ՀՀ համայնքների բյուջեների ֆինանսական հնարավորությունների ընդլայնման հիմնահարցերը

Сельское хозяйство

Բնական ցեոլիտները հանդիսանում են հրաբխային ծագման ալյումինոսիլիկատային հանքանյութեր, որոնք ունեն յուրահատուկ բյուրեղային կառուցվածք՝ կազմված մանր խոռոչներից և ալիքներից։ Այդ կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ցեոլիտներին կլանել և փոխանակել տարբեր իոններ, ինչպես նաև պահել ջուր և սննդանյութեր։ Հենց այս հատկություններն են հիմք հանդիսանում դրանց լայն կիրառման համար գյուղատնտեսությունում։ Նյութում հեղինակները մանրամասն ներկայացնում են ցեոլիտների կիրառությունը հողի բարելավման մեջ։ Ցեոլիտները կարող են բարելավել հողի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները՝ բարձրացնելով ջրապահունակությունը, օդափոխությունը և սննդանյութերի հասանելիությունը բույսերի համար։ Դրանք հատկապես արդյունավետ են աղքատ, ավազային կամ դեգրադացված հողերում, որտեղ նպաստում են բերրիության բարձրացմանը։ Ցեոլիտները նաև գործում են որպես բնական կարգավորիչներ՝ կանխելով սննդանյութերի արագ լվացումը հողից և ապահովելով դրանց աստիճանական մատչելիությունը բույսերին։ Մեկ այլ կարևոր ուղղություն, որը քննարկվում է աշխատության մեջ, ցեոլիտների կիրառությունն է որպես հավելումներ կենդանիների կերերում։ Դրանք նպաստում են մարսողական գործընթացների բարելավմանը, թունավոր նյութերի կլանմանը և կենդանիների արտադրողականության բարձրացմանը։ Հատկապես նշվում է, որ ցեոլիտները կարող են նվազեցնել ամոնիակի և այլ վնասակար գազերի արտազատումը կենդանիների պահվածքի վայրերում՝ բարելավելով հիգիենիկ պայմանները։ Հեղինակները նաև անդրադառնում են ցեոլիտների կիրառությանը ջրի մաքրման և ագրոէկոլոգիական խնդիրների լուծման մեջ։ Ցեոլիտները ունակ են կլանել ծանր մետաղներ և այլ աղտոտիչներ, ինչը կարևոր է ինչպես ոռոգման ջրի որակի բարելավման, այնպես էլ շրջակա միջավայրի պահպանության համար։

Право

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության իրավական կարգավորման, դրա կիրառման առանձնահատկությունների և առողջապահական ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության հասկացությունը, իրավական բնույթը, առաջացման հիմքերը և իրականացման պայմանները՝ առողջապահության ոլորտում պացիենտների իրավունքների պաշտպանության և բժշկական ծառայությունների որակի ապահովման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական օգնության և սպասարկման ընթացքում պատճառված վնասի հատուցման իրավական մեխանիզմներին, բժշկական կազմակերպությունների և պացիենտների միջև ձևավորվող պայմանագրային ու արտապայմանագրային հարաբերություններին, ինչպես նաև բժշկական գործունեության արդյունքում առաջացող քաղաքացիաիրավական պարտավորություններին։ Ուսումնասիրվում են գույքային պատասխանատվության առաջացման համար անհրաժեշտ իրավական պայմանները, մասնավորապես՝ վնասի առկայությունը, հակաիրավական վարքագիծը, պատճառահետևանքային կապը և մեղքի նշանակությունը՝ հաշվի առնելով պատասխանատվության տարբեր իրավական հիմքերի առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բժշկական սխալների, մասնագիտական պարտականությունների ոչ պատշաճ կատարման, բուժօգնության կազմակերպման թերությունների և առողջապահական ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող այլ իրավական խնդիրների հետևանքով պատճառված վնասի փոխհատուցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պացիենտի կյանքի և առողջության պաշտպանության իրավական երաշխիքներին, բժշկական միջամտության վերաբերյալ տեղեկացված համաձայնության նշանակությանը, բժշկական տեղեկատվության տրամադրման պարտականությանը և պացիենտների իրավունքների խախտման դեպքում իրավական պաշտպանության միջոցներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բժշկական կազմակերպությունների պատասխանատվության և բուժաշխատողների անհատական մասնագիտական պատասխանատվության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքային հարաբերությունների, կազմակերպական պարտականությունների և բժշկական գործունեության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության սահմանների որոշման, պատճառված նյութական և ոչ նյութական վնասի գնահատման, փոխհատուցման չափի սահմանման և համապատասխան պահանջների դատական պաշտպանության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրության և առողջապահական ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերի փոխկապակցվածությանը, դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող մեկնաբանական դժվարություններին և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Քննության են առնվում նաև բժշկական կազմակերպությունների պատասխանատվության ապահովագրության հնարավորությունները, մասնագիտական ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները, բժշկական ծառայությունների որակի ներքին վերահսկողության նշանակությունը և իրավական վեճերի կանխարգելման կազմակերպական միջոցները։ Կարևորվում են բժշկական գործունեության առանձնահատուկ ռիսկայնությունը, բուժման արդյունքների կանխատեսելիության սահմանափակումները և բժշկական միջամտության անբարենպաստ հետևանքների ու իրավական պատասխանատվություն առաջացնող խախտումների տարբերակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային իրավական փորձի ուսումնասիրության, պացիենտների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների ներդրման և Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական օրենսդրության կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բժշկական կազմակերպությունների գույքային պատասխանատվության իրավական հիմքերի հստակեցմանը, վնասի հատուցման մեխանիզմների զարգացմանը, առողջապահական ծառայությունների մատուցման իրավական անվտանգության բարձրացմանը և պացիենտների ու բժշկական կազմակերպությունների օրինական շահերի հավասարակշռված պաշտպանության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքացիական և բժշկական իրավունքի մասնագետների, փաստաբանների, դատավորների, առողջապահական կազմակերպությունների ղեկավարների, բժշկական գործունեության իրավական կարգավորման հարցերով զբաղվող հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև առողջապահության ոլորտում իրավական պատասխանատվության և պացիենտների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Математика

Այս աշխատությունը նվիրված է հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքներում և պոլիմերներում լազերով մակածված ֆլուորեսցենցիայի փորձարարական հետազոտությանը՝ կենտրոնանալով լույսի և նյութի փոխազդեցության արդյունքում առաջացող օպտիկական երևույթների ուսումնասիրության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են լազերային ճառագայթմամբ նյութի գրգռման գործընթացները, առաջացող ֆլուորեսցենտային ճառագայթման սպեկտրային և ինտենսիվության բնութագրերը, ինչպես նաև նյութի կառուցվածքային և օպտիկական հատկությունների ազդեցությունը դիտարկվող երևույթի վրա։ Հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքները հետաքրքրություն են ներկայացնում իրենց յուրահատուկ օպտիկական հատկությունների շնորհիվ, քանի որ դրանց ներքին պարբերական կառուցվածքը կարող է ազդել լույսի տարածման, որոշակի ալիքների ընտրողական անդրադարձման և ճառագայթման սպեկտրի ձևավորման վրա։ Աշխատության փորձարարական մասը կարող է ներառել լազերային աղբյուրի, օպտիկական համակարգերի, սպեկտրաչափական սարքավորումների և ֆլուորեսցենտային ազդանշանի գրանցման մեթոդների կիրառություն՝ տարբեր նմուշների համեմատական ուսումնասիրության նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղուկ բյուրեղների և պոլիմերների ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններին, դրանց բաղադրությանը, կառուցվածքին և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքին։ Փորձարարական արդյունքների վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել ֆլուորեսցենցիայի ինտենսիվության և սպեկտրային պարամետրերի փոփոխության օրինաչափությունները՝ կախված նյութի կառուցվածքից և հետազոտության պայմաններից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նյութերի օպտիկական բնութագրերի գնահատման և ֆոտոնիկ կառուցվածքների ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ օպտիկական սենսորների, ֆոտոնիկ սարքերի, լույսի կառավարման համակարգերի, ցուցադրման տեխնոլոգիաների և նոր ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օպտիկայի, ֆոտոնիկայի, հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի և պոլիմերային նյութագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Английский

Ձեռնարկը նախատեսված է տնտեսագետ ուսանողների, տնտեսության տարբեր ոլորտներում աշխատող մասնագետների, ինչպես նաև անգլերենով հրատարակված մասնագիտական գրականությունից օգտվել ցանկացողների համար ։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետային համակարգերում կոշտ հոսքի ձևավորման, տարածական բաշխման և ժամանակային փոփոխությունների օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն վերաբերում է հիդրոլոգիայի կարևոր ուղղություններից մեկին, քանի որ գետային հոսքի միջոցով տեղափոխվող կոշտ նյութերի քանակն ու կազմը անմիջականորեն կապված են գետավազանների էրոզիոն գործընթացների, ռելիեֆի առանձնահատկությունների, կլիմայական պայմանների, տեղումների բնույթի, գետերի ջրառատության և հողային ու երկրաբանական կառուցվածքի հետ։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի պայմաններում կոշտ հոսքի ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտումը և տարբեր տարածքների ու ժամանակաշրջանների միջև դրանց տարբերությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն գետերի ավազանների բարձրությունը, լանջերի թեքությունը, երկրաբանական կառուցվածքը, հողաբուսական ծածկույթը, տեղումների ինտենսիվությունն ու սեզոնային բաշխումը, ինչպես նաև մակերևութային հոսքի առանձնահատկությունները, քանի որ այս գործոնների համադրությունն է պայմանավորում ջրային էրոզիայի ինտենսիվությունն ու գետային հուներով տեղափոխվող պինդ նյութի ծավալը։ Հայաստանի գետերի հոսքի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն տարածքի կլիմայական և մասնատված ռելիեֆային պայմանները, իսկ ժամանակակից ուսումնասիրություններում գետային հոսքի տարածաժամանակային փոփոխությունները դիտարկվում են նաև կլիմայի փոփոխության համատեքստում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ կոշտ հոսքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ գետավազաններում ընթացող էրոզիոն և նստվածքագոյացման գործընթացները, գնահատել գետերի հուների ու ջրամբարների վրա դրանց ազդեցությունը և կատարել ջրային ռեսուրսների կառավարման համար անհրաժեշտ հաշվարկներ։ Կոշտ նյութի տեղափոխումը կարող է հանգեցնել գետերի հուների փոփոխության, ջրամբարների աստիճանական նստվածքակալման, ջրատարողության նվազման և հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման պայմանների փոփոխության, ուստի դրա քանակական գնահատումն ունի ոչ միայն տեսական, այլև գործնական նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է Հայաստանի տարբեր գետավազանների համեմատական բնութագրման տեսանկյունից, քանի որ հանրապետության տարածքում բնական պայմանները զգալիորեն տարբերվում են՝ ստեղծելով կոշտ հոսքի տարածական մեծ բազմազանություն։ Ժամանակային կտրվածքով կոշտ հոսքի փոփոխության ուսումնասիրությունը, իր հերթին, թույլ է տալիս բացահայտել սեզոնային և բազմամյա տատանումները և դրանք կապել գետերի ջրային ռեժիմի ու արտաքին բնական գործոնների փոփոխության հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, հիդրոլոգներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, երկրաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ այս աշխատանքը հրատարակվել է 2012 թվականին՝ որպես 25-էջանոց գիտական աշխատանք, և ընդգրկված է աշխարհագրական գիտությունների բնագավառի թեկնածուական աշխատանքների շարքում։

Литература

Էռնեստ Հեմինգուեյը (1899–1961) 20-րդ դարի ամերիկյան և համաշխարհային գրականության ամենաազդեցիկ արձակագիրներից է, որի ստեղծագործությունները նոր մոտեցում բերեցին պատմողական արվեստին և մարդու ներքին աշխարհի պատկերմանը։ Նա հայտնի է իր պարզ, հակիրճ և ճշգրիտ գրական ոճով, որը հաճախ անվանում են «այսբերգի սկզբունք»․ տեքստում ներկայացվում է միայն երևացող մասը, իսկ խորքային իմաստներն ու զգացմունքները մնում են ենթատեքստում։ Հեմինգուեյի ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներն են պատերազմը, մարդկային արժանապատվությունը, սիրո և կորստի ցավը, անհատի պայքարը կյանքի դժվարությունների դեմ և ներքին ուժի կարևորությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի փորձը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհընկալման վրա, ինչի արտացոլումն է հատկապես «Հրաժեշտ զենքին» վեպում, որտեղ ներկայացվում են պատերազմի դաժանությունը և մարդու հոգեբանական կոտրվածքը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է նաև «Ծերունին և ծովը», որտեղ պարզ պատմության միջոցով բացահայտվում է մարդու և բնության հավերժական պայքարը։ Այստեղ ծեր ձկնորս Սանտյագոն խորհրդանշում է մարդու տոկունությունը, համառությունը և արժանապատվությունը՝ նույնիսկ պարտության պայմաններում։ Հեմինգուեյի կյանքը նույնպես լի էր արկածներով․ նա մասնակցել է պատերազմների, ճանապարհորդել է տարբեր երկրներում և եղել է լրագրող, ինչը հարստացրել է նրա գրական փորձը։ 1954 թվականին նա արժանացել է Նոբելյան մրցանակի գրականության բնագավառում։ Այսպիսով, Էռնեստ Հեմինգուեյը համարվում է ժամանակակից արձակի նորարարներից մեկը, որի ստեղծագործությունները ընդգծում են մարդու ուժը, տոկունությունը և կյանքի իմաստի որոնումը՝ պարզ, բայց խորապես ազդեցիկ գեղարվեստական լեզվով։