Հիշարժան տարեթվեր 2013

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է նախնական մասնագիտական կրթության համակարգում մասնագետների պատրաստման որակի բարձրացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական բարեփոխումների, աշխատաշուկայի փոփոխվող պահանջների և մասնագիտական կարողությունների ձևավորման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում մասնագետների պատրաստման որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է սովորողների տեսական գիտելիքները, գործնական հմտությունները, մասնագիտական կարողությունները, աշխատանքային մշակույթը և հետագա մասնագիտական գործունեությանը պատրաստվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրթության բովանդակության արդիականացմանը, ուսումնական ծրագրերի և մասնագիտական չափորոշիչների կատարելագործմանը, ինչպես նաև դրանց համապատասխանեցմանը տնտեսության տարբեր ոլորտներում ձևավորվող պահանջներին։ Քննվում են ուսուցման կազմակերպման ավանդական և նոր մոտեցումները, գործնական պարապմունքների նշանակությունը, արտադրական ուսուցման արդյունավետությունը և իրական աշխատանքային միջավայրի հետ կրթական գործընթացի կապի ամրապնդման հնարավորությունները։ Կարևորվում է կրթական հաստատությունների և գործատուների համագործակցությունը, քանի որ մասնավոր ու արտադրական հատվածների մասնակցությունը կարող է նպաստել պահանջված մասնագիտական հմտությունների հստակեցմանը, պրակտիկայի կազմակերպմանը և շրջանավարտների զբաղվածության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասավանդող և արտադրական ուսուցման մասնագետների մասնագիտական պատրաստվածության գնահատումը, նրանց շարունակական վերապատրաստման անհրաժեշտությունը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ու աշխատանքային մեթոդների յուրացումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նյութատեխնիկական բազայի զարգացմանը, արհեստանոցների և լաբորատորիաների համապատասխանեցմանը մասնագիտական ուսուցման պահանջներին, ինչպես նաև ժամանակակից սարքավորումների կիրառմանը։ Քննվում են մասնագիտական կրթության որակի գնահատման և վերահսկման մեխանիզմները՝ սովորողների ձեռք բերած կարողությունների, ուսումնական արդյունքների և շրջանավարտների մասնագիտական պատրաստվածության տեսանկյունից։ Կարևորվում է այնպիսի գնահատման համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս որոշել ոչ միայն տեսական գիտելիքների մակարդակը, այլև իրական աշխատանքային խնդիրներ լուծելու կարողությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև մասնագիտական կողմնորոշման, կրթության մատչելիության, մասնագիտությունների նկատմամբ սովորողների հետաքրքրության և արհեստագործական կրթության հասարակական ընկալման հետ կապված հարցերը։ Բարեփոխումների արդյունավետությունը դիտարկվում է կրթական կառավարման, ֆինանսավորման, չափորոշիչների, սոցիալական գործընկերության և աշխատաշուկայի հետ փոխգործակցության միասնական համակարգում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մասնագետների պատրաստման որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները և հիմնավորելու կրթական գործընթացի կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մասնագիտական կրթության կառավարման, մանկավարժության, կրթական քաղաքականության, աշխատանքի շուկայի և արհեստագործական ուսուցման զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու կրթության կազմակերպիչների համար։

Культура

Գրքում ներկայացվում են մշակույթի տարբեր ձևերը՝ նյութական և հոգևոր, սոցիալական և անձնական նշանակությունը, ինչպես նաև մշակութային երևույթների ձևավորման, փոխանցման և պահպանման գործընթացները։ Անդրադառնում է մշակույթի տեսական հիմքերին, նրա դերին հասարակության մեջ, մշակութային արժեքների ստեղծմանը և զարգացումներին։ Աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, գիտնականների և մշակույթով հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համակարգված պատկերացում մշակույթի բնույթից, առանձնահատկություններից և նրա ազդեցությունից մարդկանց կյանքի և հասարակության վրա։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Եմենի Հանրապետության կլիմայական պայմաններին համապատասխան աղյուսե շարվածքով շենքերի նախագծման և հետազոտության հարցերին։ Մատենագիտական աղբյուրներում աշխատանքը ներկայացված է որպես տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսության սեղմագիր, որը հրատարակվել է 1995 թվականին և ունի 20 էջ ծավալ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել աղյուսե պատերով շենքերի աշխատանքի առանձնահատկությունները շոգ կլիմայի պայմաններում և հիմնավորել արևապաշտպան էկրանի կիրառման հնարավորությունները՝ շենքի ներքին միկրոկլիման բարելավելու և արտաքին ջերմային ազդեցությունները նվազեցնելու համար։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է հատկացվել շենքի արտաքին պատերի ջերմատեխնիկական վարքին, արևային ճառագայթման ազդեցությանը, արտաքին օդի բարձր ջերմաստիճաններին և պատերի միջոցով ջերմության փոխանցման գործընթացներին։ Արևապաշտպան էկրանի կիրառումը դիտարկվում է որպես ճարտարապետական-կոնստրուկտիվ միջոց, որը կարող է սահմանափակել շենքի արտաքին մակերևույթների վրա արևային ճառագայթման անմիջական ազդեցությունը և դրանով նպաստել ներքին տարածքների ջերմային պայմանների բարելավմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել էկրանի տարբեր դիրքավորումներ, կառուցվածքային լուծումներ և դրանց ազդեցությունը շենքի ջերմային ռեժիմի վրա՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածաշրջանի կլիմայական առանձնահատկությունները։ Եմենի շոգ կլիման պահանջում է շենքերի նախագծման ժամանակ հաշվի առնել ոչ միայն կրող կոնստրուկցիաների ամրությունն ու կայունությունը, այլև ջերմային հարմարավետության ապահովումը, արևային ճառագայթման նվազեցումը և բնական կլիմայական պայմանների արդյունավետ օգտագործումը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը գտնվում է շենքերի ֆիզիկայի, շինարարական ջերմատեխնիկայի և տարածաշրջանային ճարտարապետության հատման ոլորտում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև աղյուսե պատերի հաստության, նյութի ջերմային հատկությունների, շենքի կողմնորոշման, արտաքին պաշտպանիչ տարրերի և տարածական կազմակերպման ազդեցության գնահատում։ Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ աշխատանքը դիտարկում է ոչ միայն առանձին պատի կամ կոնստրուկցիայի, այլ ամբողջ շենքի աշխատանքի խնդիրը՝ կլիմայական պայմանների և շինարարական լուծումների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակել ավելի արդյունավետ և տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին հարմարեցված շինարարական լուծումներ՝ միաժամանակ հաշվի առնելով էներգիայի օգտագործման և ներքին հարմարավետության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել շինարարական ինժեներներին, ճարտարապետներին, շենքերի ֆիզիկայի և ջերմատեխնիկայի մասնագետներին, նախագծողներին, կլիմայական պայմաններին հարմարեցված շինարարությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Культура

«ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականություն» թեմայով մատենագիտական ինֆորմացիան սովորաբար ներառում է 20-րդ դարի երկրորդ կեսին (հատկապես 1960–1980-ական թվականներին) ՀԽՍՀ-ում հրատարակված գիտական հոդվածների, ժողովածուների, մենագրությունների և տեղեկագրական ցուցակների համակարգված նկարագրություն, որոնք վերաբերում են հայ մշակույթի զարգացման գործընթացներին՝ գրականություն, թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ, կինո և ժողովրդական արվեստ։ Այսպիսի մատենագիտական աղբյուրները կազմվել են հիմնականում գրադարանների, գիտական ինստիտուտների և ՀՍՍՀ ԳԱ համակարգի կողմից՝ նպատակ ունենալով ապահովել մշակութային և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների տեղեկատվական բազան, ինչպես նաև հեշտացնել հետազոտողների աշխատանքը։ Դրանց մեջ ընդգրկվել են ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն հրապարակումներ՝ արտացոլելով խորհրդային ժամանակաշրջանի գիտական հաղորդակցության երկլեզու բնույթը։ Մատենագիտական ցուցակներում սովորաբար նշվել են հեղինակները, աշխատանքների անվանումները, հրատարակման վայրը, տարեթիվը, հրատարակչությունը և էջերի քանակը, ինչպես նաև թեմատիկ դասակարգումը՝ ըստ արվեստի ճյուղերի և մշակութային ուղղությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել նաև պարբերական մամուլում տպագրված հոդվածներին, գիտաժողովների նյութերին և արվեստագիտական ակնարկներին, որոնք ներկայացրել են ժամանակակից մշակութային գործընթացները և դրանց գիտական մեկնաբանությունը։ Այս մատենագիտական աղբյուրները կարևոր դեր են խաղացել ՀՍՍՀ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության, արվեստի պատմության համակարգման և գիտական հետազոտությունների զարգացման գործում՝ ստեղծելով հիմք հետագա հայագիտական ուսումնասիրությունների համար։

Лингвистика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է արևելահայերենի և արևմտահայերենի բառապաշարային առանձնահատկությունների համակողմանի զուգադրական քննությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկու գրական տարբերակների բառային կազմի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց ձևավորման պատմական հիմքերը և ժամանակակից գործածության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են բառերի իմաստային, ձևաբանական, ծագումնաբանական և գործածական տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ նույն բառը երկու տարբերակներում կարող է ունենալ տարբեր նշանակություն, ոճական երանգ կամ կիրառության շրջանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի շերտերին, փոխառություններին, բարբառային և հնացած բառերին, նորաբանություններին ու տարբեր պատմամշակութային միջավայրերի ազդեցությամբ ձևավորված բառային առանձնահատկություններին։ Զուգադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու, թե ինչպես են արևելահայերենն ու արևմտահայերենը, պահպանելով հայերենի ընդհանուր բառապաշարային հիմքը, զարգացել տարբեր պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերենի երկու գրական տարբերակների փոխհարաբերությունների, դրանց փոխազդեցության և բառապաշարային հարստության գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բառագետների, հայոց լեզվի և գրականության մասնագետների, թարգմանիչների, խմբագիրների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայերենի երկու գրական տարբերակների առանձնահատկությունները համեմատական եղանակով ուսումնասիրելու, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները համակարգելու և հայոց լեզվի բառապաշարային զարգացման օրինաչափություններն ավելի խորությամբ հասկանալու համար։

История

Գիրքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքների, բնակավայրերի, բնության, պատմամշակութային հուշարձանների և բնակչության կենցաղի նկարագրությանը՝ ճանապարհորդական դիտարկումների և աշխարհագրական տեղեկությունների համադրությամբ։ Ներկայացվում են լեռնաշխարհի բնական պայմանները, լեռնային համակարգերը, գետերն ու հովիտները, ճանապարհները, քաղաքներն ու գյուղական բնակավայրերը, ինչպես նաև տարբեր շրջանների բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում են ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպող պատմական վայրերը, ճարտարապետական կառույցները, եկեղեցիներն ու վանքերը, հնագիտական հուշարձանները և տարածաշրջանի անցյալի հետ կապված հիշարժան տեղանքները։ Անդրադարձ է կատարվում բնակչության առօրյա կյանքին, ավանդույթներին, զբաղմունքներին, բնակավայրերի կառուցվածքին, տնտեսության ձևերին և տեղական մշակութային առանձնահատկություններին։ Ճանապարհորդական նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն աշխարհագրական միջավայրի, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու տնտեսական կյանքի մասին։ Բնական տեսարանների և պատմական տեղեկությունների համադրումը ստեղծում է Հայկական լեռնաշխարհի տարբեր շրջանների ամբողջական պատկեր՝ ընդգծելով դրանց աշխարհագրական ու մշակութային բազմազանությունը։ Միաժամանակ նման բնույթի նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն կարող են ունենալ պատմական աշխարհագրության և ազգագրության ուսումնասիրության համար՝ պայմանով, որ հեղինակի անձնական դիտարկումներն ու ժամանակաշրջանին բնորոշ մեկնաբանությունները գնահատվեն քննադատաբար և համադրվեն այլ աղբյուրների հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, ազգագրությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։