Լեռնահանքային արդյունաբերության ինտենսիվացման տնտեսական հիմնախնդիրները (Հայաստանի Հանրապետության պղնձի և ցինկի արտադրության օրինակով)

Литература

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Շեքսպիրի պիեսներում խեղկատակի կերպարի զարգացման և ձևավորման առանձնահատկությունները՝ վերլուծելով նրա հոգեբանական, սոցիալական և արվեստագիտական նշանակությունը։ Նյութում համեմատաբար դիտարկվում են խեղկատակի ֆունկցիաները՝ որպես հասարակական քննադատության միջոց, ողբերգական կամ կատակերգական իրավիճակների մեկնաբանիչ, ինչպես նաև գլխավոր հերոսների և կոնֆլիկտների զարգացումն արագացնող գործոն։ Աշխատությունը ընդգծում է խեղկատակի կերպարի ընդհանրական հատկանիշները՝ խորաթափանց մտքեր, սրամտություն, սոցիալական դիտարկումների խորություն, ինչպես նաև յուրահատուկ անհատական հակումները և բառապաշարի առանձնահատկությունները, որոնք տարբերվում են յուրաքանչյուր պիեսում։ Նյութում վերլուծվում են նաև խեղկատակի հարաբերակցությունները այլ կերպարների հետ, նրա դերը սյուժետային և թեմատիկ կառուցվածքում, ինչպես նաև ազդեցությունը հանդիսատեսի ընկալման և պիեսի հանրային նշանակության վրա։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագետների, թատերագետների և մշակութաբանների համար՝ ապահովելով խեղկատակի կերպարի հետազոտման համապարփակ տեսություն՝ համատեղելով գրական, պատմական և սոցիալական մոտեցումները։

История

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Քեսապի հայաբնակ շրջանի նյութական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տեղի հայ համայնքի պատմականորեն ձևավորված կենցաղը, տնտեսական գործունեությունը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես համայնքի պատմական հիշողության, կենսակերպի և ինքնության կարևոր արտահայտություն, որն արտացոլվում է բնակարանային միջավայրում, բնակավայրերի կառուցվածքում, հագուստի, սննդի, կենցաղային իրերի, արհեստների և աշխատանքի կազմակերպման ավանդույթներում։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է Քեսապի աշխարհագրական միջավայրի և բնակչության զբաղմունքի կապը, ինչպես նաև բնական պայմանների ազդեցությունը տեղական տնտեսության ու առօրյա կյանքի ձևավորման վրա։ Ուշադրության են արժանի գյուղատնտեսական գործունեությունը, տնային տնտեսության վարումը, արհեստագործական հմտությունները, սննդի պատրաստման և պահպանման եղանակները, ինչպես նաև կենցաղային իրերի պատրաստման ու օգտագործման ավանդույթները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Քեսապի հայերի մշակութային առանձնահատկությունները, ավանդական գիտելիքների փոխանցման ուղիները և նյութական ժառանգության պահպանման նշանակությունը համայնքային կյանքի շարունակականության մեջ։ Այն արժեքավոր աղբյուր է ազգագրագետների, հայագետների, մարդաբանների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու տպագիր և առցանց լրագրերի լեզվում կիրառվող դիպվածաբանությունների իմաստային, կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են դիպվածային բառերի և արտահայտությունների առաջացման լեզվական ու արտալեզվական նախադրյալները, դրանց ձևավորման մեխանիզմները և ժամանակակից լրագրողական խոսքում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակային նորակազմություններին, բառաստեղծման ոչ ավանդական միջոցներին, իմաստային նորարարություններին և լեզվական արտահայտչականության բարձրացման նպատակով կիրառվող դիպվածային միավորներին։ Ուսումնասիրվում են դիպվածաբանությունների բառակազմական կառուցվածքը, իմաստային բաղադրիչները, համատեքստային պայմանավորվածությունը և դրանց ընկալման առանձնահատկությունները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Անդրադարձ է կատարվում բառաբարդման, ածանցման, հապավման, բառախաղի, փոխաբերական իմաստափոխության և լեզվական այլ միջոցների դերին նոր բառային միավորների ստեղծման գործընթացում։ Կարևորվում են տպագիր և առցանց լրագրերի լեզվական տարբերությունները, տեղեկատվության ներկայացման արագությունը, ընթերցողի ուշադրությունը գրավելու անհրաժեշտությունը և թվային հաղորդակցության ազդեցությունը լեզվական նորարարությունների տարածման վրա։ Դիտարկվում են նաև դիպվածաբանությունների ոճական գործառույթները, գնահատողական և հուզական երանգավորումը, հեգնանքի ու երգիծանքի արտահայտման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց դերը լրագրողական տեքստի ազդեցիկության ձևավորման գործում։ Հետազոտության շրջանակում նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել վերնագրերի, հրապարակախոսական հոդվածների և առցանց լրատվական նյութերի համեմատական լեզվաբանական վերլուծությունները։ Աշխատությունը նպաստում է ժամանակակից անգլերենի բառապաշարի զարգացման միտումների, մեդիալեզվի առանձնահատկությունների և լեզվական ստեղծագործականության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բառագետների, ոճաբանների, մեդիալեզվաբանության մասնագետների, լրագրողների, թարգմանիչների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Религия

Այս աշխատությունը ներկայացնում է անտիկ հունական փիլիսոփայության նշանավոր ներկայացուցիչ Էպիկտետոսի բարոյափիլիսոփայական ուսմունքի և կյանքի վերաբերյալ խոհերի ու խրատների ժողովածու, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել դեպի իմաստուն, առաքինի և ինքնատիրապետման վրա հիմնված կյանք։ Էպիկտետոսը ստոիկյան փիլիսոփայության կարևորագույն դեմքերից է, որի ուսմունքի կենտրոնում մարդու ներաշխարհի ազատությունը, բանականությունը, բարոյական պատասխանատվությունը և սեփական ցանկությունների ու կրքերի կառավարումն են։ Նրա փիլիսոփայական հայացքների համաձայն՝ մարդու երջանկությունն ու հոգեկան խաղաղությունը կախված չեն արտաքին հանգամանքներից, նյութական հարստությունից, հասարակական դիրքից կամ այլ մարդկանց վերաբերմունքից, այլ պայմանավորված են սեփական մտածողության, դատողությունների և վարքագծի նկատմամբ ունեցած վերահսկողությամբ։ Աշխատության գաղափարական առանցքը մարդու կողմից իրապես իրենից կախված և իրենից անկախ երևույթների տարբերակման անհրաժեշտությունն է։ Էպիկտետոսը սովորեցնում է, որ մարդը պետք է կենտրոնանա այն ամենի վրա, ինչ կարող է կառավարել՝ իր մտքերը, որոշումները, ցանկությունները, վերաբերմունքը և գործողությունները, իսկ արտաքին աշխարհի փոփոխություններին վերաբերվի խոհեմությամբ ու ներքին հավասարակշռությամբ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաղթահարելու վախը, զայրույթը, նախանձը, ագահությունը, չափազանցված հավակնությունները և հիասթափությունը՝ փոխարենը զարգացնելով համբերություն, զսպվածություն, արդարամտություն, ազնվություն և բարոյական տոկունություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև մարդկային հարաբերություններին, պարտականության գիտակցմանը, հասարակական կյանքում պատշաճ վարքագծին, դժվարությունների հաղթահարմանը և սեփական արժանապատվության պահպանմանը։ Փիլիսոփայի խրատներում կարևոր տեղ ունի այն գաղափարը, որ իրական ազատությունը ոչ թե արտաքին սահմանափակումների բացակայությունն է, այլ սեփական կրքերի, սխալ դատողությունների և անկառավարելի ցանկությունների իշխանությունից ձերբազատվելը։ Մարդը պետք է սովորի ընդունել կյանքի անխուսափելի փոփոխությունները, չտրվել անցողիկ հաջողությունների գայթակղությանը և չկորցնել հոգեկան հանգստությունը դժբախտությունների կամ անհաջողությունների պայմաններում։ Էպիկտետոսի բարոյական հայացքները նաև ընդգծում են գիտակցված ընտրության կարևորությունը. յուրաքանչյուր մարդ պատասխանատու է իր վերաբերմունքի և արարքների համար, իսկ արժանապատիվ կյանքը պահանջում է շարունակական ինքնաքննություն, բանական դատողություն և բարոյական սկզբունքներին հավատարիմ մնալու կամք։ Աշխատության գրական ու փիլիսոփայական արժեքը պայմանավորված է մտքերի հստակությամբ, խրատական բնույթով, գործնական ուղղվածությամբ և մարդկային կյանքի համընդհանուր խնդիրներին անդրադառնալու կարողությամբ։ Դրա բովանդակությունը փիլիսոփայական գաղափարները ներկայացնում է ոչ միայն տեսական դատողությունների, այլև առօրյա կյանքում կիրառելի բարոյական խորհուրդների միջոցով՝ ընթերցողին մղելով սեփական վարքի, ցանկությունների և համոզմունքների վերանայմանը։ Ստոիկյան փիլիսոփայության այս սկզբունքները մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպական մտավոր մշակույթի, բարոյագիտության և անձի ինքնակատարելագործման վերաբերյալ հետագա պատկերացումների վրա։ Դրանք շարունակել են հետաքրքրել տարբեր դարաշրջանների մտածողներին, քանի որ անդրադառնում են մարդու գոյության մշտական հարցերին՝ ազատությանը, երջանկությանը, պարտականությանը, տառապանքին, բարությանը և ներքին անկախությանը։ Հայերեն հրատարակության նշանակությունը հատկապես կարևորվում է հայ լուսավորական և կրթական միջավայրում անտիկ փիլիսոփայական ժառանգության տարածման տեսանկյունից։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել համաշխարհային գրականության, փիլիսոփայության և գիտական մտքի կարևոր երկերը հայերենով ներկայացնելու, հայերեն գիտական ու գեղարվեստական լեզուն զարգացնելու և հայ ընթերցողին եվրոպական մտավոր ավանդույթներին հաղորդակից դարձնելու գործում։ Այս հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի այդ մշակութային գործընթացի շրջանակում՝ որպես բարոյափիլիսոփայական գիտելիքի տարածման և հին աշխարհի մտածողական ժառանգության հայերեն ներկայացման վկայություն։ Այն արժեքավոր է փիլիսոփայության, բարոյագիտության, անտիկ գրականության, ստոիկյան ուսմունքի և հայ թարգմանական գրականության պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է օգտակար լինել այն ընթերցողներին, որոնք ձգտում են ավելի լավ հասկանալ սեփական հույզերն ու վարքագիծը, զարգացնել ինքնատիրապետումը, հաղթահարել կյանքի դժվարությունները և ձևավորել ներքին ամրության, բանականության ու բարոյական պատասխանատվության վրա հիմնված աշխարհայացք։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ասկարիդոզի և տրիխոցեֆալոզի տարածվածության, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և կանխարգելման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում։ Գրքում ուսումնասիրվում են մակաբուծային հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունները, դրանց առաջացմանն ու պահպանմանը նպաստող շրջակա միջավայրի, կլիմայական, սոցիալական և կենսաբանական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է հիվանդությունների համաճարակաբանական պատկերը, բնակչության տարբեր խմբերի վարակվածության մակարդակը, մակաբույծների կենսաբանական առանձնահատկությունները և տարածման ուղիները՝ հիմնվելով հետազոտական տվյալների վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումների մշակմանը, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավմանը, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և վերահսկման արդյունավետ մեթոդներին։ Հրատարակությունը նախատեսված է համաճարակաբանների, մակաբուծաբանների, բժիշկների, կենսաբանների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների և բժշկական ու կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես մակաբուծային հիվանդությունների տարածման և կանխարգելման վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուր։

Литература

Կարապետ Յ. Փանոսյանի այս աշխատությունը ներկայացված է հայատառ թուրքերեն վերնագրով, որի կառուցվածքը հուշում է հարցական կամ բանավիճային բնույթ։ Վերնագրում կրկնվող «իմթիհան» բառը նշանակում է քննություն կամ փորձություն, իսկ «եախօտ» արտահայտությունը կարող է փոխանցել «կամ» իմաստը։ Այս բառային կառուցվածքը ենթադրում է քննության կամ փորձության գաղափարի շուրջ կառուցված երկխոսական, քննադատական կամ երգիծական մոտեցման հավանականություն, սակայն առանց բովանդակային լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հաստատապես որոշել ստեղծագործության ժանրը կամ հիմնական թեման։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Կարապետ Փանոսյանի գրական ժառանգության, հայատառ թուրքերեն տպագրության և տասնիններորդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ մտավոր միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Հայատառ թուրքերեն հրատարակությունները կարևոր տեղ ունեն հայ տպագիր մշակույթի պատմության մեջ, քանի որ արտացոլում են բազմալեզու ընթերցողական միջավայրն ու գրական հաղորդակցության տարբեր ձևերը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նաև պատմական լեզվաբանության, հայատառ թուրքերենի, արևմտահայ գրական կյանքի և ժամանակաշրջանի տպագիր մշակույթի հետազոտողների համար։