Խղճի և պատասխանատվության մոտիվները Լիլիան Հելլմանի ստեղծագործություններում

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը նվիրված է Սևանի ավազանի պայմաններում կովերի տարբեր ցեղերի խաչասերման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կովկասյան գորշ, ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերի համակցման արդյունքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է տեղական պայմաններին հարմարեցված անասունների արտադրողական հատկանիշների բարելավման խնդիրը՝ միաժամանակ պահպանելով այնպիսի կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշներ, որոնք կարևոր են լեռնային և կլիմայական առանձնահատկություններ ունեցող տարածաշրջաններում կաթնատու անասնաբուծության զարգացման համար։ Աշխատանքում, ըստ էության, դիտարկվում է ցեղերի գենետիկական ներուժի համադրումը և գնահատվում է, թե տարբեր խաչասերման տարբերակներն ինչպես կարող են ազդել կենդանիների կաթնատվության, կաթի որակական ցուցանիշների, մարմնակազմության, աճի ու զարգացման, վերարտադրողական հատկանիշների, կերերի օգտագործման արդյունավետության և ընդհանուր տնտեսական արժեքի վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ կովկասյան գորշ ցեղը համարվում է տեղական միջավայրին լավ հարմարված կենդանի, մինչդեռ ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերը հայտնի են իրենց բարձր կաթնատվական և որոշակի արտադրական հատկանիշներով։ Դրանց խաչասերման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք հնարավոր է միավորել տեղական հարմարվողականությունն ու դիմացկունությունը բարձր արտադրողականության հետ՝ ստանալով Սևանի ավազանի տնտեսությունների համար ավելի արդյունավետ կենդանիներ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն տեսանկյունից, որ խաչասերման արդյունավետությունը գնահատվում է ոչ միայն մեկ ցուցանիշի՝ օրինակ կաթնատվության բարձրացման, այլև կենդանու ընդհանուր կենսատնտեսական արժեքի համատեքստում։ Նման ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է որոշել, թե ծնողական ցեղերի որ համակցություններն են առավել նպատակահարմար տվյալ բնական-կլիմայական և կերային պայմաններում, ինչպես են դրսևորվում տարբեր սերունդների առանձնահատկությունները, և ինչպիսի ուղղությամբ կարող է կազմակերպվել հետագա սելեկցիոն աշխատանքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել անասնաբույծներին, ֆերմերներին, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետներին, կենդանաբուծության և անասնաբուժության ուսանողներին, ինչպես նաև հետազոտողներին, որոնք զբաղվում են ցեղաբուծությամբ, խաչասերմամբ, կաթնատու անասնաբուծությամբ և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրության հիմնական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է գիտականորեն հիմնավորել տարբեր գենետիկական ռեսուրսների համակցման հնարավորությունները և ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է տեղական պայմանների առանձնահատկությունները հաշվի առնելով բարձրացնել խոշոր եղջերավոր անասունների արտադրողականությունը և տնտեսությունների շահութաբերությունը։

Лингвистика

Շարունակելով առաջին հատորի գաղափարական գիծը՝ ներկայացնում է լեզվաբանական մտքի զարգացման հաջորդ փուլերը՝ հիմնականում կենտրոնանալով նոր և ժամանակակից լեզվաբանական ուղղությունների վրա։ Գիրքը մանրամասն վերլուծում է լեզվաբանության տարբեր դպրոցների և տեսությունների ձևավորումն ու փոխազդեցությունը՝ անդրադառնալով կառուցվածքաբանական, համեմատական-պատմական, սոցիոլեզվաբանական և այլ մոտեցումների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տարբեր երկրների և գիտական կենտրոնների դերը լեզվաբանության առաջընթացում՝ առանձնացնելով նշանավոր գիտնականների ներդրումը և նրանց տեսական ժառանգության ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների վրա։ Աշխատությունը աչքի է ընկնում իր համակարգվածությամբ և վերլուծական խորությամբ՝ համադրելով փաստական նյութը տեսական ընդհանրացումների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ լեզվաբանական գաղափարների զարգացման օրինաչափությունները։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների, գիտաշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի գիտական ուսումնասիրության պատմությամբ և տեսությամբ։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է արդարադատության և արդար կառավարման գաղափարների արտացոլմանը միջնադարյան պարսկալեզու գրականության մեջ՝ դիտարկելով այն որպես քաղաքական-փիլիսոփայական մտածողության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են այն գրական և դիդակտիկ տեքստերը, որտեղ ձևավորվում են իդեալական կառավարման մոդելներ՝ հիմնված արդարության, հավասարակշռության և իշխողի բարոյական պատասխանատվության սկզբունքների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հեղինակներին և ստեղծագործություններին, որոնցում պետության կայունությունը կապվում է արդար դատաստանի իրականացման, հարկային համակարգի արդարության և հասարակական շերտերի ներդաշնակության հետ։ Դիտարկվում է նաև «արդար թագավորի» կերպարի զարգացումը որպես քաղաքական լեգիտիմության հիմնարար գաղափար, ինչպես նաև այդ մոտիվի փոխկապակցվածությունը իսլամական քաղաքական մտքի և նախաիսլամական պարսկական պետական ավանդույթների հետ։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ միջնադարյան պարսկալեզու գրականության մեջ արդարադատության գաղափարը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես բարոյական կատեգորիա, այլ նաև որպես պետական կառավարման արդյունավետության և հասարակական կարգի պահպանման հիմնական սկզբունք։

История

Աշխատությունը նվիրված է իսլամական և բյուզանդական աշխարհների միջև ձևավորված սահմանային գոտու պատմությանը՝ ուսումնասիրելով այն որպես ռազմական բախումների, քաղաքական փոխհարաբերությունների, առևտրական կապերի և մշակութային փոխազդեցությունների յուրահատուկ տարածք։ Հետազոտությունը ներկայացնում է այն գործընթացները, որոնց ընթացքում Բյուզանդական կայսրության և իսլամական պետությունների միջև սահմանային տարածքները դարձան երկարատև հակամարտությունների և փոխադարձ ազդեցությունների կենտրոն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային ամրություններին, ռազմական արշավանքներին, պաշտպանական համակարգերին և երկու կողմերի ռազմական կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են սահմանային բնակչության կյանքը, բնակավայրերի զարգացումը, տեղաշարժերը, առևտրային հարաբերությունները և տարբեր կրոնական ու մշակութային համայնքների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ այս սահմանը պարզապես ռազմական բաժանարար գիծ չէր, այլ փոփոխական և բազմաշերտ միջավայր, որտեղ հակամարտությունն ու համագործակցությունը հաճախ գոյակցում էին։ Նյութում դիտարկվում են նաև իշխանության, ինքնության, կրոնի և տարածքային վերահսկողության հարցերը՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի և Անատոլիայի քաղաքական զարգացումների մասին։ Հետազոտությունը հատկապես արժեքավոր է Բյուզանդական կայսրության, վաղ և միջնադարյան իսլամական աշխարհի, սահմանային հասարակությունների և միջնադարյան ռազմական պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Педагогика

Սույն հաշվետվական փաստաթուղթը ներկայացնում է Էրիվանի օգտակար գիտելիքների տարածման ընկերության գործունեությունը 1909–1910 թվականների ընթացքում՝ ընդգրկելով կրթական, լուսավորչական և հասարակական նախաձեռնությունների ամբողջական պատկերը։ Այն արտացոլում է կազմակերպության նպատակները՝ գիտելիքի տարածման խթանում, բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացում և հասարակական լուսավորության զարգացում։ Փաստաթղթում նկարագրվում են իրականացված դասախոսությունները, ընթերցարանների և գրադարանային ծառայությունների կազմակերպումը, ինչպես նաև բնակչության տարբեր շերտերի ներգրավվածությունը կրթական ծրագրերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցողական նյութերի պատրաստմանը, գիտական ու հանրամատչելի հրապարակումների տարածմանը և տեղական մտավորականության մասնակցությանը կազմակերպության աշխատանքներին։ Բացի այդ, ներկայացվում են ֆինանսական հաշվետվությունները, վարչական գործունեության արդյունքները և առաջիկա ծրագրային ուղղությունները՝ ուղղված լուսավորական շարժման ընդլայնմանը։ Այս փաստաթուղթը կարևոր աղբյուր է Երևանի և ընդհանրապես Կովկասի կրթական կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ բացահայտելով հասարակական կազմակերպությունների դերը գիտելիքի տարածման գործընթացում։

Литература

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է գերմանացի գրող Վոլֆգանգ Քյոփենի վեպերի քննությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, թեմատիկ, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկություններին։ Քյոփենը 20-րդ դարի գերմանական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի արձակը ձևավորվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի, նացիզմի, հետպատերազմյան հասարակության, բարոյական ճգնաժամերի և մարդու օտարման փորձառությունների ազդեցությամբ։ Նրա վեպերում պատմական իրականությունը հաճախ ներկայացվում է ոչ թե ավանդական, հաջորդական պատմողականությամբ, այլ հիշողությունների, ներքին մենախոսությունների, տարբեր տեսանկյունների, մտքերի և ժամանակային անցումների միջոցով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը հեղինակի վեպերի պատմական և հասարակական համատեքստի բացահայտումն է։ Քյոփենի ստեղծագործություններում հատկապես նշանակալի են պատերազմից հետո Գերմանիայի հասարակական ու բարոյական վիճակի, անցյալի հետ առերեսվելու դժվարության, նացիստական ժամանակաշրջանի ժառանգության և անհատի հոգեբանական մեկուսացման թեմաները։ Նրա արձակը ցույց է տալիս, որ քաղաքական ու պատմական իրադարձությունները չեն ավարտվում դրանց անմիջական ավարտով, այլ շարունակում են ապրել մարդկանց հիշողության, վարքագծի և աշխարհընկալման մեջ։ Վեպերի ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում հիշողության և ժամանակի խնդիրը։ Հեղինակը հաճախ խախտում է ժամանակագրական հաջորդականությունը՝ անցյալն ու ներկան միավորելով հերոսների գիտակցության հոսքի մեջ։ Այսպիսի կառուցվածքը թույլ է տալիս ցույց տալ, թե ինչպես են անցյալի իրադարձությունները ներթափանցում ներկա իրականություն և ինչպես է անհատի ինքնությունը ձևավորվում անձնական ու հավաքական հիշողությունների ազդեցությամբ։ Ժամանակի ոչ գծային կազմակերպումը միաժամանակ դառնում է գեղարվեստական միջոց, որի օգնությամբ ստեղծագործությունների ներքին կառուցվածքը մոտենում է հիշողության և մարդկային գիտակցության բնական ընթացքին։ Քյոփենի վեպերին բնորոշ է նաև բազմաձայնությունը։ Տարբեր կերպարների ձայները, մտքերը և ընկալումները կարող են միավորվել մեկ ընդհանուր պատումի մեջ՝ ստեղծելով հասարակության բազմաշերտ պատկերը։ Հեղինակը հաճախ խուսափում է իրադարձությունների միակողմանի մեկնաբանությունից և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս նույն երևույթը դիտարկել տարբեր կերպարների տեսանկյուններից։ Այս եղանակով ձևավորվում է բարդ և երբեմն հակասական աշխարհ, որտեղ պատմական իրադարձությունների նշանակությունը կախված է դրանց նկատմամբ անհատի վերաբերմունքից։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի կերպարների հոգեբանական կառուցվածքը։ Նրա վեպերի հերոսները հաճախ հայտնվում են օտարման, անորոշության, միայնության և ներքին հակասությունների պայմաններում։ Նրանք դժվարությամբ են հարմարվում սոցիալական իրականությանը և հաճախ չեն կարողանում լիարժեք կապ հաստատել շրջապատող աշխարհի հետ։ Այդ հոգեբանական վիճակները հեղինակը ներկայացնում է ոչ միայն գործողությունների և երկխոսությունների, այլև ներքին խոսքի, հիշողությունների և գիտակցության շարժումների միջոցով։ Այսպիսով, կերպարի արտաքին վարքը և ներքին աշխարհը մշտապես գտնվում են փոխազդեցության մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Քյոփենի գեղարվեստական լեզվի և ոճի վերլուծությունը։ Նրա արձակը բնորոշվում է պատկերավորությամբ, ասոցիատիվ կապերի առատությամբ, երկար ու ռիթմիկ նախադասություններով, ներքին մենախոսության տարրերով և տարբեր խոսքային մակարդակների համադրմամբ։ Լեզուն հաճախ ոչ միայն նկարագրում է իրականությունը, այլև վերարտադրում կերպարի գիտակցության ընթացքը։ Պատկերների, կրկնությունների, հիշողությունների և հանկարծակի անցումների միջոցով ստեղծվում է յուրահատուկ մթնոլորտ, որը ընթերցողին ներգրավում է հերոսի ներաշխարհի մեջ։ Քյոփենի ստեղծագործությունների առանձնահատկություններից է նաև կինեմատոգրաֆիական մտածողությանը մոտ պատկերային կառուցվածքը։ Տարբեր տեսարաններ կարող են արագ փոխարինել միմյանց, իսկ հեղինակը միաժամանակ ներկայացնում է տարածության տարբեր հատվածներ, մարդկանց և իրադարձություններ։ Այդ տեխնիկան ստեղծում է շարժուն և երբեմն մասնատված պատում, որն արտացոլում է ժամանակակից քաղաքային կյանքի արագությունը և մարդու ընկալման մասնատված բնույթը։ Քաղաքը նրա արձակում հաճախ դառնում է ինքնուրույն գեղարվեստական տարածք, որտեղ խաչվում են տարբեր սոցիալական խմբերի, հիշողությունների և ճակատագրերի պատմություններ։ Պատերազմի թեման ուսումնասիրության առանցքային խնդիրներից է։ Քյոփենի վեպերում պատերազմը ներկայանում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձություն, այլև որպես մարդկային և բարոյական աղետի աղբյուր։ Դրա հետևանքները տարածվում են անհատի հոգեբանության, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական արժեքների և ազգային ինքնագիտակցության վրա։ Հեղինակը հետաքրքրված է նաև այն հարցով, թե ինչպես է հետպատերազմյան հասարակությունը վերաբերվում սեփական անցյալին և ինչպիսի մեխանիզմներով է փորձում մոռանալ կամ վերաիմաստավորել այն։ Այդ տեսանկյունից նրա արձակը կարող է դիտարկվել որպես Գերմանիայի պատմական հիշողության և մեղավորության խնդրի գրական արտահայտություններից մեկը։ Կարևոր է նաև օտարման թեման։ Հերոսների և հասարակության միջև հեռավորությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն անձնական հոգեբանական խնդիրներով, այլև այնպիսի աշխարհում ապրելու հանգամանքով, որտեղ նախկին արժեքները կորցրել են իրենց ուժը։ Մարդը կարող է իրեն օտարված զգալ քաղաքում, ընտանիքում, հասարակության մեջ կամ նույնիսկ սեփական անցյալից։ Այս թեման Քյոփենի արձակը կապում է 20-րդ դարի եվրոպական մոդեռնիստական և հետպատերազմյան գրականության ընդհանուր միտումների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև միջտեքստայնության խնդիրը։ Քյոփենի ստեղծագործություններում առկա են մշակութային, գրական, երաժշտական և պատմական բազմաթիվ հղումներ, որոնք ընդլայնում են վեպերի իմաստային տարածությունը։ Այդ հղումները կարող են ընթերցվել որպես կերպարների ներաշխարհի արտահայտություն կամ որպես հեղինակի կողմից ստեղծված լայն մշակութային համատեքստի բաղադրիչ։ Այսպիսով, վեպերի ամբողջական ընկալման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն դրանց սյուժետային մակարդակը, այլև մշակութային ու գաղափարական ենթաշերտերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի ստեղծագործությունների տեղին գերմանական գրականության պատմության մեջ։ Նրա արձակը կապված է 20-րդ դարի գերմանական մոդեռնիզմի և հետպատերազմյան գրականության զարգացման հետ, սակայն միաժամանակ առանձնանում է իր յուրահատուկ կառուցվածքով և լեզվական ինքնատիպությամբ։ Քյոփենի վեպերը կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ պատմական թեմաները ներկայացնում են անհատի սուբյեկտիվ փորձառության միջոցով՝ միավորելով պատմությունը, հոգեբանությունը և գեղարվեստական փորձարարությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Քյոփենի վեպերը դիտարկում է որպես բարդ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ պատմական հիշողությունը, պատերազմը, հասարակական օտարացումը, անհատի հոգեբանական ճգնաժամը, ժամանակի և հիշողության փոխհարաբերությունը, բազմաձայնությունը և լեզվական նորարարությունը փոխկապակցված են։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրողի արձակի հիմնական գաղափարական և գեղարվեստական սկզբունքները և հասկանալու նրա նշանակությունը ժամանակակից գերմանական գրականության զարգացման մեջ։ Թեման կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, գերմանագետներին, համեմատական գրականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, 20-րդ դարի եվրոպական գրականությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև գրականության և մշակույթի ոլորտի ուսանողներին։