Հրավեր միության

География

Գիրքը նվիրված է Շնող-Կողբի հանքային հանգույցում ներծին հանքայնացման տեղայնացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի, հանքային առաջացումների և հանքագոյացման գործընթացների վերլուծությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են հանքայնացման ձևավորման պայմանները, ապարների կազմությունը, երկրաբանական կառուցվածքային գործոնների ազդեցությունը հանքային մարմինների տեղաբաշխման վրա, ինչպես նաև հանքային գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքայնացման տարածական բաշխմանը, դրա վերահսկող երկրաբանական պայմաններին, միներալային կազմին և հետախուզական աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորություններին։ Գիրքը ներկայացնում է երկրաբանական հետազոտությունների, հանքաբանական վերլուծությունների և հանքավայրերի գնահատման մեթոդներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն օգտակար հանածոների որոնման և արդյունաբերական յուրացման գործընթացներում։ Աշխատանքը նախատեսված է երկրաբանների, հանքագետների, երկրաբանական հետազոտությունների մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է ինտերնետային ծառայության բնականոն գործունեության վրա չարտոնված ներխուժումների ազդեցության մոդելավորմանը և այդ ազդեցությունների թվային գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել տարբեր տեսակի անցանկալի կամ չարտոնված գործողությունների հետևանքով տեղեկատվական համակարգերի աշխատանքի փոփոխությունները, գնահատել ծառայության կայունության վրա դրանց ազդեցությունը և մշակել համապատասխան մաթեմատիկական ու հաշվարկային մոդելներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինտերնետային ծառայության հիմնական բաղադրիչների փոխազդեցությունը, ցանցային ռեսուրսների օգտագործումը, տվյալների հոսքերի փոփոխությունը, ծառայության հասանելիությունը և համակարգի արձագանքման ժամանակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակների մոդելավորմանը, երբ արտաքին ազդեցությունների հետևանքով ավելանում է համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կամ նվազում են դրա բնականոն աշխատանքային հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել չարտոնված ներխուժումների տարբեր սցենարներ՝ առանց կոնկրետ հարձակման իրականացման մեխանիզմների, և գնահատվել դրանց հնարավոր հետևանքները համակարգի աշխատանքի, թողունակության, ուշացման, հասանելիության և հուսալիության վրա։ Կարևոր ուղղություն է մաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել համակարգի վիճակի փոփոխությունը տարբեր ազդեցությունների պայմաններում և ստացված արդյունքները ստուգել թվային հաշվարկների կամ համակարգչային սիմուլյացիաների միջոցով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել հավանականային, վիճակագրական և դինամիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի վարքագիծը տարբեր պայմաններում գնահատելու համար։ Թվային հաշվարկների միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր սցենարներ, որոշել համակարգի առավել խոցելի պարամետրերը և գնահատել այն պայմանները, որոնց դեպքում ծառայության որակը սկսում է էականորեն նվազել։ Ուսումնասիրության կարևոր արդյունք կարող է լինել պաշտպանական միջոցների արդյունավետության քանակական գնահատումը՝ ներառելով համակարգի պահուստավորման, բեռնվածության կառավարման, մոնիթորինգի և անոմալ վարքագծի հայտնաբերման մոտեցումները։ Նման մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս նախապես գնահատել ռիսկերը և մշակել ավելի կայուն ու դիմակայուն ինտերնետային ծառայություններ՝ առանց իրական համակարգերի վրա վտանգավոր փորձարկումներ իրականացնելու։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել կիբերանվտանգության ռիսկերի գնահատման, տեղեկատվական համակարգերի հուսալիության բարձրացման, ցանցային ենթակառուցվածքների նախագծման և անվտանգության միջոցառումների արդյունավետության վերլուծության ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կիբերանվտանգության մասնագետներին, ցանցային ինժեներներին, համակարգերի վերլուծաբաններին, ծրագրային և տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է առևտրային և այլ կազմակերպություններում ծառայության շահերի դեմ ուղղված հանցագործությունների քրեաիրավական ուսումնասիրությանը՝ դրանց իրավական բնույթի, հանցակազմերի առանձնահատկությունների և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրների համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության կենտրոնում այն հանցավոր արարքներն են, որոնք կատարվում են կազմակերպության կառավարման կամ ծառայողական լիազորությունների իրականացման ընթացքում և կարող են վնաս հասցնել կազմակերպության օրինական շահերին, գույքային դրությանը, բնականոն գործունեությանը կամ դրա մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում նման հանցագործությունների հասկացությունը, դրանց օբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, հանցագործության սուբյեկտը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվության առաջացման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ առևտրային և այլ կազմակերպություններում ծառայողական լիազորությունների չարաշահումը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով՝ կապված կազմակերպության կառավարման, գույքի տնօրինման, ֆինանսական գործառնությունների, պայմանագրային հարաբերությունների և այլ ծառայողական պարտականությունների կատարման հետ։ Աշխատությունը կարևորում է նման արարքների ճիշտ քրեաիրավական որակավորումը և դրանց սահմանազատումը քաղաքացիական, վարչական կամ կարգապահական խախտումներից, քանի որ կազմակերպության շահերին պատճառված յուրաքանչյուր վնաս ինքնին դեռևս չի նշանակում քրեական պատասխանատվության առկայություն։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել նաև դիտավորության, անձնական կամ գույքային շահագրգռվածության, պատճառված վնասի և պատճառահետևանքային կապի հաստատման հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հանցագործությունների տարբեր տեսակների միջև սահմանազատմանը և իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց որակավորման միասնական մոտեցումների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկություններին, ներքին վերահսկողության մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք կարող են նպաստել ծառայողական լիազորությունների չարաշահման կամ այլ հանցավոր վարքագծի կանխարգելմանը։ Քրեաիրավական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել գործող կարգավորման արդյունավետությունը, բացահայտել օրենսդրական և գործնական խնդիրները և ձևակերպել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ կազմակերպությունների տնտեսական և իրավական շահերի պաշտպանության, կորպորատիվ կառավարման թափանցիկության բարձրացման և ծառայողական բնույթի հանցավոր արարքների դեմ պայքարի արդյունավետության ապահովման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, կազմակերպությունների իրավաբաններին, իրավաբան-հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Նյութը նվիրված է գյուղական բնակավայրերում ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի կառավարման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց տեխնիկական, կազմակերպական, ֆինանսական և սոցիալական առանձնահատկություններին։ Գյուղական համայնքների համար ջրամատակարարման հուսալի համակարգը բնակչության առողջության, կենցաղային պայմանների և համայնքի կայուն զարգացման կարևոր նախապայման է, մինչդեռ ջրահեռացման արդյունավետ կազմակերպումը անհրաժեշտ է շրջակա միջավայրի պահպանության և ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել ջրի աղբյուրների ընտրությունը, ջրառի և մաքրման կառույցների աշխատանքը, ջրի պահեստավորման և բաշխման ցանցերի կառավարումը, ինչպես նաև կեղտաջրերի հավաքման, տեղափոխման, մաքրման և հեռացման գործընթացները։ Գյուղական բնակավայրերում համակարգերի կառավարումը հաճախ բարդանում է բնակչության համեմատաբար փոքր թվաքանակով, բնակավայրերի տարածական ցրվածությամբ, ենթակառուցվածքների մաշվածությամբ, սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսներով և մասնագիտական կադրերի պակասով։ Այդ պատճառով արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ է համատեղել տեխնիկական սպասարկումը, ֆինանսական պլանավորումը, ռեսուրսների խնայող օգտագործումը և բնակչության կարիքների գնահատումը։ Կարևոր խնդիր է ջրամատակարարման ցանցերում կորուստների նվազեցումը, խափանումների արագ հայտնաբերումը և վերացումը, ջրի որակի մշտական վերահսկողությունը և համակարգերի կանխարգելիչ սպասարկումը։ Ջրահեռացման ոլորտում առանձնահատուկ նշանակություն ունի կեղտաջրերի պատշաճ հավաքումն ու մաքրումը, քանի որ չկառավարվող կամ անբավարար մաքրված արտահոսքերը կարող են աղտոտել հողը, մակերևութային և ստորերկրյա ջրերը և վտանգել բնակչության առողջությունը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ բնակավայրի բնակչության թիվը, տեղանքի ռելիեֆը, ջրային ռեսուրսների առկայությունը, կլիմայական պայմանները և տնտեսական հնարավորությունները։ Փոքր գյուղական համայնքների համար կարող են կիրառվել ապակենտրոնացված ջրահեռացման և կեղտաջրերի մաքրման համակարգեր, որոնք որոշ պայմաններում կարող են ավելի նպատակահարմար լինել, քան խոշոր կենտրոնացված ենթակառուցվածքների կառուցումը։ Կառավարման արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ է նաև ֆինանսական կայունությունը, որը ենթադրում է շահագործման և պահպանման ծախսերի հաշվարկ, համապատասխան վճարների ու սակագների ձևավորում, ներդրումային ծրագրերի պլանավորում և արտաքին ֆինանսավորման հնարավորությունների օգտագործում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ապահովել ջրային ծառայությունների հասանելիությունն ու մատչելիությունը՝ հաշվի առնելով գյուղական բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Համակարգերի կառավարման բարելավմանը կարող են նպաստել թվային հաշվառման և հեռակառավարման գործիքները, ջրաչափերի արդյունավետ կիրառումը, տեխնիկական տվյալների համակարգված հավաքագրումը և ենթակառուցվածքների վիճակի պարբերական գնահատումը։ Կարևոր է նաև բնակչության իրազեկվածության բարձրացումը՝ ջրի խնայող օգտագործման, ջրային համակարգերի պահպանման և շրջակա միջավայրի պաշտպանության հարցերում։ Ընդհանուր առմամբ, թեման ընդգրկում է գյուղական ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի կառավարման տեխնիկական, տնտեսական, բնապահպանական և սոցիալական կողմերը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղիները, ապահովել ծառայությունների շարունակականությունն ու որակը և նպաստել գյուղական բնակավայրերի կայուն ու անվտանգ զարգացմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ամարանտի բուսական հումքի քիմիական կազմի ուսումնասիրությանը և դրա վերամշակմամբ սպիրտային արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ամարանտը դիտարկվում է որպես ածխաջրեր և այլ օրգանական բաղադրիչներ պարունակող բուսական հումք, որի տեխնոլոգիական արժեքը պայմանավորված է ինչպես սկզբնական քիմիական բաղադրությամբ, այնպես էլ վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական ու ֆիզիկաքիմիական փոփոխություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հումքի տարբեր բաղադրիչների՝ ածխաջրերի, սպիտակուցների, լիպիդների, հանքային նյութերի և այլ միացությունների բնութագրմանը, քանի որ դրանց հարաբերակցությունը կարող է ազդել տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետության և վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Քննվում են բուսական հումքի նախնական մշակման սկզբունքները, դրա կառուցվածքային բաղադրիչների փոխակերպման և խմորման համար մատչելի շաքարների ձևավորման հետ կապված գործընթացները։ Կարևորվում է հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը վերամշակման առանձին փուլերի վրա, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական պայմանների համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խմորման գործընթացի ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով հումքի բաղադրության և ընտրված տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությունը սպիրտային արտադրանքի ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գործընթացի ընթացքում առաջացող միջանկյալ և վերջնական նյութերի քիմիական բնութագրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել հումքի փոխակերպման աստիճանը և ստացված արտադրանքի որակական ցուցանիշները։ Քննվում են նաև վերամշակման ընթացքում առաջացող կողմնակի նյութերի և մնացորդների հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ այլ արտադրական նպատակներով օգտագործման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Քիմիական վերլուծության կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու սկզբնական հումքի, վերամշակման տարբեր փուլերում ստացված նյութերի և վերջնական արտադրանքի բաղադրությունը՝ բացահայտելով հիմնական փոխակերպումների օրինաչափությունները։ Կարևորվում է տեխնոլոգիական արդյունավետության և հումքի համալիր օգտագործման փոխկապակցվածությունը, քանի որ բուսական ռեսուրսների վերամշակման ժամանակ տնտեսական և բնապահպանական նշանակություն ունի ոչ միայն հիմնական արտադրանքի ստացումը, այլև մնացորդային նյութերի արդյունավետ օգտագործումը։ Ամարանտի ուսումնասիրությունն այս տեսանկյունից կարող է նպաստել ոչ ավանդական բուսական հումքի կիրառման հնարավորությունների ընդլայնմանը և կենսատեխնոլոգիական վերամշակման նոր ուղղությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սննդի և խմորման արտադրությունների տեխնոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի, բուսական հումքի քիմիայի և կիրառական կենսաքիմիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս գիրքը նվիրված է անցումային տնտեսություններում կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի փորձին և առանձնահատկություններին։ Աշխատանքում վերլուծվում են կոռուպցիայի առաջացման պատճառները, դրա ազդեցությունը պետական կառավարման, տնտեսական զարգացման և հասարակական ինստիտուտների վրա, ինչպես նաև ներկայացվում են հակակոռուպցիոն քաղաքականությունների ձևավորման և իրականացման հիմնական մոտեցումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են անցումային փուլում գտնվող երկրների մարտահրավերները, իրավական և կառավարչական բարեփոխումների դերը, թափանցիկության բարձրացման մեխանիզմները և արդյունավետ կառավարման ձևավորման հնարավորությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային և ազգային փորձով։