Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1990, Հունվար, թիվ 1)

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է սեյսմոլոգիական դիտարկումների կազմակերպման և ստացվող տվյալների մշակման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի սեյսմոլոգիական ցանցի օրինակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դիտակայանների ցանցի կառուցվածքի, դրանց տարածական տեղաբաշխման, գրանցման հնարավորությունների և տեղեկատվության հավաքագրման ու մշակման գործընթացների օպտիմալացման վրա։ Սեյսմոլոգիական դիտարկումների համակարգը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տեխնիկական և տեղեկատվական միջոցների ամբողջություն, որի արդյունավետ աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի երկրաշարժերի գրանցման, դրանց հիմնական պարամետրերի որոշման և տարածաշրջանի սեյսմիկ ակտիվության վերաբերյալ հավաստի տվյալների ստացման համար։ Քննության են առնվում դիտակայանների տեղադրման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով տարածքի սեյսմատեկտոնական առանձնահատկությունները, երկրաբանական պայմանները, սպասվող սեյսմիկ ակտիվությունը և չափումների տարածական ընդգրկվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիտարկման ցանցի խտությանը և կայանների փոխադարձ դասավորությանը, քանի որ դրանցից է կախված սեյսմիկ իրադարձությունների տեղորոշման ճշգրտությունը և թույլ երկրաշարժերի հայտնաբերման հնարավորությունը։ Դիտարկվում են ցանցի այնպիսի կառուցվածքի ձևավորման մեթոդներ, որոնք սահմանափակ տեխնիկական և ֆինանսական ռեսուրսների պայմաններում կարող են ապահովել առավել ամբողջական ու որակյալ տեղեկատվություն։ Ուսումնասիրվում են սեյսմիկ ազդանշանների գրանցման, փոխանցման, պահպանման և նախնական մշակման գործընթացները՝ ուշադրություն դարձնելով չափումների ճշգրտությանը, տվյալների շարունակականությանը և տարբեր դիտակայաններից ստացվող տեղեկատվության համատեղ օգտագործմանը։ Կարևորվում է իրական սեյսմիկ ազդանշանների և տարբեր բնույթի աղմուկների տարբերակման խնդիրը, քանի որ գրանցումների որակը անմիջականորեն ազդում է հետագա հաշվարկների արդյունքների վրա։ Տվյալների մշակման ընթացքում դիտարկվում են սեյսմիկ ալիքների բնութագրական փուլերի առանձնացման, երկրաշարժի օջախի տեղադիրքի, ժամանակի, խորության և էներգետիկ բնութագրերի գնահատման մեթոդները։ Առանձին նշանակություն է տրվում տարբեր կայաններից ստացվող տվյալների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել առանձին չափումների անորոշությունը և բարձրացնել իրադարձությունների պարամետրերի որոշման ճշգրտությունը։ Քննության են առնվում նաև ավտոմատացված մշակման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ մեծ ծավալի թվային գրանցումների արագ վերլուծության և տեղեկատվության միասնական բազաների ձևավորման նպատակով։ Օպտիմալացման խնդիրը ներառում է ինչպես դիտարկման ցանցի կառուցվածքային կատարելագործումը, այնպես էլ տվյալների մշակման ալգորիթմների արդյունավետության բարձրացումը։ Կարևորվում է չափման և հաշվարկային սխալների գնահատումը, քանի որ տարբեր աղբյուրներից առաջացող անորոշությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել համակարգի առավել թույլ օղակները և որոշել դրանց բարելավման առաջնահերթ ուղղությունները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի դիտարկման համակարգի համապատասխանեցումը երկրի բարդ երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքին ու տարբեր շրջաններում սեյսմիկ ակտիվության առանձնահատկություններին։ Դիտակայանների աշխատանքի արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել երկրաշարժերի տարածաժամանակային բաշխումը, առանձնացնել ակտիվ գոտիները և համալրել տարածաշրջանի սեյսմոլոգիական տվյալների բազան։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիտարկումների երկարաժամկետ շարունակականությանը, քանի որ բազմամյա տվյալների համադրումը կարևոր է սեյսմիկ ռեժիմի փոփոխությունների ուսումնասիրության և վիճակագրական օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել մաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելավորում, չափանիշների համեմատական գնահատում և համակարգչային հաշվարկներ՝ ցանցի տարբեր կառուցվածքային տարբերակների արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Դիտարկման և տվյալների մշակման միասնական օպտիմալացումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ստացվող տեղեկատվության որակը՝ առանց տեխնիկական միջոցների անհիմն ավելացման։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր լինել նաև սեյսմիկ վտանգի գնահատման համար անհրաժեշտ սկզբնական տվյալների որակի բարելավման տեսանկյունից, քանի որ երկրաշարժերի պարամետրերի առավել ճշգրիտ որոշումը նպաստում է տարածաշրջանի սեյսմիկ գործընթացների ավելի հիմնավորված ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է սեյսմոլոգիական մոնիթորինգի համակարգերի նախագծման, արդիականացման և շահագործման ընթացքում գիտականորեն հիմնավորված որոշումների ընդունման հնարավորությամբ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել դիտակայանների առավել արդյունավետ տեղաբաշխմանը, տվյալների մշակման արագության և ճշգրտության բարձրացմանը, տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպման կատարելագործմանը և սեյսմոլոգիական դիտարկումների ընդհանուր արդյունավետության բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգիայի, երկրաֆիզիկայի, սեյսմիկ մոնիթորինգի, տվյալների մշակման և երկրաբանական վտանգների գնահատման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական ավիացիայի զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ոլորտի կառուցվածքային, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ավիացիոն շուկայի ձևավորման գործընթացը, ավիափոխադրումների պահանջարկի դինամիկան և օդային տրանսպորտի մրցունակության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Գրքում դիտարկվում են ավիաընկերությունների գործունեության տնտեսական արդյունավետությունը, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակը, օդանավակայանների շահագործման կազմակերպումը և պետական կարգավորման քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավիացիոն ծառայությունների արժեքի ձևավորմանը, միջազգային կապերի ընդլայնմանը, ներդրումային միջավայրին և ոլորտի ազատականացման ազդեցությանը շուկայի զարգացման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև արտաքին և ներքին սահմանափակումները՝ ներառյալ փոքր շուկայի առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային մրցակցությունը և տրանսպորտային հասանելիության խնդիրները։ Աշխատությունը ներկայացնում է զարգացման հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված ավիացիոն ոլորտի արդիականացմանը, ծառայությունների որակի բարձրացմանը և միջազգային ինտեգրման խորացմանը։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, տրանսպորտային ոլորտի մասնագետների և պետական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է զոմիայի (Hyssopus officinalis L.) մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արաքի շրջանի բնակլիմայական պայմաններում։ Դիտարկվում են դեղաբույսի կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման փուլերը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բույսի կենսունակության և բերքատվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի նախապատրաստման, ցանքի ժամկետների և եղանակների, բույսերի տեղաբաշխման, ոռոգման, պարարտացման և մշակաբույսի խնամքի արդյունավետ տարբերակների ընտրությանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությունը բույսերի աճի ինտենսիվության, վեգետատիվ զանգվածի ձևավորման, ծաղկման, բերքի քանակական և որակական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են Արաքի շրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ մշակաբույսի կենսաբանական պահանջներին։ Քննարկվում են ջերմաստիճանի, խոնավության, հողի հատկությունների, ջրային ռեժիմի և սննդատարրերի ապահովվածության նշանակությունը մշակության արդյունավետության համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բույսերի խտության, մոլախոտերի դեմ պայքարի և բերքահավաքի օպտիմալ ժամկետների ընտրության խնդիրներին։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս հիմնավորել տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին համապատասխան մշակության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բերքատվությունը, ապահովել հումքի համապատասխան որակը և արդյունավետ օգտագործել գյուղատնտեսական ռեսուրսները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսների, ագրոնոմների, դեղաբույսերի մշակությամբ զբաղվող մասնագետների, բուսաբույծների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Религия

Աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական և դավանաբանական բանավիճային գրականության այն շրջանակին, որի նպատակն է պաշտպանել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ավանդույթները, հեղինակությունն ու դավանանքը և հակադարձել եկեղեցու դեմ ուղղված այն դիրքորոշումներին, որոնք հեղինակը համարում է անարդար կամ անհիմն։ Վերնագրում «լուսավորչական ազգիս Հայոց» արտահայտությունը վերաբերում է Գրիգոր Լուսավորչի անունով հայտնի հայ քրիստոնեական եկեղեցական ավանդությանը, իսկ «քրիստոսահիմն եւ առաքելական» բնորոշումները շեշտադրում են եկեղեցու ինքնընկալումը՝ որպես Քրիստոսի ուսմունքի և առաքյալների քարոզության վրա հիմնված հոգևոր հաստատության։ Երկի գաղափարական առանցքը եկեղեցական ինքնության պաշտպանությունն է, դավանանքի պահպանման անհրաժեշտության ընդգծումը և այն հակասությունների քննությունը, որոնք ծագել են հայ քրիստոնեական համայնքի ներսում կամ այլ քրիստոնեական ուղղությունների հետ հարաբերություններում։ Նման հրապարակումները կարևոր դեր են ունեցել հայ հասարակական ու կրոնական մտքի պատմության մեջ՝ արտահայտելով տարբեր եկեղեցական խմբերի միջև գաղափարական տարաձայնությունները, հավատի մեկնաբանության շուրջ վեճերը և ազգային-եկեղեցական պատկանելության հարցերը։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակի կրոնական հրապարակախոսության նմուշ, որտեղ համոզման, հակաճառության և դավանաբանական փաստարկման միջոցներով փորձ է արվում պաշտպանել ավանդական եկեղեցական դիրքորոշումը և ընթերցողին կողմնորոշել կրոնական հակասությունների պայմաններում։ Պատմամշակութային առումով այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայ քրիստոնեական ինքնության ձևավորմամբ, կրոնական բանավեճերի զարգացմամբ և հայ համայնքների մտավոր կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են կրոնական երկերում միահյուսվել աստվածաբանական համոզմունքները, եկեղեցական հեղինակության պաշտպանությունը և ազգային պատկանելության գաղափարը, ինչպես նաև բացահայտելու դավանաբանական հակադրությունների ազդեցությունը հայ տպագիր խոսքի ու հասարակական մտքի վրա։

История

Պատմական և փաստագրական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Կարասուբազարի հայկական եկեղեցական դպրոցի և Սուրբ Փրկիչ վանքի հոգաբարձության գործունեության վերաբերյալ տարբեր տարիների հաշվետվական նյութերը։ Փաստաթղթերում կարող են արտացոլվել կրթական և վարչական աշխատանքների կազմակերպումը, ուսումնական հաստատությունների նյութական վիճակը, ֆինանսական մուտքերն ու ծախսերը, նվիրատվությունները, գույքի կառավարումը և հոգաբարձության կողմից իրականացված նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական եկեղեցական կառույցների մասնակցությանը կրթության կազմակերպման և համայնքային կյանքի պահպանման գործում։ Հաշվետվական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ուսումնական հաստատությունների ֆինանսավորման աղբյուրները, կառավարման մեխանիզմները, բարեգործական աջակցության ձևերը և տեղի հայ համայնքի ներգրավվածությունը կրթական ու եկեղեցական գործունեության մեջ։ Նյութերը կարևոր տեղեկություններ կարող են պարունակել նաև աշակերտների, ուսուցիչների, հոգաբարձուների և բարերարների գործունեության, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական ու սոցիալական պայմանների վերաբերյալ։ Որպես սկզբնաղբյուր՝ հրատարակությունը արժեքավոր է Ղրիմի հայկական համայնքների պատմության, հայկական կրթական հաստատությունների, եկեղեցու հասարակական դերի և համայնքային ինքնակազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, աղբյուրագետների, կրթության և եկեղեցու պատմության հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Ուդուրի-Էթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությանը և Հայաստանի հնագույն պատմության ու մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներին։ Ուդուրի-Էթիունին հիշատակվում է հին աղբյուրների և պատմական հետազոտությունների համատեքստում՝ կապված Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային շրջանների ու տարածաշրջանի հնագույն քաղաքական և մշակութային միջավայրի հետ։ Հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այդ տարածքի բնակեցման պատմությունը, բնակավայրերի ու ամրությունների առանձնահատկությունները, նյութական մշակույթի դրսևորումները և հարևան քաղաքական միավորների հետ ունեցած կապերը։ «Ծովային Հայաստան» խորագիրը ուշադրություն է հրավիրում պատմական Հայաստանի տարածքում ջրային միջավայրի և լճային ավազանների նշանակության վրա՝ դրանց շուրջ ձևավորված բնակավայրերի, տնտեսական գործունեության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հնագիտական նյութերի քննությունը կարևոր է հնագույն հասարակությունների կենսակերպը, բնակեցման համակարգերը, արհեստներն ու արտադրական գործունեությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմական զարգացումները հասկանալու համար։ Նման հետազոտությունները նպաստում են հնագիտական հուշարձանների գիտական փաստագրմանը, դրանց պատմամշակութային արժեքի գնահատմանը և Հայաստանի հնագույն անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, ուրարտագիտությամբ և Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, պատմական աշխարհագրության հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։