Космогонические и космологические приложения теорий Эйнштейна и Йордана-Бранса-Дикке

Математика

Աշխատությունը նվիրված է լույսի և նյութի փոխազդեցության ընթացքում ենթահարմոնիկ և երրորդ հարմոնիկ ճառագայթման գեներացման գործընթացներում դրսևորվող քվանտային ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ոչ գծային օպտիկական երևույթները, որոնց դեպքում արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ համակարգում առաջանում են սկզբնական ճառագայթման հաճախականության հետ կապված նոր հաճախականություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քվանտային մեխանիզմներին, որոնք պայմանավորում են ենթահարմոնիկների և երրորդ հարմոնիկի առաջացումը, ինչպես նաև այդ գործընթացների հավանականային և սպեկտրային բնութագրերին։ Ուսումնասիրվում են ճառագայթման քվանտային վիճակները, ֆոտոնների փոխազդեցությունը, կոհերենտության հատկությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ գծային միջավայրում հնարավոր է ստանալ ցանկալի հաճախականությամբ կամ քվանտային հատկություններով ճառագայթում։ Աշխատությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ հարմոնիկների գեներացման երևույթները կապում է դասական ոչ գծային օպտիկայի և քվանտային տեսության միջև՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ բարձր ինտենսիվության լույսի և նյութի փոխազդեցության հիմնարար առանձնահատկությունները։ Քննարկվող մոտեցումները կարող են նշանակություն ունենալ քվանտային օպտիկայի, լազերային ֆիզիկայի, ոչ գծային օպտիկայի և ժամանակակից ֆոտոնիկայի խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, քվանտային և ոչ գծային օպտիկայի մասնագետներին, գիտական հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ուղղություններով մասնագիտացող ուսանողներին։

Математика

Научная работа посвящена формированию и исследованию дифракционных решёток, создаваемых в фотополимеризуемых полимерно-диспергированных жидких кристаллах. В центре внимания находится изучение процессов, благодаря которым под воздействием светового излучения в исходно однородной композиции формируется пространственно неоднородная структура, способная изменять направление распространения света и создавать выраженный дифракционный эффект. Полимерно-диспергированные жидкие кристаллы представляют собой сложные композиционные материалы, в которых жидкокристаллическая фаза распределена внутри полимерной матрицы. Сочетание оптических свойств жидких кристаллов с механической стабильностью полимера делает такие материалы перспективными для создания управляемых оптических элементов, дисплеев, пространственных модуляторов света, голографических устройств и различных компонентов фотоники. Важнейшим этапом исследования является процесс фотополимеризации. При освещении определённым образом распределённым световым полем происходит полимеризация мономеров, сопровождающаяся перераспределением компонентов композиции и формированием периодической структуры. Если экспонирование осуществляется интерференционным световым полем, в материале может возникать пространственная модуляция состава, показателя преломления или других оптических характеристик, в результате чего формируется дифракционная решётка. Работа может включать исследование условий записи таких структур, включая интенсивность и длину волны экспонирующего излучения, время воздействия, состав композиции, концентрацию жидкого кристалла и фотополимеризуемых компонентов, а также параметры интерференционной картины. От этих факторов существенно зависят период решётки, её оптическая эффективность, контраст показателя преломления, стабильность и качество получаемой структуры. Особый интерес представляет изучение механизмов разделения фаз, происходящих в процессе фотополимеризации. Изменение концентрации компонентов и их пространственное перераспределение приводят к формированию областей с различными оптическими свойствами, а взаимодействие полимерной и жидкокристаллической фаз определяет конечные характеристики дифракционного элемента. Поэтому исследование связано не только с оптикой, но и с физической химией полимеров и жидких кристаллов. В экспериментальной части могут оцениваться дифракционная эффективность решёток, спектральные характеристики, зависимость оптического отклика от условий записи и последующего воздействия света, а также морфология сформировавшихся структур. Важным направлением является установление связи между технологическими параметрами изготовления и функциональными характеристиками получаемого оптического элемента. Практическая значимость работы заключается в возможности оптимизации состава фотополимеризуемых композиций и условий их экспонирования для получения дифракционных решёток с заданными свойствами. Такие материалы особенно интересны благодаря возможности формирования оптических элементов непосредственно в объёме материала без сложной механической обработки. В перспективе подобные структуры могут использоваться для управления световыми потоками, записи и обработки оптической информации, изготовления голографических элементов, сенсорных систем и других фотонных устройств. В целом исследование направлено на установление закономерностей формирования дифракционных решёток в полимерно-диспергированных жидкокристаллических материалах и определение факторов, которые позволяют управлять их оптическими характеристиками. Работа сочетает методы физической оптики, материаловедения, фотохимии и физики жидких кристаллов и представляет интерес как для фундаментального изучения процессов самоорганизации композиционных материалов, так и для разработки новых функциональных оптических технологий.

Математика

Ֆիզիկայի, բյուրեղագիտության և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հաստ բյուրեղների խախտված կառուցվածքային շերտերի հետազոտման և ախտորոշման ռենտգենագրական մեթոդների տեսական ու փորձարարական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բյուրեղային նյութերի կառուցվածքային կազմակերպման առանձնահատկությունները, բյուրեղային ցանցի անկատարությունները և դրանց ազդեցությունը ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի ու տարածման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաստ բյուրեղներում կառուցվածքային խախտումների առաջացման հնարավոր պատճառներին, դեֆորմացված շերտերի բնութագրերին և դրանց հայտնաբերման ֆիզիկական սկզբունքներին։ Վերլուծվում են ռենտգենագրական հետազոտության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները բյուրեղների ներքին կառուցվածքի, շերտերի հաստության, բյուրեղային ցանցի աղավաղումների և կառուցվածքային անհամասեռությունների գնահատման համար։ Քննարկվում են ռենտգենյան ճառագայթների դինամիկական դիֆրակցիայի առանձնահատկությունները, դիֆրակցիոն պատկերների ձևավորման օրինաչափությունները և փորձարարական տվյալների մեկնաբանման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ռենտգենյան տոպոգրաֆիայի, դիֆրակցիոն չափումների, կառուցվածքային արատների տեղորոշման և բյուրեղների որակի գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հետազոտական արդյունքների նշանակությանը բյուրեղային նյութերի հատկությունների ուսումնասիրության, դրանց կառուցվածքային կատարելության վերահսկման և կիսահաղորդչային ու օպտիկական նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, ռենտգենյան բյուրեղագիտության, նյութագիտության, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և բյուրեղային կառուցվածքների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի հայ եկեղեցական, հասարակական և մշակութային նշանավոր գործիչ Սիմեոն Ա Երևանցու կենսագրության, հոգևոր ծառայության և բազմակողմ գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նրա ձևավորման միջավայրի, կրթության, եկեղեցական գործունեության և Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ընտրվելուց հետո իրականացրած նախաձեռնությունների վրա։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է ժամանակաշրջանի Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և հոգևոր կյանքի բարդ պայմանների համատեքստում, երբ հայկական բնակավայրերը գտնվում էին տարբեր տերությունների իշխանության ներքո, իսկ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը կարևոր դեր էր կատարում հայ ժողովրդի կրոնական ու մշակութային միասնականության պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կաթողիկոսական կառավարման կազմակերպմանը, եկեղեցական կարգապահության ամրապնդմանը, Մայր Աթոռի տնտեսական և վարչական վիճակի բարելավմանն ուղղված քայլերին, ինչպես նաև տարբեր հայկական համայնքների հետ հարաբերությունների զարգացմանը։ Կարևորվում է նրա կրթական և հրատարակչական գործունեությունը, հատկապես Էջմիածնում տպագրական գործի զարգացմանը ցուցաբերած աջակցությունը, որը նշանակալի իրադարձություն դարձավ հայ գրավոր մշակույթի և գրահրատարակչության պատմության մեջ։ Ուսումնասիրվում են նաև նրա պատմագրական և մատենագրական աշխատությունները, նամակագրությունը և եկեղեցական փաստաթղթերը, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում XVIII դարի Հայաստանի, Հայ Առաքելական եկեղեցու, հայկական համայնքների և տարածաշրջանի հասարակական հարաբերությունների մասին։ Անդրադարձ է կատարվում Երևանի, Էջմիածնի և հայկական այլ կենտրոնների հետ նրա կապերին, ինչպես նաև տարբեր իշխանությունների և հոգևոր կառույցների հետ ունեցած հարաբերություններին։ Նրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե եկեղեցին տվյալ ժամանակաշրջանում ինչպես էր իրականացնում ոչ միայն կրոնական, այլև կրթական, մշակութային, հասարակական և ազգային համախմբման գործառույթներ։ Հատուկ նշանակություն ունի նրա թողած գրավոր ժառանգությունը, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակաշրջանի բազմաթիվ պատմական իրադարձություններ, վարչական հարաբերություններ և հասարակական իրողություններ։ Դիտարկվում է նաև նրա ներդրումը Մայր Աթոռի հեղինակության ամրապնդման, հայկական հոգևոր կենտրոնների միջև կապերի զարգացման և ազգային մշակութային արժեքների պահպանման գործում։ Կենսագրական նյութի և պատմական աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնել նրան ոչ միայն որպես բարձրաստիճան հոգևորական, այլև որպես կազմակերպիչ, պատմագիր, մշակութային գործիչ և իր ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի ակտիվ մասնակից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, XVIII դարի Հայաստանի, հայ մշակույթի, տպագրության պատմության, աղբյուրագիտության և հայագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է սուր կորոնար համախտանիշի ընթացքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը պարբերական հիվանդությամբ տառապող անձանց շրջանում։ Գրքում վերլուծվում են երկու հիվանդությունների փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները, բորբոքային գործընթացների ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի վրա, կլինիկական դրսևորումների առանձնահատկությունները և հիվանդության ընթացքի տարբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սուր կորոնար համախտանիշի զարգացման ռիսկային գործոնները, ախտորոշման առանձնահատկությունները, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների տվյալները, ինչպես նաև բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները պարբերական հիվանդությամբ հիվանդների խմբում։ Աշխատությունում քննարկվում են քրոնիկական բորբոքման, անոթային փոփոխությունների և իմունաբանական գործոնների դերը սրտանոթային բարդությունների առաջացման գործընթացում, ներկայացվում են կանխարգելման և բուժական ռազմավարությունների կատարելագործման հնարավորությունները։ Գիրքը նախատեսված է սրտաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սրտանոթային հիվանդությունների և պարբերական հիվանդության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի, իսպաներենի և անգլերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երեք լեզուներում դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում այն բայական ձևերն են, որոնք չունեն դիմային խոնարհման ամբողջական հատկանիշներ, սակայն պահպանում են բային բնորոշ մի շարք իմաստային ու շարահյուսական հատկություններ և տարբեր համատեքստերում կարող են հանդես գալ գոյականական, ածականական կամ մակբայական գործառույթներով։ Քննվում են անորոշ դերբայական, մասնակցային և այլ ոչ դիմավոր կառույցների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցները, քերականական կարգերի արտահայտման հնարավորությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ երեք լեզուները պատկանում են տարբեր լեզվական համակարգերի, ուստի արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն ամբողջությամբ համարժեք գործառույթներ։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում է, թե մի լեզվի որոշակի անդեմ բայական ձևին մյուս լեզուներում ինչպիսի քերականական կառուցվածքներ կարող են համապատասխանել։ Ուսումնասիրվում են դրանց ժամանակային, կերպային և սեռային նշանակությունների արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բայական և անվանական հատկությունների փոխհարաբերությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անդեմ ձևերի շարահյուսական կապակցելիությանը՝ լրացումներ ընդունելու, ստորադաս կառույցներ ձևավորելու և բարդ նախադասությունների իմաստային հարաբերությունների արտահայտմանը մասնակցելու տեսանկյունից։ Իսպաներենի և անգլերենի համապատասխան ձևերի համեմատությունը հայերենի համակարգի հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ձևական համապատասխանությունները, այլև այն դեպքերը, երբ նույն հաղորդակցական իմաստը երեք լեզուներում արտահայտվում է տարբեր քերականական միջոցներով։ Հետազոտության տիպաբանական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել լեզվական ընդհանուր օրինաչափությունները և յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննվում են նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող համապատասխանության խնդիրները, քանի որ անդեմ բայական կառույցների բառացի փոխանցումը միշտ չէ, որ ապահովում է բնական և քերականորեն համարժեք արտահայտություն թիրախային լեզվում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև օտար լեզուների դասավանդման համար՝ նպաստելով սովորողների կողմից տարբեր լեզուների բայական համակարգերի գիտակցված համեմատությանը և բնորոշ սխալների կանխարգելմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և լեզվական տիպաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երեք լեզուների բայական համակարգերի փոխհարաբերությունների բազմակողմանի նկարագիրը։