Խմորասնկային D-ամինաթթվային օքսիդազի անջատումը, բնութագրումը և անալիտիկ նպատակներով կիրառման հնարավորությունները

Право

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում արտոնագրային օրենսդրության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է մտավոր սեփականության իրավունքի կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ գյուտերի և տեխնիկական նորարարությունների իրավական պաշտպանության համակարգին, ներկայացնելով դրա զարգացման տրամաբանությունը, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները և գործնական կիրառման խնդիրները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտոնագրային իրավունքի հիմնական հասկացությունները, արտոնագրի իրավական բնույթը, գյուտի արտոնունակության պայմանները, հեղինակների և արտոնագրատերերի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև արտոնագրային իրավունքների ձեռքբերման, իրականացման, փոխանցման և պաշտպանության հետ կապված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ օրենսդրության զարգացման ընթացքին և այն հանգամանքներին, որոնք ազդել են ազգային արտոնագրային համակարգի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ արտոնագրային օրենսդրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իրավական նորմերի ամբողջություն, այլև որպես նորարարության, գիտատեխնիկական առաջընթացի, ստեղծագործական գործունեության և տնտեսական զարգացման խթանման միջոց։ Գրքում կարող են քննարկվել գործող իրավակարգավորման բացերը, հակասությունները և կիրառական դժվարությունները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից իրավական և տնտեսական պայմանները։ Աշխատանքը արժեքավոր է իրավագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների, արտոնագրային ոլորտի մասնագետների, գյուտարարների, ձեռնարկատերերի և մտավոր սեփականության պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող անձանց համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ արտոնագրային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա խնդիրների և հետագա կատարելագործման հեռանկարների մասին։

Медицина

Նյութը նվիրված է հելիկոբակտերային վարակով ասոցացված խոցային հիվանդության համալիր բուժման ընթացքում «Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ Helicobacter pylori-ի վերացմանն ուղղված հակաբակտերիալ բուժումը, չնայած իր կարևորությանը, կարող է ուղեկցվել աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումներով և տարբեր անցանկալի երևույթներով, ինչի պատճառով լրացուցիչ պրոբիոտիկային աջակցությունը դիտարկվում է որպես բուժման հանդուրժողականությունն ու հնարավոր արդյունավետությունը բարելավելու միջոց։ «Նարինե»-ի հիմքում ընկած է կաթնաթթվային բակտերիաների շտամը, որը երկար տարիներ ուսումնասիրվել է Հայաստանում և կիրառվել որպես պրոբիոտիկային արտադրանք։ Հետազոտության շրջանակում կարող է գնահատվել, թե ինչպես է պրոբիոտիկի ավելացումը ստանդարտ էրադիկացիոն բուժմանը ազդում Helicobacter pylori-ի վերացման արդյունքների, հիվանդության կրկնության և վարակման կրկնակի առաջացման հաճախականության վրա։ Այս ուղղությամբ հրապարակված աշխատանքներում համեմատվել են միայն ստանդարտ բուժում ստացած և «Նարինե» հավելյալ ստացած հիվանդների խմբերը, իսկ արդյունքները գնահատվել են ինչպես բուժումից անմիջապես հետո, այնպես էլ հետագա հսկողության փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աղիքային միկրոֆլորայի վիճակին, քանի որ հակաբիոտիկների օգտագործումը կարող է փոխել դրա կազմն ու հավասարակշռությունը։ Պրոբիոտիկի կիրառման նպատակներից մեկը կարող է լինել աղիքային մանրէային հավասարակշռության պահպանմանը կամ վերականգնմանը նպաստելը և հակաբիոտիկային բուժման հետ կապված անցանկալի աղիքային ախտանշանների նվազեցումը։ Հրապարակված տվյալներում «Նարինե»-ի համակցումը ստանդարտ բուժման հետ կապված է եղել վերավարակի և խոցային հիվանդության ռեցիդիվների նվազման, ինչպես նաև որոշ անցանկալի երևույթների ավելի ցածր հաճախականության հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հիվանդների կլինիկական վիճակի, ցավային համախտանիշի, մարսողական գանգատների, խոցի ապաքինման և Helicobacter pylori-ի առկայության կրկնակի գնահատում։ Հատկապես կարևոր է բուժման արդյունավետությունը գնահատել ոչ միայն ախտանշանների նվազման, այլև վարակի օբյեկտիվ վերացման տեսանկյունից, քանի որ կլինիկական բարելավումը ինքնին չի նշանակում, որ հարուցիչը ամբողջությամբ վերացվել է։ Այդ նպատակով հետազոտություններում կիրառվել են, մասնավորապես, C13 շնչական թեստը և որոշ դեպքերում էնդոսկոպիկ ու հյուսվածաբանական հետազոտություններ։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև պրոբիոտիկի հնարավոր փոխազդեցությունը հակաբակտերիալ դեղամիջոցների հետ և դրա կիրառման օպտիմալ ժամանակային սխեմաների ուսումնասիրությունը։ Գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում այն հարցը, թե ինչ մեխանիզմներով կարող են կաթնաթթվային բակտերիաները սահմանափակել Helicobacter pylori-ի կենսագործունեությունը և ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ աղիքային միկրոբիոտայի վրա։ Միևնույն ժամանակ, նման արդյունքները պետք է մեկնաբանել տվյալ հետազոտությունների մեթոդաբանության և ապացույցների մակարդակի համատեքստում, քանի որ առանձին ուսումնասիրությունների արդյունքները ինքնուրույն բավարար չեն բուժման ընդհանուր արդյունավետության վերաբերյալ վերջնական եզրակացության համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման համադրում է գաստրոէնտերոլոգիայի, կլինիկական մանրէաբանության և պրոբիոտիկների ուսումնասիրության ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի լրացուցիչ դեր կարող է ունենալ «Նարինե»-ն Helicobacter pylori-ի հետ կապված խոցային հիվանդության համալիր բուժման մեջ, ինչպես նաև գնահատել դրա հնարավոր ազդեցությունը վարակի վերացման, հիվանդության կրկնության և բուժման հետ կապված աղիքային խանգարումների վրա։

Литература

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Դեյվիդ Հերբերտ Լոուրենսի փոքր արձակում «բնական մարդու» կերպարի գեղարվեստական ներկայացման և գաղափարական մեկնաբանության վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մարդու բնազդային և քաղաքակրթական շերտերի հակադրությունը, անհատի ներքին ազատության որոնումը և արդյունաբերական հասարակության ճնշումների ազդեցությունը մարդկային հոգեբանության վրա։ Վերլուծվում են Լոուրենսի կարճ պատմվածքներում և նովելաներում արտահայտված մարմնականության, զգացմունքայնության և բնության հետ ներդաշնակության մոտիվները՝ որպես «բնական մարդու» գաղափարի հիմնական դրսևորումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին, սիմվոլիկ պատկերներին և հոգեբանական խորքային շերտերին, որոնք ձևավորում են նրա փոքր արձակի յուրահատուկ գեղարվեստական համակարգը։ Քննարկվում է նաև մոդեռնիստական գրականության համատեքստում Լոուրենսի հայացքների տեղադրումը և մարդու բնույթի վերաբերյալ նրա փիլիսոփայական ըմբռնումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անգլիական գրականագիտության, մոդեռնիզմի ուսումնասիրությունների և համեմատական գրականության ոլորտներում՝ բացահայտելով «բնական մարդու» գաղափարի բազմաշերտ գեղարվեստական մեկնաբանությունները Լոուրենսի ստեղծագործություններում։

Информатика

Այս գիտական աշխատությունը վերաբերում է կառավարման համակարգերի տեսության առաջադեմ ուղղություններին՝ մասնավորապես մատրիցային կարգավորիչների մշակմանը ցիրկուլյանտ և հակացիրքուլյանտ կառուցվածք ունեցող դինամիկ համակարգերի համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են այն մաթեմատիկական մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել և վերլուծել բազմաչափ համակարգերի կայունությունը, կառավարելիությունը և օպտիմալ արձագանքը տարբեր արտաքին խանգարումների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատրիցային հաշվարկների կիրառմանը՝ համակարգերի վիճակային մոդելավորման, հետադարձ կապի նախագծման և ազդանշանների մշակման համար։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ցիրկուլյանտ կառուցվածքների սիմետրիկ հատկությունները և հակացիրքուլյանտ համակարգերում առաջացող հակասիմետրիկ դինամիկան, որոնք կարևոր դեր ունեն կառավարման օրենքների ձևավորման և կայունացման ռազմավարությունների մշակման մեջ։ Ներկայացված են տեսական հիմնավորումներ և կիրառական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս նման կարգավորիչների արդյունավետությունը ինժեներական տարբեր խնդիրներում, ներառյալ ավտոմատացված համակարգերը, ռոբոտատեխնիկան և ազդանշանային մշակումը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում գովազդի արդյունավետության ուսումնասիրմանը և դրա գնահատման առանձնահատկություններին՝ Հայաստանի Հանրապետության շուկայի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են գովազդային գործունեության արդյունավորությունը, ուսումնասիրել գովազդային միջոցների ազդեցությունը սպառողների վարքագծի վրա և գնահատել կազմակերպությունների կողմից գովազդային բյուջեների օգտագործման արդյունավետությունը։ Գովազդը կազմակերպության մարքեթինգային հաղորդակցության կարևոր գործիքներից է, որի միջոցով հնարավոր է բարձրացնել ապրանքների և ծառայությունների ճանաչելիությունը, ձևավորել ապրանքանիշի նկատմամբ դրական վերաբերմունք, ներգրավել նոր հաճախորդներ և խթանել վաճառքի աճը։ Միաժամանակ գովազդային ծախսերի ավելացումը ինքնին չի երաշխավորում ցանկալի արդյունք, ուստի կազմակերպության համար կարևոր խնդիր է ճիշտ որոշել թիրախային լսարանը, հաղորդակցության ուղիները, գովազդի բովանդակությունը և կիրառվող գործիքների համադրությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են գովազդի տնտեսական և հաղորդակցական էությունը, դրա հիմնական գործառույթները, նպատակները և կազմակերպության մարքեթինգային ռազմավարության մեջ ունեցած դերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գովազդի տարբեր տեսակների՝ հեռուստատեսային, ռադիո, տպագիր, արտաքին, առցանց, սոցիալական ցանցերի և թվային գովազդի համեմատական ուսումնասիրությանը։ Ժամանակակից պայմաններում հատկապես մեծ նշանակություն ունի թվային գովազդը, քանի որ այն կազմակերպություններին հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ թիրախավորել սպառողների խմբերը, հետևել քարոզարշավների արդյունքներին և համեմատաբար արագ փոփոխել կիրառվող ռազմավարությունը։ Արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարող են օգտագործվել ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական ցուցանիշներ։ Դրանց շարքում կարևոր են գովազդի հասանելիությունը, դիտումների և արձագանքների քանակը, կայքի այցելությունները, հաճախորդների ներգրավման մակարդակը, վաճառքի փոփոխությունը, ապրանքանիշի ճանաչելիությունը, սպառողների վերաբերմունքը և գովազդային ներդրումների վերադարձը։ Սակայն գովազդի ազդեցությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է անմիջականորեն կապել վաճառքի փոփոխության հետ, քանի որ սպառողի վարքագծի վրա միաժամանակ ազդում են գինը, ապրանքի որակը, մրցակցային միջավայրը, տնտեսական իրավիճակը, բրենդի հեղինակությունը և բազմաթիվ այլ գործոններ։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տեղական շուկայի առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են կազմակերպությունները համադրում ավանդական և ժամանակակից մարքեթինգային հաղորդակցության միջոցները։ Հայկական շուկայում կազմակերպությունների համար կարևոր է ոչ միայն լայն լսարանի հասանելիությունը, այլև հաղորդագրության համապատասխանեցումը կոնկրետ սպառողական խմբերի պահանջներին, հետաքրքրություններին և վարքագծային առանձնահատկություններին։ Այդ պատճառով արդյունավետ գովազդային ռազմավարության մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է իրականացնել շուկայի և սպառողների նախնական ուսումնասիրություն, սահմանել հստակ նպատակներ և ընտրել դրանց հասնելու համապատասխան հաղորդակցական միջոցներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գովազդային բյուջեի օպտիմալացման խնդիրը։ Կազմակերպությունը պետք է կարողանա որոշել, թե ֆինանսական միջոցների որ մասն ուղղել տարբեր գովազդային ալիքներին, ինչպես համադրել դրանց կիրառությունը և ինչ արդյունք է ակնկալվում յուրաքանչյուր ներդրված դրամից։ Այս տեսանկյունից կարող են կիրառվել վիճակագրական, տնտեսական և տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել գովազդային ծախսերի և կազմակերպության տնտեսական արդյունքների միջև փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև գովազդային արշավների նախնական, ընթացիկ և հետագա գնահատումը։ Նախնական գնահատումը թույլ է տալիս պարզել հաղորդագրության հնարավոր ընկալումը և թիրախային լսարանի համապատասխանությունը, ընթացիկ գնահատումը հնարավորություն է տալիս վերահսկել քարոզարշավի ընթացքը, իսկ հետագա գնահատումը՝ որոշել ստացված արդյունքների համապատասխանությունը նախապես սահմանված նպատակներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև սպառողի հոգեբանական վարքագիծը, քանի որ գովազդի արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցումից, այլև ուշադրություն գրավելու, հետաքրքրություն առաջացնելու, վստահություն ձևավորելու և գործողության դրդելու կարողությունից։ Արդյունավետ գովազդային հաղորդակցությունը պետք է համապատասխանի սպառողի կարիքներին, լինի հասկանալի և համոզիչ, միաժամանակ պահպանելով օրինականության, հավաստիության և բարեխղճության պահանջները։ Հայաստանի Հանրապետությունում գովազդային գործունեությունը կարգավորվում է համապատասխան իրավական նորմերով, որոնք սահմանում են գովազդի ստեղծման և տարածման հիմնական պահանջներն ու սահմանափակումները։ Այս հանգամանքը ևս կարևոր է կազմակերպությունների համար, քանի որ գովազդային արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն տնտեսական արդյունքի, այլև իրավական և էթիկական չափանիշների պահպանման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գովազդի արդյունավետությունը դիտարկում է որպես կազմակերպության մարքեթինգային գործունեության համալիր արդյունք, որը ձևավորվում է ճիշտ ընտրված թիրախային լսարանի, հաղորդակցության միջոցների, բովանդակության, բյուջեի և գնահատման մեթոդների համադրման արդյունքում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի կազմակերպություններում գովազդային գործունեության կատարելագործմանը, մարքեթինգային ծախսերի ավելի արդյունավետ կառավարմանը, սպառողների պահանջների առավել խորքային ուսումնասիրմանը և գովազդային ռազմավարությունների արդյունավորության բարձրացմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր շտամների կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և հակամանրէային հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կենսաբանական ակտիվ և հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորությունների հետազոտմանը։ Աշխատանքը ներկայացված է որպես Կ. Ջ. Կարապետյանի կենսաբանական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն, որը պաշտպանվել է Երևանում 2010 թվականին, իսկ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 155 էջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր ներկայացուցիչների ընտրությունը և նրանց հատկությունների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե որ շտամներն ունեն առավել արտահայտված անտագոնիստական կամ հակամանրէային ակտիվություն։ Այս միկրոօրգանիզմները հայտնի են ոչ միայն կաթնաթթվային խմորման գործընթացներում իրենց դերով, այլև տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ մետաբոլիտների, այդ թվում՝ օրգանական թթուների, ջրածնի պերօքսիդի և բակտերիոցինանման նյութերի առաջացման ունակությամբ, որոնք կարող են ճնշել այլ միկրոօրգանիզմների աճը։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի բակտերիոցինանման նյութեր արտադրող շտամների բացահայտումը և դրանց հակամանրէային ազդեցության գնահատումը։ Նման նյութերը կարող են ունենալ ավելի ընտրողական ազդեցություն, քան ոչ սպեցիֆիկ հակամանրէային գործոնները, և այդ պատճառով հետաքրքրություն են ներկայացնում նոր կենսաբանական պատրաստուկների ստեղծման համար։ Հայաստանի կենսատեխնոլոգիական հետազոտություններում կաթնաթթվային բակտերիաների մետաբոլիտներից ստացված կենսաինհիբիտոր նյութերի առանձնացման և մաքրման ուղղությամբ նույնպես իրականացվել են աշխատանքներ, ներառյալ իոնափոխանակային և արդյունահանման մեթոդների կիրառումը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է տարբեր շտամների հակամանրէային ակտիվության սպեկտրի որոշումը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը տարբեր ախտածին և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների նկատմամբ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզելու, թե որ բակտերիալ շտամներն են առավել հեռանկարային կենսաբանական պաշտպանության, սննդամթերքի պահպանման կամ բժշկակենսաբանական կիրառությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության մեջ կարող են գնահատվել նաև բակտերիաների աճի պայմանների, սննդարար միջավայրի կազմի, թթվայնության, ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությունը հակամանրէային նյութերի առաջացման վրա։ Կուլտուրալ պայմանների օպտիմալացումը կարևոր է, քանի որ միկրոօրգանիզմի հակամանրէային ակտիվությունը կարող է զգալիորեն փոխվել՝ կախված աճի միջավայրից և կենսագործունեության պայմաններից։ Նման մոտեցման կիրառման օրինակ է կաթնաթթվային բակտերիաների բակտերիոցինոգեն ակտիվության բարձրացման նպատակով սննդարար միջավայրերի և աճեցման պայմանների օպտիմալացումը, որի արդյունքում որոշ հետազոտություններում արձանագրվել է բակտերիոցինների առաջացման զգալի աճ։ Աշխատանքի կիրառական ուղղությունը կապված է ուսումնասիրված միկրոօրգանիզմների և նրանց արտադրած կենսաբանական ակտիվ նյութերի հիման վրա հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորության հետ։ Այս մոտեցումը կարող է դիտարկվել որպես ավանդական հակամանրէային միջոցների լրացուցիչ կամ այլընտրանքային կենսատեխնոլոգիական ուղղություն՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ անհրաժեշտ է փնտրել նոր մեխանիզմներով գործող նյութեր։ Կաթնաթթվային բակտերիաների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև դրանց՝ սննդային և պրոբիոտիկ կիրառությունների ներուժով, քանի որ որոշ շտամներ կարող են դիմակայել աղեստամոքսային համակարգի պայմաններին և փոխազդել պաթոգեն միկրոօրգանիզմների հետ։ Հետագա հետազոտություններում Հայաստանի և տարածաշրջանի գիտական կենտրոններում ուսումնասիրվել են նաև բակտերիոցինոգեն կաթնաթթվային բակտերիաները, դրանց անտագոնիստական հատկությունները և բժշկական կիրառությունների հնարավորությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիայի, սննդի մանրէաբանության, բժշկական մանրէաբանության և դեղակենսատեխնոլոգիայի համար, քանի որ բնական միկրոօրգանիզմներից ստացվող հակամանրէային նյութերը կարող են օգտագործվել ինչպես սննդամթերքի կենսապահպանման, այնպես էլ որոշ կենսաբժշկական կիրառությունների ուսումնասիրման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, սննդի տեխնոլոգներին, բժշկական և անասնաբուժական մանրէաբանության մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։