Հեմորֆին-7-ի հակաուռուցքային ազդեցության մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությունը

Литература

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է երկվորյակների առասպելական մոտիվին և դրա տարբեր դրսևորումներին հայ վիպական ավանդության համակարգում՝ այն դիտարկելով որպես հնագույն միթոլոգիական շերտերից եկող համամարդկային գաղափար, որը հայ բանահյուսության մեջ ստացել է յուրահատուկ ձևավորում։ Նյութում վերլուծվում են այն վիպական սյուժեները, որտեղ երկվորյակ կերպարները հանդես են գալիս որպես հակադիր կամ փոխլրացնող սկզբունքների կրողներ՝ արտահայտելով քաոսի և կարգի, ուժի և խելքի, կյանքի և մահվան հակադրությունների խորհրդանշական միասնություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական և դիցաբանական շերտերին, որոնց միջոցով երկվորյակների մոտիվը կապվում է հերոսական վիպերգերի կառուցվածքի, ծագման առասպելների և ցեղային ինքնության ձևավորման հետ։ Քննարկվում են նաև համեմատական զուգահեռները հնդեվրոպական այլ ավանդույթների հետ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է այս մոտիվը վերափոխվել և հարմարվել տեղական մշակութային միջավայրին՝ պահպանելով իր հիմնական իմաստաբանական առանցքը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ հայ վիպական ավանդության մեջ երկվորյակների առասպելը ոչ միայն պատմողական մոտիվ է, այլ նաև աշխարհընկալման համակարգ, որը արտահայտում է մարդու, համայնքի և տիեզերքի հարաբերությունների մասին խորքային պատկերացումներ։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է մարդու և կենդանիների տարբեր փոխպատվաստվող բջջային կուլտուրաների ցիտոլոգիական կարգավիճակի ուսումնասիրությանը, դրանց դասակարգմանը և ստացված տվյալների կլաստերային վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է տարբեր բջջային կուլտուրաների կառուցվածքային և կենսաբանական առանձնահատկությունների համակարգված ուսումնասիրության միջոցով բացահայտել դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները և մշակել օբյեկտիվ դասակարգման մոտեցումներ։ Բջջային կուլտուրաների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի փորձարարական կենսաբանության, բժշկության, դեղագիտության և կենսատեխնոլոգիայի համար, քանի որ լաբորատոր պայմաններում աճեցվող բջիջները հաճախ օգտագործվում են տարբեր կենսաբանական գործընթացների, դեղանյութերի ազդեցության, հիվանդությունների մեխանիզմների և բջջային փոխազդեցությունների հետազոտության նպատակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր մշակույթների բջիջների ձևը, չափերը, կորիզի և ցիտոպլազմայի հարաբերակցությունը, բջջային պոլիմորֆիզմը, աճի բնույթը, բջիջների դասավորությունը և այլ մորֆոլոգիական հատկանիշներ։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս նկարագրել յուրաքանչյուր բջջային կուլտուրայի բնորոշ ցիտոլոգիական պատկերը և գնահատել դրա կայունությունը կամ փոփոխականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու և կենդանիների բջջային կուլտուրաների համեմատությանը։ Տարբեր ծագում ունեցող բջիջները կարող են ունենալ էական մորֆոլոգիական և կենսաբանական տարբերություններ, սակայն որոշ դեպքերում դրանց միջև կարող են դիտվել ընդհանուր հատկանիշներ։ Այդ ընդհանրությունների և տարբերությունների համակարգված բացահայտումը կարևոր է բջջային կուլտուրաների նույնականացման, բնութագրման և դասակարգման համար։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է դասակարգման խնդիրը։ Բջիջների մեծ քանակությամբ ցիտոլոգիական ցուցանիշների միաժամանակյա վերլուծությունը կարող է դժվար լինել միայն տեսողական կամ ավանդական համեմատական մեթոդներով, ուստի աշխատանքում կիրառվող կլաստերային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նմանատիպ հատկանիշներ ունեցող բջջային կուլտուրաները միավորել առանձին խմբերի։ Կլաստերային վերլուծությունը տվյալների բազմաչափ վիճակագրական մշակման մեթոդ է, որի միջոցով հնարավոր է առանց նախապես սահմանված խմբերի համեմատել ուսումնասիրվող օբյեկտները և բացահայտել դրանց ներքին կառուցվածքը։ Այս մոտեցումը կարող է կիրառվել ցիտոլոգիական բազմաթիվ ցուցանիշների համակցված գնահատման համար։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև տարբեր մեթոդներով ստացված ցիտոլոգիական տվյալների հավաստիությունը և դասակարգման կայունությունը։ Տարբեր բջջային կուլտուրաների համար ձևավորված կլաստերների համեմատությունը կարող է ցույց տալ, թե որ մորֆոլոգիական հատկանիշներն ունեն առավել մեծ տարբերակիչ նշանակություն և որ ցուցանիշներն են առավել արդյունավետ բջջային կուլտուրաների խմբավորման համար։ Այդպիսի մոտեցումը կարող է նպաստել բջջային նյութի ավելի օբյեկտիվ նույնականացմանը և ստանդարտացմանը։ Հետազոտության կարևոր գիտական կողմը դասական ցիտոլոգիական դիտարկումների և մաթեմատիկական վիճակագրական մեթոդների համադրումն է։ Եթե ավանդական ցիտոլոգիան հնարավորություն է տալիս մանրամասն նկարագրել բջիջների կառուցվածքը, ապա կլաստերային վերլուծությունը թույլ է տալիս մեծածավալ տվյալների հիման վրա բացահայտել այնպիսի օրինաչափություններ, որոնք կարող են դժվար նկատելի լինել առանձին հատկանիշների ուսումնասիրության ժամանակ։ Արդյունքում հնարավոր է ստանալ բջջային կուլտուրաների ավելի ամբողջական դասակարգում՝ հիմնված ոչ թե մեկ, այլ բազմաթիվ փոխկապակցված ցուցանիշների վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բջջային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի բնագավառներում՝ նպաստելով տարբեր փոխպատվաստվող կուլտուրաների բնութագրման, նույնականացման և համեմատական գնահատման կատարելագործմանը։ Մեթոդաբանական առումով մշակված մոտեցումները կարող են օգտակար լինել նաև այլ կենսաբանական օբյեկտների բազմաչափ դասակարգման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ցիտոլոգներին, բջջաբաններին, կենսաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, վիճակագրական տվյալների վերլուծությամբ զբաղվող հետազոտողներին և բջջային կուլտուրաների հետ աշխատող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է բջիջների մորֆոլոգիական բնութագրումը և բազմաչափ վիճակագրական վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր մարդկային և կենդանական բջջային կուլտուրաների ցիտոլոգիական առանձնահատկությունները, համակարգել դրանք և ստեղծել գիտականորեն հիմնավորված դասակարգման հնարավորություն։

Журналистика

Գիտական աշխատանքը նվիրված է ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի առանձնահատկությունների, գործառույթների, կառուցվածքի և հասարակական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ամսագիրը պարբերական մամուլի կարևոր տեսակ է, որը տարբերվում է տեղեկատվության տարածման այլ ձևերից իր պարբերականությամբ, թեմատիկ ուղղվածությամբ, նյութերի ընտրության և մատուցման առանձնահատկություններով։ Այն կարող է հանդես գալ որպես տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային, գիտական, հասարակական, քաղաքական կամ մասնագիտական հաղորդակցության միջոց և իր բովանդակությունը համապատասխանեցնել որոշակի լսարանի հետաքրքրություններին ու պահանջներին։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ամսագրի ձևավորման և զարգացման պատմությունը՝ սկսած պարբերական մամուլի առաջացման վաղ փուլերից մինչև ժամանակակից մեդիա միջավայր։ Պարբերական հրատարակությունների զարգացումը սերտորեն կապված է տպագրական տեխնոլոգիաների կատարելագործման, կրթվածության տարածման, ընթերցողական հանրության ընդլայնման և հասարակական հաղորդակցության նոր պահանջների ձևավորման հետ։ Ամսագիրը ժամանակի ընթացքում վերածվել է ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցման, այլև հասարակական կարծիքի ձևավորման, մշակութային արժեքների տարածման և մասնագիտական գիտելիքի շրջանառության կարևոր հարթակի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ամսագրի հիմնական գործառույթների բացահայտումը։ Տեղեկատվական գործառույթը ենթադրում է հասարակությանը նորությունների, փաստերի և իրադարձությունների մասին տեղեկությունների տրամադրում, իսկ վերլուծական գործառույթը՝ տվյալ իրադարձությունների պատճառների, հետևանքների և նշանակության մեկնաբանում։ Միաժամանակ ամսագիրը կարող է իրականացնել կրթական, մշակութային, ժամանցային և հասարակական կապերի գործառույթներ։ Բովանդակության բնույթից կախված՝ տարբեր ամսագրեր կարող են առաջնահերթություն տալ այդ գործառույթներից մեկին կամ միավորել դրանցից մի քանիսը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամսագրային նյութերի ժանրային բազմազանությանը։ Հրապարակումներում կարող են ընդգրկվել հոդվածներ, հարցազրույցներ, ակնարկներ, վերլուծություններ, մեկնաբանություններ, էսսեներ, ռեպորտաժներ և այլ ժանրեր։ Յուրաքանչյուր ժանր ունի տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և մատուցման իր սկզբունքները, իսկ դրանց ճիշտ համադրումը ձևավորում է տվյալ հրատարակության անհատական ոճն ու բովանդակային դիմագիծը։ Ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի կարևոր առանձնահատկություններից է թեմատիկ մասնագիտացումը։ Ի տարբերություն լայն թեմատիկ ընդգրկում ունեցող որոշ այլ պարբերականների՝ ամսագիրը հաճախ ուղղված է կոնկրետ լսարանի։ Այն կարող է մասնագիտանալ գիտության, գրականության, արվեստի, տնտեսության, քաղաքականության, սպորտի, նորաձևության, տեխնոլոգիաների կամ այլ ոլորտներում։ Այդպիսի մասնագիտացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ստանալ ավելի խորքային և նպատակային տեղեկատվություն։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև խմբագրական քաղաքականության դերը։ Ամսագրի բովանդակության ընտրությունը, հեղինակների և թեմաների ընտրության սկզբունքները, նյութերի դասավորությունը, վերնագրերի ձևավորումը և պատկերային բաղադրիչի օգտագործումը ձևավորում են հրատարակության ընդհանուր հաղորդակցական ռազմավարությունը։ Խմբագրական քաղաքականությունը միաժամանակ ազդում է լսարանի ձևավորման և ամսագրի նկատմամբ վստահության մակարդակի վրա։ Կարևոր խնդիր է նաև լրագրողական էթիկայի և տեղեկատվության հավաստիության ապահովումը։ Որպես լրատվամիջոց՝ ամսագիրը պատասխանատվություն է կրում հրապարակվող տեղեկատվության ճշգրտության, աղբյուրների նկատմամբ պատշաճ վերաբերմունքի, հեղինակային իրավունքի պահպանման և հանրության նկատմամբ մասնագիտական պատասխանատվության համար։ Ժամանակակից մեդիա միջավայրում ամսագրի գործունեությունը զգալիորեն փոխվել է թվայնացման ազդեցությամբ։ Տպագիր տարբերակին զուգահեռ կարող են գործել էլեկտրոնային հրատարակություններ, կայքեր և սոցիալական հարթակներ, որոնց միջոցով բովանդակությունը հասանելի է դառնում ավելի լայն լսարանի։ Թվային միջավայրը հնարավորություն է տալիս արագ տարածել նյութերը, օգտագործել տեսանյութեր, ձայնագրություններ, ինտերակտիվ գրաֆիկա և այլ մուլտիմեդիա միջոցներ, սակայն միաժամանակ մեծացնում է մրցակցությունը տեղեկատվական դաշտում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տպագիր և թվային ամսագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Տպագիր հրատարակության ուժեղ կողմերից են նյութի ամբողջականությունը, ձևավորված ընթերցողական փորձը և երկարաժամկետ պահպանման հնարավորությունը, մինչդեռ թվային տարբերակն առավելություն ունի արագության, հասանելիության, ինտերակտիվության և տարածման ծավալի առումով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ամսագիրը դիտարկում է որպես բազմաֆունկցիոնալ լրատվամիջոց, որը միավորում է տեղեկատվական, վերլուծական, կրթական և մշակութային դերեր։ Նրա բովանդակային և տեխնոլոգիական զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու պարբերական մամուլի տեղն ու նշանակությունը հասարակական հաղորդակցության համակարգում և գնահատելու դրա փոխակերպումները ժամանակակից մեդիա միջավայրի պայմաններում։

Философия

Ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը վերաբերում է այն հարցերի համակարգին, որոնք ուսումնասիրում են մարդու իմացության բնույթը, աղբյուրները, հնարավորությունները և սահմանները։ Այս մոտեցման հիմնական առանձնահատկություններից է այն, որ այն փորձում է հասկանալ ոչ միայն այն, թե ինչ ենք մենք ճանաչում, այլ նաև՝ ինչպես և ինչ պայմաններում է հնարավոր ճանաչումը ընդհանրապես։ Փիլիսոփայական իմացաբանությունը տարբերում է ճանաչողության հիմնական աղբյուրները՝ զգայական փորձը և բանականությունը, որոնց հարաբերակցության շուրջ ձևավորվել են տարբեր ուղղություններ, օրինակ՝ էմպիրիզմը, որը առաջնային է համարում փորձը, և ռացիոնալիզմը, որը կարևորում է բանական մտածողությունը։ Ճանաչողության գործընթացը դիտարկվում է նաև որպես ակտիվ, ստեղծագործական գործողություն, որտեղ սուբյեկտը ոչ միայն արտացոլում է իրականությունը, այլ նաև որոշ չափով կառուցում է այն իր ընկալումների միջոցով։ Կարևոր առանձնահատկություն է նաև ճշմարտության խնդիրը՝ ինչն է համարվում ճշմարիտ գիտելիք և ինչ չափանիշներով է այն ստուգվում, ինչի շուրջ գոյություն ունեն տարբեր մոտեցումներ՝ համապատասխանության, համահունչության և պրագմատիկ ճշմարտության տեսությունները։ Ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը նաև ուսումնասիրում է գիտելիքի սահմանները՝ հարցադրելով, թե արդյոք մարդը կարող է ամբողջությամբ ճանաչել իրականությունը, թե նրա իմացությունը միշտ մնում է մասնակի և պայմանական։ Այս մոտեցումը մեծապես տարբերվում է մասնագիտական գիտություններից նրանով, որ այն ոչ միայն նկարագրում է ճանաչման մեխանիզմները, այլ նաև քննադատական կերպով վերլուծում է հենց գիտելիքի հիմքերը և վավերականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը մարդու մտքի և իրականության փոխհարաբերության խորքային ուսումնասիրություն է, որը փորձում է բացահայտել գիտելիքի հնարավորության և սահմանների հիմնարար սկզբունքները։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է անվտանգ բազմակողմ հաշվարկների գաղտնագրային մեթոդների ուսումնասիրությանը և նոր անտեղյակ փոխանցման արձանագրության հիման վրա տվյալների գաղտնիությունը պահպանող հաշվարկային մեխանիզմների մշակմանը։ Հետազոտության առանցքում այն խնդիրն է, թե ինչպես կարող են միմյանց ամբողջությամբ չվստահող մի քանի մասնակիցներ համատեղ հաշվարկել որոշակի ֆունկցիայի արդյունքը՝ առանց միմյանց բացահայտելու իրենց գաղտնի մուտքային տվյալները։ Անվտանգ բազմակողմ հաշվարկները դիտարկվում են որպես ժամանակակից գաղտնագրության կարևոր ուղղություն, որը հնարավորություն է տալիս համատեղ մշակել բաշխված տվյալներ՝ պահպանելով յուրաքանչյուր մասնակցի տեղեկատվության գաղտնիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անտեղյակ փոխանցման գաղափարին, որը բազմաթիվ գաղտնագրային արձանագրությունների հիմնարար բաղադրիչներից է։ Դրա ընդհանուր սկզբունքն այն է, որ տվյալների փոխանցման ընթացքում ստացող կողմը հնարավորություն է ստանում ընտրությամբ ստանալ որոշակի տեղեկատվություն՝ առանց ուղարկողին ամբողջությամբ բացահայտելու իր ընտրությունը, մինչդեռ ստացողը չի ստանում իրեն չնախատեսված տվյալները։ Հետազոտության շրջանակում նոր առաջարկվող մոտեցումը կարող է գնահատվել անվտանգության, հաշվարկային բարդության, հաղորդակցման ծախսերի և բազմակողմ հաշվարկային համակարգերում ինտեգրման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Կարևորվում է արձանագրության անվտանգության տեսական հիմնավորումը՝ սահմանելով հնարավոր հակառակորդի մոդելը, մասնակիցների վարքագծի վերաբերյալ ենթադրությունները և այն գաղտնագրային հատկությունները, որոնք պետք է պահպանվեն տարբեր պայմաններում։ Քննվում են կիսաազնիվ և հնարավոր վնասակար վարք ունեցող մասնակիցների պայմաններում անվտանգության ապահովման ընդհանուր խնդիրները, ինչպես նաև գաղտնիության, տվյալների ամբողջականության և հաշվարկի արդյունքի ճշտության փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների արդյունավետությանը, քանի որ գործնական բազմակողմ հաշվարկներում կարևոր են ոչ միայն անվտանգության ապացուցելի հատկությունները, այլև հաղորդագրությունների քանակը, փոխանցվող տվյալների ծավալը և հաշվարկային ռեսուրսների պահանջները։ Նոր մեխանիզմի համեմատությունը գոյություն ունեցող մոտեցումների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրա առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր կիրառական սցենարներում։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են կիրառվել այնպիսի համակարգերում, որտեղ տարբեր կազմակերպություններ կամ օգտատերեր ցանկանում են համատեղ վերլուծել տվյալներ՝ առանց սկզբնական գաղտնի տեղեկատվությունը փոխանակելու։ Աշխատությունը միավորում է տեսական գաղտնագրության, բաշխված հաշվարկների և տեղեկատվական անվտանգության մոտեցումները՝ նպաստելով գաղտնիությունը պահպանող հաշվարկային համակարգերի և անվտանգ համագործակցային տվյալների մշակման մեթոդների զարգացմանը։

История

Այս գիրքը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցած զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների, կոտորածների և բնակչության համակարգված ոչնչացման համապարփակ ուսումնասիրություն։ Այն կենտրոնանում է հատկապես Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրան նախորդած ու հաջորդած ժամանակաշրջաններում կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների՝ մասնավորապես հայերի, ասորիների և հույների նկատմամբ իրականացված քաղաքականությունների ու բռնությունների վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ թե որպես միմյանցից անկախ և պատահական իրադարձություններ, այլ որպես ավելի լայն քաղաքական, ժողովրդագրական և պետական գործընթացների մաս։ Հեղինակները ուսումնասիրում են, թե ինչպես Օսմանյան պետության քաղաքական փոփոխությունները, ազգայնական գաղափարախոսությունների տարածումը, պատերազմական պայմանները, ներքին իշխանական պայքարները և կայսրության տարածքային ու ժողովրդագրական վերափոխման ձգտումները ստեղծեցին միջավայր, որտեղ զանգվածային բռնությունը դարձավ բնակչության նկատմամբ վերահսկողության և վերաձևավորման գործիք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղահանությունների կազմակերպմանը, բռնագաղթի ճանապարհներին, զանգվածային սպանություններին, ունեցվածքի բռնագրավմանը, բնակավայրերի դատարկմանը և վերապրածների կյանքի պայմաններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրանով, որ իրադարձությունները չի սահմանափակում միայն ռազմական գործողությունների կամ առանձին կոտորածների նկարագրությամբ, այլ փորձում է բացահայտել դրանց կառավարման մեխանիզմները, պետական կառույցների և տեղական իշխանությունների դերակատարությունը, ինչպես նաև հասարակական տարբեր խմբերի մասնակցության կամ դիմադրության ձևերը։ Գիրքը միաժամանակ անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության տարբեր համայնքների փոխհարաբերություններին և ցույց է տալիս, թե ինչպես պատերազմի, ազգային ինքնության և ժողովրդագրական քաղաքականության փոխազդեցությունը կարող էր հանգեցնել ամբողջական համայնքների ոչնչացման կամ հայրենազրկման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև պատմական հիշողության և հետագա ժխտողականության խնդիրը․ ուսումնասիրությունը դիտարկում է, թե ինչպես են այս իրադարձությունները մեկնաբանվել հետագա տասնամյակներում, ինչպիսի քաղաքական ու պատմագրական վեճեր են ձևավորվել դրանց շուրջ և ինչ նշանակություն ունեն արխիվային փաստաթղթերը, վկայությունները և ժողովրդագրական տվյալները անցյալի վերականգնման համար։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել ինչպես Օսմանյան կայսրության անկման և Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ ցեղասպանությունների, էթնիկ բռնության, ազգայնականության, բռնի տեղահանությունների և պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի լայն համատեքստում հասկանալու, թե ինչպիսի քաղաքական, ռազմական և սոցիալական պայմաններում կարող են ձևավորվել զանգվածային բռնության գործընթացներ, ինչպես են դրանք իրականացվում պետական և տեղական կառույցների միջոցով, և ինչ երկարաժամկետ հետևանքներ են ունենում ոչ միայն անմիջական զոհերի ու վերապրածների, այլև ամբողջ տարածաշրջանի ժողովրդագրական, մշակութային և քաղաքական պատմության վրա։