Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Նորամուծությունների կառավարման հիմնախնդիրներն արտադրական կազմակերպություններում
Աշխատությունը նվիրված է արտադրական կազմակերպություններում նորամուծական գործունեության ձևավորման, կազմակերպման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով նորարարությունը որպես կազմակերպության մրցունակության, արտադրողականության և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն։ Հետազոտության առանցքում նոր գաղափարների առաջացման, դրանց գնահատման, ընտրության, մշակման և արտադրական գործընթացներում ներդրման կառավարչական մեխանիզմներն են։ Քննվում է նորամուծական գործընթացի փոխկապակցվածությունը կազմակերպության ընդհանուր ռազմավարության, արտադրության կառավարման, ֆինանսական հնարավորությունների, մարդկային ռեսուրսների և տեխնոլոգիական ներուժի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրանքի, արտադրական տեխնոլոգիաների, կազմակերպական կառուցվածքների և կառավարման մեթոդների նորացման տարբեր ձևերին ու դրանց ազդեցությանը կազմակերպության գործունեության արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրվում են նորամուծությունների ներդրմանը խոչընդոտող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությունը, տեխնոլոգիական անորոշությունը, կազմակերպական դիմադրությունը, համապատասխան մասնագիտական կարողությունների պակասը և շուկայական փոփոխությունների հետ կապված ռիսկերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նորամուծական նախագծերի ընտրության և գնահատման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով ակնկալվող տնտեսական արդյունքը, անհրաժեշտ ներդրումները, իրականացման ժամկետները և հնարավոր ռիսկերը։ Դիտարկվում են գիտահետազոտական և փորձակոնստրուկտորական գործունեության, տեխնոլոգիական արդիականացման, գիտելիքների կառավարման և աշխատակիցների ստեղծագործական ներուժի օգտագործման նշանակությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է կազմակերպության նորամուծական մշակույթի ձևավորումը, քանի որ նոր գաղափարների առաջադրումը և դրանց գործնական իրականացումը մեծապես կախված են ղեկավարության վերաբերմունքից, աշխատակիցների նախաձեռնողականությունից, ստորաբաժանումների համագործակցությունից և տեղեկատվության արդյունավետ փոխանակումից։ Քննվում են նաև նորամուծական գործունեության ֆինանսավորման հնարավոր մոտեցումները, ներդրումային որոշումների հիմնավորումը և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորամուծությունների կառավարման արդյունավետության գնահատմանը և համապատասխան ցուցանիշների ձևավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համեմատելու ներդրված փոփոխությունների տնտեսական ու կազմակերպական արդյունքները։ Աշխատությունը ներկայացնում է նորամուծությունների կառավարումը որպես շարունակական և համակարգային գործընթաց, որը պահանջում է տեխնոլոգիական, տնտեսական և մարդկային գործոնների համատեղ դիտարկում։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել արտադրական կազմակերպությունների կառավարման մեխանիզմների կատարելագործմանը, տեխնոլոգիական զարգացման խթանմանը, փոփոխվող շուկայական պայմաններին հարմարվողականության բարձրացմանը և կազմակերպությունների կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ նորարարական ներուժի ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Особенности поражения деревянных конструкций зданий в Армянской ССР
Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ-ում շենքերի փայտե կոնստրուկցիաների վնասման և քայքայման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով տեղական կլիմայական, երկրաբանական, շինարարական և շահագործման պայմանները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել փայտե կառուցվածքային տարրերի վնասման հիմնական պատճառները, դրանց զարգացման օրինաչափությունները և շենքերի կրողունակության ու շահագործման հուսալիության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել փայտե ծածկերը, հեծանները, սյուները, տանիքի կառուցվածքները, միջհարկային տարրերը և այլ փայտյա մասեր, որոնք երկարատև շահագործման ընթացքում ենթարկվում են խոնավության, ջերմաստիճանի փոփոխությունների, կենսաբանական գործոնների և մեխանիկական ազդեցությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փայտանյութի խոնավացմանը, փտման գործընթացներին, սնկային և կենսաբանական վնասումներին, միջատների ազդեցությանը, ինչպես նաև փայտի չորացման կամ խոնավության փոփոխության հետևանքով առաջացող ճաքերին, ձևախախտումներին և ամրության նվազմանը։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վնասվածքների կապը շենքերի կառուցվածքային և շահագործման պայմանների հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրամեկուսացման և օդափոխության թերությունները, տանիքների և ջրահեռացման համակարգերի անսարքությունները, փայտե տարրերի՝ խոնավ միջավայրում գտնվելու տևողությունը, ինչպես նաև կառուցման ընթացքում թույլ տրված տեխնոլոգիական սխալները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ կլիմայական գոտիների տարբերությունները, տեղումների քանակը, ջերմաստիճանային տատանումները և շենքերի տեղադրության առանձնահատկությունները, որոնք տարբեր կերպ են ազդում փայտե կոնստրուկցիաների պահպանվածության վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել վնասված կառուցվածքների տեսողական և գործիքային զննություններ, նյութի ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների գնահատում և վնասման աստիճանի դասակարգում։ Կարևոր խնդիր է նաև տարբերել փայտի բնական ծերացման հետևանքները շահագործման կամ արտաքին միջավայրի ազդեցությամբ առաջացած վտանգավոր վնասվածքներից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ փայտե կոնստրուկցիաների տեխնիկական վիճակի գնահատման չափանիշներին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել դրանց հետագա շահագործման, վերականգնման, ամրացման կամ փոխարինման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումներին՝ փայտանյութի պաշտպանությանը խոնավությունից և կենսաբանական վնասումներից, կառուցվածքների ճիշտ օդափոխությանը, պաշտպանիչ նյութերի կիրառմանը և պարբերական տեխնիկական զննությունների կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունն այն է, որ վնասման պատճառների ժամանակին հայտնաբերումը հնարավորություն է տալիս կանխել փայտե կրող տարրերի հետագա քայքայումը, նվազեցնել վերանորոգման ծախսերը և բարձրացնել շենքերի շահագործման անվտանգությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներներին, կոնստրուկտորներին, տեխնիկական վիճակի գնահատման մասնագետներին, վերականգնման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև շինարարության և ճարտարապետության համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փայտե կոնստրուկցիաների վնասումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված ֆիզիկական, կենսաբանական, կլիմայական և շահագործման գործոնների արդյունք՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի պայմաններում դրանց բնորոշ վնասման ձևերը, գնահատել դրանց վտանգավորության աստիճանը և հիմնավորել կանխարգելման, վերականգնման ու ամրացման առավել արդյունավետ մոտեցումները։
Updated: 2026-09-16
History
Գիտությունների և արվեստների բովանդակություն․ բնական, բարոյական, պատմական, ուսումնական և արվեստագիտական գիտելիքների համառոտ նկարագիր
Աշխատությունը գիտելիքների տարբեր բնագավառների համառոտ ներկայացմանն ուղղված հանրագիտարանային բնույթի ժողովածու է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել բնության, մարդու, հասարակության, պատմության, կրթության և արվեստի վերաբերյալ հիմնական հասկացություններին ու գիտական պատկերացումներին։ Բովանդակային ընդգրկումը ներառում է բնական գիտությունների ոլորտը՝ բնության երևույթների և աշխարհի կառուցվածքի ուսումնասիրությամբ, բարոյական գիտելիքները՝ մարդու վարքագծի, արժեքների ու հասարակական հարաբերությունների դիտարկմամբ, ինչպես նաև պատմական տեղեկությունները՝ անցյալի իրադարձությունների և մարդկային քաղաքակրթության զարգացման վերաբերյալ։ Աշխատության մեջ ընդգրկված ուսումնական գիտելիքներն ուղղված են ընդհանուր կրթական մակարդակի բարձրացմանը, տարբեր գիտությունների հիմունքների յուրացմանը և մտահորիզոնի ընդլայնմանը։ Արվեստներին վերաբերող բաժինն անդրադառնում է ստեղծագործական գործունեության և գեղարվեստական արտահայտման բնագավառին՝ ներկայացնելով արվեստի մասին ընդհանուր պատկերացումներ։ Տարբեր գիտակարգերի համադրումը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ձևավորելու աշխարհի և մարդկային գործունեության բազմակողմանի ընկալում՝ առանց սահմանափակվելու մեկ առանձին գիտության շրջանակով։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի հայերեն հանրամատչելի և կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով գիտելիքների տարածման և հանրակրթության զարգացման ձգտումները։
Updated: 2026-10-30
History
Պատմություն
Սեբեոսի աշխատությունը նկարագրում է Բյուզանդիայի, Պարսկաստանի և արաբական նվաճումների ժամանակաշրջանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի քաղաքական իրավիճակին այդ մեծ պատմական փոփոխությունների ընթացքում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հայաստանի քաղաքական վիճակը Հայաստանի ներքին և արտաքին քաղաքական զարգացումները 6–7-րդ դարերում։ Բյուզանդիա–Պարսկաստան հակամարտություն Երկու մեծ տերությունների պատերազմները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի վրա։ Արաբական նվաճումները Արաբների առաջխաղացումը և տարածաշրջանային ուժերի փոփոխությունը։ Հայ իշխանական դասի դերակատարումը Նախարարների և ղեկավարների մասնակցությունը քաղաքական իրադարձություններին։ Կրոնական և հասարակական կյանք Քրիստոնեական համայնքի դիրքը և եկեղեցու ազդեցությունը։
Updated: 2026-09-15
Biology
Влияние экстрактов некоторых лекарственных на обмен растений аргинина и пролина и на накопление биомассы дрожжей Candida guilliermondii НП-4
Աշխատությունը նվիրված է որոշ դեղաբույսերի էքստրակտների ազդեցության ուսումնասիրությանը բույսերի արգինինի և պրոլինի փոխանակության, ինչպես նաև Candida guilliermondii ՆՊ-4 խմորասնկերի կենսազանգվածի կուտակման գործընթացների վրա։ Ներկայացվում են բույսերից ստացված կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի հատկությունները, դրանց ազդեցության հնարավոր կենսաքիմիական մեխանիզմները և ամինաթթվային փոխանակության կարգավորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բույսերի ֆիզիոլոգիական գործընթացների փոփոխությունները, սթրեսային պայմաններում արգինինի և պրոլինի դերը, ինչպես նաև դեղաբուսական էքստրակտների ազդեցությունը խմորասնկերի աճի, զարգացման և կենսազանգվածի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև փորձարարական հետազոտությունների մեթոդներին, կենսաքիմիական վերլուծություններին և կենսատեխնոլոգիական կիրառությունների հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է կենսաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, մանրէաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-08-30
History
Կոստանդնուպոլսի հայ ամիրայությունը (1750-1860-ական թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-10