Ներակայումը արդի հայերենում

Литература

Աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդական զրույցներում չար ոգիների կերպարների ուսումնասիրությանը և դրանց դասակարգմանը՝ ըստ կատարած գործառույթների։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժողովրդական պատկերացումների, հավատալիքների և բանավոր ավանդության մեջ արտացոլված գերբնական էակների համակարգային ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են տարբեր չար ոգիներ ներկայացվում, ինչ դեր են կատարում պատմությունների կառուցվածքում և ինչ հասարակական, բարոյական, հոգեբանական կամ բնապաշտական գաղափարներ են արտահայտում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է չար ոգիների բազմազանության բացահայտումն ու դրանց գործառութային դասակարգումը։ Ժողովրդական զրույցներում գերբնական բացասական կերպարները կարող են հանդես գալ տարբեր իրավիճակներում՝ մարդկանց վախեցնելու, մոլորեցնելու, պատժելու, հիվանդություն կամ դժբախտություն պատճառելու, ճանապարհորդներին խանգարելու, սահմանված վարքականոնների խախտման հետևանքները ցուցադրելու կամ վտանգավոր վայրերի նկատմամբ զգուշություն ձևավորելու նպատակով։ Նման կերպարների միջոցով ժողովրդական բանահյուսությունը հաճախ բացատրում է այն երևույթները, որոնց համար ավանդական հասարակությունը չուներ ռացիոնալ կամ գիտական մեկնաբանություն։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել չար ոգիների արտաքին նկարագրությունները, բնակության վայրերը, վարքագիծը, մարդու հետ փոխհարաբերությունները և նրանց վերագրվող գերբնական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարածական միջավայրերին, որոնց հետ կապված են նման կերպարները։ Անտառները, քարանձավները, ջրային տարածքները, լքված վայրերը, ճանապարհները, գիշերային տարածությունը և բնակավայրերից հեռու վայրերը ժողովրդական պատկերացումներում հաճախ հանդես են գալիս որպես վտանգի և անորոշության միջավայր, որտեղ կարող են հայտնվել գերբնական էակներ։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս չար ոգիների մասին պատկերացումները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կերպարների նկարագրությունների ամբողջություն, այլև որպես որոշակի կառուցվածք ունեցող համակարգ։ Կարելի է առանձնացնել, օրինակ, վախեցնող և հետապնդող, վնաս պատճառող, հիվանդություններ առաջացնող, մոլորեցնող կամ ճանապարհը շեղող, մարդկանց պատժող և արգելքներ սահմանող կերպարների խմբեր։ Միևնույն կերպարը կարող է միաժամանակ ունենալ մի քանի գործառույթ, ինչը ցույց է տալիս ժողովրդական հավատալիքների բազմաշերտ բնույթը։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր է նաև չար և բարեգործական կամ երկակի բնույթ ունեցող գերբնական էակների սահմանազատման խնդիրը։ Ժողովրդական մշակույթում գերբնական կերպարի բնույթը միշտ չէ, որ միանշանակ է․ որոշ էակներ կարող են վտանգավոր լինել մի իրավիճակում, բայց այլ հանգամանքներում հանդես գալ որպես պաշտպանող կամ պատժող ուժ։ Այդ երկակիությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ժողովրդական աշխարհընկալման մեջ բարու և չարի հարաբերակցության ավելի բարդ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև չար ոգիների և սոցիալական նորմերի կապին։ Շատ զրույցներում գերբնական պատժի կամ վտանգի սպառնալիքը ծառայում է որպես վարքականոնների պահպանման միջոց։ Մարդկանց զգուշացվում է գիշերով որոշ վայրեր այցելելուց, անծանոթներին վստահելուց, արգելված գործողություններ կատարելուց կամ համայնքի կողմից անընդունելի վարք դրսևորելուց։ Այս առումով չար ոգիների կերպարները կատարում են ոչ միայն գեղարվեստական, այլև դաստիարակչական և սոցիալական վերահսկողության գործառույթ։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել դրանց կապը ժողովրդական բժշկության և հիվանդությունների մասին ավանդական պատկերացումների հետ։ Հիվանդությունը կամ մարմնական անբացատրելի վիճակները որոշ ավանդույթներում կարող էին վերագրվել գերբնական ազդեցության, իսկ համապատասխան զրույցներում ձևավորվում էին պաշտպանական ծեսերի, աղոթքների, հմայությունների կամ այլ միջոցների մասին պատկերացումներ։ Այդ նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել բանահյուսության և ժողովրդական բժշկական գիտելիքների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր տարածաշրջաններից հավաքված ժողովրդական զրույցների համեմատական վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե նույնատիպ չար ոգիների պատկերացումները ինչպես են փոփոխվում տեղական միջավայրի, բարբառային ավանդույթի, կենցաղային պայմանների և մշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությամբ։ Տարբերակների համադրումը կարող է բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայկական բանահյուսական մոտիվներ, այնպես էլ առանձին տեղական ավանդույթներին բնորոշ տարրեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը չար ոգիների կերպարները դիտարկում է որպես հայ ժողովրդական աշխարհընկալման կարևոր բաղադրիչ՝ ուսումնասիրելով դրանց գործառույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածական կապերը և սոցիալ-մշակութային նշանակությունը։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս համակարգել բանահյուսական բազմազան նյութը և բացահայտել, թե ինչ դեր են ունեցել գերբնական կերպարները վախի, վտանգի, հիվանդության, բարոյական նորմերի, արգելքների և անհայտ երևույթների ժողովրդական մեկնաբանության մեջ։ Թեման կարևոր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական դիցաբանության, ազգագրության և ավանդական աշխարհայացքի ուսումնասիրության համար։

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է արդի պայմաններում ավագ դեռահաս դպրոցականների անձնային ուղղվածության ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով կրթական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը դեռահասների անձի զարգացման վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են արժեքային համակարգի, ինքնագիտակցության, պատասխանատվության, սոցիալական վարքագծի և կյանքի նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից հասարակության և կրթական միջավայրի պահանջները։ Գրքում ներկայացվում են մանկավարժական և հոգեբանական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են սովորողների ինքնազարգացմանը, սոցիալական ակտիվության բարձրացմանը և բարոյական ու քաղաքացիական արժեքների ամրապնդմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, դասղեկների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների, ուսանողների և դեռահասների զարգացման հարցերով հետաքրքրվող բոլոր ընթերցողների համար։

Литература

Այս աշխատությունը նվիրված է պատերազմի թեմայի և Ռիչարդ Օլդինգտոնի վեպերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բարոյական և սոցիալական ասպեկտներին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը գրողի ստեղծագործական աշխարհընկալման վրա, ինչպես նաև այն կերպ, թե ինչպես է պատերազմը վերածվում մարդու ներաշխարհի, հասարակական հարաբերությունների և արժեքային համակարգերի քննադատական արտացոլման միջոցի նրա արձակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են Օլդինգտոնի վեպերում պատերազմի ներկայացման ձևերը՝ ոչ միայն որպես ռազմական իրադարձություն, այլ նաև որպես մարդկային հոգեբանության, բարոյական անկման և սոցիալական ճգնաժամի աղբյուր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների ներքին կոնֆլիկտներին, հասարակական նորմերի խախտմանը և անհատի օտարացման գործընթացներին պատերազմական իրականության պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև բարոյական արժեքների վերաիմաստավորումը և սոցիալական կառուցվածքների քայքայումը, որոնք արտացոլվում են գրողի գեղարվեստական համակարգում։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կենսաակտիվ նյութերի՝ սելենի, մոլիբդենի և մակարդուկային հեղուկի ազդեցության ուսումնասիրմանը թռչունների օրգանիզմի վրա, ինչպես նաև միկրոտարրերով մշակված ձվերի ինկուբացիոն հատկությունների գնահատմանը։ Գրքում վերլուծվում են միկրոտարրերի կենսաբանական նշանակությունը, դրանց մասնակցությունը թռչունների նյութափոխանակության գործընթացներին, աճին, զարգացմանը, իմունային համակարգի գործունեությանը և վերարտադրողական ցուցանիշներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սննդակարգում կենսաակտիվ հավելումների կիրառման ազդեցությունը թռչունների ֆիզիոլոգիական վիճակի, ձվարտադրության և սերնդի կենսունակության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, ձվերի ինկուբացիոն որակի գնահատման մեթոդներ, ինչպես նաև միկրոտարրերի օգտագործման արդյունավետության վերաբերյալ գիտական եզրահանգումներ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի թռչնաբուծության արտադրողականության բարձրացման, կենդանիների սնուցման գիտական հիմքերի զարգացման և կենսաբանական ակտիվ հավելումների կիրառման արդյունավետ մեթոդների մշակման համար։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբույժների, թռչնաբուծության մասնագետների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և կենդանիների սնուցման ու արտադրության խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Право

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բյուջետային համակարգում բյուջեի կատարման փուլերի, մեխանիզմների և վերահսկողական գործընթացների համակողմանի վերլուծությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, պետական կառավարման և հանրային քաղաքականության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում մանրամասն ներկայացվում է բյուջեի կատարման գործընթացի էությունը՝ սկսած հաստատված բյուջեի միջոցների հատկացումից մինչև դրանց փաստացի ծախսում և արդյունքների գնահատում, բացատրվում են պետական գանձապետական համակարգի դերակատարությունը, եկամուտների հավաքագրման և ծախսերի իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև բյուջետային հոսքերի կառավարման սկզբունքները, աշխատությունը անդրադառնում է բյուջեի կատարման վերահսկողության համակարգին՝ ներառյալ ներքին ֆինանսական հսկողությունը, արտաքին աուդիտը և հաշվետվողականության ապահովումը, ներկայացվում են նաև բյուջետային կարգապահության պահպանման, շեղումների հայտնաբերման և ռիսկերի կառավարման մեթոդները, քննարկվում են պետական ֆինանսների արդյունավետության բարձրացման գործիքները և բյուջետային գործընթացի թափանցիկության ապահովման միջոցները, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ շրջանակների ազդեցությունը բյուջեի կատարման որակի վրա, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական պետական ֆինանսների կառավարման փորձը՝ նպաստելով բյուջետային համակարգի աշխատանքի խորքային և կիրառական ըմբռնմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Քուրդիստան և Արևմտյան Ազարբայջան նահանգներում բնակվող քրդերի հարսանեկան ծիսակարգի ազգագրական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ավանդական սովորույթների պահպանման և ժամանակակից մշակութային նորամուծությունների ներթափանցման փոխհարաբերությանը։ Հարսանիքը դիտարկվում է որպես ընտանեկան և համայնքային կյանքի կարևոր իրադարձություն, որի միջոցով արտահայտվում են ազգակցական հարաբերությունները, սոցիալական կապերը, արժեքային պատկերացումները և մշակութային ինքնության տարբեր բաղադրիչները։ Քննության են առնվում ամուսնության կազմակերպման հիմնական փուլերը՝ ընտանիքների միջև նախնական համաձայնությունից և խնամախոսությունից մինչև նշանադրություն, հարսանեկան նախապատրաստություններ, բուն արարողություններ և հետհարսանեկան սովորույթներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարսի և փեսայի ընտանիքների դերերին, ազգականների մասնակցությանը, համայնքի ներգրավվածությանը և այն ավանդական կանոններին, որոնք կարգավորում են ամուսնության հետ կապված հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում են հարսանեկան ծեսերի խորհրդանշական նշանակությունները, մասնակիցների վարքականոնները, նվերների փոխանակման ձևերը, տոնական հագուստը, երաժշտությունը, պարերը, հյուրասիրությունը և բանավոր ավանդույթի տարբեր դրսևորումները։ Հարսանեկան երաժշտությունն ու պարը դիտարկվում են որպես համայնքային համախմբման և մշակութային հիշողության փոխանցման կարևոր միջոցներ, որոնց միջոցով պահպանվում են տեղային ինքնության բնորոշ տարրերը։ Կարևորվում է նաև հարսանեկան ծիսակարգում կանանց և տղամարդկանց դերերի ուսումնասիրությունը, ընտանիքի ավագ անդամների հեղինակությունը և երիտասարդների մասնակցության փոփոխվող ձևերը։ Ավանդույթի և նորույթի հարաբերակցությունը քննվում է հասարակական ու տնտեսական փոփոխությունների, քաղաքայնացման, կրթության տարածման, հաղորդակցության ժամանակակից միջոցների, միգրացիոն գործընթացների և մշակութային փոխազդեցությունների համատեքստում։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են ժամանակակից կենսակերպը և նոր սոցիալական պայմանները փոփոխում հարսանիքի կազմակերպման տևողությունը, ծախսերը, մասնակիցների շրջանակը, հագուստը, երաժշտական նախասիրությունները և առանձին ծիսական գործողությունների նշանակությունը։ Միաժամանակ բացահայտվում են այն ավանդական տարրերը, որոնք շարունակում են պահպանվել նույնիսկ փոփոխված ձևով՝ մնալով ընտանեկան և էթնոմշակութային ինքնության կարևոր նշաններ։ Տարածաշրջանային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել երկու նահանգներում բնակվող քրդական համայնքների հարսանեկան սովորույթները և առանձնացնել ինչպես ընդհանուր հատկանիշները, այնպես էլ տեղային տարբերակները։ Այդ տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել բնակավայրի աշխարհագրական դիրքով, գյուղական կամ քաղաքային միջավայրով, տնտեսական պայմաններով, համայնքային կառուցվածքով և հարևան ժողովուրդների հետ մշակութային երկարատև շփումներով։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ծիսակարգի փոփոխությունների նկատմամբ տարբեր սերունդների վերաբերմունքին, քանի որ ավագ սերունդը հաճախ հանդես է գալիս ավանդական գիտելիքի և սովորույթների պահպանողի դերում, մինչդեռ երիտասարդների մասնակցությամբ կարող են տարածվել նոր կազմակերպական և գեղագիտական ձևեր։ Այս համատեքստում հարսանեկան մշակույթը ներկայացվում է որպես շարունակաբար վերափոխվող համակարգ, որտեղ ավանդական և ժամանակակից տարրերը ոչ միայն հակադրվում են, այլև հաճախ միահյուսվում և ձևավորում նոր ծիսական տարբերակներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ոչ նյութական մշակութային ժառանգության տեսանկյունից, քանի որ հարսանեկան սովորույթները ներառում են երաժշտական, պարային, բանավոր, կենցաղային և խորհրդանշական բազմաթիվ տարրեր, որոնք փոխանցվում են սերունդների միջև։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Իրանի քրդական համայնքների ընտանեկան կյանքի, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային փոփոխությունների և ինքնության պահպանման մեխանիզմների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրության, քրդագիտության, մշակութային մարդաբանության, ընտանիքի պատմության, ծիսագիտության և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։