Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Մարտ, թիվ 9)

Информатика

Կիրառական մաթեմատիկայի և ծրագրային տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բազմաչափանիշային օպտիմալացման խնդիրների լուծման համար արագագործ սուբգրադիենտային մոդելների մշակմանը և համապատասխան կիրառական ծրագրային միջոցների ստեղծմանը։ Քննության են առնվում միաժամանակ մի քանի նպատակային չափանիշներով բնութագրվող օպտիմալացման խնդիրների մաթեմատիկական ձևակերպումները, դրանց լուծման առանձնահատկությունները և հաշվողական բարդության նվազեցման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սուբգրադիենտային մեթոդների կառուցմանը, ալգորիթմների արագագործության բարձրացմանը, մոտարկումների ճշգրտությանը և լուծումների որոնման գործընթացի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են տարբեր չափանիշների փոխկապակցվածությունը, սահմանափակումների հաշվառման մեխանիզմները և բազմաչափանիշային խնդիրներում ընդունելի լուծումների ընտրության մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև մշակված մաթեմատիկական մոդելների ծրագրային իրականացումը, ալգորիթմների համակարգումը և տարբեր կիրառական խնդիրների լուծման համար ծրագրային փաթեթի օգտագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համատեղելու օպտիմալացման տեսական մեթոդները հաշվողական գործիքների հետ և բարձրացնելու բարդ խնդիրների լուծման արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, օպտիմալացման մեթոդների, հաշվողական տեխնոլոգիաների և ծրագրային համակարգերի մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1918–1921 թվականներին Զանգեզուրում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակի և տարածաշրջանի շուրջ ծավալված քաղաքական ու ռազմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված նոր իրադրությունը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային հակասությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային ու արտաքին ուժերի ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Զանգեզուրում գործող հայկական քաղաքական և ռազմական ուժերի գործունեությանը, տեղական կառավարման ձևավորմանը և տարածաշրջանի կարգավիճակի շուրջ ընթացող պայքարին։ Վերլուծվում են ռազմական գործողությունների, դիվանագիտական բանակցությունների և իշխանափոխությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո ստեղծված նոր պայմանները։ 1921 թվականին Զանգեզուրի խորհրդայնացումը դարձավ այդ ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների կարևոր հանգրվան, որից հետո կազմակերպվեց Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանում տեղի ունեցած իրադարձությունները դիտարկել Հայաստանի, Ադրբեջանի և ընդհանուր հարավկովկասյան քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմությամբ, Հարավային Կովկասի պատմությամբ, ռազմական և դիվանագիտական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատանքը նվիրված է գեղարվեստական խորհրդանիշի ուսումնասիրությանը՝ որպես հեղինակի անհատական ոճի կարևոր և բնորոշ բաղադրիչի։ Այն դիտարկում է խորհրդանիշի դերը գրական ստեղծագործության իմաստային և գեղագիտական կառուցվածքում՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է կոնկրետ պատկեր, առարկա, երևույթ կամ կերպար ձեռք բերել բազմաշերտ և փոխաբերական նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր հեղինակներ կարող են նույն խորհրդանիշը օգտագործել տարբեր իմաստային և գեղարվեստական նպատակներով՝ այն վերափոխելով սեփական աշխարհայացքի, ստեղծագործական մտածողության և արտահայտչական համակարգի համապատասխան։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է խորհրդանշական պատկերների ձևավորման սկզբունքները, դրանց կապը ստեղծագործության թեմատիկ և գաղափարական բովանդակության հետ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ընթերցողի ընկալման վրա։ Կարևորվում է նաև հեղինակի անհատական ոճի և խորհրդանշական համակարգի փոխկապակցվածությունը, քանի որ կրկնվող պատկերները, մոտիվները և խորհրդանիշները կարող են ձևավորել ստեղծագործողի յուրահատուկ գեղարվեստական աշխարհը և դառնալ նրա ոճական ինքնատիպության ճանաչելի նշաններ։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր գրական ստեղծագործությունների վերլուծություն՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են խորհրդանիշները գործում տեքստի տարբեր մակարդակներում՝ բառային, պատկերային, կոմպոզիցիոն և գաղափարական։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդանիշի բազմիմաստությանը, ենթատեքստային նշանակությանը և կոնկրետ ստեղծագործության համատեքստում դրա իմաստի փոփոխությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է գրական ստեղծագործության խորքային իմաստների բացահայտման և հեղինակի ստեղծագործական ինքնատիպության գնահատման համար՝ ցույց տալով, որ գեղարվեստական խորհրդանիշը ոչ միայն արտահայտչական միջոց է, այլև հեղինակի աշխարհընկալումն ու անհատական գեղարվեստական մտածողությունը ձևավորող էական տարր:

Культура

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, մասնագետներին և հետազոտողներին տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի մասին ընթացիկ տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Ներառված նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ոլորտներին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրական և մշակութային գործունեությանը, ժողովրդական արվեստին, մշակութային հաստատություններին, ստեղծագործական կազմակերպություններին և հարակից թեմաներին։ Մատենագիտական գրառումների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել համապատասխան ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեության, ուսումնասիրված թեմաների և մշակութային ու գեղարվեստական կյանքի կարևոր ուղղությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և որոնողական աղբյուր՝ անհրաժեշտ գրականությունը բացահայտելու, հետազոտության համար սկզբնաղբյուրներ ընտրելու և Հայկական ԽՍՀ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մատենագիտական տվյալները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։ Այն հատկապես օգտակար է մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանային ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի խորհրդային շրջանի մշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Биология

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է կովերի լակտացիայի սկզբնական շրջանում լյարդի որոշ կենսաքիմիական ֆունկցիաների ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են լյարդի նյութափոխանակային ակտիվության փոփոխությունները կաթնարտադրության սկզբում, երբ օրգանիզմում զգալիորեն աճում է էներգետիկ և սննդային պահանջարկը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, որոնք արտացոլում են լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակը՝ ներառյալ սպիտակուցային, ածխաջրային և լիպիդային փոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լակտացիոն սթրեսի ազդեցությանը կենդանու նյութափոխանակության վրա, էներգետիկ հավասարակշռության խախտումներին և հեպատիկ հարմարվողական մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են օրգանիզմի կայուն աշխատանքը կաթնարտադրության բարձրացման պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են անասնաբուժության, կենդանիների ֆիզիոլոգիայի և կաթնատնտեսության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալ լյարդի դերը լակտացիայի սկզբնական փուլում և մշակել կենդանիների առողջության ու արտադրողականության բարելավման միջոցներ։ Աշխատությունը օգտակար է անասնաբույժների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական մասնագետների և հետազոտողների համար։

Культура

Հրատարակությունը հանդիսանում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատու, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել տվյալ ոլորտներին առնչվող նոր գրականությունն ու տեղեկատվական նյութերը։ Այն կարող է ընդգրկել մշակույթի պատմությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ ու այլ հրատարակություններ։ Նյութերի մատենագիտական դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ, գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները և հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի փաստագրական աղբյուր, քանի որ մատենագիտական գրառումների միջոցով արտացոլվում է այն գիտական, քննադատական և տեղեկատվական գրականությունը, որը շրջանառվել է ՀՍՍՀ-ում։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների ուսումնասիրությունների համար՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին համակարգված կերպով բացահայտել անհրաժեշտ գրականությունը և կազմել թեմատիկ մատենագիտական շտեմարաններ։ Նման ընթացիկ տեղեկատուները հատկապես արժեքավոր են գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքում, գիտական հետազոտությունների նախապատրաստման, գրականության որոնման և մատենագիտական ուսումնասիրությունների իրականացման ժամանակ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, մատենագետներին, գրադարանավարներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայկական մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։