Խոսք հայրենասիրության մասին

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Տայք (պատմական տարածաշրջան Հարավային Կովկասում) վարչական և ժողովրդագրական կառուցվածքի զարգացման առանձնահատկություններին XVI դարից մինչև XIX դարի առաջին երեսնամյակ՝ ընդգծելով օսմանյան և տարածաշրջանային վարչական համակարգերի ազդեցությունը բնակչության կազմի, տեղաբաշխման և սոցիալ-տնտեսական կյանքի վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է այն գործընթացները, որոնց միջոցով տարածաշրջանը ինտեգրվել է Օսմանյան կայսրության վարչական կառուցվածքին, ձևավորվել են նոր հարկային և կառավարչական միավորներ, ինչպես նաև փոփոխվել են բնակչության էթնիկ և կրոնական հարաբերակցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական և քաղաքային բնակավայրերի ցանցին, տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերին՝ գյուղատնտեսություն, անասնապահություն և տեղական արհեստներ, որոնք որոշել են բնակչության տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։ Նյութը վերլուծում է նաև միգրացիոն գործընթացները, պատերազմների և վարչական վերաձևումների ազդեցությունը ժողովրդագրական պատկերի վրա, ինչպես նաև հարկային համակարգի դերը բնակչության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Կարևորվում են նաև եկեղեցական և համայնքային կառույցների ազդեցությունը տեղական ինքնակազմակերպման և մշակութային ինքնության պահպանման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Տայքի վարչաժողովրդագրական պատկերը տվյալ ժամանակաշրջանում ձևավորվել է բազմաշերտ պատմական գործընթացների արդյունքում՝ համադրելով քաղաքական վերահսկողությունը, տնտեսական պայմանները և տարածաշրջանային էթնոկրոնական փոփոխությունները։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է նեյրոհամակարգիչների կառուցման համար նախատեսված տարրերի և սարքերի մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների, աշխատանքի սկզբունքների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում նեյրոհամակարգիչները դիտարկվում են որպես հաշվողական համակարգեր, որոնց աշխատանքային տրամաբանությունը որոշակիորեն նմանակում է կենսաբանական նյարդային համակարգերում տեղեկատվության զուգահեռ մշակման սկզբունքները։ Ուսումնասիրվում են արհեստական նեյրոնների և դրանց միջև կապերի ապարատային իրականացման հնարավորությունները, ազդանշանների ընդունման, մշակման, փոխանցման և կուտակման համար անհրաժեշտ էլեկտրոնային հանգույցները, ինչպես նաև մեծ թվով տարրերի միասնական համակարգում կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տեխնիկական լուծումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել հաշվարկների արագությունը, ապահովել տվյալների զուգահեռ մշակում և նվազեցնել համակարգի էներգասպառումն ու ապարատային բարդությունը։ Քննության են առնվում նեյրոնային ցանցերի ապարատային իրականացման տարբեր կառուցվածքներ, հիշողության տարրերի և հաշվողական հանգույցների փոխազդեցությունը, կապերի կշիռների ներկայացման ու փոփոխման եղանակները և ուսուցման գործընթացների տեխնիկական ապահովման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են առանձին տարրերի էլեկտրական բնութագրերը, արագագործությունը, կայունությունը, ճշգրտությունը և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ զգայունությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մշակվող սարքերի համակարգչային մոդելավորմանը և փորձարարական հետազոտությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել դրանց աշխատանքը տարբեր ռեժիմներում և որոշել կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը ընդհանուր համակարգի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև նեյրոհամակարգչային ճարտարապետությունների ընդլայնման և մեծ թվով հաշվողական տարրերի ինտեգրման հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ պատկերների և ազդանշանների ճանաչման, դասակարգման, կառավարման, կանխատեսման և տվյալների արագ մշակման համար նախատեսված մասնագիտացված հաշվողական համակարգերի զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը նպաստում է նեյրոնային հաշվարկների ապարատային հիմքերի կատարելագործմանը՝ համադրելով միկրոէլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության և արհեստական նեյրոնային ցանցերի սկզբունքները։

Other Subjects

Վիճակագրական և գրադարանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային համակարգի 2014 թվականի գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանն ու վերլուծությանը։ Քննության են առնվում գրադարանների գործունեությունը բնութագրող վիճակագրական տվյալները, գրադարանային ցանցի կառուցվածքը, հավաքածուների վիճակը, ընթերցողների սպասարկումը և գրադարանային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների քանակական ցուցանիշների, գրքային և այլ տեղեկատվական պաշարների, գրանցված օգտվողների, հաճախումների և գրականության սպասարկման վերաբերյալ տվյալների համադրմանը։ Վերլուծվում են տարբեր գրադարանների և տարածքային միավորների միջև առկա առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրադարանային գործունեության հիմնական միտումները։ Քննարկվում են գրադարանների նյութատեխնիկական հնարավորությունների, տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության և բնակչության գրադարանային սպասարկման հետ կապված հարցերը։ Վիճակագրական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային ոլորտի ընդհանուր վիճակը և առանձնացնելու դրա զարգացման համար նշանակություն ունեցող ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, հետազոտողների և գրադարանային ոլորտի կառավարմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Religion

Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական ժառանգության կարևորագույն գրքերից մեկի այս հրատարակությունը ներկայացնում է եկեղեցական խորհուրդների, օրհնությունների, նվիրագործումների և հոգևոր ու հասարակական կյանքի տարբեր իրադարձությունների առիթով կատարվող արարողությունների կարգն ու աղոթական ձևերը։ Մաշտոցը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ծիսամատյան է, որը նախատեսված է հոգևորականների ծառայության և եկեղեցական արարողությունների պատշաճ իրականացման համար։ Այն ամփոփում է դարերի ընթացքում ձևավորված ծիսական կանոններ, աղոթքներ, օրհնության բանաձևեր և արարողակարգային կարգադրություններ՝ ներկայացնելով Հայ եկեղեցու հոգևոր կյանքի կազմակերպման կարևոր սկզբունքները։ Աշխատության բովանդակային առանցքը մարդու կյանքի տարբեր հանգրվանների հոգևոր իմաստավորումն է և դրանց կապը եկեղեցական խորհուրդների ու օրհնությունների հետ։ Հայ քրիստոնեական աշխարհընկալման համաձայն՝ մարդու կյանքը իր սկզբից մինչև ավարտը ներառված է եկեղեցու հոգևոր հովանավորության և աղոթական ծառայության շրջանակում։ Ծիսական արարողությունները ոչ միայն նշանավորում են կարևոր իրադարձությունները, այլև դրանց հաղորդում են կրոնական ու բարոյական նշանակություն՝ անհատին և ընտանիքին կապելով եկեղեցական համայնքի հետ։ Այս առումով Մաշտոցը ներկայացնում է հավատացյալի անձնական կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների և հասարակական գործունեության մեջ եկեղեցու ունեցած հոգևոր դերակատարությունը։ Ծիսամատյանի կարևոր բաժիններից են եկեղեցական խորհուրդների կատարման կարգերը։ Մկրտության և դրոշմի խորհուրդները խորհրդանշում են մարդու մուտքը քրիստոնեական հավատքի աշխարհ, հոգևոր վերածնունդը և Սուրբ Հոգու շնորհների ընդունումը։ Պսակի խորհուրդը հաստատում է ամուսնական միության սրբազան բնույթը՝ ընդգծելով ամուսինների փոխադարձ սերը, հավատարմությունը, պատասխանատվությունն ու ընտանեկան կյանքի հոգևոր հիմքերը։ Հիվանդների այցելության, աղոթքի, օրհնության և հոգևոր մխիթարության հետ կապված կարգերը նույնպես կարևոր տեղ ունեն եկեղեցական ծառայության մեջ, քանի որ արտահայտում են մարդու նկատմամբ քրիստոնեական հոգատարության, կարեկցանքի և օգնության սկզբունքները։ Այս ծիսական գործողությունները միավորում են անհատական հոգևոր կարիքները և եկեղեցու համայնքային առաքելությունը՝ հավատացյալին ապահովելով հոգևոր աջակցություն կյանքի տարբեր իրավիճակներում։ Մաշտոցի մյուս կարևոր բովանդակային ուղղությունը օրհնությունների և նվիրագործումների արարողակարգն է։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ օրհնությունը դիտարկվում է որպես Աստծո բարերարության հայցում և նյութական ու հասարակական կյանքի հոգևոր իմաստավորում։ Տների, տարբեր առարկաների, սննդի, աշխատանքի միջոցների և այլ նշանակության իրերի օրհնությունները ցույց են տալիս, որ քրիստոնեական հավատքը տարածվում է ոչ միայն եկեղեցու ներսում կատարվող պաշտամունքային գործողությունների, այլև մարդու առօրյա կյանքի վրա։ Օրհնության ծեսերի միջոցով հավատացյալը իր աշխատանքը, ընտանիքը, ունեցվածքը և շրջապատող աշխարհը ներկայացնում է աստվածային խնամքի ու պահպանության խնդրանքով։ Աշխատության կարևոր նշանակությունն արտահայտվում է նաև եկեղեցական համայնքի և սրբազան տարածքի հետ կապված արարողությունների պահպանման գործում։ Եկեղեցու օծումը, նվիրագործումը, խաչերի և այլ սրբազան առարկաների օրհնությունը կարևոր ծիսական գործողություններ են, որոնց միջոցով հաստատվում է եկեղեցու՝ որպես աղոթքի և պաշտամունքի վայրի առանձնահատուկ կարգավիճակը։ Նման արարողությունները միաժամանակ ունեն խորհրդանշական, աստվածաբանական և համայնքային նշանակություն, քանի որ արտահայտում են հավատացյալների միասնությունը և եկեղեցու շարունակականությունը։ Ծիսամատյանի գաղափարական հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ եկեղեցական արարողության արտաքին ձևը պետք է համապատասխանի դրա ներքին հոգևոր բովանդակությանը։ Աղոթքները, սուրբգրային ընթերցումները, օրհնության խոսքերը, խորհրդանշական շարժումները և ծիսական առարկաների գործածությունը կազմում են միասնական համակարգ, որի յուրաքանչյուր բաղադրիչ ունի իր նշանակությունն ու տեղը։ Ծիսական կարգի պահպանումը դիտարկվում է որպես եկեղեցական ավանդության նկատմամբ հավատարմության և հոգևոր ծառայության պատշաճ իրականացման անհրաժեշտ պայման։ Այս պատճառով Մաշտոցը կարևոր գործնական նշանակություն ունի հոգևորականների համար՝ ապահովելով տարբեր արարողությունների կատարման ընդունված ձևերի պահպանումն ու փոխանցումը։ Գրական և կառուցվածքային առանձնահատկություններով աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ծիսամատյանների դասական ավանդույթին։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավորությունը, կրոնական խորհրդանիշների կիրառությունը, եկեղեցական բանաձևերի կանոնակարգված շարադրանքը և արարողությունների հաջորդականության պահպանումը։ Լեզվական առումով նման գրքերը կարևոր աղբյուր են հայ եկեղեցական գրական լեզվի, ծիսական բառապաշարի, աստվածաբանական հասկացությունների և աղոթական ոճի ուսումնասիրության համար։ Դրանցում պահպանված լեզվական ձևերը արտացոլում են հայ եկեղեցական մատենագրության պատմական զարգացումը և գրավոր ավանդույթի շարունակականությունը։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ ծիսական գրքի պատմության մեջ։ Մաշտոցները դարեր շարունակ եղել են Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևոր ծառայության անփոխարինելի ձեռնարկները։ Դրանց միջոցով պահպանվել են եկեղեցական խորհուրդների և արարողությունների կարգերը, ապահովվել է ծիսական ավանդության փոխանցումը և ամրապնդվել տարբեր համայնքներում պաշտամունքային կյանքի միասնականությունը։ 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքում նման գրքերի հրատարակությունն ու տարածումը մեծ նշանակություն ունեին եկեղեցական կյանքի կազմակերպման և հոգևորականության գործունեության ապահովման համար։ Պողոս Արապյան Ապուչեխցու տպագրական գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրության պատմության մեջ։ Նրա տպարանում հրատարակված կրոնական և եկեղեցական գրքերը նպաստել են հայերեն հոգևոր գրականության տարածմանը, ծիսական ժառանգության պահպանմանը և համայնքի կրոնական կրթության զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսագիտության, խորհուրդների պատմության, եկեղեցական արարողակարգի, հայ հոգևոր մշակույթի և 19-րդ դարի հայ տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, ծիսագետներին, եկեղեցական պատմաբաններին, հայագետներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական ու ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հայ եկեղեցու ծիսական համակարգի, հոգևոր արարողությունների խորհրդանշական նշանակության և ազգային կրոնական ինքնության պահպանման գործում ծիսամատյանների ունեցած դերի ճանաչման հնարավորությամբ։

Political Science

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է արտակարգ իրավիճակներում բնակչության պաշտպանության կազմակերպման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով բնական, տեխնածին և սոցիալական ծագում ունեցող վտանգների պայմաններում իրականացվող կանխարգելիչ, պաշտպանական և արձագանքման միջոցառումների համակարգը։ Աշխատանքում ներկայացվում է արտակարգ իրավիճակների էությունը և դասակարգումը՝ ներառյալ երկրաշարժերը, ջրհեղեղները, հրդեհները, արդյունաբերական վթարները և այլ վտանգավոր իրադարձություններ, որոնք կարող են սպառնալ մարդկանց կյանքին, առողջությանը և կենսապայմաններին։ Քննարկվում են բնակչության պաշտպանության հիմնական սկզբունքները՝ վաղ նախազգուշացում, արագ արձագանքում, տարհանում, ինժեներական պաշտպանություն և տեղեկատվական ապահովում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կառավարման մարմինների, արտակարգ իրավիճակների ծառայությունների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերին՝ բնակչության անվտանգության ապահովման գործընթացում, ինչպես նաև դրանց միջև համագործակցության և համակարգված աշխատանքի անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև կանխարգելիչ միջոցառումները, որոնք ուղղված են ռիսկերի նվազեցմանը և հնարավոր վնասների կանխմանը, ներառյալ շենքերի և ենթակառուցվածքների անվտանգության ապահովումը, ուսուցողական և իրազեկման ծրագրերի իրականացումը։ Ներկայացվում են նաև արտակարգ իրավիճակներում գործողությունների կազմակերպման միջազգային փորձը և ժամանակակից մոտեցումները, որոնք նպաստում են բնակչության պաշտպանության համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը նպատակ ունի ընդգծել համակարգված և գիտականորեն հիմնավորված մոտեցման կարևորությունը արտակարգ իրավիճակներում մարդկային կյանքերի պաշտպանության և հասարակության կայունության ապահովման գործում։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպայում գործող հայկական լոբբիստական և հասարակական-քաղաքական կառույցների դերին Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես կարող են հայկական սփյուռքի կազմակերպությունները, համայնքային կառույցները, հասարակական միավորումները և քաղաքական ազդեցության տարբեր ցանցերը մասնակցել Հայաստանի արտաքին քաղաքական շահերի ներկայացմանը եվրոպական քաղաքական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լոբբինգի՝ որպես պետական և ոչ պետական դերակատարների միջև կապ ստեղծող գործիքի նշանակությանը, ինչպես նաև եվրոպական կառույցների, ազգային կառավարությունների և քաղաքական շրջանակների հետ համագործակցության հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել Հայաստանի և Եվրամիության հարաբերությունների հիմնական ուղղությունները, եվրոպական ինտեգրման գործընթացին առնչվող հարցերը, ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների, տարածաշրջանային անվտանգության, տնտեսական համագործակցության և քաղաքական երկխոսության թեմաները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև հայկական լոբբիի ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ սկսած տեղեկատվական և հասարակական-քաղաքական գործունեությունից մինչև որոշումների կայացման գործընթացների վրա ազդեցության փորձերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ դեր կարող է ունենալ սփյուռքը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության իրականացման և միջազգային դիրքերի ամրապնդման գործում, ինչպես նաև ինչ սահմանափակումների և մարտահրավերների կարող են բախվել հայկական կազմակերպությունները եվրոպական բազմաշերտ քաղաքական համակարգում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանով, որ Հայաստանի և Եվրամիության հարաբերությունները դիտարկում է ոչ միայն միջպետական կամ ինստիտուցիոնալ մակարդակում, այլև սփյուռքի և ոչ պետական դերակատարների մասնակցության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպական ինտեգրմամբ, սփյուռքի ուսումնասիրությամբ և լոբբինգի քաղաքականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար։