Հոլովների և կապերի իմաստագործառական առնչակցությունը ժամանակակից հայերենում

Литература

Վերնագրից դատելով՝ աշխատությունը վերաբերում է արաբական թվանշաններին և դրանց ներկայացմանն ու կիրառությանը՝ ընդգրկելով շարքի տասներեքերորդ համարը և առաջին հատորը։ Թվանշանների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ ունի մաթեմատիկական գիտելիքների, գրավոր հաղորդակցության և թվային հաշվարկների պատմության մեջ։ Արաբական թվանշանները լայն տարածում են ստացել տարբեր ժողովուրդների շրջանում և դարձել ժամանակակից թվային համակարգի հիմքը։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ներկայացնել թվային մեծություններ, կատարել թվաբանական գործողություններ, գրանցել ամսաթվեր, քանակներ և տարբեր հաշվարկային տվյալներ։ Նման թեմայով հրատարակությունը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական կամ տեղեկատու նյութ՝ թվանշանների ճանաչման, գրության և գործածության վերաբերյալ գիտելիքներ փոխանցելու նպատակով։ Այն նաև առնչվում է արևելյան գրային ու թվային ավանդույթների տարածման և տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում դրանց յուրացման պատմությանը։ Հրատարակության վերնագրի սահմանափակ տեղեկության հիման վրա դրա ավելի կոնկրետ բովանդակությունը որոշել հնարավոր չէ, սակայն թեման հետաքրքրություն է ներկայացնում թվագրության, մաթեմատիկայի պատմության, արաբերենի և արևելագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի բառապաշարի ուսումնասիրման և բառարան կազմելու համար հավաքված լեզվական նյութեր։ Այն կարող է ընդգրկել հայերեն բառերի, բառակապակցությունների, դարձվածքների, հնացած կամ բարբառային ձևերի, դրանց իմաստների, կիրառության և ծագման վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նման նյութերը կարևոր աղբյուր են բառարանի կազմման համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս համակարգել լեզվական միավորները, պարզաբանել դրանց նշանակությունը, գրանցել տարբեր պատմական և տարածքային լեզվաձևեր ու հետևել հայերենի բառապաշարի զարգացմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է հայոց լեզվի պատմական ուսումնասիրության, բառարանագրության, բարբառագիտության և հայագիտական հետազոտությունների համար, ինչպես նաև կարող է օգտագործվել հայերենի հին ու նոր բառապաշարի համեմատական ուսումնասիրության և լեզվական ժառանգության պահպանման նպատակով։

Литература

Հրատարակությունը պատկանում է հայատառ թուրքերեն գրականության պատմական ժառանգությանը, որը ձևավորվել է Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների բազմալեզու մշակութային միջավայրում։ Վերնագրի «հիքյայեսի» բաղադրիչը թուրքերենում նշանակում է «պատմությունը» կամ «պատումը», ուստի այն մատնանշում է պատմողական բնույթի ստեղծագործություն։ «Իքի գուզու» արտահայտությունը կարելի է հասկանալ որպես «երկու գառի» կամ «երկու գառների» պատմություն, ինչը վերնագրին հաղորդում է հեքիաթային կամ կենդանական պատումի հնարավոր բնույթ։ Կենդանիների կերպարների միջոցով պատմություններ ներկայացնելու ավանդույթը տարածված է տարբեր ժողովուրդների բանավոր և գրավոր գրականություններում․ նման պատումները հաճախ օգտագործվում են մարդկային վարքի, փոխհարաբերությունների, խոհեմության, միամտության կամ բարոյական ընտրության հարցերն արտահայտելու համար։ Սակայն կենդանիների մասին պատմությունների դեպքում կերպարներն ու դրանց խորհրդանշական իմաստները կախված են կոնկրետ ստեղծագործությունից և չեն կարող որոշվել միայն վերնագրով։ Հայատառ թուրքերեն գրականությունը նշանակալի մշակութային երևույթ է, քանի որ թուրքերեն տեքստերը գրվել են հայոց այբուբենով և շրջանառվել հայ համայնքների ընթերցողների շրջանում։ Այս ավանդույթը արտացոլում է լեզվի, գրի և համայնքային ինքնության բարդ փոխհարաբերությունները՝ միաժամանակ ընդլայնելով հայկական տպագրության պատմության շրջանակը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայատառ թուրքերենի, Օսմանյան շրջանի հայ գրական կյանքի, կարճ պատմողական երկերի և ժողովրդական պատումների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է մատենագիտական ու լեզվաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից՝ նպաստելով հայատառ թուրքերեն տպագիր ժառանգության պահպանմանն ու ուսումնասիրմանը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2015 թվականների հայ գրականության մեջ կենսագրական վեպի զարգացման առանձնահատկությունների, ժանրային կառուցվածքի և գեղարվեստական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրական պատմական, մշակութային կամ հասարակական անհատների կյանքի նյութի գեղարվեստական վերակերտման սկզբունքներն են, փաստագրական հիմքի և հեղինակային երևակայության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կենսագրական փաստի՝ գրական պատումի վերածվելու մեխանիզմները։ Քննվում է, թե ինչպես է գրողը պատմական աղբյուրներից, հուշագրություններից, նամակներից, վկայություններից և այլ փաստագրական նյութերից ստացված տեղեկությունները ներառում վիպական կառուցվածքի մեջ՝ ստեղծելով հերոսի ամբողջական գեղարվեստական կերպար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենսագրական վեպի և հարակից ժանրերի՝ պատմավեպի, հուշագրության, վավերագրական արձակի ու գեղարվեստական կենսագրության սահմանների և փոխազդեցությունների խնդրին։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի կազմակերպման, պատմողական տեսանկյան, հեղինակային ներկայության, հոգեբանական կերպավորման, փաստի և հորինվածքի հարաբերակցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլխավոր կերպարի ներաշխարհի վերակազմությունը, քանի որ կենսագրական արձակը ձգտում է ոչ միայն ներկայացնել անձի կյանքի իրադարձությունները, այլև գեղարվեստական միջոցներով մեկնաբանել նրա ընտրությունները, գաղափարական աշխարհը, ստեղծագործական գործունեությունն ու հարաբերությունները ժամանակաշրջանի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետխորհրդային շրջանի մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, պատմական հիշողության վերարժևորմանը և ազգային անցյալի նշանավոր դեմքերի նկատմամբ նոր հետաքրքրության ձևավորմանը։ Վերլուծվում է անհատի կենսագրության և պատմական ժամանակի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է մեկ անձի կյանքի պատմությունը դառնալ ավելի լայն հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների գեղարվեստական արտացոլման միջոց։ Ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժանրի ներսում ձևավորված տարբեր պատմողական ռազմավարությունները և գեղագիտական միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից հայ արձակի ժանրային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենսագրական վեպը դիտարկելով որպես փաստագրական հիշողությունը, պատմական փորձը և գեղարվեստական երևակայությունը միավորող գրական ձև։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է անգլիացի նշանավոր դրամատուրգ և բանաստեղծ Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների ուսումնասիրությանը՝ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրական և մշակութային կյանքի համատեքստում։ Քննարկվում են շեքսպիրյան գրական ժառանգության հայերեն թարգմանության պատմական նախադրյալները, թարգմանական ավանդույթների զարգացումը և դրանց նշանակությունը հայ գրականության ու թատերական արվեստի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ողբերգությունների, կատակերգությունների, պատմական դրամաների և բանաստեղծական ստեղծագործությունների հայերեն փոխադրությունների լեզվաոճական, գեղարվեստական և իմաստաբանական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բնագրի և թարգմանության փոխհարաբերությունները, հեղինակային մտքի փոխանցման ճշգրտությունը, կերպարների խոսքի անհատականացումը և դրամատիկական երկխոսությունների կառուցվածքի պահպանման խնդիրները։ Դիտարկվում են բանաստեղծական չափի, ռիթմի, հանգավորման, պատկերավոր արտահայտությունների, փոխաբերությունների և բառախաղերի վերարտադրման դժվարությունները հայերենում։ Կարևորվում են թարգմանիչների անհատական ոճերը, լեզվական ընտրությունները, գեղարվեստական մեկնաբանությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված թարգմանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել միևնույն ստեղծագործության տարբեր հայերեն թարգմանությունները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և գեղարվեստական արժեքները։ Անդրադարձ է կատարվում շեքսպիրյան ստեղծագործությունների թարգմանության վրա ժամանակաշրջանի գրական, լեզվական և մշակութային միջավայրի ազդեցությանը, ինչպես նաև հայերեն գրական լեզվի արտահայտչական հնարավորությունների կիրառմանը։ Առանձնացվում են ազգային մշակութային առանձնահատկությունների փոխանցման, պատմական իրողությունների մեկնաբանության և օտարալեզու գրական տեքստի հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու խնդիրները։ Կարևորվում է նաև հայ թատրոնի և թարգմանական գրականության փոխազդեցությունը, բեմական խոսքի առանձնահատկությունները և դրամատիկական տեքստերի թարգմանությունների կիրառությունը թատերական ներկայացումներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրությանը, գեղարվեստական թարգմանության տեսության զարգացմանը և շեքսպիրյան ժառանգության հայկական ընկալման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև անգլերեն և հայերեն գրական ավանդույթների փոխազդեցության, միջմշակութային հաղորդակցության և համեմատական գրականագիտության համար։ Այն օգտակար է գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլերենի և հայերենի մասնագետների, թատերագետների, բանասերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Философия

Բնօրրան ստեղծագործությունը Անժելա Տերյանի կողմից գրված գործ է, որը կենտրոնանում է մարդու հոգևոր արմատների, հայրենիքի գաղափարի, մանկության հիշողությունների և բնության հետ մարդու խոր կապի վրա։ Գիրքը իր բովանդակությամբ փորձում է վերադառնալ այն սկզբնական միջավայրին, որտեղ ձևավորվում է մարդու աշխարհընկալումը՝ «բնօրրան» հասկացությունը ներկայացնելով ոչ միայն որպես աշխարհագրական վայր, այլ նաև որպես հոգևոր և մշակութային հիմք, որտեղից սկիզբ են առնում մարդու արժեքները, լեզուն, հիշողությունը և ինքնությունը։ Ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում հայրենի բնության նկարագրությունը՝ գյուղական կյանքը, բնության պարզ ու ներդաշնակ պատկերները, մարդկանց առօրյան և նրանց փոխհարաբերությունները, որոնք միասին ստեղծում են ջերմ և հիշողություններով լի միջավայր։ Հեղինակը հաճախ դիմում է քնարական ու խորհրդանշական լեզվի, որով ընդգծում է մարդու և իր արմատների անխզելի կապը, ինչպես նաև այն զգացողությունը, որ հեռանալով բնօրրանից՝ մարդը կորցնում է մի մասն իր ներաշխարհից։ «Բնօրրան»-ը միաժամանակ նաև փիլիսոփայական անդրադարձ է ինքնության պահպանման, հիշողության ուժի և հայրենիքի նկատմամբ սիրո թեմաներին՝ ընթերցողին մղելով խորհելու իր ծագման և արժեքների մասին։ Գիրքը հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր սիրում են քնարական արձակ, հոգեբանական վերլուծություններ և հայրենասիրական թեմաներ, քանի որ այն համադրում է զգացմունքայնությունը, բնության գեղեցկությունը և ազգային ինքնության գաղափարը։