Խորհրդային և հետխորհրդային հասարակությունը 1945-2011թթ

Другие предметы

Մատենագիտական աշխատությունը նվիրված է 1920–1980 թվականներին ստեղծված և հրատարակված հայերեն դրամատիկական գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով խորհրդային ժամանակաշրջանի հայ թատերգության զարգացման կարևորագույն փուլերը, գրական ուղղությունները, ժանրային առանձնահատկությունները և ստեղծագործական բազմազանությունը։ Այն արժեքավոր տեղեկատու աղբյուր է հայ գրականության, թատերարվեստի և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ծանոթանալու վեց տասնամյակների ընթացքում հայերենով լույս տեսած դրամատիկական ստեղծագործությունների մատենագիտական տվյալներին։ Ցանկի հիմնական նպատակը դրամատուրգիական ժառանգության վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրումը, դասակարգումը և հետազոտողների ու ընթերցողների համար հասանելի դարձնելն է։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային շրջանի հայ դրամատուրգիայի ձևավորման և զարգացման գործընթացները, պատմական իրադարձությունների, հասարակական փոփոխությունների, գաղափարական ուղղությունների և մշակութային քաղաքականության ազդեցությունը թատերգական ստեղծագործության վրա։ Մատենագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու դրամատիկական գրականության ժանրային բազմազանությունը՝ ողբերգությունների, կատակերգությունների, դրամաների, պատմական պիեսների, սոցիալ-կենցաղային և հոգեբանական բնույթի ստեղծագործությունների, ինչպես նաև մանկապատանեկան թատերգության զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ դրամատուրգների ստեղծագործական գործունեության, նրանց երկերի հրատարակությունների, գրական ժառանգության տարածման և թատերական մշակույթի հետ ունեցած փոխառնչությունների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունները։ Ցանկը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված դրամատիկական երկերի հայտնաբերմանը, հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և հայ թատերգության պատմության առանձին փուլերի համեմատական վերլուծությանը։ Կարևորվում է նաև խորհրդային տարիներին հայ գրականության մեջ տեղի ունեցած գեղարվեստական և գաղափարական փոփոխությունների արտացոլումը դրամատուրգիական ստեղծագործություններում, հասարակական կյանքի, մարդու ներաշխարհի, բարոյական արժեքների, պատմական հիշողության և ազգային ինքնության թեմաների զարգացումը։ Մատենագիտական ցանկի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել հայ դրամատիկական գրականության հրատարակչական ակտիվության, տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների տարածվածության և գրական գործընթացի ժամանակագրական զարգացման մասին։ Աշխատությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև գրադարանային և տեղեկատվական գործունեության տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է գրական աղբյուրների որոնմանը, մատենագիտական տեղեկությունների ճշգրտմանը, գրադարանային հավաքածուների ուսումնասիրմանը և ազգային տպագիր ժառանգության պահպանմանը։ Որպես մատենագիտական շարքի երկրորդ պրակ՝ այն ժամանակագրական առումով կենտրոնանում է խորհրդային ժամանակաշրջանի վրա՝ հնարավորություն տալով տվյալ շրջանի դրամատիկական գրականությունը դիտարկելու հայ թատերգության պատմական զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Հրատարակությունը կարևոր օժանդակ նյութ է հայ գրականության պատմության, դրամատուրգիայի տեսության, թատերագիտության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտագործվել գիտահետազոտական աշխատանքների, գրականագիտական ուսումնասիրությունների, թատերական պատմության վերաբերյալ հետազոտությունների, ուսումնական ծրագրերի մշակման և մատենագիտական տեղեկատուների կազմման ընթացքում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագետների, թատերագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, թատերական գործիչների և հայ դրամատիկական գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Գիրքը նվիրված է հին հայերենի՝ գրաբարի V դարի լեզվական համակարգում ենթակայի և դրա արտահայտության ձևերի մանրամասն ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նախադասության գլխավոր անդամներից մեկի՝ ենթակայի քերականական, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով դասական գրաբարի լեզվական նյութի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչ խոսքի մասերով, բառաձևերով և շարահյուսական կառուցվածքներով կարող էր արտահայտվել ենթական, ինչպես էր այն կապվում ստորոգյալի հետ և ինչ դեր էր կատարում նախադասության ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականով, դերանունով, թվականով և այլ քերականական միջոցներով արտահայտված ենթականերին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ ենթակայի դերը կարող էր ստանձնել բառակապակցություն կամ ավելի բարդ շարահյուսական միավոր։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են նաև հոլովական ձևերի, հատկապես անվանական հոլովի, կիրառության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ենթակայի շարահյուսական գործառույթի հետ։ Քննարկվում են ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնության, նախադասության բառակարգի, ենթակայի դիրքի և ենթատեքստային դերի հարցերը՝ հաշվի առնելով V դարի գրական հայերենի յուրահատուկ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու դասական հայերենի շարահյուսական համակարգի ձևավորման և զարգացման մասին՝ տարբերակելով գրաբարի օրինաչափությունները հետագա հայերենի փուլերից։ Հեղինակը լեզվական փաստերի միջոցով բացահայտում է այն բազմազան եղանակները, որոնցով նախադասության գործող անձը, կրողը կամ թեմատիկ կենտրոնը կարող էր ձևավորվել և արտահայտվել։ Գիրքը կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարի քերականությամբ և պատմական շարահյուսությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և V դարի հայ մատենագրության լեզվական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային երկրագործության պայմաններում գյուղատնտեսական ագրեգատների կողմից հողի վրա առաջացվող սեղմման (խտացման) ազդեցության նվազեցման մեթոդների մշակմանը և հիմնավորմանը։ Այն ուսումնասիրում է այն մեխանիկական և ագրոտեխնիկական գործոնները, որոնք պայմանավորում են հողի կառուցվածքի փոփոխությունը ծանր տեխնիկայի անցման հետևանքով՝ ներառելով հողի խոնավությունը, մասնիկային կազմը, ռելիեֆի թեքությունը և աշխատանքային մեքենաների քաշաբաշխումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել հողի դեֆորմացիան՝ պահպանելով նրա բերրի շերտի կառուցվածքը և ջրաթափանցելիությունը։ Ներկայացվում են նաև տարբեր ինժեներական մոտեցումներ՝ անվադողերի կամ թրթուրային շարժական համակարգերի օպտիմալացում, աշխատանքային ճնշման նվազեցում, անցումների ռացիոնալ կազմակերպում և համակցված ագրեգատների կիրառություն։ Աշխատությունում հիմնավորվում է, որ լեռնային պայմաններում հողի պահպանությունը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով տեխնիկական, ագրոտեխնիկական և կազմակերպչական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել մշակվող հողերի երկարաժամկետ արդյունավետությունը և նվազեցնել դեգրադացիայի ռիսկերը։

Политология

Cours de civilisation française et arménienne-ը լեզվամշակութային և կրթական ուղղվածության ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ֆրանսերեն սովորողների և ֆրանս-հայ մշակութային միջավայրի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար, աշխատությունում ներկայացվում են Ֆրանսիայի և Հայաստանի քաղաքակրթական հիմնական առանձնահատկությունները՝ պատմություն, մշակույթ, հասարակական կյանք, ավանդույթներ և ժամանակակից զարգացումներ, միաժամանակ ընդգրկվում են լեզվական և հաղորդակցական վարժություններ, որոնք օգնում են զարգացնել ֆրանսերեն ընթերցման և հասկանալու հմտությունները մշակութային թեմաների համատեքստում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջմշակութային համեմատություններին՝ արժեքային համակարգեր, կրթական ավանդույթներ, պետական կառույցներ և հասարակական վարքագիծ, աշխատությունը նաև ծառայում է որպես լեզվամշակութային կամուրջ՝ նպաստելով երկու երկրների քաղաքակրթությունների փոխըմբռնմանը և ֆրանսերեն լեզվի կիրառմանը իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։

География

Աշխատությունը նվիրված է կարկտային պրոցեսների ֆիզիկական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց վրա ակտիվ ներգործության արդյունավետ մեթոդների մշակմանը՝ գյուղատնտեսական վնասների նվազեցման նպատակով։ Վերլուծվում են կարկտային ամպերի ձևավորման, զարգացման և սառցաբյուրեղացման գործընթացները, մթնոլորտային դինամիկայի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միկրոֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունը կարկտի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ ներգործության մեթոդներին՝ արծաթի յոդիդի, պիրոտեխնիկական և հրթիռային միջոցների կիրառմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և օպտիմալացմանը տարբեր եղանակային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է նոր սերնդի հակակարկտային կայանների նախագծման սկզբունքները՝ ներառյալ ավտոմատ կառավարման համակարգերը, ռադիոլոկացիոն մոնիթորինգը և ազդանշանային վերլուծության մեթոդները։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոդելներ և ինժեներական լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել հակակարկտային պաշտպանության համակարգերի կատարելագործմանը և գյուղատնտեսական ռիսկերի նվազեցմանը։

Лингвистика

Աշխատանքը նվիրված է ռուսերենում կոմպարատիվության՝ համեմատության և համեմատական հարաբերությունների արտահայտման եղանակների համակարգային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ խոսքում ներկայացվում է երկու կամ ավելի առարկաների, հատկանիշների, գործողությունների կամ վիճակների համեմատությունը՝ ընդգծելով դրանց միջև նմանությունը, տարբերությունը, գերազանցությունը կամ աստիճանական հարաբերությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կոմպարատիվության արտահայտման ինչպես քերականական, այնպես էլ բառային և շարահյուսական միջոցները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են դրանք փոխկապակցվում և ինչպիսի իմաստային ու գործառական տարբերություններ ունեն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածականների և մակբայների համեմատական աստիճանի ձևերին, քանի որ դրանք ռուսերենում համեմատության առավել բնորոշ քերականական միջոցներից են։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել аналитիկական կառուցվածքները, որոնք կազմվում են հատուկ բառերի և մասնիկների օգնությամբ, ինչպես նաև այնպիսի շարահյուսական կառույցներ, որոնցում համեմատական հարաբերությունն արտահայտվում է համապատասխան կապերով և նախդիրներով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «чем», «как», «словно», «будто», «точно» և այլ միջոցների գործածության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք կարող են ձևավորել տարբեր տեսակի համեմատական հարաբերություններ՝ կախված խոսքային միջավայրից և հեղինակի հաղորդակցական նպատակից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համեմատական դարձվածքներին, համեմատական ստորադաս նախադասություններին և այն դեպքերին, երբ համեմատության իմաստը չի արտահայտվում հատուկ քերականական ձևով, այլ փոխանցվում է բառապաշարային կամ համատեքստային միջոցներով։ Այսպիսի բազմակողմանի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, որ կոմպարատիվությունը ռուսերենում մեկ առանձին քերականական կատեգորիայի սահմաններում չմնացող բարդ իմաստային-քերականական երևույթ է, որը կարող է արտահայտվել լեզվի տարբեր մակարդակների միջոցներով։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է տարբեր կառուցվածքների իմաստային նրբությունների վերլուծությունը, քանի որ նույն ընդհանուր համեմատական իմաստը կարող է տարբեր ձևերով արտահայտվել՝ հաղորդելով օբյեկտիվ համեմատություն, փոխաբերական պատկեր, չափի կամ աստիճանի հարաբերություն, ենթադրություն կամ հուզական գնահատական։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր լինել նաև ռուսերենի շարահյուսական և իմաստաբանական համակարգի ավելի խորքային ընկալման համար, քանի որ կոմպարատիվ կառույցների ընտրությունը հաճախ կախված է ոչ միայն քերականական կանոններից, այլև խոսքի ժանրից, ոճից և հաղորդակցական նպատակներից։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու համեմատության հիմնական կառուցվածքային մոդելները, դասակարգելու դրանց գործածության դեպքերը և բացահայտելու դրանց փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ռուսերենի դասավանդման, թարգմանության, տեքստաբանական ուսումնասիրությունների և լեզվական խմբագրման ոլորտներում, քանի որ կոմպարատիվ կառուցվածքների ճիշտ ընկալումն ու գործածությունը կարևոր է իմաստային ճշգրտության և ոճական համապատասխանության ապահովման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ռուսերենում համեմատականության արտահայտումը ներկայացնում է որպես բազմամակարդակ լեզվական երևույթ՝ միավորելով ձևաբանական, շարահյուսական, բառապաշարային և իմաստաբանական մոտեցումները և բացահայտելով այն միջոցների բազմազանությունը, որոնց միջոցով լեզուն կառուցում ու փոխանցում է համեմատական հարաբերություններ։