Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայոց ժառանգական հին իրավունքը
Հայոց ժառանգական հին իրավունքը ձևավորվել է հայկական պետականության, հասարակական հարաբերությունների և ավանդական սովորույթների զարգացման ընթացքում՝ արտացոլելով հայ ժողովրդի իրավական, սոցիալական և ընտանեկան կյանքի առանձնահատկությունները։ Այն կարգավորում էր ժառանգության փոխանցման, գույքի բաժանման, ընտանիքի անդամների իրավունքների և պարտականությունների հետ կապված հարաբերությունները։ Հին հայկական իրավունքում մեծ նշանակություն ուներ ընտանիքը և տոհմական կապերը, իսկ ժառանգության հիմնական նպատակը ընտանիքի ունեցվածքի և տնտեսական կայունության պահպանումն էր։ Ժառանգական իրավունքի համաձայն գույքը հիմնականում փոխանցվում էր ընտանիքի արական սեռի ներկայացուցիչներին, հատկապես ավագ որդուն, որը հաճախ ստանձնում էր ընտանիքի ղեկավարի դերը և պատասխանատվություն էր կրում ընտանիքի մյուս անդամների նկատմամբ։ Սակայն որոշ դեպքերում կանայք նույնպես կարող էին ստանալ ժառանգության բաժին՝ օժիտի կամ հատուկ պայմանների հիման վրա։ Հայկական իրավական համակարգում կարևոր դեր ունեին սովորութային նորմերը, որոնք դարեր շարունակ փոխանցվել են սերնդեսերունդ և կիրառվել հասարակական հարաբերությունների կարգավորման ընթացքում։ Ժառանգության հետ կապված հարցերը կարգավորվում էին նաև եկեղեցական իրավունքի ազդեցությամբ, հատկապես քրիստոնեության ընդունումից հետո, երբ եկեղեցին կարևոր դեր սկսեց ունենալ ընտանեկան և գույքային հարաբերությունների կազմակերպման գործում։ Հայ իրավական մտքի զարգացման ընթացքում ստեղծվեցին նաև գրավոր իրավական աղբյուրներ և դատաստանագրքեր, որոնցում արտացոլվեցին ժառանգական իրավունքի հիմնական սկզբունքները։ Այս իրավական նորմերը նպաստում էին հասարակության կայունությանը, ընտանիքի միասնականության պահպանմանը և սոցիալական հարաբերությունների կարգավորմանը։ Այսպիսով, հայոց ժառանգական հին իրավունքը հանդիսանում է հայկական իրավական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որը արտացոլում է ժողովրդի պատմական ավանդույթները, սոցիալական կառուցվածքը և իրավական մտածողության զարգացումը։
Updated: 2026-10-23
History
Եգիպտոսի հնությունները
Աշխատությունը նվիրված է Հին Եգիպտոսի պատմական անցյալին, հնություններին և այն նյութական ու մշակութային ժառանգությանը, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հին եգիպտական քաղաքակրթության ձևավորման, զարգացման և պատմական նշանակության մասին։ Հին Եգիպտոսը համաշխարհային պատմության հնագույն և ազդեցիկ քաղաքակրթություններից մեկն է, որի զարգացումը սերտորեն կապված էր Նեղոս գետի հովտի բնական պայմանների, երկրագործության, բնակավայրերի առաջացման, պետական կառավարման համակարգի ձևավորման և կրոնական պատկերացումների զարգացման հետ։ Եգիպտական հնությունների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հին հասարակությունների կյանքի, նրանց աշխարհայացքի, գիտելիքների, արվեստի և առօրյա սովորույթների բացահայտման համար։ Հնագիտական հուշարձանները, տաճարները, դամբարանները, քանդակները, արձանագրությունները և պահպանված առարկաները տեղեկություններ են հաղորդում եգիպտացիների հասարակական կառուցվածքի, իշխանության կազմակերպման, կրոնական արարողությունների և մահվան ու հանդերձյալ կյանքի մասին նրանց պատկերացումների վերաբերյալ։ Հին Եգիպտոսի մշակույթի ամենահայտնի հուշարձաններից են բուրգերը, որոնք կառուցվել են որպես փարավոնների դամբարաններ և վկայում են շինարարական գիտելիքների, աշխատանքի կազմակերպման ու իշխանական համակարգի զարգացման բարձր մակարդակի մասին։ Նշանակալի են նաև տաճարային համալիրները, որոնց ճարտարապետությունը, քանդակազարդումները և արձանագրությունները արտացոլում են եգիպտական կրոնական ավանդույթներն ու պետական գաղափարախոսությունը։ Հնությունների ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն փարավոնների, աստվածությունների և տարբեր հասարակական խավերի ներկայացուցիչների պատկերները, ինչպես նաև գերեզմանային նկարազարդումները, որոնց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել հին եգիպտական հագուստի, աշխատանքի, տոնակատարությունների, կենցաղի և արհեստների մասին։ Կարևոր աղբյուր են նաև հիերոգլիֆային արձանագրությունները, որոնք պարունակում են տեղեկություններ պատմական իրադարձությունների, արքայական իշխանության, կրոնական համոզմունքների և վարչական գործունեության մասին։ Եգիպտական գրային համակարգի ուսումնասիրությունը նշանակալի դեր է ունեցել հին աշխարհի պատմության վերակազմության մեջ, քանի որ գրավոր աղբյուրները լրացնում են հնագիտական գտածոների միջոցով ստացված տեղեկությունները և հնարավորություն տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այդ քաղաքակրթության մասին։ Հին Եգիպտոսի մշակույթը հայտնի է նաև մումիֆիկացման ավանդույթով, որը կապված էր մահից հետո գոյության և մարմնի պահպանման վերաբերյալ կրոնական պատկերացումների հետ։ Դամբարաններում հայտնաբերված առարկաները, զարդերը, կենցաղային իրերը և ծիսական պարագաները կարևոր տեղեկություններ են տալիս նյութական մշակույթի ու հասարակության տարբեր շերտերի կյանքի մասին։ Եգիպտական հնությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև մաթեմատիկայի, աստղագիտության, բժշկության, ճարտարապետության և արհեստների զարգացման պատմությունը՝ հաշվի առնելով, որ այդ ոլորտներում կուտակված գիտելիքները ձևավորվել են երկարատև փորձի և գործնական պահանջների ազդեցությամբ։ Հին Եգիպտոսի պատմությունը սերտորեն կապված էր Մերձավոր Արևելքի և Միջերկրական ծովի ավազանի այլ ժողովուրդների հետ, ուստի նրա մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին աշխարհի քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Այս թեմային նվիրված աշխատությունները նպաստում են պատմական գիտելիքների տարածմանը, ընթերցողների հետաքրքրության ձևավորմանը հնագիտական հուշարձանների նկատմամբ և անցյալի նյութական վկայությունների գիտական նշանակության ընկալմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հին աշխարհի պատմությամբ, հնագիտությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և հնագույն քաղաքակրթությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն նաև արժեքավոր է հայերեն պատմագիտական հրատարակությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ վկայում է հայերենով տարբեր ժողովուրդների պատմության և մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքներ ներկայացնելու հետաքրքրության մասին։ Միաժամանակ, քանի որ առկա է միայն վերնագիրը և մատենագիտական տվյալները, հնարավոր չէ հաստատել՝ աշխատությունն առավելապես անդրադառնում է եգիպտական ճարտարապետությանը, կրոնական հուշարձաններին, դամբարաններին, նյութական մշակույթին, թե Հին Եգիպտոսի պատմությանը ընդհանուր առմամբ։ Հետևաբար, նկարագրությունը ներկայացնում է վերնագրից բխող հիմնական թեմատիկ շրջանակը՝ առանց գրքի ներսում առկա կոնկրետ գլուխների կամ փաստերի մասին չստուգված պնդումներ կատարելու։
Updated: 2026-10-24
Other Subjects
Ընթերցասրահի աշխատանքի կազմակերպումը: (Մեթոդական հանձնարարականներ)
Գրադարանագիտության, տեղեկատվական սպասարկման և գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման բնույթի այս մեթոդական հրատարակությունը նվիրված է ընթերցասրահների գործունեության արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքներին, գործնական մեթոդներին և սպասարկման գործընթացների կատարելագործմանը։ Ներկայացվում են ընթերցասրահի հիմնական գործառույթները, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման առանձնահատկությունները և ընթերցողների տեղեկատվական ու կրթական պահանջմունքների բավարարման կազմակերպական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցասրահի գրքային և պարբերական հրատարակությունների հավաքածուի ձևավորմանը, պահպանմանը, դասավորությանը և օգտագործման մատչելիության ապահովմանը։ Մեթոդական հանձնարարականների շրջանակներում կարող են դիտարկվել ընթերցողների գրանցման, սպասարկման, գրականության տրամադրման և օգտագործման հաշվառման հիմնական կանոնները։ Քննարկվում են գրադարանավարի մասնագիտական պարտականությունները, ընթերցողների հետ հաղորդակցության ձևերը, տեղեկատու-մատենագիտական օգնության տրամադրումը և տեղեկատվության որոնման գործընթացի կազմակերպումը։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցասրահի աշխատանքային միջավայրի ձևավորմանը, նստատեղերի և գրադարանային սարքավորումների նպատակահարմար տեղաբաշխմանը, լուսավորության, լռության և հարմարավետության ապահովման պահանջներին։ Կարևորվում է ընթերցողների տարբեր խմբերի սպասարկման առանձնահատկությունների հաշվառումը, գրականության հանրահռչակումը և ընթերցանության մշակույթի զարգացումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, մատենագիտական տեսությունների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման գործնական առաջարկություններ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընթերցասրահի աշխատանքի վիճակագրական հաշվառմանը, գործունեության արդյունքների գնահատմանը և սպասարկման որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Մեթոդական նյութի կիրառումը կարող է նպաստել գրադարանային աշխատանքի համակարգմանը, ընթերցողական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը և գրադարանային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, ընթերցասրահների աշխատակիցների, գրադարանային հաստատությունների ղեկավարների և գրադարանագիտություն ուսումնասիրող մասնագետների համար։
Updated: 2026-10-10
History
Դասակարգային պայքարի ընթացքը ազգերի պատմության մեջ
Աշխատությունը նվիրված է դասակարգային պայքարի պատմական դերի, հասարակական հակասությունների ձևավորման և զարգացման, ինչպես նաև տարբեր ազգերի պատմական ընթացքի վրա սոցիալական հարաբերությունների ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Գրքի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ մարդկության պատմությունը ձևավորվում է ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների, պատերազմների, պետական կազմավորումների և ազգային շարժումների ազդեցությամբ, այլև հասարակության ներսում գոյություն ունեցող տնտեսական, սոցիալական և դասակարգային հակասությունների ու շահերի բախման պայմաններում։ Հեղինակը դիտարկում է դասակարգային պայքարը որպես պատմական զարգացման կարևոր գործոն՝ ուշադրություն դարձնելով հասարակության տարբեր շերտերի միջև առաջացող հակասություններին, իշխանության և տնտեսական միջոցների բաշխման անհավասարությանը, սոցիալական դիրքերի փոփոխությանը և հասարակական հարաբերությունների վերափոխման գործընթացներին։ Աշխատության գաղափարական առանցքը դասակարգային հարաբերությունների և ազգային պատմության փոխկապակցվածության բացահայտումն է՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հասարակության ներսում գործող սոցիալական ուժերը մասնակցում պատմական իրադարձությունների ձևավորմանը, ազդում քաղաքական համակարգերի, պետական կառավարման, հասարակական շարժումների և ազգային կյանքի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ կարևորություն է ներկայացնում դասակարգային շահերի և ազգային ընդհանրությունների հարաբերակցության հարցը, քանի որ ազգային պատմական գործընթացները հաճախ ուղեկցվում են հասարակության տարբեր խմբերի միջև շահերի բախումներով, գաղափարական տարաձայնություններով և քաղաքական ազդեցության համար պայքարով։ Այս տեսանկյունից պատմությունը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ և շարունակական գործընթաց, որի ընթացքի վրա ներգործում են ինչպես արտաքին քաղաքական ու տնտեսական պայմանները, այնպես էլ ներքին սոցիալական կառուցվածքն ու հասարակական ուժերի հարաբերակցությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում հասարակական շերտավորումների առաջացմանը, դասակարգային հարաբերությունների փոփոխությանը, սոցիալական հակամարտությունների դրսևորման ձևերին և դրանց հետևանքով առաջացած հասարակական վերափոխումներին։ Կարևորվում է նաև պատմական իրադարձությունների գնահատման սոցիալ-տնտեսական մոտեցումը, որի համաձայն՝ քաղաքական որոշումները, գաղափարական ուղղությունները և ազգային շարժումները պետք է դիտարկել իրենց ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի ու նյութական պայմանների համատեքստում։ Գրքի գիտական և գաղափարական նշանակությունը պայմանավորված է պատմության մեկնաբանության դասակարգային մոտեցման ներկայացմամբ, որը մեծ տեղ է զբաղեցրել XIX–XX դարերի հասարակագիտական և պատմագիտական մտքի մեջ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պատմական իրադարձությունները դիտարկել ոչ միայն առանձին անհատների, առաջնորդների կամ պետական կառույցների գործունեության տեսանկյունից, այլև բացահայտել դրանց հիմքում գործող հասարակական շահերը, տնտեսական հարաբերություններն ու սոցիալական ուժերի փոխազդեցությունը։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում ազգային պատմության և սոցիալական պատմության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ ընթերցողին մղելով քննելու, թե ինչպես են դասակարգային տարբերությունները, տնտեսական պայմանները և հասարակական հակասությունները ներգործում ժողովուրդների պատմական ինքնության, քաղաքական զարգացման և հասարակական կազմակերպման վրա։ Այն արժեքավոր է պատմության, հասարակագիտության, քաղաքական գաղափարների և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել դասակարգային պայքարի տեսության, պատմական մատերիալիզմի և XX դարի հասարակագիտական մտածողության ձևավորման ու տարածման գործընթացներն ուսումնասիրելիս։
Updated: 2026-11-18
Religion
Դավթի Սաղմոսների գիրք
Գիրքը ներկայացնում է Դավթի սաղմոսները՝ քրիստոնեական և հրեական հոգևոր ավանդության կարևորագույն գրական ու աղոթական ժառանգություններից մեկը, որն ընդգրկում է Աստծուն ուղղված փառաբանության, գոհության, ապաշխարության, աղաչանքի, վստահության և հոգևոր խոկման բազմազան արտահայտություններ։ Սաղմոսները մարդու և Աստծո հարաբերության խորքային արտացոլումն են՝ արտահայտելով հավատացյալի ներքին ապրումները, կյանքի դժվարությունների ու փորձությունների հաղթահարման ձգտումը, մեղքերի գիտակցումը, ներում հայցելու անհրաժեշտությունը, աստվածային ողորմության հանդեպ հույսն ու երախտագիտությունը։ Դրանցում միահյուսվում են անհատական աղոթքը և համայնքային պաշտամունքը, անձնական տառապանքն ու համընդհանուր ուրախությունը, մարդկային թուլության գիտակցումն ու աստվածային զորության հանդեպ անսասան հավատը։ Սաղմոսների կարևորագույն գաղափարներից են Աստծո արդարության, իմաստության, ամենակարողության և ողորմածության փառաբանումը, բարեպաշտ կյանքի արժեքը, ճշմարտության ու արդարության պահպանման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև մարդու հոգևոր մաքրագործումն ու ներքին կատարելագործումը։ Ստեղծագործությունների լեզուն աչքի է ընկնում բանաստեղծական պատկերավորությամբ, հուզական խորությամբ, խորհրդանշական արտահայտություններով, կրկնություններով և աղոթական հանդիսավոր ոճով, ինչի շնորհիվ դրանք միաժամանակ ունեն գրական, հոգևոր և գեղագիտական արժեք։ Սաղմոսները դարեր շարունակ կարևոր տեղ են զբաղեցրել քրիստոնեական եկեղեցու պաշտամունքային կյանքում՝ կիրառվելով ժամերգությունների, աղոթքների և տարբեր եկեղեցական արարողությունների ընթացքում, ինչպես նաև անհատական ընթերցանության ու խորհրդածության մեջ։ Հայ իրականության մեջ դրանք նշանակալի դեր են ունեցել հոգևոր մշակույթի, գրավոր ավանդույթի և կրոնական կրթության ձևավորման ու պահպանման գործում՝ նպաստելով աստվածաշնչյան մտածողության տարածմանը և աղոթական լեզվի հարստացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է ինչպես հավատացյալ ընթերցողի համար՝ որպես աղոթքի, մխիթարության և հոգևոր ինքնաքննության ուղեցույց, այնպես էլ հայագիտության, աստվածաբանության, աստվածաշնչագիտության և հայ գրքի պատմության ուսումնասիրողների համար՝ որպես հայերեն կրոնական գրականության և եկեղեցական ընթերցանության ավանդույթը ներկայացնող կարևոր գրավոր հուշարձան։
Updated: 2026-11-14
History
Հին Մերձավոր Արևելքից դեպի քրիստոնյա Հայաստան
Աշխատությունը նվիրված է Հին Մերձավոր Արևելքի պատմամշակութային միջավայրից դեպի քրիստոնյա Հայաստան անցման պատմական, կրոնական և քաղաքակրթական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն բազմաշերտ կապերն ու նախադրյալները, որոնց շրջանակում ձևավորվել և զարգացել է Հայաստանի քրիստոնեական ինքնությունը։ Հեղինակը դիտարկում է Հայաստանը Հին Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթությունների, կրոնական պատկերացումների, հոգևոր ավանդույթների և մշակութային փոխազդեցությունների լայն համատեքստում՝ ընդգծելով տարածաշրջանի պատմական միջավայրի նշանակությունը հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային պատմության ձևավորման գործում։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է հին արևելյան աշխարհից քրիստոնեական մշակույթին անցման գործընթացը, որը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական փոփոխություն, այլև որպես պատմական զարգացման կարևոր շրջադարձ՝ կապված հասարակական մտածողության, աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և մշակութային ինքնության վերափոխումների հետ։ Հին Մերձավոր Արևելքի պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն քաղաքակրթական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են տարբեր կրոնական համակարգեր, հոգևոր ավանդույթներ և մշակութային պատկերացումներ, որոնք տարբեր ուղիներով առնչվել են նաև Հայկական լեռնաշխարհին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քրիստոնեության ընդունման և տարածման պատմական համատեքստի դիտարկումը, քանի որ այդ իրադարձությունը հայոց պատմության մեջ նշանավորեց նոր հոգևոր և մշակութային ժամանակաշրջանի սկիզբը՝ էական ազդեցություն ունենալով ազգային ինքնագիտակցության, գրավոր մշակույթի, կրթության, եկեղեցական կազմակերպման և հասարակական կյանքի հետագա զարգացման վրա։ Հեղինակի ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ քրիստոնյա Հայաստանի ձևավորումը դիտարկվում է ոչ թե մեկուսացված պատմական իրադարձություն, այլ Հին Արևելքի և վաղ քրիստոնեական աշխարհի հետ ունեցած բազմաբնույթ առնչությունների արդյունք։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի տեղն ու դերը տարածաշրջանային պատմության մեջ, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես են հին քաղաքակրթական ավանդույթները, կրոնական պատկերացումները և մշակութային ազդեցությունները համադրվել քրիստոնեական նոր իրականության հետ։ Աշխատությունն ունի կարևոր ճանաչողական և գիտական նշանակություն հայագիտության, արևելագիտության և կրոնագիտության բնագավառներում, քանի որ նպաստում է հայոց հոգևոր պատմության ուսումնասիրմանը՝ այն կապելով ավելի լայն պատմական ու քաղաքակրթական գործընթացների հետ։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է Հայաստանի հին և վաղ քրիստոնեական պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթություններով, կրոնների պատմությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար՝ խթանելով Հայաստանի քրիստոնեական ինքնության պատմական արմատների, մշակութային առանձնահատկությունների և տարածաշրջանային կապերի առավել խորքային ընկալումը։
Updated: 2026-11-18