Քուչակ Նահապետի երգերը

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն ուսումնական հաստատության կրթական միջավայրում ուսանողների ինտեգրման գործընթացի մանկավարժական, հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բուհական կրթության պայմաններին ուսանողների հարմարվելու, ուսումնական գործունեության մեջ ակտիվ ներգրավվելու և նոր սոցիալական հարաբերություններ ձևավորելու հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջին կուրսի ուսանողների ադապտացման դժվարություններին, ինքնուրույն ուսումնառության հմտությունների զարգացմանը, մասնագիտական ինքնորոշմանը և կրթական միջավայրի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են դասախոսների, ակադեմիական խորհրդատուների, ուսանողական խմբերի և բուհի վարչական կառույցների դերերը ուսանողների արդյունավետ ինտեգրման ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում կրթական գործընթացի կազմակերպման, ուսուցման ժամանակակից մեթոդների կիրառման, ուսանողակենտրոն մոտեցումների և անհատական կրթական կարիքների հաշվառման նշանակությանը։ Կարևորվում են ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների, սոցիալական հմտությունների, ինքնակազմակերպման, պատասխանատվության և համագործակցային գործունեության զարգացումը։ Դիտարկվում են կրթական միջավայրի հոգեբանական բարենպաստության, ներառականության, փոխադարձ հարգանքի և ակադեմիական աջակցության մեխանիզմների ազդեցությունները ուսանողների առաջադիմության ու անձնային զարգացման վրա։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ինտեգրման արդյունավետության գնահատման հնարավոր չափանիշներին, մանկավարժական աջակցության ձևերին և կրթական գործընթացի կատարելագործման ուղղություններին։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի բարձրագույն կրթության որակի բարձրացման, ուսանողների կրթական դժվարությունների կանխարգելման և մասնագիտական կայացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, բուհերի դասախոսների, հոգեբանների, կրթության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Религия

Ներկայացված մատենագիտական գրառումը վերաբերում է Վենետիկում 1886 թվականին հրատարակված գրքի, որի վերնագիրը գրված է օսմաներեն թուրքերենի լատինատառ կամ հնչյունական փոխանցման ձևով։ Վերնագրի առանձին բառերի ընթերցումը դժվար է, ուստի դրա ամբողջական և ճշգրիտ թարգմանությունը հնարավոր չէ վստահորեն հաստատել միայն այս գրությամբ։ Այնուամենայնիվ, «Մարիամըն» ձևը հավանաբար վերաբերում է Մարիամին՝ քրիստոնեական ավանդության մեջ Հիսուս Քրիստոսի մորը՝ Սուրբ Մարիամ Աստվածածնին։ Քրիստոնեական գրականության մեջ Մարիամ Աստվածածինը կարևոր տեղ է զբաղեցնում որպես հավատքի, խոնարհության, մայրական սիրո, բարեխոսության և աստվածային կամքին նվիրվածության խորհրդանիշ։ Նրան նվիրված գրականությունը կարող է ներառել աղոթքներ, հոգևոր խորհրդածություններ, ներբողներ, կրոնական ուսուցողական նյութեր կամ Մարիամի կյանքի և քրիստոնեական ավանդության մեջ նրա դերի մասին պատմություններ։ Սակայն վերնագրի ընթերցման անորոշության պատճառով հնարավոր չէ հաստատել, թե տվյալ գիրքը դրանցից որ տեսակին է պատկանում։ Մարիամ Աստվածածնի պաշտամունքը երկար պատմություն ունի արևելյան և արևմտյան քրիստոնեական ավանդույթներում։ Նրա կերպարը կարևոր տեղ է զբաղեցնում եկեղեցական տոներում, աղոթքներում, շարականներում, կրոնական արվեստում և հավատացյալների հոգևոր կյանքում։ Մարիամին նվիրված գրականությունը հաճախ նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու նրա աստվածաբանական նշանակությանը, ներկայացնելու նրան որպես բարեպաշտության օրինակ և խրախուսելու աղոթական ու հոգևոր կյանքը։ Եթե այս հրատարակությունը նույնպես պատկանում է նման գրականության շարքին, ապա այն կարող է արժեք ներկայացնել Մարիամ Աստվածածնի շուրջ ձևավորված կրոնական պատկերացումների և դրանց գրավոր արտահայտության ուսումնասիրության համար։ Այնուամենայնիվ, սա միայն հնարավոր թեմատիկ շրջանակ է, ոչ թե գրքի բովանդակության հաստատված նկարագրություն։ Վենետիկը հայ տպագրության պատմության կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ երկար ժամանակ գործել են հայերեն գրքի հրատարակման և տարածման կենտրոններ, հատկապես՝ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը, որի գործունեությունը մեծ դեր է ունեցել հայ կրոնական, պատմագիտական, լեզվաբանական և գրական ժառանգության պահպանման ու զարգացման գործում։ Այդուհանդերձ, միայն հրատարակության վայրի հիման վրա հնարավոր չէ եզրակացնել, որ այս գիրքը տպագրվել է Մխիթարյան միաբանության տպարանում կամ պատկանում է հայերեն գրականությանը, քանի որ վերնագիրը ներկայացված է օսմաներեն թուրքերենի հնչյունական փոխանցմամբ, իսկ տպարանի անունը նշված չէ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանի կրոնական գրականությամբ, օսմաներեն տպագրության պատմությամբ, Մարիամ Աստվածածնին նվիրված ստեղծագործություններով և Վենետիկում հրատարակված բազմալեզու գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է նաև արժեք ունենալ հին մատենագիտական գրառումների վերծանման և տարբեր լեզուներով հրատարակված կրոնական գրքերի նույնականացման համար։ Վերնագրի ճշգրիտ ընթերցումն անհրաժեշտ է նախքան գրքի թեմատիկ ուղղվածության, հեղինակային պատկանելության կամ բնագրային աղբյուրի վերաբերյալ ավելի որոշակի եզրակացություններ անելը։ Հետևաբար, ներկայիս տվյալների հիման վրա հրատարակությունը կարելի է միայն նախնականորեն կապել Մարիամ Աստվածածնի թեմայի հետ, իսկ վերջնական վերնագիրն ու բովանդակային բնութագիրը ճշտելու համար անհրաժեշտ է բնագրի վերնաթերթի պատկերը կամ վերնագրի ավելի հստակ տառադարձությունը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնական ցեոլիթների տարբեր կատիոններով մոդիֆիկացման արդյունքում դրանց սորբումային հատկությունների փոփոխության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բնական ցեոլիթների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների օգտագործումը՝ դրանց կլանման և իոնափոխանակման հատկությունները նպատակային կերպով բարելավելու համար։ Ուսումնասիրվում է բնական ցեոլիթների բյուրեղային կառուցվածքը, քիմիական կազմը, ծակոտկենությունը, կատիոնափոխանակման ունակությունը և մակերևույթի հատկությունները, որոնք որոշում են տարբեր նյութերի նկատմամբ դրանց սորբցիոն վարքագիծը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կատիոններով մոդիֆիկացման գործընթացին, որի ընթացքում ցեոլիթի կառուցվածքում առկա փոխանակելի կատիոնները մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ փոխարինվում են այլ իոններով։ Նման փոփոխությունը կարող է ազդել նյութի ծակոտիների չափերի, մակերևույթի ակտիվության, իոնափոխանակման կարողության և տարբեր մոլեկուլների կամ իոնների նկատմամբ ընտրողականության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մոդիֆիկացված նմուշների սորբցիոն հատկությունները տարբեր պայմաններում՝ կախված սորբատի բնույթից, լուծույթի կոնցենտրացիայից, ջերմաստիճանից, միջավայրի թթվայնությունից և շփման տևողությունից։ Կարևոր խնդիր է բնական և մոդիֆիկացված ցեոլիթների հատկությունների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու համար, թե որ կատիոնային ձևերն են առավել արդյունավետ որոշակի նյութերի կլանման համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ֆիզիկաքիմիական վերլուծության և սորբցիոն գործընթացների ուսումնասիրության մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են նյութի կառուցվածքային փոփոխությունները, սորբցիոն տարողությունը և հավասարակշռային բնութագրերը։ Տեսական վերլուծությունը կարող է ներառել սորբցիայի իզոթերմների, կինետիկ օրինաչափությունների և սորբցիոն մեխանիզմների ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու համար գործընթացի բնույթը և դրա վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հայաստանի բնական ցեոլիթների օգտագործումը գործնական նշանակություն ունի, քանի որ տեղական հանքային հումքի կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ ստանալու համեմատաբար մատչելի և նպատակային հատկություններով սորբենտներ։ Նման նյութերը կարող են կիրառվել ջրի և տարբեր լուծույթների մաքրման, ծանր մետաղների և այլ աղտոտիչների հեռացման, գազերի չորացման ու մաքրման, ինչպես նաև քիմիական և բնապահպանական տեխնոլոգիաների այլ գործընթացներում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մոդիֆիկացման այնպիսի պայմանների ընտրությունը, որոնք կբարձրացնեն սորբենտի արդյունավետությունը՝ պահպանելով դրա կառուցվածքային կայունությունը և ապահովելով բազմակի կիրառման հնարավորությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տեղական բնական ցեոլիթների արժեքավոր հատկությունների առավել արդյունավետ օգտագործմանը և նոր կամ կատարելագործված սորբցիոն նյութերի ստացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, նյութագետներին, բնապահպանական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, հանքաբաններին, քիմիական տեխնոլոգներին և սորբցիոն գործընթացներով զբաղվող հետազոտողներին։

Социология

Դպրոցը սոցիալական ինստիտուտ է, որը հասարակության մեջ իրականացնում է կրթության, դաստիարակության և սոցիալականացման հիմնական գործառույթները։ Սոցիոլոգիական տեսանկյունից դպրոցը ոչ միայն գիտելիք փոխանցող համակարգ է, այլ նաև այն միջավայրը, որտեղ անհատը յուրացնում է հասարակական նորմեր, արժեքներ, վարքագծի կանոններ և սոցիալական դերեր։ Դպրոցում երեխան սովորում է ենթարկվել կանոններին, համագործակցել այլ մարդկանց հետ, ընդունել խմբային պատասխանատվություն և զարգացնել իր սոցիալական հմտությունները, որոնք անհրաժեշտ են հասարակական կյանքում։ Այն նաև հանդես է գալիս որպես սոցիալական շարժունակության միջոց, քանի որ կրթության միջոցով անհատը կարող է փոխել իր սոցիալական կարգավիճակը և հասնել ավելի բարձր հնարավորությունների։ Դպրոցը միաժամանակ կատարում է վերահսկող և ինտեգրող դեր՝ նպաստելով հասարակության միասնական արժեքների ձևավորմանը և պահպանմանը։ Սոցիոլոգիական տարբեր մոտեցումներ դպրոցը դիտարկում են տարբեր կերպ․ ֆունկցիոնալիզմը այն համարում է հասարակության կայունության ապահովման միջոց, կոնֆլիկտային տեսությունները ընդգծում են սոցիալական անհավասարությունների վերարտադրությունը կրթական համակարգում, իսկ ինտերակցիոնիզմը կենտրոնանում է ուսուցիչ-աշակերտ փոխազդեցության և առօրյա հարաբերությունների վրա։ Այսպիսով, դպրոցը սոցիալական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը ձևավորում է անհատին որպես հասարակության անդամ և ազդում է ամբողջ հասարակության զարգացման վրա։

Технология

Տեխնիկական և երկրաֆիզիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թվային գրանցման համակարգով լայնատիրույթ սեյսմագրիչի մշակման, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործառնական արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սեյսմիկ տատանումների գրանցման ֆիզիկական հիմունքները, սեյսմաչափական սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և երկրաշարժերի ու երկրակեղևի տատանումների չափման տեխնիկական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լայնատիրույթ սեյսմագրիչի զգայունության, հաճախականային բնութագրերի, չափման ճշգրտության և թույլ ու ուժեղ սեյսմիկ ազդանշանների գրանցման հնարավորությունների ապահովմանը։ Վերլուծվում են սեյսմիկ ազդանշանների ընդունման, ուժեղացման, անալոգաթվային փոխակերպման, թվային մշակման և տվյալների պահպանման գործընթացների տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են սարքի էլեկտրոնային հանգույցների նախագծման, չափիչ համակարգի կայունության, աղմուկների նվազեցման, ազդանշանների դինամիկական տիրույթի ընդլայնման և գրանցման համակարգի հուսալիության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սեյսմագրիչի մաթեմատիկական մոդելավորման, չափագիտական բնութագրերի գնահատման, փորձարարական ստուգումների և ստացված ազդանշանների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային սեյսմաչափական սարքավորումների նշանակությանը սեյսմոլոգիական դիտարկումների կազմակերպման, երկրաշարժերի մոնիթորինգի, սեյսմիկ տվյալների որակի բարձրացման և երկրակեղևի դինամիկական գործընթացների հետազոտության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգիայի, երկրաֆիզիկայի, չափիչ տեխնիկայի, էլեկտրոնային սարքաշինության և թվային ազդանշանների մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Информатика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ձևման խնդիրների մաթեմատիկական և կիրառական մոդելավորմանը և դրանց օգտագործմանը տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրման ու կատարելագործման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում ընկած է իրական արտադրական կամ տեխնոլոգիական գործընթացների այնպիսի մոդելների ստեղծման խնդիրը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել նյութերի, կառուցվածքների կամ այլ օբյեկտների ձևափոխման ընթացքը, կանխատեսել գործընթացի արդյունքները և ընտրել առավել արդյունավետ աշխատանքային պայմաններ։ Աշխատության շրջանակում ձևման գործընթացները դիտարկվում են որպես բազմագործոն համակարգեր, որոնց արդյունքի վրա կարող են ազդել նյութի ֆիզիկական և մեխանիկական հատկությունները, արտաքին ազդեցությունները, տեխնոլոգիական պարամետրերը, սահմանային պայմանները և գործընթացի ժամանակային բնութագրերը։ Մաթեմատիկական մոդելավորման կիրառումը հնարավորություն է տալիս իրական գործընթացը ներկայացնել համապատասխան հավասարումների, ալգորիթմների և հաշվարկային մեթոդների միջոցով՝ նվազեցնելով բազմաթիվ փորձնական փորձարկումների անհրաժեշտությունը և հնարավորություն ստեղծելով տարբեր պայմաններում գործընթացի վարքագիծը նախապես գնահատելու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ձևման խնդիրների ճիշտ ձևակերպումը, որը ներառում է ուսումնասիրվող օբյեկտի հատկությունների, ազդեցող գործոնների, սկզբնական և սահմանային պայմանների որոշումը։ Դրան հաջորդում է համապատասխան մաթեմատիկական մոդելի ընտրությունը կամ կառուցումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ձևման ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները և բացահայտել գործընթացի հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև թվային մոդելավորման և համակարգչային հաշվարկների կիրառություն՝ բարդ տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Թվային մեթոդները հատկապես կարևոր են այն դեպքերում, երբ գործընթացի վերլուծական լուծումը դժվար կամ անհնար է, և անհրաժեշտ է ստանալ մոտավոր, բայց գործնականում կիրառելի լուծումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել մոդելավորման արդյունքների ճշտության գնահատմանը, տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությանը և տեսական արդյունքների փորձարարական տվյալների հետ համադրմանը։ Նման ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մոդելի համապատասխանությունը իրական տեխնոլոգիական գործընթացին և անհրաժեշտության դեպքում կատարել դրա կատարելագործում։ Աշխատության կիրառական ուղղվածությունը դրսևորվում է նրանով, որ մշակված մոդելները կարող են օգտագործվել տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման, արտադրանքի որակի բարձրացման, նյութերի ծախսի նվազեցման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և հնարավոր թերությունների կանխատեսման համար։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նաև ուսումնասիրել այնպիսի ռեժիմներ, որոնք գործնական պայմաններում փորձարկելն ավելի բարդ, ժամանակատար կամ ծախսատար է։ Այսպիսով, մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորումը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես տեսական հետազոտության միջոց, այլև որպես տեխնոլոգիական նախագծման և արտադրական գործընթացների կառավարման գործիք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, տեխնոլոգներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, արտադրական գործընթացների հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ձևման խնդիրների տեսական ուսումնասիրությունը կապում է դրանց գործնական կիրառության հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են մաթեմատիկական մոդելները և հաշվարկային տեխնոլոգիաները նպաստել ժամանակակից տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության, հուսալիության և կառավարվողության բարձրացմանը։