Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Другие предметы

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, Հուլիս, թիվ 7)

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի ինֆորմացիոն ցանկ՝ նախատեսված գրադարանային, գիտական և կրթական ոլորտների տեղեկատվական ապահովման համար։ Նյութը ունի մատենագիտական-տեղեկատու բնույթ և նպատակ ունի համակարգված ձևով ներկայացնել տարբեր երկրների հրատարակչություններում լույս տեսած ժամանակակից գրականությունը՝ ընդգրկելով գիտական, հասարակագիտական, հումանիտար և կիրառական ուղղությունների հրատարակություններ։ Ցանկում գրքերը դասակարգված են ըստ թեմատիկ ոլորտների և լեզուների, ինչը հնարավորություն է տալիս հեշտ կողմնորոշվել միջազգային գրական հոսքերում և հետևել համաշխարհային գիտական ու մշակութային գործընթացների զարգացումներին։

    Обновлено. 2026-09-10
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, Հուլիս, թիվ 7)
    Онлайн

    Педагогика

    Հայ մանկավարժության պատմություն

    Հայ մանկավարժության պատմություն-ը մանկավարժագիտական և պատմական ուղղվածության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ կրթական մտքի և ուսուցման համակարգերի ձևավորումն ու զարգացումը հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից փուլ, աշխատությունում դիտարկվում են կրթության կազմակերպման վաղ ձևերը՝ վանական և եկեղեցական դպրոցներից սկսած, միջնադարյան ուսումնական կենտրոնների գործունեությունը, ինչպես նաև նոր շրջանի դպրոցական համակարգի ձևավորումը և պետական կրթական քաղաքականության զարգացումը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մանկավարժական մտքի խոշոր ներկայացուցիչներին, նրանց տեսական գաղափարներին և կրթության կազմակերպման սկզբունքներին, ինչպես նաև հայ դպրոցական ավանդույթի ձևավորմանը սփյուռքում և հայրենիքում, միաժամանակ վերլուծվում են կրթության բովանդակային փոփոխությունները՝ կապված հասարակական, քաղաքական և մշակութային զարգացումների հետ, աշխատությունը ընդգծում է, որ հայ մանկավարժությունը միշտ եղել է ազգային ինքնության պահպանման և փոխանցման կարևոր գործոն, և կրթական համակարգը ծառայել է ոչ միայն գիտելիքի փոխանցմանը, այլ նաև արժեքային և մշակութային շարունակականության ապահովմանը։

    Обновлено. 2026-09-21
    Հայ մանկավարժության պատմություն
    Онлайн

    Математика

    Lense-Thirring effect and modified gravit

    Աշխատությունը նվիրված է պտտվող զանգվածային մարմինների կողմից տարածաժամանակի կառուցվածքի վրա առաջացվող ազդեցությունների ուսումնասիրությանը և դրանց դրսևորմանը գրավիտացիայի ընդհանրացված կամ փոփոխված տեսություններում։ Հետազոտության առանցքում ընդհանուր հարաբերականության շրջանակում հայտնի շրջանակի քարշման երևույթն է, ըստ որի պտտվող զանգվածը կարող է ազդեցություն ունենալ իրեն շրջապատող տարածաժամանակի երկրաչափության վրա և առաջացնել մոտակայքում շարժվող մարմինների ուղեծրային պարամետրերի ու գիրոսկոպների կողմնորոշման լրացուցիչ փոփոխություններ։ Քննվում է այս ազդեցության մաթեմատիկական նկարագրությունը թույլ գրավիտացիոն դաշտի մոտավորությամբ և պտտվող զանգվածային աղբյուրների դեպքում տարածաժամանակի համապատասխան հատկությունների հիման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուղեծրերի պրեցեսիային, անկյունային մոմենտի ազդեցությանը և գրավիտացիոն դաշտի գրավիտոմագնիսական բաղադրիչի ֆիզիկական մեկնաբանությանը։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը վերաբերում է ընդհանուր հարաբերականությունից տարբերվող կամ այն ընդլայնող գրավիտացիոն մոդելներին։ Դիտարկվում է, թե դաշտային հավասարումների, գրավիտացիոն գործողության կամ տարածաժամանակի երկրաչափական նկարագրության փոփոխությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ պտտվող մարմնի շուրջ ձևավորվող գրավիտացիոն դաշտին և համապատասխան պրեցեսիոն երևույթներին։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել, թե տարբեր տեսական մոդելներում ինչպիսի շեղումներ կարող են առաջանալ դասական հարաբերականության կանխատեսումներից և որ ֆիզիկական մեծություններն են առավել զգայուն նման փոփոխությունների նկատմամբ։ Կարևորվում է թույլ դաշտի սահմանում ստացվող արդյունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տեսական արտահայտությունները կապել աստղաֆիզիկական և ճշգրիտ գրավիտացիոն չափումների հետ։ Քննարկվում է նաև այն հարցը, թե պտտման հետ կապված գրավիտացիոն ազդեցությունների չափումները որքանով կարող են ծառայել տարբեր գրավիտացիոն տեսությունների սահմանափակման կամ դրանց կանխատեսումների համեմատության համար։ Տեսական ուսումնասիրության մեջ նշանակություն ունեն տարածաժամանակի մետրիկական հատկությունները, մարմնի զանգվածը և անկյունային մոմենտը, փորձնական մասնիկի շարժման բնութագրերը և դիտարկվող համակարգի երկրաչափական պայմանները։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կապ է ստեղծում հարաբերականության ընդհանուր տեսության, դիֆերենցիալ երկրաչափության, երկնային մեխանիկայի և ժամանակակից աստղաֆիզիկայի միջև։ Աշխատությունը նպաստում է պտտվող գրավիտացիոն աղբյուրների շուրջ տեղի ունեցող ռելյատիվիստական երևույթների ավելի խորքային ըմբռնմանը և հնարավորություն է տալիս տեսական մակարդակում ուսումնասիրել, թե փոփոխված գրավիտացիոն մոտեցումները ինչպիսի նոր առանձնահատկություններ կարող են ներմուծել տարածաժամանակի դինամիկայի և դիտելի գրավիտացիոն ազդեցությունների նկարագրության մեջ։

    Обновлено. 2026-09-23
    Lense-Thirring effect and modified gravit
    Онлайн

    Религия

    Ավագ շաբաթվա և Զատկի ութօրյա տոնակատարության ժամերգությունների կարգը

    Աշխատությունը նվիրված է Հայ առաքելական եկեղեցու տարվա կարևորագույն հոգևոր շրջանի՝ Ավագ շաբաթվա և Սուրբ Զատկի ութօրյա տոնակատարության եկեղեցական ժամերգությունների, աղոթքների ու ծիսական արարողությունների ներկայացմանը՝ ամրագրելով այդ սրբազան օրերին կատարվող պաշտամունքի կարգն ու բովանդակությունը։ Այն հայ եկեղեցական ժամագրական և ծիսական գրականության նշանակալի տեսակներից է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով պահպանել Քրիստոսի չարչարանքների, խաչելության, թաղման և հրաշափառ Հարության հիշատակին նվիրված արարողությունների հաջորդականությունը՝ ըստ Հայ եկեղեցու ավանդական ծիսակարգի։ Աշխատության գաղափարական առանցքը քրիստոնեական փրկագործության խորհրդի ներկայացումն է, որի կենտրոնում Քրիստոսի կամավոր չարչարանքներն ու մահն են, խաչելությունը, թաղումը և մահվան նկատմամբ հաղթանակը՝ Սուրբ Հարությունը։ Ավագ շաբաթը եկեղեցական տարվա ամենախորհրդավոր և բովանդակալից ժամանակաշրջաններից է, որի յուրաքանչյուր օրը նվիրված է փրկագործական պատմության որոշակի իրադարձության հիշատակմանը և ունի իրեն բնորոշ հոգևոր ու ծիսական նշանակությունը։ Այդ օրերի ժամերգություններն ու արարողությունները հավատացյալին հնարավորություն են տալիս աղոթքի, աստվածաշնչյան ընթերցումների, շարականների և խորհրդանշական գործողությունների միջոցով մասնակից դառնալու Քրիստոսի երկրային կյանքի վերջին իրադարձությունների հոգևոր վերապրմանը։ Ծիսական ընթացքը ներառում է Ավագ շաբաթվա առանձնահատուկ պաշտամունքային արարողությունները՝ սկսած Քրիստոսի չարչարանքների հիշատակումից մինչև խաչելության, թաղման և Հարության տոնական խորհուրդների բացահայտումը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունեն Ավագ հինգշաբթի օրվա արարողությունները, որոնք կապված են Վերջին ընթրիքի, Սուրբ Հաղորդության խորհրդի հաստատման և Քրիստոսի խոնարհության ու ծառայության օրինակին առնչվող ավանդության հետ։ Ավագ ուրբաթը նվիրված է Տիրոջ չարչարանքներին, խաչելությանը և մահվանը՝ ընդգծելով աստվածային սիրո, զոհաբերության և մարդկության փրկության գաղափարները։ Ավագ շաբաթվա պաշտամունքային կյանքը հասնում է իր խորհրդավոր գագաթնակետին Քրիստոսի թաղման հիշատակությամբ և Հարության տոնի նախապատրաստությամբ, իսկ Զատկի տոնակատարությունը հռչակում է կյանքի հաղթանակը մահվան նկատմամբ, փրկության հույսը և քրիստոնեական հավատի հիմնարար ճշմարտությունը։ Զատկի ութօրյա շրջանը շարունակությունն է Հարության տոնական խորհրդի, որի ընթացքում եկեղեցին աղոթքով, փառաբանությամբ և տոնական արարողություններով ընդգծում է Հարության նշանակությունը քրիստոնյայի հոգևոր կյանքի և ամբողջ եկեղեցական համայնքի համար։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է ժամերգությունների միջոցով աստվածաբանական բովանդակության արտահայտումը։ Սաղմոսները, շարականները, աղոթքները և սուրբգրային ընթերցումները ոչ միայն ուղեկցում են ծիսական գործողությունները, այլև մեկնաբանում են դրանց հոգևոր իմաստը՝ ընթերցողին ու հավատացյալին հաղորդակից դարձնելով փրկագործական իրադարձությունների խորքային նշանակությանը։ Քրիստոսի չարչարանքների և Հարության թեմաները ներկայացվում են որպես փոխկապակցված խորհուրդներ. խաչի զոհաբերությունը բացահայտում է աստվածային սերը, իսկ Հարությունը՝ այդ սիրո հաղթանակը մեղքի, մահվան և ապականության նկատմամբ։ Այսպիսով, ստեղծագործության գաղափարական բովանդակությունը միավորում է ապաշխարության, խոնարհության, հավատարմության, զոհաբերության, հույսի, փրկության և հավիտենական կյանքի գաղափարները։ Գրական և կառուցվածքային առումով այն պատկանում է ծիսական-պաշտամունքային ձեռնարկների շարքին, որոնց բնորոշ են արարողությունների խիստ հաջորդականությունը, եկեղեցական աղոթքների ու երգերի կանոնակարգված ներկայացումը և գործնական կիրառության նպատակադրումը։ Շարադրանքի հիմնական առանձնահատկությունը ոչ թե գեղարվեստական պատմողականությունն է, այլ պաշտամունքային տեքստերի պահպանումն ու դրանց ճիշտ հերթականությամբ մատուցումը։ Միաժամանակ աղոթքների, շարականների և աստվածաշնչյան հատվածների համադրությունը ստեղծում է հարուստ հոգևոր-գրական ամբողջություն, որտեղ միահյուսվում են աստվածաբանությունը, բանաստեղծական խոսքը և եկեղեցական երաժշտական ավանդությունը։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր տեղ ունի Հայ եկեղեցու տոնական ծիսակարգի և ժամագրական ժառանգության ուսումնասիրության մեջ։ Ավագ շաբաթվա ու Զատկի արարողությունները դարեր շարունակ առանցքային դեր են ունեցել հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքում՝ միավորելով եկեղեցական համայնքները, պահպանելով քրիստոնեական հիշողությունը և փոխանցելով փրկագործության վերաբերյալ ազգային եկեղեցական ընկալումները։ Այդ օրերին կատարվող արարողությունները կարևոր են նաև հայ հոգևոր երաժշտության, շարականագրության, եկեղեցական բանաստեղծության և ծիսական լեզվի զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատության հրատարակումը Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեության շրջանակում արտահայտում է հայերեն հոգևոր գրականության պահպանման, համակարգման և տարածման լուսավորչական նշանակությունը։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ եկեղեցական ծեսերի պատմության, տոնացույցի, պատարագագիտության, ժամագրության և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հոգևորականներին, պատարագագետներին, հայ եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև շարականներով, եկեղեցական երաժշտությամբ և հայկական քրիստոնեական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և հոգևոր արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ ներկայացնում է Հայ եկեղեցու տարվա ամենակարևոր տոնական շրջանի ծիսական ամբողջությունը՝ պահպանելով Քրիստոսի չարչարանքների և Հարության հիշատակության հետ կապված աղոթական, աստվածաբանական ու մշակութային ժառանգությունը։ Այն ոչ միայն գործնական ուղեցույց է եկեղեցական արարողությունների իրականացման համար, այլև հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության, հոգևոր հիշողության և դարավոր ծիսական ավանդության կարևոր գրավոր վկայություն։

    Обновлено. 2026-11-13
    Ավագ շաբաթվա և Զատկի ութօրյա տոնակատարության ժամերգությունների կարգը
    Онлайн

    История

    Աշոտ Գ Ողորմած: Թագավոր հայոց

    Աշոտ Գ Ողորմած: Թագավոր հայոց աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Բագրատունյաց Հայաստանի նշանավոր արքա Աշոտ Գ Ողորմածի գործունեությանը, նրա քաղաքական, վարչական և եկեղեցական բարեփոխումներին, ինչպես նաև միջնադարյան Հայաստանի պետականության ամրապնդման գործընթացներին, այն ներկայացնում է Աշոտ Գ-ի դերը երկրի ներքին կայունության ապահովման, քաղաքաշինության զարգացման և եկեղեցական հարաբերությունների կարգավորման գործում, գիրքը վերլուծում է նաև արտաքին քաղաքական մարտահրավերները և տարածաշրջանային ուժերի հետ հարաբերությունները, միաժամանակ ընդգծելով Անիի վերելքի նախադրյալների ձևավորումը և Բագրատունյաց թագավորության պետական կառույցի զարգացումը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջնադարյան հայ պատմության և պետականության ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-09-21
    Աշոտ Գ Ողորմած: Թագավոր հայոց
    Онлайн

    Химия

    Исследование в области химии 2-оксо-(2,5-дигидро-, тетрагидро)фуранов 2-оксо-5,6-дигидропиранов

    Օրգանական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 2-օքսո-(2,5-դիհիդրո- և տետրահիդրո)ֆուրանների ու 2-օքսո-5,6-դիհիդրոպիրանների քիմիական հատկությունների, ստացման եղանակների և փոխակերպումների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված թթվածին պարունակող հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը դրանց ռեակցիոն ունակության վրա և օրգանական սինթեզում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հինգանդամ և վեցանդամ լակտոնային օղակների ձևավորման մեթոդներին, համապատասխան ելանյութերի ընտրությանը, սինթեզի պայմանների օպտիմալացմանը և նպատակային ածանցյալների ստացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են միացությունների օքսիդացման, վերականգնման, միացման, տեղակալման և օղակային փոխակերպումների հնարավոր ռեակցիաները, ինչպես նաև դրանց ընթացքի վրա կառուցվածքային ու էլեկտրոնային գործոնների ազդեցությունը։ Քննարկվում են նաև ստացվող նյութերի տարածական կառուցվածքի, իզոմերիայի, կայունության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են օրգանական միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրոսկոպիական և վերլուծական մեթոդները, ռեակցիաների մեխանիզմների պարզաբանման մոտեցումները և սինթեզի արդյունքների գնահատման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆուրանային և պիրանային ածանցյալների նշանակությանը կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի, դեղագործական միջանկյալ միացությունների և նոր օրգանական նյութերի սինթեզում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի և նուրբ օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-08
    Исследование в области химии 2-оксо-(2,5-дигидро-, тетрагидро)фуранов 2-оксо-5,6-дигидропиранов