ՀՀ պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման ու կարգավորման հիմնախնդիրները

Технология

Գիրքը նվիրված է ծխագազերից ծծմբի երկօքսիդի ընտրողական հեռացման գործընթացների մոդելավորմանն ու փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արդյունաբերական արտանետումների մաքրման ժամանակակից մոտեցումները, քիմիական և տեխնոլոգիական գործընթացների տեսական հիմքերը, ինչպես նաև գազամաքրման համակարգերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ծծմբի երկօքսիդի հեռացման մեխանիզմները, կիրառվող նյութերն ու տեխնոլոգիական պայմանները, վերլուծում է գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները և առաջարկում մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգերի աշխատանքի օպտիմալացման նպատակով։ Գրքում համադրվում են տեսական հաշվարկները և փորձարարական արդյունքները՝ հնարավորություն տալով գնահատել առաջարկվող լուծումների կիրառական նշանակությունը արդյունաբերական ոլորտում։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է քիմիական ինժեներների, բնապահպանության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են արտանետումների նվազեցման, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և մաքրման տեխնոլոգիաների զարգացման հարցերով։

Информатика

Лекции по теории алгоритмов աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի և համակարգչային գիտության ուսումնական դասախոսությունների հավաքածու է, որը ներկայացնում է ալգորիթմների տեսության հիմնարար գաղափարներն ու վերլուծական մոտեցումները, այն բացատրում է ալգորիթմի հասկացությունը, բարդության գնահատման հիմնական չափանիշները՝ ժամանակային և տարածական բարդություն, ինչպես նաև P, NP և NP-լրիվության խնդիրների հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է տվյալների կառուցվածքներին, որոնման և դասակարգման ալգորիթմներին, գրաֆերի տեսության կիրառություններին և օպտիմալացման խնդիրներին, միաժամանակ ընդգրկելով ալգորիթմների ճիշտության ապացուցման և արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, ծրագրավորման և տեսական ինֆորմատիկայի ուսանողների համար։

Литература

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիրների գրական ստեղծագործություններին և նրանց գործունեությանը վերաբերող գրականության հանձնարարական ցանկ։ Գրքում համակարգված ձևով ընդգրկված են տեղեկություններ այն հեղինակների, ստեղծագործությունների և հրատարակությունների մասին, որոնք կապված են մրցանակակիր գրական գործիչների հետ։ Նյութը նպատակ ունի աջակցել ընթերցողներին՝ ծանոթանալու ժամանակաշրջանի գրական ժառանգությանը, երիտասարդական գրական շարժումներին և խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի կարևոր դրվագներին։ Հրատարակության մեջ ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտագործվել գրական ուսումնասիրությունների, ընթերցանության կազմակերպման և կրթական նպատակներով՝ որպես ուղեցույց համապատասխան ստեղծագործությունների ընտրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է գրադարանավարների, գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել մրցանակակիր հեղինակների ներդրումը գրական և մշակութային ոլորտում։

Информатика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի հետազոտմանը և նախագծմանը՝ ընդգծելով ժամանակակից համակարգչային տեսողության (computer vision) մեթոդների կիրառական հնարավորությունները։ Դիտարկվում են պատկերների մշակման հիմնական փուլերը՝ նախնական նախամշակում (noise reduction, normalization), հատկանիշների (features) արտազատում և դրանց հիման վրա դասակարգման կամ ճանաչման ալգորիթմների կիրառում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օբյեկտների ավտոմատ ճանաչման մոդելներին, ներառյալ դասական մեթոդները՝ եզրերի հայտնաբերում, հիստոգրամային վերլուծություն, ինչպես նաև ժամանակակից խորը ուսուցման (deep learning) մոտեցումները՝ կոնվոլյուցիոն նեյրոնային ցանցերի (CNN) կիրառմամբ։ Աշխատանքում քննարկվում են իրական ժամանակում աշխատող համակարգերի նախագծման խնդիրները՝ կապված հաշվարկային ռեսուրսների սահմանափակության, արագության պահանջների և ճշգրտության օպտիմալ հավասարակշռության հետ։ Վերլուծվում են նաև տվյալների հավաքագրման և նշագրման (annotation) գործընթացները, որոնք կարևոր դեր ունեն մոդելների ուսուցման որակի ապահովման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կիրառական ոլորտներին՝ անվտանգության համակարգեր, բժշկական պատկերների վերլուծություն, արդյունաբերական ավտոմատացում և ինքնավար սարքեր։ Ընդգծվում է, որ պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի զարգացումը հանդիսանում է արհեստական բանականության և թվային տեխնոլոգիաների կարևոր ուղղություն, որը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ավտոմատացման մակարդակը և բարելավել որոշումների ընդունման արդյունավետությունը տարբեր ոլորտներում։

Информатика

This book introduces the fundamental principles of computer networking, explaining how data is transmitted and exchanged across interconnected systems. It covers the OSI and TCP/IP models, describing each layer’s function and how protocols enable reliable communication between devices. Key topics include IP addressing, routing, switching, subnetting, and network architecture design. The book also explores key networking protocols such as HTTP, FTP, DNS, and TCP/UDP, along with concepts like congestion control, error detection, and network security basics. Practical examples help illustrate how local area networks (LANs), wide area networks (WANs), and the Internet operate in real-world environments. Overall, the book combines theoretical foundations with practical insights, helping readers understand how modern computer networks are built, managed, and secured.

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է առողջապահական համակարգի բարեփոխումների ժամանակակից պայմաններում տարածաշրջանային մակարդակով բնակչությանը վիրաբուժական օգնության կազմակերպման կատարելագործման գիտական հիմնավորմանը՝ Էջմիածին քաղաքի և հարակից գյուղական բնակավայրերի օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել տվյալ տարածաշրջանում վիրաբուժական ծառայությունների կազմակերպման առկա համակարգը, բացահայտել դրա արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և մշակել այնպիսի կազմակերպական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բժշկական օգնության հասանելիության, ժամանակին տրամադրման և որակի բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի բնակչության առողջապահական կարիքներին, վիրաբուժական հիվանդությունների տարածվածությանը, բժշկական հաստատությունների հնարավորություններին, մասնագիտական կադրերի ապահովվածությանը, նյութատեխնիկական բազային և բուժօգնության տարբեր մակարդակների միջև փոխգործակցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի բնակչության համար վիրաբուժական օգնության հասանելիության համեմատական գնահատումը, քանի որ աշխարհագրական հեռավորությունը, տրանսպորտային պայմանները, բժշկական մասնագետների հասանելիությունը և հիվանդների ուղղորդման մեխանիզմները կարող են էական ազդեցություն ունենալ բուժօգնության ժամանակին ստացման վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել շտապ և պլանային վիրաբուժական օգնության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հիվանդների ընդունման և ուղղորդման գործընթացները, նախահիվանդանոցային և հիվանդանոցային ծառայությունների կապը, ինչպես նաև բուժման արդյունքների և կազմակերպական արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև առողջապահության ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների ազդեցության ուսումնասիրությունը վիրաբուժական ծառայությունների կառուցվածքի և կառավարման վրա։ Ստացված տվյալների հիման վրա առաջարկվող կազմակերպական լուծումները կարող են ուղղված լինել բուժօգնության օպտիմալացմանը, ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, բժշկական հաստատությունների միջև համագործակցության ամրապնդմանը և բնակչության համար անհրաժեշտ վիրաբուժական ծառայությունների առավել հավասար հասանելիության ապահովմանը։ Էջմիածնի և հարակից գյուղական բնակավայրերի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային առողջապահական համակարգի այն առանձնահատկությունները, որոնք պետք է հաշվի առնել վիրաբուժական օգնության կազմակերպման և կառավարման ժամանակ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, վիրաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահական քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների և բժշկական կրթության ոլորտի ներկայացուցիչների համար՝ որպես տարածաշրջանային պայմաններում վիրաբուժական ծառայությունների կատարելագործման կազմակերպական և գիտական մոտեցումների ուսումնասիրության աղբյուր։