Կանանց հիմնախնդիրները հետհեղափոխական իրանական արձակում (1980-1990 թթ.)

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում լոգոպեդական աշխատանքների օպտիմալացման հիմնական ուղիների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարելավել խոսքի և հաղորդակցական դժվարություններ ունեցող սովորողների աջակցության արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դպրոցական լոգոպեդական ծառայության կազմակերպման սկզբունքները, սովորողների խոսքային զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման և գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև ուղղիչ-զարգացնող աշխատանքի պլանավորման ու իրականացման արդյունավետ մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքային խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը, դրանց բնույթի և արտահայտվածության ճիշտ գնահատմանը և յուրաքանչյուր սովորողի անհատական կարիքներին համապատասխան լոգոպեդական միջամտության կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել լոգոպեդի համագործակցությունը դասավանդողների, դպրոցի հոգեբանի, հատուկ մանկավարժի, ծնողների և անհրաժեշտության դեպքում այլ մասնագետների հետ, քանի որ բազմամասնագիտական համագործակցությունը հնարավորություն է տալիս երեխայի կրթական և հաղորդակցական կարիքները դիտարկել ամբողջական մոտեցմամբ։ Ուսումնասիրվում են նաև անհատական և խմբային պարապմունքների կազմակերպման, խոսքի հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և կապակցված խոսքի զարգացման, ընթերցանության ու գրավոր խոսքի դժվարությունների հաղթահարման մեթոդական հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից կրթական և լոգոպեդական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ուսուցման տարբերակմանը և սովորողների ակտիվ ներգրավվածության ապահովմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև լոգոպեդական աշխատանքի արդյունքների շարունակական մոնիթորինգը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել կիրառվող մեթոդների արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել միջամտության ծրագիրը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ դպրոցում լոգոպեդական ծառայության կառավարման և կազմակերպման կատարելագործմանը, մասնագետի աշխատանքային ծանրաբեռնվածության արդյունավետ բաշխմանը, փաստաթղթավորման և հաշվառման գործընթացների բարելավմանը, ինչպես նաև ծնողների իրազեկման և ներգրավման մեխանիզմներին։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել խոսքային դժվարություններ ունեցող երեխաների կրթական ներառմանը, նրանց ուսումնական առաջադիմության և սոցիալական հարմարվողականության բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լոգոպեդներին, հատուկ մանկավարժներին, ուսուցիչներին, դպրոցների ղեկավարներին, կրթության ոլորտի մասնագետներին, ծնողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Социология

Աշխատությունը նվիրված է ժողովրդավարական անցման գործընթացների սոցիոլոգիական ուսումնասիրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հասարակությունների քաղաքական ու սոցիալական վերափոխումների բացատրության համար կիրառվող հասկացություններին, հետազոտական մոտեցումներին և գնահատման չափանիշներին։ Ժողովրդավարական անցումը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ հասարակական գործընթաց, որը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական իշխանության կամ պետական կառավարման ձևերի փոփոխությամբ, այլ ներառում է սոցիալական ինստիտուտների, հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական մշակույթի, արժեքային համակարգերի և քաղաքացիների վարքագծի վերափոխումներ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեթոդաբանական խնդիրների վրա, որոնք առաջանում են տարբեր հասարակություններում ժողովրդավարացման ընթացքը նկարագրելու, համեմատելու և գնահատելու ժամանակ։ Քննության են առնվում ժողովրդավարություն, ժողովրդավարացում, քաղաքական անցում, ինստիտուցիոնալ փոփոխություն, քաղաքացիական հասարակություն, քաղաքական մասնակցություն և հասարակական վստահություն հասկացությունների սահմանման ու գործառնականացման խնդիրները։ Կարևորվում է ժողովրդավարական գործընթացների գնահատման համար տեսական հասկացությունները չափելի սոցիոլոգիական ցուցանիշների վերածելու անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպիսի չափանիշներով կարելի է գնահատել ժողովրդավարական վերափոխումների խորությունը, կայունությունը և հասարակական ազդեցությունը։ Այդ նպատակով կարող են դիտարկվել քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության մակարդակը, ընտրական վարքագիծը, պետական և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ վստահությունը, քաղաքական հանդուրժողականությունը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը, հասարակական երկխոսությունը և քաղաքացիների ազդեցությունը որոշումների ընդունման գործընթացների վրա։ Ժողովրդավարացումը ներկայացվում է ոչ թե որպես միագիծ և բոլոր հասարակությունների համար նույնական ընթացք, այլ որպես պատմական, մշակութային, տնտեսական և քաղաքական պայմաններից կախված գործընթաց։ Այս մոտեցումը կարևորում է տարբեր երկրների զարգացման փորձի մեխանիկական համեմատությունից խուսափելու և յուրաքանչյուր հասարակության առանձնահատկությունները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը։ Քննության են առնվում կառուցվածքային և գործակալակենտրոն մոտեցումների փոխհարաբերությունները։ Մի դեպքում ժողովրդավարական փոփոխությունները բացատրվում են հասարակության տնտեսական կառուցվածքով, սոցիալական շերտավորմամբ, կրթության մակարդակով, ինստիտուցիոնալ համակարգով և պատմական զարգացման առանձնահատկություններով, իսկ մյուս դեպքում առաջնային նշանակություն է տրվում քաղաքական ու հասարակական դերակատարների ընտրություններին, ռազմավարություններին և փոխհարաբերություններին։ Մեթոդաբանական կարևոր խնդիր է այս երկու մակարդակների համադրումը՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ընդհանուր կառուցվածքային պայմանները սահմանափակում կամ ընդլայնում մարդկանց և կազմակերպությունների գործողությունների հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական մշակույթի և արժեքային փոփոխությունների ուսումնասիրմանը։ Ժողովրդավարական ինստիտուտների արդյունավետ գործունեությունը կապվում է ոչ միայն դրանց իրավական ամրագրման, այլև հասարակության անդամների վերաբերմունքների, քաղաքական նորմերի ընդունման, փոխադարձ վստահության, հանդուրժողականության և քաղաքացիական պատասխանատվության զարգացման հետ։ Այդ պատճառով սոցիոլոգիական հետազոտության կարևոր ուղղություն է հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունը՝ հարցումների, հարցազրույցների և այլ մեթոդների միջոցով։ Դիտարկվում են քանակական և որակական հետազոտական մեթոդների հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Զանգվածային հարցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտել հասարակական դիրքորոշումների տարածվածությունը և դրանց փոփոխության միտումները, մինչդեռ խորքային հարցազրույցները, ֆոկուս խմբերը, դեպքերի ուսումնասիրությունը և որակական այլ մեթոդները կարող են ավելի մանրամասն բացահայտել մարդկանց պատկերացումների, քաղաքական փորձի և վարքագծի հիմքում ընկած պատճառները։ Կարևորվում է տարբեր մեթոդների համակցված կիրառումը, քանի որ ժողովրդավարական անցման նման բարդ գործընթացը միայն մեկ տեսակի տվյալներով ամբողջականորեն ուսումնասիրելը դժվար է։ Քննության է առնվում նաև համեմատական սոցիոլոգիական վերլուծության խնդիրը։ Տարբեր երկրների և ժամանակաշրջանների ժողովրդավարացման փորձի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ընդհանուր օրինաչափություններ և առանձնահատկություններ, սակայն պահանջում է համադրելի ցուցանիշների և հստակ ընտրված չափանիշների կիրառում։ Հակառակ դեպքում տարբեր պատմական ու մշակութային միջավայրերում ձևավորված երևույթները կարող են սխալ կերպով նույնացվել։ Առանձին նշանակություն է տրվում ժամանակային գործոնին, քանի որ ժողովրդավարական փոփոխությունների արդյունքները հաճախ հնարավոր չէ գնահատել միայն կարճաժամկետ դիտարկումների միջոցով։ Երկարաժամկետ ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հետևել հասարակական արժեքների, քաղաքական մասնակցության, վստահության և ինստիտուցիոնալ վարքագծի փոփոխություններին և տարբերակել ժամանակավոր տատանումները կայուն միտումներից։ Քաղաքացիական հասարակությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդավարացման սոցիոլոգիական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են հասարակական կազմակերպությունների, մասնագիտական միավորումների, նախաձեռնությունների, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և քաղաքացիների ոչ ֆորմալ համագործակցության դերը հանրային շահերի արտահայտման ու հասարակական վերահսկողության ձևավորման գործում։ Միաժամանակ քննության է առնվում պետության և հասարակության փոխհարաբերությունը՝ ուշադրություն դարձնելով իշխանության նկատմամբ վստահության, քաղաքական մասնակցության և հանրային որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության խնդիրներին։ Կարևորվում է նաև սոցիալական անհավասարության ազդեցությունը ժողովրդավարական մասնակցության վրա։ Տնտեսական հնարավորությունների, կրթության, սոցիալական կարգավիճակի և տեղեկատվական ռեսուրսների անհավասար բաշխումը կարող է տարբեր հասարակական խմբերի համար ստեղծել քաղաքական մասնակցության անհավասար հնարավորություններ։ Հետևաբար ժողովրդավարական անցման սոցիոլոգիական գնահատումը պահանջում է ուսումնասիրել ոչ միայն պաշտոնական քաղաքական ինստիտուտները, այլև այն սոցիալական պայմանները, որոնց շրջանակում քաղաքացիներն իրականացնում են իրենց իրավունքները և մասնակցում հասարակական կյանքին։ Մեթոդաբանական առումով կարևոր է նաև հետազոտողի դիրքի և գնահատողական մոտեցումների խնդիրը։ Ժողովրդավարության վերաբերյալ նախապես ընդունված պատկերացումները կարող են ազդել հետազոտական չափանիշների ընտրության և արդյունքների մեկնաբանության վրա, ուստի կարևորվում են հասկացությունների հստակ սահմանումը, տվյալների ստուգելիությունը և տարբեր տեսական մոտեցումների համադրումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով դիտարկել ժողովրդավարացման ուսումնասիրության հիմնական սոցիոլոգիական գործիքները, բացահայտել դրանց ճանաչողական հնարավորություններն ու սահմանափակումները և ձևավորել հասարակական անցումների բազմագործոն վերլուծության մեթոդաբանական հիմք։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, քաղաքական սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, ժողովրդավարացման տեսության և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական հավաքածուն՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական-քաղաքական գիտություններին, բանասիրությանը, գրականագիտությանը, լեզվաբանությանը, պատմությանը, պատմական գիտություններին, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտների ժամանակակից հետազոտական ուղղությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, բացահայտել համապատասխան ուսումնասիրություններ և արդյունավետ կազմակերպել գիտահետազոտական ու ուսումնական աշխատանքը։ Այն կարևոր դեր է կատարում գիտելիքների տարածման և գիտական հաղորդակցության ապահովման գործում՝ նպաստելով հումանիտար և հասարակագիտական գիտությունների զարգացմանն ու նոր գիտական արդյունքների հասանելիությանը։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է վիճակագրական հասկացությունների և օրինաչափությունների ձևավորման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը մոլեկուլային ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը սովորողների մոտ նյութի միկրոսկոպիկ կառուցվածքի, մասնիկների շարժման և փոխազդեցության, ինչպես նաև այդ գործընթացները նկարագրող վիճակագրական օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտական և համակարգված պատկերացումների ձևավորման արդյունավետ մանկավարժական մոտեցումների բացահայտումն է։ Մոլեկուլային ֆիզիկայի բազմաթիվ երևույթներ հիմնված են մեծ թվով մասնիկների հավաքական վարքի վրա, ինչի պատճառով առանձին մասնիկների շարժումը նկարագրելու փոխարեն անհրաժեշտ է կիրառել հավանականային և վիճակագրական մեթոդներ։ Այդ հանգամանքը ուսուցման գործընթացում առաջացնում է որոշակի դժվարություններ, քանի որ սովորողը պետք է անցում կատարի առանձին, անմիջականորեն չդիտարկվող միկրոմակարդակային պատկերացումներից դեպի մակրոսկոպիկ մեծությունների և վիճակագրական օրինաչափությունների ընկալում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են այն մանկավարժական պայմաններն ու մեթոդները, որոնք կարող են նպաստել այդ անցման արդյունավետ իրականացմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի առանցքային հասկացությունների ձևավորմանը, ինչպիսիք են մասնիկների ջերմային շարժումը, ջերմաստիճանը, ճնշումը, ներքին էներգիան, հավանականությունը, միջին արժեքը և մասնիկների արագությունների կամ էներգիաների բաշխումը։ Հետազոտությունը կարևորում է հասկացությունների աստիճանական ձևավորումը՝ դիտարկումից և փորձից դեպի տեսական ընդհանրացում, իսկ այնուհետև՝ մաթեմատիկական և վիճակագրական նկարագրություն անցնելու սկզբունքը։ Ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով կարող են կիրառվել խնդիրների լուծում, փորձարարական աշխատանքներ, մոդելավորում, գրաֆիկական ներկայացումներ, համակարգչային սիմուլյացիաներ, աղյուսակների և վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, ինչպես նաև միջառարկայական կապեր մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի սովորողների կողմից վիճակագրական օրինաչափությունների էմպիրիկ բացահայտումը, երբ նրանք բազմակի դիտարկումների կամ մոդելավորման արդյունքների հիման վրա ինքնուրույն նկատում են որոշակի օրինաչափություններ և այնուհետև փորձում դրանք ձևակերպել ու հիմնավորել։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս վիճակագրական ֆիզիկայի գաղափարները ներկայացնել ոչ միայն որպես պատրաստի բանաձևերի և սահմանումների ամբողջություն, այլ որպես իրական ֆիզիկական երևույթները բացատրելու և կանխատեսելու միջոց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների տարածված սխալ պատկերացումներին, օրինակ՝ միկրոսկոպիկ և մակրոսկոպիկ մեծությունների շփոթությանը, միջին մեծության ֆիզիկական իմաստի ոչ լիարժեք ընկալմանը կամ հավանականային նկարագրությունը բացարձակ կանխատեսման հետ նույնացնելուն։ Այդ դժվարությունների բացահայտումը կարևոր է ուսուցման մեթոդների նպատակային ընտրության և ուսումնառության արդյունքների բարելավման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են մշակվել դասերի կառուցվածքային մոդելներ, ուսումնական առաջադրանքների համակարգ և մեթոդական ցուցումներ, որոնք ուղղված են վիճակագրական մտածողության աստիճանական զարգացմանը։ Կարևոր է նաև գնահատել առաջարկվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը՝ համեմատելով սովորողների գիտելիքների, հասկացությունների կիրառման կարողությունների, խնդիրների լուծման հմտությունների և ֆիզիկական երևույթները բացատրելու ունակությունների փոփոխությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է մոլեկուլային ֆիզիկայի բովանդակային առանձնահատկությունները և ֆիզիկայի դասավանդման ժամանակակից մեթոդաբանությունը՝ նպատակ ունենալով ձևավորել սովորողների մոտ վիճակագրական մտածողություն և օգնել նրանց հասկանալ, թե ինչպես են բազմաթիվ միկրոմասնիկների անկանոն շարժումից առաջանում նյութի դիտարկելի մակրոսկոպիկ հատկությունները։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի ֆիզիկայի խորացված ուսուցման համար, քանի որ վիճակագրական հասկացությունների ճիշտ և գիտակցված ձևավորումը հիմք է ստեղծում ոչ միայն մոլեկուլային ֆիզիկայի, այլև վիճակագրական մեխանիկայի, թերմոդինամիկայի և հարակից ֆիզիկական ուղղությունների հետագա ուսումնասիրության համար։

Педагогика

Տեսողության խանգարում ունեցող երեխայի դաստիարակությունը ծննդյան օրվանից մինչև 6 ամսական փուլում առանձնահատուկ մոտեցում է պահանջում, քանի որ այս ժամանակահատվածը վճռորոշ է երեխայի զգայական, հուզական և շարժողական զարգացման համար։ Քանի որ տեսողությունը սահմանափակ է կամ բացակայում է, մեծանում է լսողության, շոշափման, հոտառության և ձայնի միջոցով աշխարհի ճանաչման դերը։ Ծնողի և երեխայի միջև հուզական կապը հատկապես կարևոր է, քանի որ ձայնը, հպումը և ջերմությունը դառնում են հիմնական հաղորդակցման միջոցներ։ Երեխայի հետ հաճախ պետք է խոսել հանգիստ, մեղմ ձայնով, անվանել առարկաները և գործողությունները՝ ձևավորելով խոսքի նախադրյալներ և կողմնորոշում շրջապատում։ Ֆիզիկական շփումը՝ գրկելը, շոյելը և անվտանգ հպումները, օգնում են երեխային զգալ պաշտպանվածություն և վստահություն։ Կարևոր է նաև լսողական խթանումը՝ տարբեր ձայների, երաժշտության և ծնողների ձայների միջոցով, որպեսզի զարգանա լսողական ուշադրությունը և տարբերակման կարողությունը։ Շոշափողական զարգացման համար կարելի է օգտագործել տարբեր հյուսվածքներով խաղալիքներ, որոնք օգնում են երեխային ուսումնասիրել աշխարհը ձեռքերի միջոցով։ Օրվա ռեժիմի կայունությունը նույնպես կարևոր է, քանի որ կանխատեսելի միջավայրը երեխային տալիս է անվտանգության զգացում։ Անհրաժեշտ է հետևել, որ միջավայրը լինի անվտանգ և խթանող՝ առանց ավելորդ աղմուկի և վտանգավոր առարկաների։ Ծնողները պետք է աշխատեն նաև մասնագետների՝ մանկաբույժների և հատուկ մանկավարժների հետ, որպեսզի ապահովեն երեխայի զարգացման ճիշտ ուղղությունը։ Այս փուլում ճիշտ դաստիարակությունը նպաստում է երեխայի հուզական կայունությանը, վստահության ձևավորմանը և հետագա զարգացման հիմքերի ամրապնդմանը։