Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա : Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1980, Օգոստոս, թիվ 8)

История

Աշխատությունը ներկայացնում է արևելյան աշխարհի վերաբերյալ հիշատակագրական նյութեր, որոնք քաղված են նամակներից և ընթերցողին են փոխանցում տարբեր ժամանակների իրադարձությունների, մարդկանց, միջավայրերի ու հասարակական կյանքի մասին տեղեկություններ։ Նամակագրությունը պատմական սկզբնաղբյուրների կարևոր տեսակներից է, քանի որ հաճախ արտացոլում է ոչ միայն պաշտոնական իրադարձությունները, այլև անձնական դիտարկումները, ժամանակակիցների տպավորությունները, միջավայրի առանձնահատկություններն ու տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր հետաքրքրությունները։ Նամակներից առանձնացված հատվածների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբեր դիտանկյուններից պատկերացում կազմելու Արևելքի պատմական և մշակութային միջավայրի մասին։ Նման նյութերը կարող են արժեքավոր լինել պատմական հիշողության, միջմշակութային կապերի, հասարակական հարաբերությունների և անցյալի առօրյա կյանքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև որպես վավերագրական ու հուշագրական բնույթի ժողովածու, որտեղ անձնական գրավոր վկայությունները ձեռք են բերում պատմական տեղեկության նշանակություն։ Այն կարող է օգտակար լինել արևելագիտությամբ, պատմագրությամբ, նամակագրության ժանրով և պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի պոեզիայի ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական ժառանգության հիմնական թեմաների, գաղափարների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և բանաստեղծական մտածողության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի քնարերգությունն է, որի միջոցով արտահայտվում են սիրո, կարոտի, հայրենիքի, մարդկային ճակատագրի, մենության, բնության և հոգևոր որոնումների թեմաները։ Ուսումնասիրվում է Իսահակյանի պոեզիայի ձևավորման ընթացքը, դրա կապը հայ ազգային գրական ավանդույթի, ժողովրդական բանահյուսության և համաշխարհային գրական-գեղագիտական ազդեցությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական հերոսի ներաշխարհին, նրա զգացմունքային ապրումներին, հիշողություններին և կյանքի իմաստի որոնումներին։ Աշխատությունը բացահայտում է նաև հայրենիքի թեմայի կարևորությունը, որը բանաստեղծի ստեղծագործության մեջ հաճախ միահյուսվում է ժողովրդի պատմական ճակատագրի, կորստի, օտարության և վերադարձի գաղափարների հետ։ Սիրային քնարերգության ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիրո, բաժանման, սպասման և կարոտի հոգեբանական նրբերանգները, ինչպես նաև կնոջ կերպարի գեղարվեստական ներկայացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնության պատկերներին, որոնք հաճախ ոչ միայն նկարագրական նշանակություն ունեն, այլև արտացոլում են քնարական հերոսի ներքին վիճակը և հոգեբանական ապրումները։ Հետազոտվում են բանաստեղծական լեզվի պարզությունն ու երաժշտականությունը, ժողովրդական խոսքի և պատկերավորման տարրերի կիրառությունը, կրկնությունները, խորհրդանիշները, մակդիրները, համեմատությունները և այլ գեղարվեստական միջոցները։ Իսահակյանի պոեզիան դիտարկվում է նաև ազգային ինքնության և համամարդկային արժեքների համադրության տեսանկյունից, քանի որ նրա ստեղծագործություններում հայկական պատմական ու մշակութային փորձառությունը հաճախ ստանում է համամարդկային հնչեղություն։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի անհատական ոճի ձևավորման առանձնահատկությունները և նրա տեղը հայ նորագույն քնարերգության զարգացման պատմության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, բանասերներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ պոեզիայի սիրահարներին՝ որպես Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհի և գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրության նյութ։

Религия

1892 թվականին Կոստանդնուպոլսում հրատարակված այս՝ 222 էջից բաղկացած աշխատությունը, ըստ վերնագրի, նախատեսված է եղել 1893 թվականի կիրակիների ընթացքում կիրակնօրյա դպրոցներում դասավանդելու համար։ Վերնագիրը ներկայացված է օսմանյան թուրքերենի՝ հայատառ գրության ձևով և պարունակում է «կիրակի մէքթէպի»՝ կիրակնօրյա դպրոց, ինչպես նաև «տէրսլէրի»՝ դասեր բառերը։ Այս ձևակերպումը հուշում է, որ հրատարակությունը ուսումնական նյութերի ժողովածու է՝ նախատեսված տարվա կիրակնօրյա դասերի կազմակերպման և հաջորդականության համար։ Կիրակնօրյա դպրոցները քրիստոնեական համայնքներում կարևոր դեր են ունեցել կրոնական գիտելիքների փոխանցման, Աստվածաշնչյան պատմությունների ուսումնասիրման, բարոյական դաստիարակության և համայնքային ինքնության պահպանման գործում։ Նման դասագրքերը կարող էին պարունակել աստվածաշնչյան ընթերցանության նյութեր, քրիստոնեական ուսմունքի բացատրություններ, բարոյական խրատներ, աղոթքներ և տարվա տարբեր կիրակիներին համապատասխան դասերի ծրագիր։ 1892 թվականին հրատարակված լինելը և 1893 թվականի կիրակիների համար նախատեսված լինելը վկայում են, որ այն կազմվել է նախապես՝ հաջորդ տարվա ուսումնական կարիքները հոգալու նպատակով։ Կոստանդնուպոլիսը XIX դարի վերջին բազմալեզու և բազմադավան քաղաք էր, որտեղ տարբեր քրիստոնեական համայնքներ ունեին իրենց կրթական և կրոնական կազմակերպությունները։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել, թե որ համայնքի կամ դավանանքի կիրակնօրյա դպրոցի համար է նախատեսված եղել այս ժողովածուն, ինչ լեզվով են շարադրված դասերը և ինչպես է կազմակերպված դրանց բովանդակությունը։ Այս հրատարակությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել Օսմանյան կայսրության հայ և այլ քրիստոնյա համայնքների կրթական կյանքի, կրոնական ուսուցման և XIX դարի վերջի դպրոցական գրականության ուսումնասիրության համար։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում աուդիտի որակի ապահովման հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով աուդիտորական համակարգի զարգացման, վերահսկողության մեխանիզմների և միջազգային ստանդարտներին համապատասխանության կարևորությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն հիմնական գործոնները, որոնք ազդում են աուդիտի որակի վրա՝ մասնագիտական կարողությունների մակարդակ, անկախության ապահովում, էթիկական նորմերի պահպանում, վերահսկող մարմինների արդյունավետություն և աուդիտորական կազմակերպությունների ինստիտուցիոնալ կարողություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային աուդիտորական ստանդարտների (ISA) կիրառման խնդիրներին, ինչպես նաև հանրային վերահսկողության և որակի արտաքին ստուգումների համակարգերի զարգացման անհրաժեշտությանը։

Литература

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է «Եղիսաբեթ» վերնագրով գրական երկ, որը պատկանում է անձնանունով վերնագրված ստեղծագործությունների ավանդույթին։ Նման երկերում գլխավոր հերոսի անունը հաճախ դառնում է պատմության կենտրոնական առանցքը՝ ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելով անհատի կյանքի, բնավորության, հարաբերությունների և ճակատագրի վրա։ XIX դարի հայերեն գրական միջավայրում անձնանուններով վերնագրված ստեղծագործությունները կարող էին ընդգրկել տարբեր ժանրեր՝ գեղարվեստական պատմությունից և բարոյադաստիարակչական երկերից մինչև կրոնական ու պատմական թեմաներով շարադրանքներ։ Այդպիսի գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնման և մարդկային փորձառության տարբեր դրսևորումների ներկայացման գործում։ Անձնական պատմության միջոցով գրական երկը կարող է անդրադառնալ բարոյական ընտրություններին, ընտանեկան հարաբերություններին, հասարակական սպասումներին, անհատի պարտականություններին և կյանքի դժվարությունների հաղթահարմանը։ Այս թեմաները բնորոշ են XIX դարի բազմաթիվ եվրոպական և հայերեն թարգմանական ստեղծագործությունների, որոնցում գեղարվեստական պատումը հաճախ միավորվում է դաստիարակչական կամ գաղափարական նպատակների հետ։ Վիեննայի Մխիթարյան տպագրական միջավայրում լույս տեսած հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն տպագիր գրքի և թարգմանական գրականության պատմության տեսանկյունից։ Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ լեզվի, գրականության, կրթության և գիտական մտքի զարգացման գործում՝ հրատարակելով կրոնական, պատմական, լեզվաբանական և գեղարվեստական բազմաթիվ աշխատություններ։ Միաբանության տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գրականության տարածմանը Եվրոպայի տարբեր կենտրոններում և հայ ընթերցողների կապի ամրապնդմանը եվրոպական մտավոր ու մշակութային միջավայրի հետ։ Այս գրքի ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել XIX դարի հայերեն հրատարակությունների, Մխիթարյանների գրահրատարակչական գործունեության և հայ ընթերցողական մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես պատմական տպագիր ժառանգության միավոր, որի մատենագիտական գրանցումը կարևոր է գրադարանային հավաքածուների կազմակերպման և հին գրքերի հետազոտության համար։ Միաժամանակ, միայն վերնագրի և հրատարակչական տվյալների հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության հեղինակը, սկզբնաղբյուր լեզուն, ժանրային պատկանելությունը կամ սյուժեի առանձնահատկությունները։ Հետևաբար, բովանդակության վերաբերյալ ավելի հստակ եզրակացությունների համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը կամ լրացուցիչ մատենագիտական նկարագրությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է XIX դարի հայերեն գրական ժառանգության մի օրինակ, որը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմության, թարգմանական գրականության և պատմական գեղարվեստական հրատարակությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու մասնագետներին։

Религия

Աշխատությունը բաղկացած է երեք զրույցից, որոնց առանցքում քրիստոնեական փրկության գաղափարն է և դրա շուրջ քարոզչի ու համայնքի անդամի միջև ծավալվող խոսակցությունը։ Զրույցի ձևը կրոնական ուսուցման տարածված եղանակներից է, քանի որ հնարավորություն է տալիս հարցերի և պատասխանների միջոցով ներկայացնելու հավատքի հիմնադրույթները, պարզաբանելու աստվածաբանական հասկացությունները և անդրադառնալու մարդու հոգևոր կյանքի կարևոր խնդիրներին։ Քրիստոնեական ուսմունքում փրկության գաղափարը կապված է մեղքի, ապաշխարության, հավատի, աստվածային շնորհի և մարդու՝ Աստծո հետ հարաբերության հետ։ Նման գրությունները նպատակ ունեն ընթերցողին մղելու ինքնաքննության, հոգևոր որոնումների և քրիստոնեական արժեքների գիտակցված ընկալման։ Քարոզչի և համայնքի անդամի երկխոսությունը նաև արտացոլում է կրոնական գիտելիքների փոխանցման ու հավատացյալների հոգևոր առաջնորդության ավանդույթը։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել 19-րդ դարի հայերեն կրոնական ուսուցողական գրականության համատեքստում, երբ զրույցի և հարցուպատասխանի ձևերը կիրառվում էին հավատքի սկզբունքները մատչելիորեն ներկայացնելու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քրիստոնեական դավանաբանությամբ, կրոնական քարոզչության պատմությամբ, հոգևոր դաստիարակությամբ և հայերեն կրոնական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։