Նոր Կտակարան՝ հայերեն և ջէդիդյան գրությամբ (Ինջիլ-ի Շերիֆ)

Литература

Աշխատությունը ուսումնասիրում է հայ հին գրականության ներկայացումն ու մեկնաբանությունը «Բազմավէպ» հանդեսի էջերում՝ բացահայտելով այն գիտական, գաղափարական և մշակութային մոտեցումները, որոնց միջոցով միջնադարյան գրական ժառանգությունը ներմուծվել և վերարժևորվել է նոր ժամանակների գիտական մտքի շրջանակում։ Վերլուծվում են այն հոդվածները, ուսումնասիրությունները և հրապարակումները, որոնք անդրադառնում են հայ հին հեղինակներին, նրանց տեքստերի լեզվական, պատմական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «Բազմավէպ»-ի դերին որպես գիտական-մշակութային հարթակի, որը նպաստել է հայ միջնադարյան գրականության համակարգված ուսումնասիրությանը, աղբյուրագիտական նյութերի տարածմանը և գրական ժառանգության հանրայնացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մամուլի ուսումնասիրության և հայագիտության զարգացման գործընթացները խորությամբ հասկանալու համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գիտական մամուլը ձևավորել հին գրականության ընկալման ժամանակակից պատկերացումները։

Лингвистика

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լաքերենի տարածքային տարբերակներից մեկի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրա լեզվական առանձնահատկությունների նկարագրությանը։ Քննության են առնվում բարբառի հնչյունական համակարգը, բառապաշարը, բառերի կազմության ձևերը, քերականական կառուցվածքը և խոսքային գործածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնավորների և բաղաձայնների համակարգին, հնչյունական փոփոխություններին, անվանական ու բայական ձևերին, հոլովման և խոնարհման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև նախադասությունների կառուցման սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են տեղական բառերն ու արտահայտությունները, դրանց իմաստային առանձնահատկությունները և գրական լեզվի կամ լաքերենի այլ բարբառների համապատասխան ձևերի հետ ունեցած տարբերությունները։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տվյալ խոսվածքի ինքնատիպ հատկանիշները և որոշելու նրա տեղը լաքերենի բարբառային համակարգում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լեզվական նյութի պահպանման և փաստագրման կարևորությանը, քանի որ բարբառային տվյալները արժեքավոր աղբյուր են լեզվի պատմական զարգացման, տարածքային տարբերակման և լեզվական փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բարբառագետների, կովկասագետների, համեմատական լեզվաբանության մասնագետների, ուսանողների և կովկասյան լեզուներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Медицина

Actibiol-liver պատրաստուկի հեպատոտրոպ ազդեցության փորձարարական հետազոտությունը ուղղված է լյարդի վրա դրա կենսաբանական ակտիվության, պաշտպանիչ հատկությունների և բջջային մակարդակում նյութափոխանակային գործընթացների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրմանը, որտեղ հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես է տվյալ միջոցը ազդում հեպատոցիտների վերականգնման, թունավոր ազդեցությունների նվազեցման և լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի բարելավման վրա տարբեր փորձարարական մոդելներում, ներառյալ քիմիական կամ դեղորայքային վնասմամբ պայմանավորված հեպատիտների մոդելները։ Հետազոտության ընթացքում սովորաբար կիրառվում են լաբորատոր կենդանիներ և կենսաքիմիական ցուցանիշների վերլուծություն, ինչպիսիք են ալանինամինոտրանսֆերազի, ասպարտատամինոտրանսֆերազի, բիլիռուբինի մակարդակները, ինչպես նաև հյուսվածքաբանական ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով գնահատվում է լյարդի հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխությունների աստիճանը և նեկրոզի կամ բորբոքային պրոցեսների նվազումը։ Բացի այդ, դիտարկվում է նաև դեղամիջոցի ազդեցությունը հակաօքսիդանտ համակարգի վրա, մասնավորապես ազատ ռադիկալների չեզոքացման մեխանիզմները և լիպիդային պերօքսիդացման մակարդակը, քանի որ հեպատոտրոպ ազդեցության կարևոր բաղադրիչներից է օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցումը։ Փորձարարական արդյունքները թույլ են տալիս գնահատել պատրաստուկի արդյունավետությունը որպես լյարդապաշտպան միջոց, համեմատելով այն վերահսկիչ խմբերի և այլ հայտնի հեպատոպրոտեկտորների հետ, ինչպես նաև որոշել դրա հնարավոր կիրառելիությունը կլինիկական պրակտիկայում լյարդի տարբեր ախտահարումների դեպքում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է ազգային արժույթի փոխարժեքի և գնաճի կարգավորման փոխկապակցվածության, դրանց վրա ազդող տնտեսական գործոնների և իրականացվող դրամավարկային քաղաքականության սոցիալ-տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում փոխարժեքի փոփոխությունների և գների ընդհանուր մակարդակի միջև ձևավորվող կապերն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բնակչության գնողունակության, իրական եկամուտների, սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, արտաքին առևտրի և ընդհանուր տնտեսական ակտիվության վրա։ Քննության են առնվում ազգային արժույթի արժևորման և արժեզրկման հնարավոր հետևանքները, ներմուծվող ապրանքների գների միջոցով փոխարժեքային փոփոխությունների փոխանցումը ներքին գնաճին և տնտեսական սպասումների նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դրամավարկային քաղաքականության գործիքների ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հատկապես տոկոսադրույքների, փողի առաջարկի, ֆինանսական շուկայի պայմանների և արժութային շուկայում ձևավորվող գործընթացների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հայաստանի դրամավարկային քաղաքականության զարգացման ընթացքում կիրառվել են տարբեր ռազմավարական մոտեցումներ, իսկ գնաճի նպատակադրման համակարգի պայմաններում առաջնային նշանակություն է ստացել գների կայունության ապահովումը՝ փոխարժեքի ձևավորումը հիմնականում թողնելով շուկայական պահանջարկի և առաջարկի ազդեցությանը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել փոխարժեքի և գնաճի շարժընթացի տնտեսական վերլուծություն, դրանց վրա արտաքին և ներքին գործոնների ազդեցության գնահատում, ինչպես նաև դրամավարկային կարգավորման միջոցների սոցիալական ու տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գների կայունության սոցիալական նշանակությանը, քանի որ բարձր և անկայուն գնաճը կարող է նվազեցնել իրական եկամուտների ու խնայողությունների գնողունակությունը և մեծացնել տնտեսական անորոշությունը։ Միաժամանակ փոխարժեքի զգալի տատանումները կարող են տարբեր ազդեցություն ունենալ ներմուծողների, արտահանողների, սպառողների և տնտեսության առանձին ոլորտների վրա։ Հետևաբար կարգավորման արդյունավետությունը դիտարկվում է ոչ միայն գնաճային կամ արժութային ցուցանիշների փոփոխության, այլև տնտեսական աճի, զբաղվածության, սոցիալական բարեկեցության և մակրոտնտեսական կայունության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է դրամավարկային տնտեսագիտության, միջազգային ֆինանսների և սոցիալ-տնտեսական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ բացահայտելով փոխարժեքային ու գնաճային գործընթացների կարգավորման նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության կայուն և հավասարակշռված զարգացման համար։

Религия

Այս աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական Նոր Կտակարանի կարևորագույն գրական և աստվածաբանական ժառանգություններից մեկի՝ սուրբ Պողոս առաքյալի թղթերի մեկնությանը։ Այն ներկայացնում է առաքյալի աստվածաբանական մտքի, քրիստոնեական հավատի հիմնադրույթների, եկեղեցական կյանքի, բարոյական պատասխանատվության և մարդու հոգևոր փրկության վերաբերյալ ուսմունքի մեկնողական ուսումնասիրություն։ Սուրբ Պողոս առաքյալի տասնչորս թղթերը քրիստոնեական դավանաբանության ձևավորման և տարածման գործում ունեն հիմնարար նշանակություն, քանի որ դրանցում համակարգված կերպով արտահայտված են Քրիստոսի փրկագործական առաքելության, հավատի, շնորհի, արդարացման, մեղքի, ապաշխարության, եկեղեցու միասնության և քրիստոնեական կյանքի վերաբերյալ կարևորագույն գաղափարները։ Մեկնության հիմնական նպատակն է բացահայտել առաքելական խոսքի բովանդակային, դավանաբանական և բարոյական նշանակությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ ըմբռնելու Պողոսի թղթերում ամփոփված քրիստոնեական ուսմունքը։ Պողոս առաքյալի աստվածաբանական մտածողության կենտրոնում Հիսուս Քրիստոսն է՝ որպես մարդկության փրկության և Աստծո հետ հաշտության միակ հիմք։ Նրա թղթերում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հավատի և շնորհի գաղափարը։ Մարդու փրկությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես սեփական արժանիքներով ձեռք բերվող արդյունք, այլ որպես Աստծո շնորհի պարգև, որն ընդունվում է հավատքի միջոցով և իր արտահայտությունն է գտնում քրիստոնեական կյանքի ու բարի գործերի մեջ։ Այս մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական փրկաբանական ուսմունքի ընկալման համար։ Մեկնության կարևոր թեմաներից է նաև մարդու մեղավոր վիճակի, մեղքի հետևանքների և աստվածային փրկության անհրաժեշտության խնդիրը։ Պողոս առաքյալը բացահայտում է մեղքի ազդեցությունը մարդկային բնության և հասարակական կյանքի վրա՝ միաժամանակ ընդգծելով Քրիստոսի միջոցով տրվող ազատագրման և հոգևոր նորոգման հնարավորությունը։ Հավատացյալը կոչված է հրաժարվելու նախկին մեղավոր ընթացքից, ապրելու նոր կյանքով և իր վարքագծով արտահայտելու Քրիստոսի հետ ունեցած հոգևոր միությունը։ Այս համատեքստում կարևոր են արդարացման, սրբագործման, որդեգրության և հարության գաղափարները, որոնք կազմում են առաքելական աստվածաբանության հիմնական հասկացությունների շարքը։ Աշխատության մեջ նշանակալի տեղ է զբաղեցնում նաև եկեղեցու բնույթի և քրիստոնեական համայնքի միասնության հարցը։ Պողոսի թղթերում եկեղեցին ներկայացվում է որպես Քրիստոսի խորհրդավոր մարմին, որի անդամները, ունենալով տարբեր շնորհներ ու ծառայություններ, միավորված են մեկ հավատի և մեկ հոգևոր կոչման շուրջ։ Այս գաղափարը կարևորում է փոխադարձ սերը, եղբայրական ծառայությունը, խոնարհությունը, համերաշխությունը և համայնքի յուրաքանչյուր անդամի պատասխանատվությունը։ Առաքելական ուսմունքը միաժամանակ անդրադառնում է եկեղեցական կարգապահությանը, հոգևոր առաջնորդությանը, հավատացյալների փոխհարաբերություններին և քրիստոնեական համայնքի բարոյական նկարագրին։ Պողոսի թղթերի մեկնության կարևոր ուղղություններից է քրիստոնեական բարոյագիտությունը։ Առաքյալը հավատքի ճշմարտությունները կապում է մարդու ամենօրյա վարքագծի հետ՝ ընդգծելով, որ ճշմարիտ հավատքը պետք է արտահայտվի սիրով, արդարությամբ, մաքրությամբ, համբերությամբ, ներողամտությամբ և մերձավորի հանդեպ հոգատարությամբ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սիրո գաղափարը, որը ներկայացվում է որպես քրիստոնեական առաքինությունների բարձրագույն արտահայտություն և եկեղեցական միասնության հիմնական պայման։ Նույնքան կարևոր են մարմնական ու հոգևոր կյանքի հակադրության, մարդկային կամքի, ինքնազսպման և աստվածային կամքին հնազանդվելու խնդիրները։ Այս թեմաները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու քրիստոնեական կյանքի ներքին տրամաբանությունը, որտեղ հավատքը, բարոյական վարքագիծը և հոգևոր կատարելագործումը փոխկապակցված են։ Հատորի մեկնողական նշանակությունը պայմանավորված է նաև առաքելական թղթերում արտահայտված պատմական, հասարակական և եկեղեցական խնդիրների լուսաբանմամբ։ Պողոսի նամակները ձևավորվել են վաղ քրիստոնեական համայնքների կյանքի և գործունեության պայմաններում, ուստի դրանցում անդրադարձ է կատարվում հավատի տարածման, նորաստեղծ եկեղեցիների կազմակերպման, վարդապետական տարաձայնությունների, քրիստոնեական ինքնության պահպանման և համայնքային հարաբերությունների կարգավորման հարցերին։ Դրանց մեկնությունը կարևոր է վաղ քրիստոնեության պատմական միջավայրի և առաքելական քարոզչության առանձնահատկությունների ընկալման համար։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ընդգծել, որ տասնչորս թղթերի մեկնության շարքի այս հատորը մեկ ամբողջության բաղադրիչ է, և դրա բովանդակային նշանակությունը պետք է դիտարկել ամբողջ մեկնողական ավանդության համատեքստում։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է աստվածաշնչյան մեկնողական և հայրաբանական գրականության ժանրին։ Այս ժանրին բնորոշ են աստվածաշնչյան բնագրի հաջորդական բացատրությունը, առաքելական խոսքի իմաստային վերլուծությունը, դավանաբանական հասկացությունների պարզաբանումը և բարոյական հետևությունների ներկայացումը։ Մեկնողական շարադրանքը կարևորում է Սուրբ Գրքի ոչ միայն բառացի, այլև հոգևոր և խորհրդաբանական իմաստների բացահայտումը՝ համադրելով աստվածաշնչյան վկայությունները քրիստոնեական ավանդության և եկեղեցական ուսմունքի հետ։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ աստվածաբանական մտքի զարգացման, Սուրբ Գրքի ուսումնասիրության և եկեղեցական կրթության համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը ներկայացնում է 19-րդ դարի սկզբի հայ կրոնական գրահրատարակչության և Մխիթարյան մատենագրական գործունեության կարևոր էջերից մեկը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզին այդ ժամանակաշրջանում հայ հոգևոր, գիտական և գրական կյանքի խոշոր կենտրոն էր, որտեղ Մխիթարյան միաբանությունը մեծ աշխատանք էր կատարում հայերեն գրական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրման և տարածման ուղղությամբ։ Աստվածաշնչյան մեկնությունների հրատարակությունը նպաստում էր հայերեն աստվածաբանական գրականության հարստացմանը, եկեղեցական կրթության զարգացմանը և քրիստոնեական վարդապետության համակարգված ներկայացմանը։ Պողոս առաքյալի թղթերի նման ծավալուն մեկնողական աշխատությունները հատկապես կարևոր էին հոգևորականների, քարոզիչների և աստվածաբանական կրթությամբ զբաղվող ընթերցողների համար՝ ապահովելով առաքելական ուսմունքի խորքային ուսումնասիրության հնարավորություն։ Գիրքը արժեքավոր է հայ աստվածաբանական և հայրաբանական գրականության, Նոր Կտակարանի մեկնողական ավանդության, Պողոս առաքյալի վարդապետության, վաղ քրիստոնեական եկեղեցու պատմության և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, եկեղեցու պատմաբանների, հայագետների, բանասերների և քրիստոնեական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընթերցողական տեսանկյունից աշխատության գլխավոր արժեքը քրիստոնեական հավատի հիմնարար սկզբունքների խորքային ընկալման հնարավորությունն է։ Այն նպաստում է հավատի և գործի, շնորհի և պատասխանատվության, անձնական փրկության և եկեղեցական միասնության, հոգևոր կյանքի և բարոյական վարքագծի փոխկապակցվածության գիտակցմանը՝ ներկայացնելով սուրբ Պողոս առաքյալի ուսմունքը որպես քրիստոնեական ինքնաճանաչման, հոգևոր աճի և առաքինի կյանքի կարևոր ուղեցույց։

Литература

Աշխատանքը ներկայացնում է թուրքերեն ժողովրդական առածների գերմաներեն թարգմանությունների ժողովածու՝ նպատակ ունենալով մեկ լեզվական և մշակութային միջավայրի իմաստային ժառանգությունը հասանելի դարձնել մեկ այլ լեզվով ընթերցողներին։ Առածները ժողովրդական բանահյուսության կարևոր բաղադրիչ են․ դրանք կարճ, պատկերավոր և հաճախ փոխաբերական արտահայտություններով ամփոփում են սերունդների կուտակած կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունների մասին դիտարկումներն ու կենցաղային իմաստությունը։ Դրանցում արտահայտվում են աշխատանքի, ընտանիքի, ընկերության, մարդկային բնավորության, ազնվության, խոհեմության, համբերության և կյանքի տարբեր իրավիճակների վերաբերյալ ժողովրդական դատողություններ։ Թուրքերենից գերմաներեն թարգմանությունը պահանջում է ոչ միայն բառերի ճշգրիտ փոխանցում, այլև արտահայտությունների փոխաբերական իմաստի, հուզական երանգի և մշակութային ենթատեքստի պահպանում։ Առածների թարգմանության ընթացքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն համարժեքների ընտրությունը, լեզվական պատկերների բացատրությունը և այնպիսի ձևակերպումների որոնումը, որոնք գերմանախոս ընթերցողին հնարավորություն կտան ընկալելու բնագրի իմաստային ամբողջությունը։ Այս տեսանկյունից ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում համեմատական լեզվաբանության, թարգմանության տեսության և թուրքական բանահյուսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես լեզուների ուսուցման օժանդակ նյութ՝ նպաստելով բառապաշարի հարստացմանը, դարձվածքների ճանաչմանը և տարբեր ժողովուրդների մտածողության ու մշակութային արժեքների համեմատությանը։ Հրատարակությունը վկայում է ժողովրդական բանավոր ժառանգությունը գրավոր ձևով հավաքելու և միջլեզվական մշակութային փոխանակման միջոցով տարածելու կարևորության մասին։