Компактный курс математического анализа. Часть 2, Дифференциальное исчисление функций многих переменных

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշմամբ ուսուցման տեսական հիմքերի մշակմանը՝ լեզվական նյութի զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարն է, որ ապագա բանասերների համար ռուսաց լեզվի ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն ընդհանուր լեզվական գիտելիքների փոխանցման, այլև նրանց մասնագիտական գործունեությանն անհրաժեշտ լեզվաբանական կարողությունների ձևավորման վրա։ Զուգադրական-տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբեր լեզուների կառուցվածքային, քերականական, բառապաշարային և իմաստային առանձնահատկությունները համադրել՝ բացահայտելով դրանց նմանություններն ու տարբերությունները և այդ տվյալները նպատակային օգտագործելով ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն լեզվական երևույթները, որոնք առավել կարևոր են բանասիրական կրթություն ստացող ուսանողների համար՝ հնչյունաբանությունից և բառագիտությունից մինչև ձևաբանություն, շարահյուսություն, ոճաբանություն և տեքստի կառուցվածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի լեզվական միավորների ընտրությանը, որոնք կարող են դժվարություններ առաջացնել տարբեր մայրենի լեզուներով խոսող ուսանողների համար։ Այդ դժվարությունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել հնարավոր սխալները և մշակել դրանց հաղթահարմանն ուղղված ուսումնական առաջադրանքներ ու մեթոդական միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է մասնագիտական կողմնորոշվածության սկզբունքը, որի համաձայն՝ ուսուցման բովանդակությունը պետք է կապվի ուսանողների ապագա մասնագիտական գործունեության հետ։ Բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների համար դա ենթադրում է ոչ միայն ռուսերենով հաղորդակցվելու կարողություն, այլև լեզվական երևույթները գիտականորեն վերլուծելու, լեզվաբանական տերմինաբանությունից օգտվելու, մասնագիտական տեքստեր հասկանալու, մեկնաբանելու և կազմելու կարողությունների զարգացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև ուսուցման նպատակների, բովանդակության, մեթոդների և միջոցների փոխկապակցվածությունը։ Զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության արդյունքները կարող են ծառայել որպես ուսումնական նյութի ընտրության և համակարգման հիմք՝ ապահովելով լեզվական երևույթների աստիճանական և տրամաբանական յուրացումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվական գիտելիքի և խոսքային հմտությունների փոխհարաբերությանը՝ ընդգծելով, որ մասնագիտական լեզվական պատրաստվածությունը պետք է ներառի ինչպես տեսական գիտելիքներ, այնպես էլ դրանց գործնական կիրառման կարողություն։ Կարևոր նշանակություն ունի մասնագիտական տեքստերի օգտագործումը, քանի որ դրանք ուսանողներին ծանոթացնում են իրական գիտական և կրթական հաղորդակցության լեզվին, զարգացնում մասնագիտական ընթերցանության, վերլուծության և գրավոր խոսքի հմտությունները։ Զուգադրական մոտեցումը հատկապես արդյունավետ է բազմալեզու կրթական միջավայրում, քանի որ այն թույլ է տալիս հաշվի առնել սովորողների մայրենի լեզվի ազդեցությունը ռուսերենի յուրացման գործընթացում։ Միջլեզվային տարբերությունների համակարգված վերլուծությունը կարող է նպաստել միջլեզվային միջամտության բացասական դրսևորումների նվազեցմանը և ուսուցման անհատականացմանը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է մասնագիտական լեզվական կրթության և զուգադրական լեզվաբանության սկզբունքների համադրմամբ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի դասընթացների ծրագրավորման, դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների կազմման, լեզվական առաջադրանքների մշակման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև ռուսաց լեզվի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հիմնավորում է ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշված ուսուցման այնպիսի մոդելի անհրաժեշտությունը, որը համադրում է զուգադրական-տիպաբանական լեզվաբանական վերլուծությունը, մասնագիտական հաղորդակցության պահանջները և ուսանողի լեզվական ու վերլուծական կարողությունների համակարգված զարգացումը։

Биология

Գիրքը ուսումնասիրում է մարդու և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության բազմակողմանի բնույթը՝ ներկայացնելով ինչպես էկոլոգիական, այնպես էլ ֆիզիոլոգիական մոտեցումները։ Այն բացատրում է, թե ինչպես են արտաքին միջավայրի գործոնները՝ կլիմայական պայմաններ, օդի և ջրի որակ, աղտոտվածություն, աղմուկ և այլ ազդեցություններ, անդրադառնում մարդու օրգանիզմի կառուցվածքի և ֆունկցիոնալ համակարգերի վրա։ Այս համատեքստում քննարկվում են օրգանիզմի ադապտացիոն մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ներքին հավասարակշռությունը փոփոխվող միջավայրում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը մարդու առողջության և էկոլոգիական գործոնների միջև կապի վերլուծությունն է։ Ներկայացվում են այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են շրջակա միջավայրի ռիսկերի ազդեցությունը տարբեր օրգան համակարգերի վրա, քրոնիկական հիվանդությունների առաջացման էկոլոգիական նախադրյալները և կենսաբանական ռեակցիաները սթրեսային պայմաններում։ Գիրքը նաև անդրադառնում է էկոլոգիական ֆիզիոլոգիայի հիմունքներին՝ բացատրելով, թե ինչպես է օրգանիզմը արձագանքում ջերմաստիճանի փոփոխություններին, բարձրության ազդեցությանը, ֆիզիկական բեռնվածությանը և այլ գործոններին։ Բովանդակությունը ունի միջդիսցիպլինար բնույթ՝ միավորելով կենսաբանությունը, բժշկությունը, էկոլոգիան և հանրային առողջապահությունը։ Սա հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ձևավորել ամբողջական պատկեր մարդու կենսագործունեության և միջավայրի միջև փոխկապակցության մասին։ Գիրքը կարող է օգտագործվել ինչպես ուսումնական գործընթացում, այնպես էլ որպես հիմք հետազոտական աշխատանքների և կիրառական խնդիրների լուծման համար, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ կարևոր է մարդու առողջության պահպանությունն ու շրջակա միջավայրի կայուն կառավարումը։

Медицина

Ժամանակակից ինֆուզիոն թերապիայի ծրագրավորման տակտիկան կրիտիկական վիճակում գտնվող հիվանդների մոտ ուղղված է հեղուկների, էլեկտրոլիտների, կոլոիդների և դեղորայքային լուծույթների ճշգրիտ, անհատականացված և վերահսկվող ներմուծմանը՝ նպատակ ունենալով վերականգնել և պահպանել հեմոդինամիկ կայունությունը, հյուսվածքային պերֆուզիան և օրգանների ֆունկցիոնալությունը։ Այս մոտեցումը հիմնված է հիվանդի վիճակի մանրակրկիտ գնահատման վրա, ներառյալ արյան ճնշումը, սրտի արտամղման ծավալը, կենտրոնական վենոզ ճնշումը, լակտատի մակարդակը, դիուրեզը և այլ կենսաքիմիական ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս որոշել հեղուկների անհրաժեշտ ծավալը և արագությունը։ Ժամանակակից տակտիկան ընդգծում է «նպատակային ինֆուզիոն թերապիայի» սկզբունքը, որի շրջանակում հեղուկների ներարկումը իրականացվում է հստակ կլինիկական նպատակների հասնելու համար, այլ ոչ թե ստանդարտ սխեմաների հիման վրա։ Կարևոր է նաև տարբերակել հիպովոլեմիայի, սեպսիսի, սրտային անբավարարության կամ այլ շոկային վիճակների պատճառները, քանի որ յուրաքանչյուր դեպքում ինֆուզիոն ռազմավարությունը տարբեր է՝ ներառելով բյուրեղային լուծույթների, կոլոիդների կամ վազոակտիվ դեղամիջոցների կիրառման տարբեր համադրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղուկների գերբեռնվածությունից խուսափելուն, քանի որ այն կարող է հանգեցնել թոքային այտուցի, սրտային ծանրաբեռնվածության և այլ բարդությունների, ուստի կիրառվում են դինամիկ մոնիթորինգի մեթոդներ՝ ներառյալ ուլտրաձայնային գնահատումը և հեմոդինամիկ ինվազիվ կամ ոչ ինվազիվ մոնիթորինգը։ Բացի այդ, ժամանակակից մոտեցումները ներառում են նաև վաղ «դեեսկալացիա» ռազմավարություն, երբ հիվանդի կայունացման դեպքում հեղուկների ներմուծումը նվազեցվում կամ դադարեցվում է՝ կանխելով բարդությունները։ Ընդհանուր առմամբ, կրիտիկական հիվանդների մոտ ինֆուզիոն թերապիայի ծրագրավորումը պահանջում է անհատական մոտեցում, շարունակական վերահսկում և բազմապրոֆեսիոնալ թիմի համագործակցություն՝ կյանքի պահպանման և օրգանային անբավարարության կանխման նպատակով։

Информатика

Ավտոմատ կառավարման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պատահական ազդեցությունների պայմաններում գործող բազմաչափ կառավարման համակարգերի ուսումնասիրությանը՝ սկալյար գնահատումների մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բազմաչափ դինամիկական համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, կառավարման ազդանշանների և վիճակի փոփոխականների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև արտաքին պատահական խանգարումների ազդեցությունը համակարգերի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաչափ համակարգերի վարքագծի գնահատման համար սկալյար բնութագրերի և օժանդակ ֆունկցիաների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս պարզեցնելու բարդ դինամիկական գործընթացների վերլուծությունը։ Վերլուծվում են համակարգերի կայունության, կառավարելիության, անցումային գործընթացների և պատահական ազդեցությունների նկատմամբ զգայունության գնահատման տեսական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև ստոխաստիկ խանգարումների մաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակի փոփոխականների սահմանափակվածության և կառավարման որակի ցուցանիշների որոշման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սկալյար գնահատումների միջոցով բազմաչափ համակարգերի դինամիկ հատկությունների հետազոտման, բավարար կայունության պայմանների ձևակերպման և հաշվարկային մեթոդների պարզեցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կառավարման ալգորիթմների արդյունավետության բարձրացմանը, համակարգերի հուսալիության ապահովմանը և ստացված տեսական արդյունքների հնարավոր կիրառություններին տեխնիկական ու ավտոմատացված կառավարման համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման, ստոխաստիկ համակարգերի, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգային վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության վաղ ախտորոշման խնդրին և այնպիսի մոտեցումների ուսումնասիրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս հիվանդությունը հայտնաբերել հնարավորինս վաղ փուլերում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը հիվանդության նախանշանների, կլինիկական դրսևորումների, ախտորոշիչ չափանիշների և հետազոտության տարբեր մեթոդների համակարգումն է՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ախտորոշման ճշգրտությունն ու ժամանակին հայտնաբերման հնարավորությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնները, հիվանդության ձևավորման մեխանիզմները և այն փոփոխությունները, որոնք կարող են ի հայտ գալ հիվանդի վիճակում դեռևս արտահայտված բարդություններից առաջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների գանգատների և կլինիկական ախտանշանների գնահատմանը, քանի որ վաղ փուլերում հիվանդության դրսևորումները կարող են լինել ոչ սպեցիֆիկ և պահանջել մանրակրկիտ տարբերակիչ մոտեցում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ախտորոշման տարբեր մեթոդների համադրումը։ Դրանք կարող են ներառել հիվանդի կլինիկական տվյալների ուսումնասիրությունը, լաբորատոր հետազոտությունները, գործիքային ախտորոշումը և մարսողական համակարգի վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները։ Աշխատությունը շեշտադրում է համալիր մոտեցման նշանակությունը, որի դեպքում որևէ մեկ ախտորոշիչ ցուցանիշ չի դիտարկվում մեկուսացված, այլ համադրվում է հիվանդի գանգատների, անամնեզի և այլ հետազոտությունների արդյունքների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հիվանդության վաղ հայտնաբերման և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման կապին։ Ժամանակին ախտորոշումը հնարավորություն է տալիս համապատասխան բժշկական վերահսկողություն իրականացնել, գնահատել հիվանդության ընթացքը և ընտրել բուժական մարտավարություն՝ մասնագետի կողմից հաստատված ախտորոշման հիման վրա։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ վաղ ախտորոշման համակարգը կարող է նպաստել հիվանդների բժշկական զննման և հետազոտության կազմակերպման ավելի արդյունավետ ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության վաղ հայտնաբերման տեսական և կլինիկական հիմքերը՝ կենտրոնանալով ախտորոշիչ գործընթացի համակարգված կազմակերպման, կլինիկական նշանների ճիշտ գնահատման և տարբեր հետազոտական մեթոդների փոխլրացման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գաստրոէնտերոլոգների, թերապևտների, բժիշկ-մասնագետների, բժշկական բուհերի ուսանողների, կլինիկական օրդինատորների և մարսողական համակարգի հիվանդությունների ախտորոշմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության տարիներին խորհրդարանի գործունեության և քաղաքական կուսակցությունների դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ լուսաբանելով 1918–1920 թվականների պետականաշինության, քաղաքական համակարգի ձևավորման և խորհրդարանական կառավարման առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական ուժերի գաղափարական ուղղությունները, կազմակերպական կառուցվածքը, խորհրդարանական գործունեությունը և փոխհարաբերությունները պետական իշխանության այլ մարմինների հետ։ Աշխատությունում վերլուծվում են օրենսդրական գործընթացները, ներքաղաքական պայքարը, կոալիցիոն համագործակցության փորձը, արտաքին քաղաքական մարտահրավերների ազդեցությունը երկրի ներքին կյանքի վրա, ինչպես նաև կուսակցությունների մասնակցությունը պետական կարևորագույն որոշումների կայացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ պետականության ամրապնդման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման և հասարակական-քաղաքական գործընթացների պատմական գնահատմանը՝ հիմնվելով արխիվային նյութերի, պաշտոնական փաստաթղթերի և գիտական աղբյուրների վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, իրավաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, խորհրդարանական համակարգի ձևավորմամբ և քաղաքական կուսակցությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։