Խորհրդանշանային մտածողությունը հայկական ճարտարապետության մեջ

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է հայալեզու մատենագիտական տվյալների շտեմարաններին հեռավար հասանելիության կազմակերպման տեսական, տեխնոլոգիական և տեղեկատվական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գրադարանային ու մատենագիտական ռեսուրսները ցանցային միջավայրում հասանելի դարձնելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծման, պահպանման, համակարգման, որոնման և հեռավոր օգտվողներին տրամադրման միասնական մեխանիզմների ձևավորումն է։ Քննվում են ավանդական մատենագիտական գրառումների թվային միջավայր տեղափոխման առանձնահատկությունները, տվյալների կառուցվածքի կազմակերպումը և տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև դրանց փոխանակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերեն տեքստային տվյալների մշակմանը, քանի որ հայկական գրատեսակների, կոդավորման համակարգերի և թվային ներկայացման տարբեր ձևերի համատեղելիությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ տվյալների ճիշտ ցուցադրման, պահպանման ու որոնման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների անունների, գրքերի և պարբերականների տվյալների, թեմատիկ բնութագրերի, հրատարակչական տեղեկությունների ու այլ մատենագիտական տարրերի միասնական ներկայացման սկզբունքները։ Կարևորվում է որոնման համակարգի կազմակերպումը, որը պետք է հնարավորություն տա տեղեկատվություն գտնել տարբեր հատկանիշներով՝ հեղինակով, թեմայով, հրատարակության տվյալներով, բանալի բառերով և այլ մատենագիտական ցուցիչներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեռավար օգտվողների համար պարզ և հասկանալի տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է օգտվել շտեմարաններից՝ առանց գրադարան կամ տեղեկատվական կենտրոն ֆիզիկապես այցելելու։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքի, տվյալների կենտրոնացված կամ բաշխված պահպանման, ցանցային հաղորդակցության և տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր գրադարանների ու մատենագիտական հաստատությունների էլեկտրոնային ռեսուրսների փոխգործունակությանը, քանի որ միասնական կամ փոխկապակցված որոնման հնարավորությունը կարող է զգալիորեն ընդլայնել օգտվողներին հասանելի տեղեկատվության շրջանակը։ Դիտարկվում են նաև տվյալների ամբողջականության, պահպանման կայունության, կրկնօրինակման և հասանելիության կառավարման ընդհանուր հարցերը։ Հեռավար ծառայությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես գրադարանային գործունեության թվայնացման կարևոր ուղղություն, որը փոխում է մատենագիտական տեղեկատվության տարածման ավանդական եղանակները և ընդլայնում գիտական, կրթական ու մշակութային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը միավորում է գրադարանագիտության, մատենագիտության, տվյալների շտեմարանների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպաստելով հայալեզու թվային մատենագիտական ժառանգության պահպանման, համակարգման և լայն հասանելիության ապահովման մեթոդների զարգացմանը։

Политология

Դոհայի զարգացման օրակարգ գործընթացը համաշխարհային առևտրային համակարգի բարեփոխման բազմակողմ նախաձեռնություն է, որը մեկնարկել է ԱՀԿ շրջանակում՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ավելի արդար, հավասարակշռված և զարգացմանը նպաստող միջազգային առևտրային կանոններ, հատկապես զարգացող երկրների համար։ Այս օրակարգը կենտրոնանում է գյուղատնտեսության, ծառայությունների, արդյունաբերական ապրանքների շուկաների ազատականացման, սակագների նվազեցման և առևտրային խոչընդոտների վերացման վրա՝ միաժամանակ փորձելով հաշվի առնել սոցիալական զարգացման և տնտեսական անհավասարությունների խնդիրները։ Գործընթացի կարևոր բաղադրիչներից են նաև մտավոր սեփականության, առևտրի հեշտացման և հատուկ ու տարբերակված վերաբերմունքի սկզբունքները զարգացող երկրների նկատմամբ, որոնք նախատեսված են նրանց մրցունակությունը բարձրացնելու և գլոբալ շուկայում ավելի ակտիվ ներգրավվելու համար։ Չնայած լայն նպատակներին՝ օրակարգի շուրջ բանակցությունները հաճախ բախվել են երկրների միջև շահերի բախման, հատկապես գյուղատնտեսական սուբսիդիաների և շուկաների բացման հարցերում, ինչի պատճառով գործընթացը երկարաձգվել և մասամբ փակուղային է դարձել։

История

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի և նրա ժողովրդի պատմական, մշակութային և հասարակական զարգացման համապարփակ նկարագրությանը՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի ձևավորման, պետականության զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման բազմադարյա գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները՝ որպես լեռնային բարձրավանդակ և քաղաքակրթությունների խաչմերուկ, ինչը մեծապես ազդել է երկրի պատմական ճակատագրի վրա՝ դարձնելով այն մշտապես տարբեր կայսրությունների և մշակութային ազդեցությունների փոխազդեցության դաշտ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ժողովրդի էթնոգենեզին, լեզվի և մշակույթի ձևավորմանը, ինչպես նաև քրիստոնեության ընդունման դերին՝ որպես ազգային ինքնության ամրապնդման առանցքային գործոն։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև Հայաստանի պետականության պատմական փուլերը՝ հնագույն թագավորություններից մինչև միջնադարյան իշխանություններ, ինչպես նաև նոր և ժամանակակից շրջանի քաղաքական զարգացումները՝ ընդգծելով անկախության վերականգնման նշանակությունը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է սելենօրգանական միացությունների հակաօքսիդիչ ազդեցության քիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի մոլեկուլային և քիմիական գործընթացների միջոցով են սելեն պարունակող օրգանական նյութերը հակազդում օքսիդացման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում սելենօրգանական միացությունների կառուցվածքի և դրանց հակաօքսիդիչ ակտիվության փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով կարող է տեղի ունենալ ազատ ռադիկալների, ակտիվ թթվածնային ձևերի և այլ օքսիդացնող մասնիկների չեզոքացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սելենի տարբեր քիմիական ձևերի ռեակցիոնունակությունը, սելեն–ածխածին և այլ կապերի առանձնահատկությունները, էլեկտրոնների փոխանցման գործընթացները և օքսիդավերականգնման ռեակցիաները։ Հակաօքսիդիչ ազդեցության ուսումնասիրության համար կարևոր է պարզել, թե միացությունն ինչպես է փոխազդում ռադիկալային մասնիկների հետ, արդյոք գործում է որպես էլեկտրոնի կամ ջրածնի ատոմի դոնոր, և ինչպիսի միջանկյալ ու վերջնական արտադրանքներ են առաջանում այդ փոխազդեցությունների ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սելենօրգանական միացությունների՝ թիոլների և այլ կենսաբանորեն կարևոր միացությունների հետ փոխազդեցություններին, քանի որ սելեն պարունակող խմբերը կարող են մասնակցել օքսիդավերականգնման ցիկլերին և ազդել բջջային հակաօքսիդիչ համակարգերի գործունեության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է նաև կառուցվածք–ակտիվություն կապի բացահայտումը, այսինքն՝ պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային որ առանձնահատկություններն են պայմանավորում դրա հակաօքսիդիչ հատկությունների ուժգնությունը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, քրոմատոգրաֆիայի և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ ռեակցիաների արագությունը, մեխանիզմը և առաջացող նյութերը բացահայտելու համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսաքիմիայի և դեղաքիմիայի համար, քանի որ օքսիդատիվ գործընթացների վերահսկումը կարևոր է կենսաբանական համակարգերի բնականոն գործունեության պահպանման տեսանկյունից։ Միաժամանակ սելենօրգանական միացությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել դրանց կենսաբանական ակտիվության և հնարավոր թունաբանական ազդեցությունների հարաբերակցությունը, քանի որ սելենի միացությունների հատկությունները զգալիորեն կախված են քիմիական կառուցվածքից և կոնցենտրացիայից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, նյութագետներին, հակաօքսիդիչ համակարգերի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

География

Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Ասիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի բազմազան ձևերը, լեռնային համակարգերը (օրինակ՝ Հիմալայներ, Տյան Շան, Ալթայ), հարթավայրերը և բարձրավանդակները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական գոտիները և դրանց առանձնահատկությունները՝ մուսսոնային, մայրցամաքային, մերձարևադարձային և արկտիկական ազդեցություններով, ինչպես նաև ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերը, լճերը և ջրային ավազանները։ Ներառված են նաև հողերի և բուսականության գոտիականությունը, անապատային և արևադարձային անտառային տարածքների բնութագրերը, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների տարածքային բաշխվածությունը և դրանց նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական գործընթացներին՝ երկրաշարժերին, հրաբխային ակտիվությանը, մթնոլորտային շրջանառությանը և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային բնության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական և համակարգված ընկալմանը։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մետաղների և կիսահաղորդիչների նանոմասնիկների ու կենսաբանական մակրոմոլեկուլների փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը հեղուկ միջավայրերում։ Գրքում ներկայացվում են նանոմասնիկների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կենսաբանական համակարգերի հետ փոխգործակցության հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը քննարկում է սպիտակուցների, նուկլեինաթթուների և այլ կենսաբանական մակրոմոլեկուլների հետ նանոմասնիկների կապման, մակերևութային փոխազդեցությունների, կառուցվածքային փոփոխությունների և կայունության վրա ազդեցության հարցերը։ Աշխատությունում վերլուծվում են ժամանակակից փորձարարական մեթոդները, որոնք կիրառվում են այդ գործընթացների ուսումնասիրման համար, ինչպես նաև ներկայացվում են ստացված արդյունքների տեսական մեկնաբանությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոկենսատեխնոլոգիաների, կենսաբժշկական կիրառությունների, դեղերի նպատակային առաքման համակարգերի, կենսասենսորների և ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների զարգացման հեռանկարներին։ Գիրքը նախատեսված է նանոտեխնոլոգիաների, կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, նյութագիտության և կենսաբժշկական հետազոտությունների ոլորտներում աշխատող գիտնականների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով խորքային պատկերացում նանոմակարդակում տեղի ունեցող բարդ կենսաֆիզիկական գործընթացների վերաբերյալ։