Ներբողյան Սուրբ Էջմիածնի Աթոռին

История

«Առաքելոց վանքին կռվի» հեղինակ Զորավար Անդրանիկը ներկայացնում է հայ ազգային ազատագրական պայքարի պատմական դրվագները, կենտրոնանալով Առաքելոց վանքի պաշտպանական մարտերի և նրանց ռազմավարական նշանակության վրա։ Գրքում նկարագրվում է Անդրանիկի առաջնորդությամբ կազմակերպված մարտավարությունը, հայ զինվորականների նվիրվածությունը և կազմակերպված պայքարը Օսմանյան զորքերի դեմ, ինչպես նաև հասարակության դերակատարությունը՝ զինված դիմադրության և պաշտպանական գործողությունների ընթացքում։ Անդրանիկը անդրադառնում է ոչ միայն մարտական գործողությունների տեխնիկային և ռազմավարությանը, այլև դրա սոցիալ-քաղաքական և մշակութային ազդեցությանը՝ ընդգծելով ազգային ինքնության պահպանման և ազատագրական պայքարի կարևորությունը։ Հեղինակի վերլուծությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես ազգային հերոսները և զինված ստորաբաժանումները կարողացել են պաշտպանել կարևոր հոգևոր ու մշակութային կենտրոններ, ինչպես Առաքելոց վանքը, և պահպանել հայ ժողովրդի ինքնությունը դժվարին ժամանակաշրջաններում։ Այս աշխատությունը համարվում է արժեքավոր աղբյուր հայ զինվորականության, ազգային ինքնապաշտպանության և պատմական մարտերի ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Այս հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է համառոտ բացատրական կամ լուսաբանող բնույթի աշխատություն, որի նպատակն է ընթերցողին պարզ և մատչելի ձևով ներկայացնել որոշակի նյութ, հասկացություններ կամ հարցեր։ «Լուսաբանութիւն» բառը պատմական հայերենում կարող է նշանակել բացատրություն, մեկնություն կամ որևէ երևույթի պարզաբանում, իսկ «համառօտ» բնորոշումը ցույց է տալիս, որ նյութը նախատեսված է սեղմ շարադրանքով ներկայացնելու համար։ Նման աշխատությունները կարող էին ծառայել որպես ուսումնական օժանդակ նյութ, տեղեկատու ձեռնարկ կամ որոշակի թեմայի ներածական բացատրություն՝ կախված գրքի իրական բովանդակությունից։ Դրանք սովորաբար նպատակ ունեն ընթերցողին հաղորդել հիմնական գիտելիքներ, պարզաբանել դժվար հասկացությունները և հեշտացնել ուսումնասիրվող նյութի ըմբռնումը։ Սակայն այս վերնագիրը չի նշում, թե ինչ ոլորտի կամ թեմայի է վերաբերում լուսաբանությունը․ այն կարող է առնչվել լեզվին, գրականությանը, կրոնին, գիտելիքի որևէ ճյուղի կամ այլ բնագավառի։ Հետևաբար գրքի բովանդակության, նպատակի և նախատեսված ընթերցողների վերաբերյալ ավելի որոշակի եզրակացություններ անել հնարավոր չէ՝ առանց տիտղոսաթերթի լրացուցիչ տվյալների, առաջաբանի կամ բնագրի ուսումնասիրության։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել XIX դարի հայերեն տպագիր գրականության և տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված համառոտ բացատրական ձեռնարկների ուսումնասիրության համար։ Գրքի թեման հստակեցնելու դեպքում հնարավոր կլինի նաև ավելի ճշգրիտ որոշել դրա գրադարանային դասակարգումն ու բովանդակային նշանակությունը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում ձևավորված պետական ապարատի կառուցվածքի, գործառույթների և զարգացման հիմնական միտումների տեսական ու պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական ապարատ հասկացությունն է՝ որպես պետական իշխանության և կառավարման գործառույթներ իրականացնող մարմինների ու հաստատությունների կազմակերպված համակարգ։ Քննվում են պետական կառույցների ձևավորման նախադրյալները, դրանց իրավական կարգավիճակը, լիազորությունների բաշխումը և տարբեր մարմինների միջև փոխգործակցության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրենսդիր, գործադիր և դատական մարմինների ձևավորման ու ինստիտուցիոնալ զարգացման գործընթացներին։ 2006 թվականին ընդունված սահմանադրական կարգավորումները պետական իշխանության իրականացումը կառուցում էին օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքի հիման վրա, իսկ պետական մարմինների իրավասությունները սահմանափակում էին սահմանադրությամբ և օրենքներով նախատեսված լիազորություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական կառավարման կենտրոնական և տարածքային մարմինների հարաբերությունները, տեղական ինքնակառավարման կազմակերպումը, պետական ծառայության համակարգը և կառավարման ապարատի կազմակերպական կառուցվածքը։ Առանձին նշանակություն ունի տարբեր ժամանակաշրջաններում կառավարման մոդելի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը. մասնավորապես՝ 2017 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները նախատեսում էին անցում նախագահական կառավարման ձևի, որի պայմաններում վերափոխվում էին նախագահի, կառավարության և գործադիր իշխանության մյուս մարմինների փոխհարաբերությունները։ Պետական ապարատի զարգացումը կարող է դիտարկվել կառավարման կենտրոնացման և ապակենտրոնացման, իրավասությունների հստակեցման, պետական մարմինների մասնագիտացման, կառավարման արդյունավետության և իրավական կարգավորման կատարելագործման տեսանկյուններից։ Կարևորվում է նաև պետական մարմինների գործունեության կազմակերպական և իրավական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինստիտուցիոնալ փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել որոշումների ընդունման և պետական գործառույթների իրականացման մեխանիզմների վրա։ Թեմայի ուսումնասիրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի միջազգային կարգավիճակը և դրա ազդեցությունը պետական ինստիտուտների ձևավորման ու գործունեության պայմանների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, հանրային կառավարման և պետական ինստիտուտների պատմության մոտեցումները՝ համակարգված ներկայացնելով պետական ապարատի կառուցվածքային փոփոխություններն ու զարգացման հիմնական ուղղությունները։

Право

Աշխատությունը նվիրված է պետության և իրավունքի ծագման, ձևավորման ու պատմական զարգացման տեսական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հասարակության զարգացման տարբեր փուլերում պետական կազմակերպման և իրավական կարգավորման առաջացման նախադրյալները, դրանց ձևավորման վրա ազդող սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական և պատմական գործոնները։ Քննարկվում են պետության ու իրավունքի ծագումը բացատրող հիմնական տեսական մոտեցումները, դրանց առանձնահատկությունները և հասարակական հարաբերությունների զարգացման հետ ունեցած կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետությունների և իրավական համակարգերի տիպականացման սկզբունքներին ու չափանիշներին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններին բնորոշ պետական և իրավական համակարգերի ընդհանուր ու տարբերակիչ հատկանիշները։ Վերլուծվում են պետական իշխանության կազմակերպման ձևերը, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունները, իրավունքի դերը հասարակական հարաբերությունների կարգավորման գործում, ինչպես նաև քաղաքական և իրավական համակարգերի փոխադարձ ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պետության և իրավունքի տիպերի դասակարգման տարբեր գիտական մոտեցումներին, դրանց տեսական հիմքերին և կիրառման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել պետականության և իրավական համակարգերի պատմական զարգացման օրինաչափությունների, դրանց փոփոխության պատճառների և ժամանակակից պետաիրավական համակարգերի ձևավորման հիմքերի մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավագիտության, պետության և իրավունքի տեսության, քաղաքական ու իրավական պատմության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և մասնագետների համար։

Культура

Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու Այս աշխատությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ ժամանակաշրջանի (Հայկական ՍՍՀ) մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր հրատարակված գրականությունը և նյութերը՝ մատենագիտական ու տեղեկատվական ուղեցույցի ձևով։ Նյութում համառոտ ներկայացվում են արվեստի տարբեր ճյուղերի՝ գրականություն, թատրոն, նկարչություն, երաժշտություն և կինո ստեղծագործությունների վերջին հրատարակությունները, հետազոտական հոդվածներ և վերանայումներ, ընդգծվում են հրապարակումների թեմատիկ առանձնահատկությունները և կարևորությունը մշակութային զարգացումն ու ազգային ինքնության պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նախատեսված է որպես տեղեկատվական ռեսուրս մատենագետների, գիտնականների, ուսուցիչների և արվեստի ոլորտի մասնագետների համար՝ ապահովելով դրանցից աշխատանքում, դասավանդման գործընթացում և հետազոտական գործունեության համար անհրաժեշտ ակնարկ և հղումներ։ Նշվում են հրատարակությունների բնութագրական տվյալները՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվ, հրատարակչություն և թեմատիկ ուղղվածություն, ինչը թույլ է տալիս արագ կողմնորոշվել ոլորտի նոր տեղեկատվության մեջ և պլանավորել հետագա ուսումնասիրությունները։

Политология

Քաղաքացիական հասարակությունը հասարակության այն հատվածն է, որը գործում է պետությունից անկախ և ներառում է քաղաքացիների կամավոր միավորումները, հասարակական կազմակերպությունները, արհմիությունները, նախաձեռնող խմբերը, լրատվամիջոցները և այլ ինստիտուտներ։ Այն ձևավորում է հասարակության ինքնակազմակերպման համակարգը և նպաստում է ժողովրդավարության զարգացմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը և պետական իշխանության վերահսկմանը։ Քաղաքացիական հասարակության հիմնական գաղափարը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ քաղաքացիները պետք է ակտիվորեն մասնակցեն հասարակական և քաղաքական կյանքին՝ ոչ միայն ընտրությունների միջոցով, այլ նաև հասարակական նախաձեռնությունների, քննարկումների և վերահսկողության մեխանիզմների միջոցով։ Քաղաքացիական հասարակությունը ծառայում է որպես միջնորդ պետության և անհատի միջև՝ ապահովելով նրանց միջև հավասարակշռություն։ Այն նպաստում է իշխանության թափանցիկությանը և հաշվետվողականությանը, քանի որ հասարակական կազմակերպությունները և լրատվամիջոցները վերահսկում են պետական մարմինների գործունեությունը և բարձրացնում հասարակական խնդիրները։ Քաղաքացիական հասարակության զարգացման համար կարևոր են իրավական պետության առկայությունը, խոսքի ազատությունը, միավորման ազատությունը և ժողովրդավարական արժեքների հաստատումը։ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակությունը զարգանում է հատկապես անկախության ձեռքբերումից հետո, երբ ստեղծվեցին բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ և նախաձեռնություններ տարբեր ոլորտներում՝ մարդու իրավունքներ, բնապահպանություն, կրթություն և սոցիալական խնդիրներ։ Չնայած զարգացման ընթացքին, քաղաքացիական հասարակությունը դեռևս բախվում է մի շարք մարտահրավերների, ինչպիսիք են ֆինանսական սահմանափակումները և ինստիտուցիոնալ կայունության պակասը։