Խաթ-սաբա

Философия

Աշխատությունը նվիրված է արդի հասարակության տեղեկատվայնացման գործընթացների և դրանց պայմանավորող հիմնական շարժիչ ուժերի սոցիալ-փիլիսոփայական ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով տեղեկատվական անվտանգության հիմնախնդրին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժամանակակից հասարակության այն փոխակերպումների վերլուծությունը, որոնք պայմանավորված են տեղեկատվության, թվային տեխնոլոգիաների և հաղորդակցական համակարգերի արագ զարգացմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում տեղեկատվայնացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնոլոգիական առաջընթացի արդյունք, այլև որպես հասարակական հարաբերությունների, սոցիալական կառուցվածքների, մարդու գործունեության և արժեքային համակարգերի փոփոխության կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տեղեկատվական հասարակության ձևավորման նախադրյալները, տեղեկատվության աճող նշանակությունը և թվային միջավայրի ազդեցությունը անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվության ստեղծման, տարածման, պահպանման և օգտագործման գործընթացներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը հասարակական գիտակցության, սոցիալական վարքագծի և հանրային կյանքի կազմակերպման վրա։ Տեղեկատվական անվտանգության խնդիրը ներկայացվում է որպես ժամանակակից հասարակության կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը, որը ներառում է ոչ միայն տեխնիկական կամ կիբերանվտանգության հարցեր, այլև սոցիալական, քաղաքական, իրավական, բարոյական և մշակութային բազմաթիվ կողմեր։ Քննարկվում են տեղեկատվական սպառնալիքների առաջացման պատճառները, անձնական և հանրային տեղեկատվության պաշտպանության անհրաժեշտությունը, տեղեկատվական միջավայրում մարդու իրավունքների և ազատությունների պահպանման խնդիրները, ինչպես նաև տեղեկատվության նկատմամբ վերահսկողության և պատասխանատվության հարցերը։ Սոցիալ-փիլիսոփայական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տեխնոլոգիական փոփոխությունների և հասարակական արժեքների փոխազդեցությունը, բացահայտել տեղեկատվայնացման դրական և խնդրահարույց հետևանքները և գնահատել մարդու դերը նոր տեղեկատվական իրականության պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ տեղեկատվական անվտանգության ապահովումը դիտարկվում է որպես հասարակության կայուն զարգացման, սոցիալական վստահության և քաղաքացիական հարաբերությունների պահպանման կարևոր պայման։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և անվտանգության ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նաև ժամանակակից հասարակության թվային վերափոխումներով հետաքրքրվող հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը փորձում է ամբողջական պատկերացում ձևավորել տեղեկատվայնացման սոցիալական նշանակության և դրա հետևանքով առաջացող անվտանգության նոր մարտահրավերների մասին՝ համադրելով տեխնոլոգիական զարգացումների, հասարակական հարաբերությունների և մարդու արժեքային ու սոցիալական դիրքի վերաբերյալ տեսական մոտեցումները։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմեքենաների տեխնիկական շահագործման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրներին՝ շահագործական հուսալիության ցուցանիշների վիճակագրական մոդելավորման և վերլուծության մեթոդների կիրառմամբ։ Քննարկվում են ավտոմոբիլային տրանսպորտի տեխնիկական սպասարկման և նորոգման կազմակերպման սկզբունքները, տրանսպորտային միջոցների աշխատանքային վիճակի պահպանման պայմանները, ինչպես նաև շահագործման ընթացքում առաջացող անսարքությունների և խափանումների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմեքենաների հուսալիության հիմնական ցուցանիշներին, դրանց քանակական գնահատման մեթոդներին, խափանումների հաճախականությանը, անխափան աշխատանքի տևողությանը և տեխնիկական վիճակի փոփոխությունների կանխատեսմանը։ Ուսումնասիրվում են վիճակագրական տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մոտեցումները, հավանականային մոդելների կիրառման հնարավորությունները և շահագործական գործոնների ազդեցությունը ավտոմեքենաների տեխնիկական հուսալիության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնիկական սպասարկման պարբերականության օպտիմալացմանը, կանխարգելիչ նորոգումների կազմակերպմանը, պահեստամասերի պահանջարկի կանխատեսմանը և տրանսպորտային միջոցների պարապուրդների կրճատման հնարավորություններին։ Կարևորվում են շահագործման պայմանների, վազքի, ճանապարհային միջավայրի, բեռնվածության և տեխնիկական սպասարկման որակի ազդեցությունները ավտոմեքենաների աշխատանքային ռեսուրսի ու հուսալիության ցուցանիշների վրա։ Դիտարկվում են նաև տեխնիկական շահագործման համակարգի արդյունավետության գնահատման չափանիշները, տնտեսական ծախսերի նվազեցման հնարավորությունները և սպասարկման գործընթացների կառավարման կատարելագործման ուղղությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի տեխնիկական պատրաստականության բարձրացման, շահագործման անվտանգության ապահովման և տրանսպորտային կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարելավման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ճարտարագետների, տրանսպորտային համակարգերի մասնագետների, տեխնիկական սպասարկման կազմակերպիչների, հուսալիության տեսության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Культура

Հրատարակությունը մասնագիտացված մատենագիտական և տեղեկատվական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն ստեղծվել է գիտնականներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, գրադարաններին, գիտական ու մշակութային կազմակերպություններին, ինչպես նաև ընթերցողների լայն շրջանակներին համապատասխան գրականության մասին ժամանակին և գործնական տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Տեղեկատուում ընդգրկված են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութեր, այդ թվում՝ գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլի հոդվածներ և մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ հրապարակումներ։ Նյութերի ընդգրկման այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս ստանալ ոչ միայն առանձին գրքերի, այլև տվյալ ժամանակահատվածում մշակութային թեմատիկայի շուրջ ձևավորված ամբողջ տեղեկատվական հոսքի բավական լայն պատկեր։ Հրատարակության բովանդակային շրջանակը բազմազան է և ներառում է մշակութային շինարարությանը, մշակույթի պատմությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակներին վերաբերող գրականություն։ Առանձին ուղղություններով կարող են ներկայացվել գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին առնչվող հրապարակումներ։ Տեղեկատուի կառուցվածքային առանձնահատկությունը նյութերի դասակարգումն է գրադարանամատենագիտական համակարգին համապատասխան՝ տասնորդական դասակարգման սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Մատենագիտական գրառումների հետ կապված գրադարանային շիֆրերի առկայությունը նույնպես գործնական նշանակություն ունի, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունը, այլև կողմնորոշվել գրադարանային ֆոնդերում դրա որոնման հարցում։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր է հատկապես ժամանակին տեղեկատվություն ստանալու տեսանկյունից։ Այն պարբերաբար արձանագրում է նոր գրականության մուտքը և այդպիսով հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացին տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հերթական համարների շարունակականությունը թողարկումից թողարկում ստեղծում է մեկ միասնական տեղեկատվական շարան, որի միջոցով հնարավոր է հետագայում վերականգնել և ուսումնասիրել որոշակի տարվա ընթացքում գրանցված գրականության ամբողջությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես որոնողական գործիք, այլև որպես խորհրդահայ մշակութային կյանքի և գիտական տեղեկատվության պատմության ուսումնասիրության աղբյուր։ Մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչպիսի թեմաներով էին հրատարակվում աշխատություններ և ինչպիսի մասնագիտական տեղեկատվություն էր շրջանառվում գիտական ու մշակութային միջավայրում։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, գրադարանային գործի և հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հատուկ նշանակություն ունի տեղեկատուի կիրառելիությունը գիտական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտողը դրա միջոցով կարող է նախնականորեն բացահայտել անհրաժեշտ գրականության շրջանակը, կազմել թեմատիկ մատենագիտական ցանկ, գտնել համապատասխան հեղինակների և հրատարակությունների տվյալներ ու հետագայում շարունակել աղբյուրների ավելի խոր ուսումնասիրությունը։ Նույն կերպ այն կարող է ծառայել ուսանողներին, դասախոսներին, գրադարանավարներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին՝ որպես մասնագիտական տեղեկատվության արագ կողմնորոշիչ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական քարտեզ՝ միավորելով մատենագիտական նկարագրությունը, թեմատիկ դասակարգումը և ընթացիկ տեղեկատվության գործառույթը։ Այն կարևոր փաստագրական և որոնողական աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրության, անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերման և տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական միջավայրի վերականգնման համար։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հաշվողական խմբերի տեսության մեթոդների կիրառման ուսումնասիրությանը ծածկագրման համակարգերում։ Գրքում վերլուծվում են խմբերի տեսության մաթեմատիկական հիմքերը, դրանց հաշվողական հատկությունները և կիրառական նշանակությունը ժամանակակից կրիպտոգրաֆիկ ալգորիթմների մշակման գործընթացում։ Հեղինակը ներկայացնում է հանրահաշվական կառուցվածքների օգտագործման սկզբունքները, բարդ հաշվարկային խնդիրների դերը գաղտնագրման մեխանիզմների անվտանգության ապահովման գործում, ինչպես նաև խմբային գործողությունների, ալգորիթմների բարդության և արդյունավետ հաշվարկների հետ կապված խնդիրները։ Աշխատությունում քննարկվում են ծածկագրման տեսության հիմնարար մոտեցումներ, հանրահաշվական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը տեղեկատվության պաշտպանության համակարգերի կատարելագործման վրա։ Ներկայացված տեսական արդյունքները և մեթոդները կարևոր նշանակություն ունեն գաղտնագրային համակարգերի նախագծման, վերլուծության և անվտանգության գնահատման համար։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, կրիպտոգրաֆների, տեղեկատվական անվտանգության մասնագետների, ծրագրավորողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հանրահաշվի և ծածկագրման տեսության փոխկապակցված խնդիրներով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում տավարաբուծության զարգացման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի արտադրողականության, կազմակերպման և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է մարզի բնական-կլիմայական պայմանների ազդեցությունը անասնապահության զարգացման վրա՝ հաշվի առնելով լեռնային և նախալեռնային գոտիների արոտավայրային ռեսուրսները, կերային բազայի սեզոնայնությունը և դրանց օգտագործման արդյունավետությունը։ Գրքում առանձնացվում են տավարաբուծության ցածր արդյունավետության հիմնական պատճառները՝ ցեղային կազմի ոչ բավարար բարելավված վիճակը, կերակրման ոչ ինտենսիվ համակարգերը, անասնաբուժական սպասարկման թերությունները և ֆերմերային տնտեսությունների տեխնոլոգիական հետամնացությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթնատու և մսատու ուղղությունների արտադրողականության բարձրացման հնարավորություններին՝ սելեկցիոն աշխատանքի, արհեստական սերմնավորման և բարձրարժեք ցեղերի ներմուծման միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տնտեսական խնդիրները՝ գյուղատնտեսական վարկավորման սահմանափակ հասանելիությունը, ներդրումների ցածր մակարդակը, արտադրանքի իրացման դժվարությունները և վերամշակող արդյունաբերության թույլ զարգացումը, որոնք միասին սահմանափակում են ոլորտի շահութաբերությունը։ Գրքում ներկայացվում են զարգացման հիմնական ուղիները՝ կերարտադրության ինտենսիվացում, ֆերմերային կոոպերացիաների ձևավորում, տեխնոլոգիական արդիականացում, պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետ կիրառում և գյուղատնտեսական խորհրդատվական համակարգերի զարգացում։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ինտեգրալ հավասարումների մի դասի լուծելիության հարցերին՝ ընդգծելով նրանց վերլուծական և մաթեմատիկական բնույթը։ Աշխատությունը վերլուծում է ինտեգրալ հավասարումների լուծման պայմանները, գոյություն ունեցող և եզակի լուծումների ճշգրտումը, ինչպես նաև կիրառվող մաթեմատիկական մեթոդները՝ ներառյալ օպերատորային մոտեցումները, ֆունկցիոնալ վերլուծության մեթոդները և հատկանիշային ֆունկցիաների կիրառությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրալ հավասարումների որոշակի դասերի հատուկ հատկություններին, այդ թվում՝ բազմաշերտ, վեկտորային և պարամետրավորված ձևերի վրա, որոնք կարևոր են թե տեսական, թե կիրառական խնդիրների լուծման համար՝ ֆիզիկայում, ինժեներիայում և տեխնիկական գիտությունների ոլորտում։ Ուսումնասիրությունը նաև ներկայացնում է որոշականության և լուծելիության չափանիշների համապարփակ վերլուծություն, ինչը հնարավորություն է տալիս հասկանալ ինտեգրալ հավասարումների գործնական կիրառությունների հնարավորությունները և լուծումների բնութագրերը։