Հռոմի պատմությունը՝ քաղաքի հիմնադրումից մինչև Ակտիումի ճակատամարտը և Հռոմեական հանրապետության ավարտը, հատոր Զ

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է սուր՝ դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիա ունեցող հիվանդների հորմոնալ, նեյրոհումորալ և իմունային համակարգերի վիճակի ուսումնասիրությանը բուժման դինամիկայում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը հիվանդության սուր փուլում օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխկապակցված փոփոխությունների բացահայտումն է և դրանց ընթացքի գնահատումը բուժական միջամտությունների ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել վահանաձև գեղձի ֆունկցիան բնութագրող հորմոնալ ցուցանիշները, ինչպես նաև սթրեսային արձագանքի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունային համակարգի գործունեության հետ կապված լաբորատոր ու կլինիկական տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր համակարգերի միջև փոխազդեցությանը, քանի որ վահանաձև գեղձի ծանր ֆունկցիոնալ խանգարումները կարող են ուղեկցվել օրգանիզմի հոմեոստազի էական փոփոխություններով և ազդել բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա։ Աշխատանքում բուժման տարբեր փուլերում ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հիվանդության ծանրության և բուժման արդյունավետության հետ կապված դինամիկան, ինչպես նաև բացահայտելու այն փոփոխությունները, որոնք կարող են ունենալ ախտորոշիչ կամ կանխատեսիչ նշանակություն։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական վիճակի, հորմոնալ պրոֆիլի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունաբանական ցուցանիշների համակցված գնահատում՝ բուժման սկզբում և հետագա փուլերում։ Նման համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդության ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների և օրգանիզմի համակարգային արձագանքի մասին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիաների դեպքում հիվանդների վիճակի ավելի օբյեկտիվ գնահատմանը, բուժման ընթացքի վերահսկմանը և հնարավոր բարդությունների ռիսկի կանխատեսմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էնդոկրինոլոգներին, կլինիկական իմունոլոգներին, թերապևտներին, ֆիզիոլոգներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Математика

Աշխատանքը նվիրված է 20 ՄէՎ էներգիա ունեցող էլեկտրոնների՝ պիեզոէլեկտրական մոնոբյուրեղներում արտաքին ակուստիկ դաշտերի առկայության պայմաններում ալիքային ուղղորդման՝ каналավորման, երևույթի տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բյուրեղային կառուցվածքի և բարձր էներգիայի լիցքավորված մասնիկների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որի ընթացքում էլեկտրոնների շարժումը կարող է զգալիորեն պայմանավորվել բյուրեղի ատոմների պարբերական դասավորությամբ և առաջացող էլեկտրական դաշտերով։ Արտաքին ակուստիկ դաշտի ներգործությունը հնարավորություն է տալիս փոփոխելու բյուրեղային ցանցի դինամիկ վիճակը և, հետևաբար, ազդելու էլեկտրոնների շարժման հետագծերի, էներգետիկ կորուստների և каналավորման պայմանների վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոնների շարժման հավանական հետագծերը, բյուրեղային պոտենցիալի առանձնահատկությունները, каналավորման կայունության պայմանները և արտաքին ակուստիկ ազդանշանի պարամետրերի ազդեցությունը մասնիկների դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակուստիկ դաշտի հաճախության, ամպլիտուդի և տարածման բնութագրերի փոփոխության հետևանքով առաջացող երևույթներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը էլեկտրոնների բաշխման և բյուրեղից դուրս գալու գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել տեսական մոդելավորում, մաթեմատիկական հաշվարկներ և մասնիկների շարժման թվային սիմուլյացիա՝ տարբեր ֆիզիկական պայմաններում համակարգի վարքագիծը գնահատելու համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են բյուրեղային միջավայրում բարձր էներգիայի մասնիկների փոխազդեցության ավելի խոր ըմբռնման, ինչպես նաև ճառագայթման և մասնիկների կառավարման նոր մեխանիզմների հետազոտության տեսանկյունից։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բյուրեղային նյութերում մասնիկների տրանսպորտի, ճառագայթային ֆիզիկայի, բարձր էներգիայի ֆիզիկայի և պինդ մարմնի էլեկտրադինամիկայի հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, նյութագետներին, բարձր էներգիայի մասնիկների ֆիզիկայով զբաղվող հետազոտողներին, պիեզոէլեկտրական նյութերի մասնագետներին և համապատասխան ֆիզիկական ուղղությունների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Экономика

Տնտեսագիտական, ներդրումային և զբոսաշրջության կառավարման բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջության ոլորտի զարգացման ֆինանսատնտեսական նախադրյալների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի ներդրումային գրավչության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է զբոսաշրջության տնտեսական ներուժի գնահատման, ներդրումային գործունեության կազմակերպման, ֆինանսավորման աղբյուրների բացահայտման և զբոսաշրջային ծառայությունների մրցունակության բարձրացման համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանների վերլուծության հետ։ Զբոսաշրջությունը տնտեսության բազմաճյուղ ոլորտ է, որի զարգացումը փոխկապակցված է հյուրանոցային տնտեսության, տրանսպորտի, հանրային սննդի, մշակույթի, առևտրի, ժամանցի և սպասարկման այլ բնագավառների գործունեության հետ։ Այդ պատճառով զբոսաշրջության մեջ կատարվող ներդրումները կարող են ունենալ բազմակողմանի տնտեսական ազդեցություն՝ նպաստելով նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը, ծառայությունների արտահանմանը և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության ընդլայնմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է զբոսաշրջային ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրները, ներդրումային նախագծերի մշակման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի մասնավոր կապիտալի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, բանկային վարկավորման, պետական աջակցության ծրագրերի և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության հնարավորությունները զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային ներուժի ուսումնասիրությունը կարևոր է երկրի պատմամշակութային ժառանգության, բնական լանդշաֆտների, առողջարանային ռեսուրսների, ազգային ավանդույթների և աշխարհագրական առանձնահատկությունների տնտեսական օգտագործման հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել մշակութային, պատմաճանաչողական, բնապահպանական, գյուղական, արկածային, առողջարանային և այլ զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման ներդրումային պահանջները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների տարածքային տեղաբաշխման, մարզերի զբոսաշրջային ներուժի իրացման և մայրաքաղաքի ու տարածաշրջանների միջև զբոսաշրջային գործունեության հավասարակշռված զարգացման հիմնախնդիրները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հյուրանոցային և կացարանային տնտեսության զարգացման ֆինանսավորման ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով նոր օբյեկտների կառուցման, գործող կառույցների արդիականացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային չափանիշներին համապատասխանության ապահովման հարցերը։ Զբոսաշրջության ներդրումային գրավչության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև տրանսպորտային հասանելիությունը, ճանապարհային ենթակառուցվածքները, տեղեկատվական համակարգերը, զբոսաշրջային երթուղիների կազմակերպումը և այցելուների սպասարկման համար անհրաժեշտ հանրային ծառայությունների զարգացումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի ֆինանսատնտեսական հիմնավորմանը, կապիտալ ներդրումների վերադարձելիության գնահատմանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և ներդրումային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի զբոսաշրջային պահանջարկի սեզոնայնությունը, այցելուների հոսքերի փոփոխականությունը, շուկայական մրցակցությունը, փոխարժեքային տատանումները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը ներդրումային որոշումների վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում է ներդրումային նախագծերի արդյունավետության գնահատման այնպիսի ցուցանիշների կիրառումը, ինչպիսիք են զուտ ներկա արժեքը, եկամտաբերության ներքին նորման, ներդրումների վերադարձելիության ժամկետը և շահութաբերության մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև զբոսաշրջության ոլորտում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ներդրումային հնարավորությունները, ընտանեկան հյուրատների, գյուղական զբոսաշրջային ծառայությունների, տեղական արտադրանքի իրացման և համայնքային զբոսաշրջային նախաձեռնությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները։ Նման գործունեությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ մարզային տնտեսությունների բազմազանեցման, գյուղական բնակչության եկամուտների ավելացման և տեղական մշակութային ժառանգության տնտեսական արժևորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային միջավայրի վրա ազդող իրավական և կազմակերպական գործոնների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորումը, հարկային պայմանները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, վարչարարական ընթացակարգերը և ներդրողների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զբոսաշրջության պետական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի ներդրումային նախաձեռնությունների փոխհարաբերության գնահատումը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարական ծրագրերը, պետական խրախուսման միջոցները, միջազգային համագործակցության հնարավորությունները և զբոսաշրջային շուկայի առաջմղման գործիքները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև զբոսաշրջային ծառայությունների որակի, մարդկային ռեսուրսների պատրաստման, մասնագիտական կրթության և սպասարկման մշակույթի զարգացման ներդրումային պահանջները։ Զբոսաշրջության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն նյութատեխնիկական ենթակառուցվածքներով, այլև աշխատուժի մասնագիտական կարողություններով, կառավարման արդյունավետությամբ և այցելուներին առաջարկվող ծառայությունների բազմազանությամբ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թվային տեխնոլոգիաների կիրառման, առցանց ամրագրման համակարգերի, զբոսաշրջային տեղեկատվական հարթակների և մարքեթինգային գործիքների զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը անհրաժեշտ է համադրել բնական ռեսուրսների պահպանության, պատմամշակութային հուշարձանների պաշտպանության և տեղական համայնքների շահերի հաշվառման հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բնապահպանական ազդեցության գնահատումը, զբոսաշրջային տարածքների ծանրաբեռնվածության կառավարումը և երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական արդյունավետության ապահովումը։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել տնտեսական և վիճակագրական վերլուծության, ներդրումային նախագծերի գնահատման, համեմատական ուսումնասիրության, ֆինանսական մոդելավորման և զբոսաշրջային շուկայի հետազոտության մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի ներդրումային սահմանափակումները, գնահատելու ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների արդյունավետությունը և հիմնավորելու զբոսաշրջային գործունեության զարգացման տնտեսական առաջնահերթությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է զբոսաշրջության և ներդրումային գործունեության փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ, ոլորտի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների վերլուծությամբ և Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի տնտեսական իրացման հնարավորությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի մշակման, գործարար ծրագրերի ֆինանսական հիմնավորման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման և ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ներդրումային վերլուծաբաններին, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետներին, հյուրանոցային և զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարներին, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գործարարներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, կառավարչական, ներդրումային և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության զարգացման ֆինանսատնտեսական պայմանների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման մեխանիզմների, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի երկարաժամկետ մրցունակության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Технология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ջրամբարների ներհոսքի կանխատեսման և ջրատնտեսական համակարգերի անվտանգ շահագործման հետ կապված տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, ջրամբարների շահագործման ռեժիմների օպտիմալացման և հնարավոր վտանգավոր հիդրոլոգիական իրավիճակների կանխատեսման խնդիրներն են։ Ջրամբարների բնականոն շահագործումը մեծապես կախված է դրանց ներհոսող ջրի քանակի և ժամանակային փոփոխությունների ճիշտ գնահատումից, քանի որ ներհոսքի սխալ կանխատեսումը կարող է ազդել ինչպես ջրային պաշարների օգտագործման արդյունավետության, այնպես էլ ջրամբարի և դրան առնչվող հիդրոտեխնիկական կառույցների անվտանգության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը ջրամբարների ներհոսքի ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտումն է։ Ներհոսքը պայմանավորված է մի շարք բնական գործոններով՝ տեղումներով, ձնհալով, գետավազանի մակերևութային և ստորգետնյա հոսքով, օդի ջերմաստիճանով, հողի և բուսածածկի վիճակով ու այլ հիդրոօդերևութաբանական պայմաններով։ Դրանց ժամանակային և տարածական փոփոխությունները կարող են առաջացնել ներհոսքի զգալի տատանումներ, ինչի պատճառով կանխատեսման համակարգը պետք է հաշվի առնի հնարավորինս լայն տեղեկատվական բազա։ Ներհոսքի կանխատեսումը հատկապես կարևոր է ջրամբարների կառավարման որոշումների ընդունման համար։ Ջրամբարի օպերատորները պետք է կարողանան նախապես գնահատել սպասվող ջրի ծավալը և դրա հիման վրա որոշել ջրի կուտակման, բացթողման կամ այլ շահագործման ռեժիմները։ Բարձր ներհոսքի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել ջրամբարի անվտանգ լցվածության սահմանները և հնարավոր արտակարգ իրավիճակների կանխարգելումը, իսկ ցածր ներհոսքի ժամանակ՝ ջրային պաշարների խնայողաբար օգտագործումը և տարբեր սպառողների պահանջարկի բավարարումը։ Այսպիսով, կանխատեսման ճշգրտությունը անմիջականորեն կապված է ջրային համակարգի կառավարման արդյունավետության հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ներհոսքի կանխատեսման տարբեր մաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդներ։ Հիդրոլոգիական շարքերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ներհոսքի սեզոնային, տարեկան և բազմամյա տատանումները, ինչպես նաև որոշել դրանց միջև առկա կապերը։ Կարող են կիրառվել ժամանակային շարքերի մոդելներ, ռեգրեսիոն մեթոդներ, հավանականային գնահատումներ և այլ մաթեմատիկական մոտեցումներ։ Ժամանակակից պայմաններում հնարավոր է նաև օգտագործել համակարգչային մոդելավորում և տվյալների մշակման նոր մեթոդներ՝ կանխատեսման արդյունքների ճշգրտությունը բարձրացնելու համար։ Կարևոր խնդիր է նաև կարճաժամկետ և երկարաժամկետ կանխատեսումների տարբերակումը։ Կարճաժամկետ կանխատեսումները կարող են օգտագործվել օպերատիվ կառավարման և արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման համար, մինչդեռ երկարաժամկետ կանխատեսումները կարևոր են ջրային ռեսուրսների ռազմավարական պլանավորման, ոռոգման համակարգերի աշխատանքի, էներգետիկ արտադրության և ջրամբարների շահագործման երկարաժամկետ ռեժիմների մշակման համար։ Տարբեր ժամանակային հորիզոնների համար պահանջվում են տարբեր տվյալներ և մոդելավորման մոտեցումներ։ Ուսումնասիրության երկրորդ առանցքային ուղղությունը ջրատնտեսական համակարգերի անվտանգ շահագործումն է։ Ջրատնտեսական համակարգերը ներառում են ջրամբարներ, ամբարտակներ, ջրատարներ, ջրանցքներ, հիդրոէլեկտրակայանների հետ կապված կառույցներ, ոռոգման և ջրամատակարարման ենթակառուցվածքներ։ Դրանց անվտանգ աշխատանքը պահանջում է ինչպես տեխնիկական վիճակի մշտական վերահսկողություն, այնպես էլ հիդրոլոգիական պայմանների ճիշտ գնահատում։ Հատկապես կարևոր է ջրամբարի և ամբարտակի անվտանգության գնահատումը ծայրահեղ հիդրոլոգիական իրադարձությունների ժամանակ։ Բարձր ներհոսքը կարող է կտրուկ բարձրացնել ջրի մակարդակը և մեծացնել ջրային ճնշումը հիդրոտեխնիկական կառույցների վրա։ Այդ պատճառով ջրի ներհոսքի կանխատեսման համակարգը կարող է ծառայել որպես վաղ նախազգուշացման և անվտանգ շահագործման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ջրամբարի շահագործման օպտիմալ ռեժիմների որոշման խնդիրը։ Ջրամբարը հաճախ պետք է միաժամանակ սպասարկի տարբեր նպատակներ՝ ոռոգում, խմելու և արդյունաբերական ջրամատակարարում, էներգիայի արտադրություն, հեղեղների ազդեցության նվազեցում և բնապահպանական ջրապահանջների ապահովում։ Այս նպատակները երբեմն կարող են հակասել միմյանց, ուստի անհրաժեշտ է մշակել կառավարման այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք թույլ կտան առավել արդյունավետ բաշխել ջրային ռեսուրսը՝ պահպանելով անվտանգության սահմանները։ Ջրային ռեսուրսների կառավարման խնդիրը բարդանում է նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում։ Տեղումների ռեժիմի, ջերմաստիճանի, ձնածածկի և գետային հոսքի փոփոխությունները կարող են ազդել գետավազաններում ձևավորվող ջրային պաշարների վրա։ Հետևաբար պատմական հիդրոլոգիական տվյալների հիման վրա կառուցված կանխատեսման մեթոդները կարող են պահանջել լրացուցիչ ճշգրտում՝ նոր կլիմայական պայմաններին համապատասխանեցնելու համար։ Այս հանգամանքը ջրամբարների ներհոսքի կանխատեսման խնդրին հաղորդում է երկարաժամկետ ռազմավարական նշանակություն։ Աշխատության գործնական արժեքը կապված է այնպիսի մեթոդների և մոդելների մշակման կամ ընտրության հետ, որոնք կարող են կիրառվել ջրամբարների կառավարման իրական գործընթացներում։ Ճշգրիտ կանխատեսումները կարող են նպաստել ջրային պաշարների ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը, ջրի կորուստների նվազեցմանը, ջրօգտագործողների պահանջների ավելի լավ բավարարմանը և արտակարգ իրավիճակների ռիսկի նվազեցմանը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել կանխատեսումների անորոշությունը, քանի որ հիդրոլոգիական գործընթացները պայմանավորված են բազմաթիվ փոփոխական գործոններով և չեն կարող ամբողջությամբ կանխորոշվել։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է հիդրոլոգիայի, մաթեմատիկական մոդելավորման, ջրատնտեսության և հիդրոտեխնիկական անվտանգության խնդիրները։ Այն ուղղված է ջրամբարների ներհոսքի առավել հուսալի կանխատեսման, ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և ջրատնտեսական համակարգերի անվտանգ շահագործման գիտական հիմքերի կատարելագործմանը։ Թեման կարող է հետաքրքրել հիդրոլոգներին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, հիդրոտեխնիկներին, բնապահպաններին, ինժեներներին, ջրատնտեսության ոլորտի մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է անցումային պետություններում ընտրական հանձնաժողովների իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության հիման վրա՝ ընդգծելով դրանց դերը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման և ընտրական գործընթացների վստահելիության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ընտրական հանձնաժողովների սահմանադրաիրավական հիմքերը, կազմակերպական կառուցվածքը և գործառութային լիազորությունները տարբեր իրավական համակարգերում՝ հետսոցիալիստական և զարգացող ժողովրդավարությունների օրինակներով։ Գրքում դիտարկվում են ընտրական մարմինների անկախության երաշխիքները՝ ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և քաղաքական, ինչպես նաև դրանց իրականացման գործնական խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրական վարչարարության թափանցիկությանը, վերահսկողության մեխանիզմներին և ընտրական վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային չափանիշները և կազմակերպությունների՝ ԵԱՀԿ, Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից առաջարկվող սկզբունքները ընտրական հանձնաժողովների գործունեության համար։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ ընտրական մարմինների արդյունավետությունն ու անկախությունը հանդիսանում են անցումային պետությունների ժողովրդավարական կայունության կարևոր նախապայման։ Այն օգտակար է իրավաբանների, քաղաքագետների և ընտրական գործընթացների մասնագետների համար։

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվում գործող Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անունը կրող Հայ մարդասիրական ընկերության որոշակի տարվա համար կազմված նախահաշվային նախագիծը։ Այն արժեքավոր փաստաթղթային աղբյուր է հայկական բարեգործական և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության, ինչպես նաև Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի Բաքվի հայ համայնքի սոցիալական ու տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Նյութի հիմնական բովանդակությունը կապված է ընկերության նախատեսվող եկամուտների և ծախսերի, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և դրանց նպատակային օգտագործման հետ։ Նախահաշվի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն ուղղությունների մասին, որոնց համար կազմակերպությունը նախատեսում էր հատկացնել իր միջոցները՝ հաշվի առնելով համայնքի սոցիալական, կրթական, բարեգործական և այլ կարիքները։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև կազմակերպության գործունեության մասշտաբը, ֆինանսական հնարավորությունները և առաջնահերթությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ բյուջետային նախատեսումները կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանում համայնքի առջև ծառացած խնդիրներն ու դրանց լուծման համար ընտրված մեխանիզմները։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ տրամադրել նաև բարեգործական կառույցների կառավարման, ֆինանսական հաշվետվողականության և հասարակական նախաձեռնությունների կազմակերպման վերաբերյալ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էին հայկական համայնքային կազմակերպությունները ներգրավվում սոցիալական աջակցության և հանրային կյանքի կազմակերպման գործընթացներում և ինչ դեր էին ստանձնում համայնքի կարիքների բավարարման գործում։ Փաստաթուղթը հատկապես արժեքավոր է որպես սկզբնաղբյուր՝ Բաքվի հայ համայնքի պատմությունը, հայկական բարեգործական ընկերությունների գործունեությունը, համայնքային ինքնակազմակերպումը և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական կյանքը հետազոտելիս։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սոցիալական պատմության և բարեգործության պատմության մասնագետներին, արխիվագետներին, ինչպես նաև հայկական համայնքների անցյալով զբաղվող հետազոտողներին։