Հովհաննես Թումանյան-ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՊԱՏՄՎԱԾՔՆԵՐ

Религия

Աշխատությունը քրիստոնեական հոգևոր-խրատական և խորհրդածական բնույթի ժողովածու է, որը նախատեսված է տարվա յուրաքանչյուր օրվա ընթացքում հավատացյալի հոգևոր կյանքի ամրապնդման, քրիստոնեական արժեքների խորքային ընկալման և ներքին բարոյական կատարելագործման համար։ Գրքի հիմնական գաղափարական առանցքը ամենօրյա հոգևոր խորհրդածության միջոցով մարդու հավատքի, խղճի և բարոյական գիտակցության զարգացումն է՝ քրիստոնեական ուսմունքի սկզբունքներին համապատասխան։ Նյութի օրացուցային կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին տարվա յուրաքանչյուր օրը դիմելու առանձին հոգևոր մտորումների՝ աստիճանաբար ձևավորելով աղոթքի, ինքնաքննության և հոգևոր ինքնակատարելագործման շարունակական սովորություն։ Ներկայացված խորհրդածությունների բովանդակային ուղղվածությունը կապված է քրիստոնեական կյանքի հիմնարար հարցերի՝ Աստծո հանդեպ հավատի և սիրո, հոգու փրկության, ապաշխարության, մեղքի գիտակցման, առաքինությունների մշակման, խոնարհության, համբերության, ներողամտության, գթասրտության և մերձավորի նկատմամբ պատասխանատվության հետ։ Հատուկ կարևորություն է տրվում մարդու ներաշխարհին, նրա մտքերի, ցանկությունների ու արարքների բարոյական գնահատմանը, ինչպես նաև առօրյա կյանքի պայմաններում քրիստոնեական սկզբունքներին հավատարիմ մնալու անհրաժեշտությանը։ Յուրաքանչյուր օրվա համար նախատեսված խորհրդածությունը ծառայում է որպես հոգևոր ինքնանդրադարձի առիթ՝ ընթերցողին մղելով վերանայելու սեփական վարքը, գիտակցելու մարդկային թուլությունները, ձգտելու հաղթահարել արատները և հետևողականորեն զարգացնելու բարոյական առաքինությունները։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկություններից է հոգևոր ուսուցման և գործնական քրիստոնեական կյանքի սերտ կապը. հավատը ներկայացվում է ոչ միայն որպես դավանաբանական համոզմունք, այլև որպես ամենօրյա վարքագծի, մտածողության և մարդկային հարաբերությունների վրա ներգործող կենսական սկզբունք։ Աշխատության մեջ արտահայտված է այն գաղափարը, որ հոգևոր կատարելագործումը մեկանգամյա իրադարձություն չէ, այլ շարունակական ընթացք, որը պահանջում է ինքնաքննություն, աղոթք, աստվածային պատվիրանների պահպանում և սեփական անձի նկատմամբ բարոյական պահանջկոտություն։ Գրական առումով ստեղծագործությանը բնորոշ է խորհրդածական, խրատական և բարոյախոսական շարադրանքը, որի նպատակն է ոչ միայն փոխանցել կրոնական գիտելիք, այլև ներգործել ընթերցողի հոգևոր զգացումների և վարքագծի վրա։ Մտքերի համառոտ ու նպատակային ներկայացումը նպաստում է դրանց ամենօրյա ընթերցմանը և անհատական հոգևոր կյանքի մեջ կիրառմանը։ Օրացուցային սկզբունքը ժողովածուին հաղորդում է որոշակի ներքին հաջորդականություն և այն դարձնում տարվա ամբողջ ընթացքում օգտագործման համար նախատեսված հոգևոր ուղեցույց։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր տեղ ունի XIX դարի հայ կրոնական և բարոյադաստիարակչական գրականության շրջանակում, երբ հայերեն հոգևոր գրքերի հրատարակությունը նշանակալի դեր էր կատարում քրիստոնեական գիտակցության պահպանման, հավատացյալների կրթության և եկեղեցական արժեքների տարածման գործում։ Այն արտացոլում է հայ քրիստոնեական միջավայրում ձևավորված այն կրթական ավանդույթը, որի համաձայն հոգևոր դաստիարակությունը պետք է իրականացվի ոչ միայն եկեղեցական արարողությունների և կրոնական ուսուցման, այլև անհատական ընթերցանության ու ամենօրյա մտորումների միջոցով։ Աշխատության ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է դրա գործնական նշանակությամբ. այն կարող է ծառայել որպես անձնական հոգևոր ընթերցանության ուղեցույց, աղոթական կյանքի լրացում և քրիստոնեական բարոյագիտության ուսումնասիրության նյութ։ Հատկապես հետաքրքրական է հայ հոգևոր գրականության, կրոնական կրթության, բարոյախոսական մտքի և XIX դարի հայ հասարակության հոգևոր մշակույթի պատմությամբ զբաղվողների համար։ Ժողովածուն ներկայացնում է քրիստոնեական աշխարհայացքի կարևոր մի սկզբունք՝ մարդու հոգևոր հասունացումը ձևավորվում է ամենօրյա գիտակցված ընտրությունների, բարոյական ինքնաքննության և հավատի գործնական կենսագործման միջոցով՝ ընթերցանությունը վերածելով ոչ միայն գիտելիք ստանալու, այլև անձնական հոգևոր վերափոխման միջոցի։

Технология

Այս գիրքը նվիրված է հարթ վարի միակողմանի աջ և ձախ շրջման գութանի մշակմանը և դրա կառուցվածքային ու աշխատանքային պարամետրերի հիմնավորմանը՝ ներկայացնելով գյուղատնտեսական մեքենաների կատարելագործման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գութանի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հողի մշակման գործընթացի արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, աշխատանքային օրգանների հաշվարկման և օպտիմալ պարամետրերի ընտրության սկզբունքները։ Գրքում ներկայացվում են տեխնիկական լուծումներ, փորձարարական ուսումնասիրություններ և տեսական հիմնավորումներ, որոնք ուղղված են հողի մշակման որակի բարձրացմանը, էներգածախսի նվազեցմանը և գյուղատնտեսական աշխատանքների արդյունավետության բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության մասնագետների, ագրոնոմների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հողամշակման տեխնիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ նշանավոր բանաստեղծ Զարեհ Խրախունու ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և դրա առնչությունների բացահայտմանը արևելահայ բանաստեղծության զարգացման հիմնական միտումների հետ։ Քննարկվում են բանաստեղծի գեղագիտական հայացքները, աշխարհընկալման առանձնահատկությունները, ստեղծագործական ինքնատիպությունը և նրա պոեզիայի տեղը XX դարի հայ գրականության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական լեզվի, պատկերային համակարգի, խորհրդանշական մտածողության, ձևի և բովանդակության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև գրական նորարարության դրսևորումներին։ Ուսումնասիրվում են Խրախունու ստեղծագործություններում արտահայտված փիլիսոփայական, ազգային, մշակութային և համամարդկային թեմաները, մարդու ու աշխարհի փոխհարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները և բանաստեղծական խոսքի կառուցման յուրահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արևմտահայ և արևելահայ գրական ավանդույթների փոխազդեցությանը, դրանց լեզվաոճական ընդհանրություններին ու տարբերություններին, ինչպես նաև հայ բանաստեղծության միասնական զարգացման գործընթացում սփյուռքահայ գրականության ունեցած նշանակությանը։ Կարևորվում են Խրախունու պոեզիայի և արևելահայ բանաստեղծների ստեղծագործությունների համեմատական քննությունը, գեղարվեստական մտածողության ընդհանրությունների բացահայտումը և արդի հայ քնարերգության զարգացման վրա գրական տարբեր ուղղությունների ազդեցության գնահատումը։ Դիտարկվում են նաև բանաստեղծական ավանդույթի շարունակականության, նորարարական արտահայտչամիջոցների կիրառման և ազգային գրական ինքնության պահպանման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ նորագույն գրականության, սփյուռքահայ պոեզիայի և արևելահայ բանաստեղծության փոխառնչությունների գիտական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, հայ գրականության պատմաբանների, գրական քննադատների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի անվանական համակարգերի համեմատական-զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուներում գոյականի, ածականի, դերանվան և անվանական բնույթի այլ միավորների քերականական կարգերի կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում այն քերականական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ արտահայտվում են թիվը, որոշյալությունն ու անորոշությունը, հոլովական և հարաբերական նշանակությունները, պատկանելությունը և անվանական համակարգին բնորոշ այլ իմաստներ։ Քննվում է, թե տվյալ քերականական նշանակությունները երկու լեզուներում ինչպիսի ձևաբանական, շարահյուսական կամ վերլուծական միջոցներով են արտահայտվում, և ինչ ընդհանրություններ ու տարբերություններ են առաջանում դրանց կառուցվածքային կազմակերպման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերենի հոլովական համակարգի և պարսկերենում համապատասխան հարաբերությունների արտահայտման միջոցների զուգադրմանը, քանի որ նույն իմաստային հարաբերությունները կարող են տարբեր լեզուներում իրացվել տարբեր քերականական մեխանիզմներով։ Ուսումնասիրվում են նաև հոգնակիության ձևավորման եղանակները, որոշյալության արտահայտումը, գոյականական կապակցությունների կառուցվածքը և անվանական բաղադրիչների միջև քերականական կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պարսկերենի իզաֆեթային կառուցվածքների և հայերենի համապատասխան որոշիչ-որոշյալ հարաբերությունների համեմատությունը՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Զուգադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու լեզուների պատմական ազգակցության հետևանքով պահպանված որոշ ընդհանուր հատկանիշները և նրանց ինքնուրույն զարգացման ընթացքում ձևավորված տիպաբանական տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել ժամանակակից գրական լեզուների օրինակներ, որոնց միջոցով քերականական ձևերը դիտարկվում են ոչ միայն մեկուսացված, այլև իրական խոսքային ու շարահյուսական միջավայրում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև թարգմանության, օտար լեզվի դասավանդման և երկլեզու բառարանագրության համար, քանի որ օգնում է կանխատեսել այն դեպքերը, երբ մի լեզվի քերականական կառուցվածքը մյուսում չունի ուղղակի ձևային համարժեք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, զուգադրական և տիպաբանական լեզվաբանության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում տալով երկու լեզուների անվանական քերականական համակարգերի փոխհարաբերությունների մասին։

Лингвистика

Գործնական նշանակության այս բառարանը նախատեսված է թուրքերեն բառերի հայերեն իմաստները գտնելու և երկու լեզուներով հաղորդակցությունը հեշտացնելու համար։ Այն կարող է ծառայել որպես առօրյա օգտագործման լեզվական տեղեկատու՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ թուրքերեն բառապաշարը, ընտրել հայերեն համապատասխան համարժեքներ և զարգացնել թարգմանական հմտությունները։ «Առձեռն» բնորոշումը մատնանշում է բառարանի գործածական նշանակությունը՝ այն նախատեսված է արագ տեղեկություն ստանալու և տարբեր իրավիճակներում օգտվելու համար։ Նման բառարանները կարևոր դեր են ունեցել հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ հայերեն և թուրքերեն խոսող բնակչությունը մշտական շփումների մեջ էր՝ կրթության, առևտրի, հասարակական կյանքի և մշակութային հարաբերությունների ոլորտներում։ Դրանք նպաստել են լեզվական փոխըմբռնմանը, ընթերցանության հնարավորությունների ընդլայնմանը և տարբեր լեզվական համայնքների միջև հաղորդակցության զարգացմանը։ Բառարանի արժեքը պայմանավորված է նաև հայերեն բառարանագրության պատմության մեջ նրա տեղով. այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին լեզվական գիտելիքները համակարգվում և հասանելի դառնում հայ ընթերցողին։ Այն կարող էր օգտակար լինել թուրքերեն սովորողներին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, առևտրականներին և երկլեզու միջավայրում ապրող մարդկանց՝ նպաստելով բառապաշարի հարստացմանն ու լեզվական ինքնուրույնության զարգացմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսագիտական ուղղվածությամբ կրթական գործընթացում գործարար անգլերենի ուսուցման միջոցով գործաբանական իրազեկության զարգացման հիմնախնդրին։ Այն ուսումնասիրում է լեզվական գիտելիքների և իրական մասնագիտական հաղորդակցության միջև կապը՝ կարևորելով այն կարողությունների ձևավորումը, որոնք անհրաժեշտ են տնտեսագիտական և գործարար միջավայրում անգլերենով արդյունավետ, նպատակային և իրավիճակին համապատասխան հաղորդակցվելու համար։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում ոչ միայն բառապաշարի, քերականական կառուցվածքների և մասնագիտական տերմինաբանության յուրացմանը, այլև լեզվի գործածության սոցիալական, մշակութային և հաղորդակցական առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում գործաբանական իրազեկությունը դիտարկվում է որպես սովորողի կարողություն՝ ճիշտ հասկանալու հաղորդակցական իրավիճակը, ընտրելու համապատասխան լեզվական միջոցներ, հաշվի առնելու զրուցակցի կարգավիճակը, հաղորդակցության նպատակը, համատեքստը և մասնագիտական միջավայրի ընդունված նորմերը։ Առանձին կարևորություն է տրվում գործարար հաղորդակցության այնպիսի ձևերին, ինչպիսիք են բանակցությունները, գործնական հանդիպումները, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական նամակագրությունը, ներկայացումները, քննարկումները, առաջարկների ձևակերպումը և մասնագիտական փոխգործակցությունը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման մեթոդներին ու մանկավարժական մոտեցումներին, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է զարգացնել սովորողների գործաբանական հմտությունները և նրանց պատրաստել իրական մասնագիտական հաղորդակցության իրավիճակներին։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ տնտեսագիտական կրթության շրջանակում օտար լեզվի իմացությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես լեզվական գիտելիքների ամբողջություն, այլև որպես մասնագիտական գործունեության արդյունավետ իրականացման գործիք։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի և գործարար անգլերենի դասավանդմամբ զբաղվող մասնագետներին, տնտեսագիտական բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին, լեզվամանկավարժության հետազոտողներին և մասնագիտական հաղորդակցության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։