Հայաստանի միջին բրոնզի ժամանակագրությունը և փուլաբաժանումը

Право

Աշխատանքը նվիրված է առանձին դաժանությամբ կատարված սպանությունների քրեաիրավական բնութագրին և դրանց իրավական որակման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կյանքի դեմ ուղղված այն հանցավոր արարքներն են, որոնց կատարման եղանակը, հանգամանքները կամ տուժողին պատճառված ֆիզիկական և հոգեբանական տառապանքի բնույթը վկայում են առանձնահատուկ դաժանության մասին։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել այդ արարքների քրեաիրավական էությունը, սահմանել դրանց բնորոշ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները և տարբերակել դրանք սպանության այլ դրսևորումներից։ Աշխատանքում քննարկվում են հանցագործության օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը և սուբյեկտիվ կողմը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով մեղավորության ձևին, հանցավոր մտադրությանը և այն հանգամանքներին, որոնք կարող են վկայել տուժողին հատուկ տառապանք պատճառելու գիտակցված ցանկության կամ այդպիսի հետևանքի գիտակցված թույլտվության մասին։ Առանձնահատուկ դաժանության գնահատումը բարդ է նրանով, որ այն միշտ չէ, որ կարող է որոշվել միայն հանցագործության արտաքին դրսևորումներով։ Անհրաժեշտ է համադրել արարքի կատարման եղանակը, տևողությունը, տուժողի վիճակը, հանցագործի վարքագիծը, դեպքին նախորդող և հաջորդող հանգամանքները, ինչպես նաև մեղավորի հոգեբանական վերաբերմունքը կատարվածի նկատմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպիսի փաստական հանգամանքներ կարող են հիմք հանդիսանալ առանձնահատուկ դաժանության իրավական գնահատման համար և որոնք, ընդհակառակը, բավարար չեն այդ հատկանիշը հաստատելու համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև դատաբժշկական և այլ մասնագիտական ապացույցների նշանակությանը, քանի որ մարմնական վնասվածքների բնույթը, դրանց առաջացման հաջորդականությունը և տուժողի տառապանքի հնարավոր աստիճանը կարող են կարևոր դեր ունենալ իրավական գնահատման գործընթացում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ իրավական որակումը չի կարող հիմնվել բացառապես վնասվածքների քանակի կամ ծանրության վրա․ անհրաժեշտ է պարզել դրանց պատճառման հանգամանքները և մեղավորի հոգեբանական վերաբերմունքը։ Առանձին բաժին կարող է նվիրվել առանձնահատուկ դաժանությամբ կատարված սպանության և հարակից հանցակազմերի սահմանազատմանը։ Այդպիսի տարբերակումը կարևոր է, քանի որ արտաքինից նման դեպքերը կարող են ունենալ ընդհանուր հատկանիշներ, սակայն իրավական հետևանքները և հանցագործության որակումը կարող են տարբեր լինել՝ կախված հանցավոր մտադրությունից, կատարման եղանակից, տուժողների թվից և այլ հանգամանքներից։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իրավակիրառ պրակտիկայի վերլուծությունը, որի միջոցով բացահայտվում են այն դժվարությունները, որոնք առաջանում են նախաքննության և դատական քննության ընթացքում։ Հատկապես կարևոր է ապացույցների ամբողջական գնահատումը, քանի որ առանձնահատուկ դաժանության հատկանիշի հաստատումը պահանջում է ոչ միայն առանձին փաստերի արձանագրում, այլև դրանց փոխկապակցված վերլուծություն։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև քրեական իրավունքի տեսության և դատական պրակտիկայի միջև առկա մոտեցումների տարբերությունները՝ առաջարկելով իրավական որակման առավել հստակ չափանիշներ։ Նման չափանիշների ձևավորումը կարևոր է իրավական որոշումների կանխատեսելիության, նույնատիպ գործերի նկատմամբ միասնական մոտեցման և անձի քրեական պատասխանատվության արդարացի սահմանման համար։ Հետազոտության արդյունքում կարող են ներկայացվել օրենսդրական և մեթոդական կատարելագործման առաջարկություններ, որոնք ուղղված կլինեն առանձնահատուկ դաժանության հասկացության առավել հստակ սահմանմանը, ապացուցման գործընթացի բարելավմանը և հարակից հանցակազմերից ճիշտ սահմանազատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է քրեաիրավական տեսության, դատական պրակտիկայի և քրեական գործերի փաստական հանգամանքների վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առանձնահատուկ դաժանությամբ կատարված սպանությունների իրավական բնութագրի առանձնահատկությունները և մշակել դրանց ճիշտ ու հիմնավորված որակման մոտեցումներ։ Թեման ունի կարևոր գործնական նշանակություն, քանի որ նման գործերի ճիշտ իրավական գնահատումը անմիջականորեն կապված է կյանքի իրավունքի պաշտպանության, քրեական պատասխանատվության արդարացի կիրառման և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման հետ։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է կրծքավանդակի և որովայնի համակցված վնասվածքների դեպքում երկրորդային թոքային բարդությունների կանխարգելման և բուժման համալիր տակտիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման համակցված վնասվածքների առաջացման մեխանիզմները, պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը շնչառական համակարգի վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թոքային բարդությունների՝ թոքաբորբի, սուր շնչառական անբավարարության, ատելեկտազի և այլ վիճակների զարգացման ռիսկի գործոններին և դրանց վաղ հայտնաբերման հնարավորություններին։ Ներկայացվում են կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումներ՝ ներառյալ ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները, շնչառական ֆունկցիայի մշտադիտարկումը, հակաբակտերիալ և հակաբորբոքային բուժման կիրառումը, ինչպես նաև հիվանդների վաղ ակտիվացումը և վերականգնողական միջոցառումները։ Քննարկվում են նաև վիրաբուժական և անեսթեզիոլոգիական տակտիկաների առանձնահատկությունները համակցված վնասվածքներով հիվանդների կառավարման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է բազմամասնագիտական մոտեցման կարևորությունը՝ շտապօգնության, վիրաբուժության, ռեանիմատոլոգիայի և թոքաբանության համագործակցության համատեքստում, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել մահացությունը և բարելավել բուժման արդյունքները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկների, վիրաբույժների, ռեանիմատոլոգների, շտապօգնության մասնագետների և բժշկական գիտությունների հետազոտողների համար։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է ցինիզմի սոցիոմշակութային բնույթի ուսումնասիրությանը և դրա դրսևորմանը զանգվածային հասարակության պայմաններում ձևավորվող անհատի վարքագծում, մտածողության մեջ ու արժեքային համակարգում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ցինիզմի՝ որպես հասարակական միջավայրին հարմարվելու, սեփական դիրքորոշումը թաքցնելու կամ սոցիալական իրականության նկատմամբ որոշակի վերաբերմունք արտահայտելու ձևի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական բնավորության գիծ կամ բարոյական դիրքորոշում, այլև որպես մշակութային և սոցիալական երևույթ, որի ձևավորումը պայմանավորված է հասարակական հարաբերությունների, արժեքային համակարգերի և զանգվածային գիտակցության փոփոխություններով։ Քննության է առնվում ամբոխի մարդու գաղափարը՝ որպես զանգվածային հասարակության մեջ անհատի ինքնության, ինքնուրույն դատողության և պատասխանատվության խնդիրները հասկանալու տեսական միջոց։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է անհատը խմբային միջավայրում աստիճանաբար ընդունել գերիշխող կարծիքները, վարքային ձևերը և գնահատականները՝ սահմանափակելով սեփական քննադատական ու ինքնուրույն դիրքորոշումը։ Այս համատեքստում ցինիկ վերաբերմունքը կարող է հանդես գալ որպես սոցիալական դիմակ, որի միջոցով մարդը փորձում է պաշտպանվել հասարակական հակասություններից, հիասթափությունից, արժեքների նկատմամբ անվստահությունից կամ սեփական դիրքի անորոշությունից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում «դիմակ» հասկացության սոցիոմշակութային նշանակությանը։ Դիմակը մեկնաբանվում է որպես այն դերային կերպարը, որը մարդը ներկայացնում է հասարակությանը՝ երբեմն տարբերելով այն իր ներքին համոզմունքներից և իրական ապրումներից։ Հասարակական միջավայրում ընդունված վարքականոնները, հեղինակության պահպանման անհրաժեշտությունը, խմբային ճնշումը և հասարակական գնահատականից կախվածությունը կարող են նպաստել նման դերային վարքագծի ձևավորմանը։ Ցինիզմն այս դեպքում կարող է ծառայել որպես հեռավորություն պահպանելու միջոց, երբ անհատը կասկածի տակ է դնում բարոյական սկզբունքները, հասարակական իդեալները կամ այլ մարդկանց գործողությունների անկեղծ շարժառիթները։ Քննության է առնվում դասական ցինիզմի և ժամանակակից ցինիկ գիտակցության տարբերությունը։ Հին փիլիսոփայական ավանդույթի որոշ ձևերում հասարակական պայմանականությունների քննադատությունը կապված էր ազատության, պարզության և կեղծ արժեքներից հրաժարվելու ձգտման հետ, մինչդեռ ժամանակակից սոցիոմշակութային միջավայրում ցինիզմը կարող է արտահայտվել ընդհանուր անվստահությամբ, հեգնական վերաբերմունքով և արժեքների իրական նշանակության նկատմամբ կասկածով։ Այս տարբերակումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասկացության պատմական վերափոխումները և հասկանալ, թե ինչու նույն եզրույթը տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող է ունենալ էապես տարբեր բովանդակություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում զանգվածային մշակույթի ազդեցությանը։ Զանգվածային հաղորդակցությունը, հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները, սպառողական մշակույթը և հասարակական վարքի ստանդարտացումը կարող են նպաստել անհատականության որոշ դրսևորումների միօրինակացմանը։ Ուսումնասիրվում է այն հակասությունը, երբ մարդը մի կողմից ձգտում է առանձնանալ զանգվածից, իսկ մյուս կողմից՝ իր վարքով և գնահատականներով հաճախ հետևում է նույն զանգվածի կողմից ընդունված ձևերին։ Ցինիկ կեցվածքը կարող է այդ պայմաններում ստեղծել ինքնուրույնության արտաքին տպավորություն՝ առանց իրական քննադատական ինքնուրույնության ձևավորման։ Քննության են առնվում նաև հասարակական արժեքների արժեզրկման գործընթացները։ Երբ բարոյական, քաղաքական կամ մշակութային գաղափարների և հասարակական իրականության միջև առաջանում է նկատելի հակասություն, անհատի մոտ կարող է ձևավորվել անվստահություն ոչ միայն կոնկրետ հաստատությունների, այլև ընդհանուր արժեքային համակարգի նկատմամբ։ Այդ պայմաններում հեգնանքը, կասկածամտությունը և ցուցադրական անտարբերությունը կարող են դառնալ հասարակական վարքի տարածված ձևեր։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման վերաբերմունքը երբեմն համատեղվում է հենց այն համակարգին հարմարվելու հետ, որը մարդը քննադատում է։ Այս հակասությունը հնարավորություն է տալիս ցինիզմը դիտարկել որպես ժամանակակից հասարակության բարդ ինքնապաշտպանական և հարմարվողական մեխանիզմներից մեկը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կոնֆորմիզմի խնդրին և դրա հարաբերակցությանը ցինիզմի հետ։ Անհատը կարող է գիտակցել հասարակական հարաբերությունների որոշ թերություններ, քննադատել դրանք խոսքային մակարդակում, սակայն միաժամանակ շարունակել գործել ընդունված կանոնների համաձայն։ Այդպիսի իրավիճակում քննադատական խոսքը դեռևս չի նշանակում իրական ինքնուրույնություն կամ հասարակական պատասխանատվություն։ Հետազոտվում է նաև անանունության և պատասխանատվության թուլացման ազդեցությունը զանգվածային վարքագծի վրա։ Խմբի մաս կազմող մարդը որոշ իրավիճակներում կարող է սեփական գործողությունների պատասխանատվությունը վերագրել ընդհանուր միջավայրին՝ իր ընտրությունը ներկայացնելով որպես բոլորի կողմից ընդունված վարք։ Ցինիկ վերաբերմունքը կարող է լրացուցիչ արդարացման միջոց դառնալ՝ ստեղծելով այն պատկերացումը, թե հասարակական կյանքում բոլոր գործողություններն ի վերջո պայմանավորված են միայն անձնական շահերով։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է անհատի ինքնության խնդիրը։ Սոցիալական դերերի բազմազանությունը և հասարակության տարբեր խմբերի պահանջները կարող են ստեղծել իրավիճակ, երբ մարդու արտաքին վարքագիծը զգալիորեն տարբերվում է նրա անձնական համոզմունքներից։ Այդ հակասության երկարատև պահպանությունը կարող է նպաստել սեփական արժեքների նկատմամբ անվստահության և սոցիալական հարաբերությունների ձևական ընկալման զարգացմանը։ Դիտարկվում է նաև ցինիզմի և բարոյական պատասխանատվության փոխհարաբերությունը։ Եթե մարդը հասարակական նորմերն ու արժեքները ընկալում է միայն որպես պայմանականություններ, ապա կարող է թուլանալ սեփական գործողությունները բարոյական չափանիշներով գնահատելու պատրաստակամությունը։ Միաժամանակ քննադատական վերաբերմունքը ինքնին չի նույնացվում ցինիզմի հետ. տարբերակվում են հիմնավորված քննադատությունը, կասկածը և այն դիրքորոշումը, որը սկզբունքորեն ժխտում է արժեքների ու անկեղծ շարժառիթների հնարավորությունը։ Այս տարբերակումը կարևոր է սոցիալական քննադատության և արժեքային նիհիլիզմի սահմանները հասկանալու համար։ Քննության են առնվում նաև հանրային հաղորդակցության մեջ հեգնանքի, ծաղրի և ցուցադրական անտարբերության գործառույթները։ Դրանք կարող են մի կողմից ծառայել հասարակական խնդիրների քննադատությանը, իսկ մյուս կողմից՝ ստեղծել հոգեբանական ու սոցիալական հեռավորություն և նվազեցնել իրական մասնակցության պատրաստակամությունը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է անհատի և զանգվածի փոխհարաբերությունների, սոցիալական դերերի, արժեքային ճգնաժամերի և ժամանակակից մշակույթի մեջ ձևավորվող վարքային ռազմավարությունների համատեղ ուսումնասիրությամբ։ Ցինիզմի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասարակական կյանքի այն հակասությունները, որոնց պայմաններում մարդը կարող է հասկանալ իր շրջապատի խնդիրները, սակայն դրանց նկատմամբ ընտրել հեռավորություն, հեգնանք կամ հարմարվողականություն։ Նյութը նպաստում է զանգվածային գիտակցության, հասարակական արժեքների փոփոխության, ինքնության և սոցիալական պատասխանատվության խնդիրների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիալական փիլիսոփայության, մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական հոգեբանության, էթիկայի և զանգվածային հասարակության տեսության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Математика

Այս աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների սահմանային խնդիրների տեսության ուսումնասիրությանը՝ կշռային շարունակական ֆունկցիաների դասում։ Գրքում ներկայացվում են էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների տեսական հիմքերը, սահմանային պայմանների ձևակերպման առանձնահատկությունները և լուծումների գոյության, միակության ու կայունության հարցերը։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է կշռային ֆունկցիոնալ տարածությունների կիրառումը, վերլուծում է դասական և ընդհանրացված մեթոդների արդյունավետությունը, ինչպես նաև ներկայացնում է նոր տեսական արդյունքներ և ապացույցներ, որոնք նպաստում են մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից տեսության զարգացմանը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ֆունկցիոնալ անալիզի, սահմանային արժեքային խնդիրների և կիրառական մաթեմատիկայի փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով ստացված արդյունքների նշանակությունը մաթեմատիկական ֆիզիկայի, մեխանիկայի և ինժեներական մոդելավորման ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ասպիրանտների, մագիստրանտների և կիրառական մաթեմատիկայով ու դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Այս աշխատությունը վերաբերում է թռիչքային ապարատների բարակապատ (thin-walled) դետալների ամրության բարձրացմանը ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ՝ ընդգծելով ավիատիեզերական ինժեներիայի, նյութագիտության և ոչ ավանդական մշակման մեթոդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ուլտրաձայնային ազդեցության միջոցով մետաղական կառուցվածքների մեխանիկական հատկությունների բարելավման հնարավորությունները՝ մասնավորապես հոգնածային դիմադրության, միկրոկարծրության և ճաքերի դիմակայունության բարձրացման ուղղությամբ։ Ուսումնասիրվում են բարակապատ տարրերի՝ թևերի, կորպուսի հատվածների և կրող կառուցվածքների աշխատանքի պայմանները, որտեղ գործող լարվածությունների կենտրոնացումը և թրթռային բեռները կարող են հանգեցնել վաղաժամ քայքայման։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրաձայնային մշակման ֆիզիկական մեխանիզմներին՝ ներառյալ մակերեսային պլաստիկ դեֆորմացիան, մնացորդային սեղմող լարվածությունների ձևավորումը և միկրոկառուցվածքային փոփոխությունները, որոնք նպաստում են նյութի ամրության աճին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է տարբեր տեխնոլոգիական մոտեցումներ՝ ուլտրաձայնային հարվածային մշակումը, վիբրացիոն ազդեցությունները և դրանց համադրությունը ջերմային ու մեխանիկական մշակման ավանդական մեթոդների հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում են ստացված արդյունքների կիրառելիությունը ավիացիոն կառուցվածքների ծառայողական ժամկետի երկարացման, անվտանգության բարձրացման և քաշի նվազեցման համատեքստում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ավիատիեզերական նյութագիտության և արտադրական տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ նպաստելով բարակապատ կառուցվածքների ավելի հուսալի և արդյունավետ նախագծման մեթոդների զարգացմանը։

Социология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում համայնքի և համայնականության դրսևորումների, դրանց ձևավորման առանձնահատկությունների և ժամանակակից զարգացման միտումների սոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են համայնքային հարաբերությունների կառուցվածքը, սոցիալական կապերի բնույթը, փոխօգնության, համերաշխության և քաղաքացիական մասնակցության ձևերը, ինչպես նաև սոցիալ-տնտեսական, մշակութային և ժողովրդագրական գործոնների ազդեցությունը համայնքային կյանքի վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է սոցիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, գնահատում է համայնքային ինքնության, տեղական ինքնակառավարման, հասարակական ակտիվության և բնակչության ներգրավվածության մակարդակը՝ բացահայտելով ժամանակակից հայկական հասարակությունում համայնականության պահպանման և վերափոխման հիմնական միտումները։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է քաղաքային և գյուղական համայնքների առանձնահատկություններին, գլոբալացման, միգրացիայի և սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությանը համայնքային հարաբերությունների վրա՝ առաջարկելով համայնքային զարգացման և սոցիալական համախմբվածության ամրապնդմանն ուղղված գիտագործնական մոտեցումներ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում սոցիոլոգների, հասարակագետների, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։