգային փիլիսոփայությունը, գիրքը անդրադառնում է նաև հելլենիստական դպրոցներին՝ ստոիցիզմ, էպիկուրիզմ և սկեպտիցիզմ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը եվրոպական փիլիսոփայական ավանդույթի վրա, միաժամանակ ընդգծելով անտիկ մտածողների գաղափարների կապը տրամաբանության, էթիկայի և քաղաքական փիլիսոփայության ձևավորման հետ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր փիլիսոփայության պատմության և հումանիտար գիտությունների ուսումնասիրության համար։

Литература

Գրականագիտական, բանահյուսագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգության և հայոց հնախոսության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ազգային բանավոր ավանդույթների, հնագույն հավատալիքների և ժողովրդական աշխարհընկալման համատեքստում։ Քննության են առնվում հայոց հնախոսության հիմնական առանձնահատկությունները, առասպելաբանական պատկերացումների, ավանդազրույցների, ժողովրդական պատումների և հնագույն մշակութային հիշողության դերը հայ գրականության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թումանյանի ստեղծագործություններում ժողովրդական բանահյուսության տարրերի, առասպելական մոտիվների, խորհրդանշական կերպարների և ազգային ավանդական պատկերացումների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Վերլուծվում են գրողի հեքիաթների, պոեմների, բալլադների և արձակ ստեղծագործությունների կապերը հայ ժողովրդական բանավոր ժառանգության հետ, ինչպես նաև հնագույն սյուժեների և կերպարների գրական վերամշակման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բնության, մարդու, հասարակության, բարոյական արժեքների և ազգային ինքնության վերաբերյալ ավանդական պատկերացումների արտացոլումները Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրողի հետաքրքրությունները հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, ժողովրդական սովորույթների, ավանդությունների և հնագույն մշակութային շերտերի նկատմամբ՝ բացահայտելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը նրա ստեղծագործական մտածողության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանահյուսական սկզբնաղբյուրների և հեղինակային գեղարվեստական մեկնաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև Թումանյանի դերին ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և վերաիմաստավորման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, թումանյանագիտության, հայ բանահյուսության, դիցաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական կարգավորման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով մրցակցային քաղաքականության տեսական հիմքերը, իրավական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են ազատ և արդար մրցակցային միջավայրի ձևավորման սկզբունքները, մրցակցության սահմանափակման պատճառները, շուկաների արդյունավետ գործունեության վրա ազդող գործոնները և պետական միջամտության անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամենաշնորհային քաղաքականությանը, գերիշխող դիրքի չարաշահման կանխարգելմանը, անբարեխիղճ մրցակցության դեմ պայքարի միջոցներին, ինչպես նաև մրցակցային օրենսդրության կատարելագործման և վերահսկողական մեխանիզմների զարգացման ուղղություններին։ Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները, ոլորտում առկա հիմնախնդիրները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները՝ նպաստելու շուկայի արդյունավետ զարգացմանը, սպառողների շահերի պաշտպանությանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատանքը նախատեսված է տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և մրցակցային քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Պարույր Սեւակի ողջ ստեղծագործությունում, հատկապես պոեզիայում, ինչպես գույնզգույն ծաղիկները` մարգագետ- նում, կամ աստղաբույլերը` երկնքում, սփռված են նրա աֆո- րիզմները, թեւավոր խոսքերը, կարճ ու իմաստալից մտքերը, որոնք ադամանդի նման շողշողում, փայլատակում են նրա ամեն մի բանաստեղծության մեջ, ամեն քառատողում ու ամեն մի տողում։ Մենք փորձել ենք Սեւակի ստեղծագործություններից քաղել, ի մի բերել, դասդասել եւ առանձին փնջերով ներկայացնել նրա իմաստուն մտքերի խտացումները: Այս գրքույկը ծնվել է Պարույր Սեւակի պոեզիայի նկատ մամբ տածած մեծ սիրուց ու պատկառանքից եւ կարող է օգտակար լինել ընթերցասեր լայն հասարակության համար։

Право

Ազգային ժողովը պետության բարձրագույն ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմինն է, որը ձևավորվում է ժողովրդի կողմից և իրականացնում է օրենսդրական իշխանությունը։ Այն հանդիսանում է ժողովրդավարական համակարգի կարևոր ինստիտուտ, որի հիմնական նպատակն է օրենքների ընդունումը, պետական քաղաքականության ձևավորման վերահսկումը և գործադիր իշխանության գործունեության նկատմամբ վերահսկողության իրականացումը։ Ազգային ժողովը կազմված է պատգամավորներից, որոնք ընտրվում են քաղաքացիների կողմից ընտրությունների միջոցով՝ սահմանված ժամկետով։ Նրա հիմնական գործառույթներից է օրենքների նախագծերի քննարկումն ու ընդունումը, պետական բյուջեի հաստատումը, կառավարության գործունեության վերահսկումը, ինչպես նաև պետական կարևոր նշանակության այլ հարցերի լուծումը։ Ազգային ժողովը մասնակցում է նաև սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացին և կարող է հաստատել կամ մերժել միջազգային պայմանագրերը։ Նրա գործունեությունը հիմնված է ժողովրդավարության, բազմակարծության և քաղաքական կուսակցությունների մրցակցության սկզբունքների վրա։ Պատգամավորները ներկայացնում են հասարակության տարբեր շերտերի շահերը և մասնակցում են հանձնաժողովների աշխատանքին, որտեղ ավելի մանրամասն քննարկվում են օրենսդրական նախաձեռնությունները։ Ազգային ժողովի արդյունավետ գործունեությունը մեծապես կախված է քաղաքական կայունությունից, իրավական համակարգի զարգացվածությունից և պատգամավորների պատասխանատվությունից։ Այն նաև վերահսկվում է հասարակության և լրատվամիջոցների կողմից, ինչը ապահովում է թափանցիկություն և հաշվետվողականություն։ Այսպիսով, Ազգային ժողովը հանդիսանում է պետական իշխանության առանցքային օղակ, որը ապահովում է օրենքների ստեղծումը, ժողովրդավարական գործընթացների իրականացումը և պետական կառավարման համակարգի հավասարակշռությունը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ծանր մետաղների նկատմամբ կայուն նոր քեմոլիթոտրոֆ բակտերիաների անջատման, նույնականացման, կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրության և կենսստարրալուծման գործընթացներում դրանց հնարավոր կիրառման հեռանկարների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է միկրոօրգանիզմների՝ ծայրահեղ կամ աղտոտված միջավայրերում հարմարվելու և անօրգանական միացությունների օքսիդացման միջոցով կենսաբանական ու երկրաքիմիական գործընթացների վրա ազդեցություն գործելու կարողությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների բարձր կոնցենտրացիաների պայմաններում կենսունակությունը պահպանող բակտերիաների հայտնաբերմանը և դրանց ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական ու մանրէաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել միկրոօրգանիզմների մեկուսացման և աճեցման եղանակները, նրանց կայունության սահմանները տարբեր մետաղների նկատմամբ, աճի ու նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մետաղների առկայության պայմաններում բակտերիաների կենսագործունեության փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բակտերիաների մասնակցությամբ հանքանյութերի և այլ անօրգանական նյութերի կենսաբանական տարրալուծման գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Նման գործընթացները կարող են նպաստել հանքանյութերից արժեքավոր տարրերի ստացմանը, հանքային հումքի վերամշակման արդյունավետության բարձրացմանը և որոշ արդյունաբերական թափոնների կառավարմանը՝ համեմատաբար կենսատեխնոլոգիական մոտեցումների կիրառմամբ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միկրոօրգանիզմների կենսաքիմիական ակտիվության և մետաղների փոխակերպման միջև կապերը, ինչպես նաև գնահատելու տարբեր բակտերիալ շտամների կիրառական ներուժը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ծանր մետաղների նկատմամբ կայունության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ հատկությունների բացահայտումը կարող է օգնել ընտրել առավել արդյունավետ միկրոօրգանիզմներ կենսատեխնոլոգիական գործընթացների համար։ Աշխատանքի կիրառական ուղղվածությունը կապված է հանքարդյունաբերության, մետալուրգիայի, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել կենսստարրալուծման գործընթացների կատարելագործման, մետաղ պարունակող հանքաքարերի և թափոնների վերամշակման նոր մոտեցումների մշակման և միկրոբիոլոգիական տեխնոլոգիաների արդյունավետության բարձրացման համար։ Միաժամանակ աշխատանքը արժեքավոր է հիմնարար մանրէաբանության տեսանկյունից, քանի որ ծանր մետաղներով հարուստ միջավայրերից մեկուսացված միկրոօրգանիզմների ուսումնասիրությունը ընդլայնում է միկրոբային բազմազանության, հարմարվողականության և նյութափոխանակության վերաբերյալ գիտելիքները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, էկոլոգիայի և կենսատեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ծանր մետաղների նկատմամբ կայուն քեմոլիթոտրոֆ բակտերիաների ներուժը և գնահատել դրանց օգտագործման հնարավորությունները կենսստարրալուծման ու հարակից տեխնոլոգիական գործընթացներում։