Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
ՂԵՎՈՆԴ.ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ
Այս աշխատությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևոր աղբյուրներից է, որը վերաբերում է հիմնականում 7–8-րդ դարերի իրադարձություններին։ Այն ներկայացնում է Հայաստանի և տարածաշրջանի պատմությունը արաբական տիրապետության սկզբնական շրջանում՝ կարևոր տեղեկություններ տալով քաղաքական, ռազմական և եկեղեցական կյանքի մասին։ Ղևոնդի «Պատմություն»-ը առանձնանում է իր ժամանակագրական և վավերագրական բնույթով։ Հեղինակը նկարագրում է արաբական նվաճումների հետևանքները Հայաստանում, հարկային ծանրաբեռնվածությունը, ապստամբությունները և հայ իշխանների ու եկեղեցու պայքարը ինքնավարության պահպանման համար։ Գրքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հայ ազնվականության և հոգևոր առաջնորդների դերակատարությունը՝ որպես ազգային դիմադրության կազմակերպիչներ։ Հեղինակը հաճախ անդրադառնում է նաև մեծ իրադարձություններին, ինչպիսիք են արաբական վարչակարգի հաստատումը և դրա ազդեցությունը հայկական իշխանությունների վրա։ Խմբագրական տարբերակը, պատրաստված Սեն Արևշատյան կողմից, ներառում է գիտական մեկնաբանություններ, ծանոթագրություններ և պատմական հստակեցումներ, որոնք օգնում են ավելի լավ հասկանալ սկզբնաղբյուրի լեզուն և պատմական համատեքստը։
Обновлено. 2026-09-23
Экономика
Կառավարման դպրոցներ
Կառավարման դպրոցները կառավարման գիտության պատմական զարգացման ընթացքում ձևավորված տեսական ուղղություններ են, որոնք տարբեր կերպ են բացատրում կազմակերպությունների կառավարման սկզբունքները, ղեկավարի դերը և կառավարման արդյունավետության հասնելու ուղիները։ Դրանք զարգացել են տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ կախված տնտեսական, տեխնոլոգիական և հասարակական փոփոխություններից, և յուրաքանչյուր դպրոց ընդգծում է կառավարման որոշակի կողմեր։ Առաջին կարևոր ուղղություններից է դասական կամ գիտական կառավարման դպրոցը, որի հիմնադիրներից է Frederick Taylor-ը։ Այս դպրոցը կենտրոնանում է աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման, աշխատանքի գիտական կազմակերպման և արտադրողականության աճի վրա։ Դրա ներկայացուցիչները կարևորում էին աշխատանքի բաժանումը, ստանդարտացումը և վերահսկողությունը։ Մյուս ուղղությունը վարչական կամ կազմակերպական դպրոցն է, որի հայտնի ներկայացուցիչներից է Henri Fayol-ը։ Այս դպրոցը ուսումնասիրում է կառավարման ընդհանուր սկզբունքները՝ պլանավորում, կազմակերպում, հրամանատարություն, համակարգում և վերահսկում՝ ընդգծելով ղեկավարության դերը ամբողջ կազմակերպության արդյունավետության մեջ։ Բացի այդ, գոյություն ունի մարդկային հարաբերությունների դպրոցը, որը ձևավորվել է XX դարի սկզբին և կենտրոնանում է աշխատողների վարքագծի, մոտիվացիայի և սոցիալական գործոնների վրա։ Այս ուղղությունը ցույց տվեց, որ արտադրողականությունը կախված է ոչ միայն տեխնիկական պայմաններից, այլ նաև մարդկանց հոգեբանական և սոցիալական վիճակից։ Հետագայում զարգացել են նաև վարքաբանական և համակարգային դպրոցները, որոնք կառավարման գործընթացը դիտարկում են ավելի լայն համատեքստում՝ որպես փոխկապակցված համակարգերի ամբողջություն։ Ժամանակակից մոտեցումներում ընդգծվում է իրավիճակային մոտեցումը, ըստ որի արդյունավետ կառավարման մեթոդը կախված է կոնկրետ իրավիճակից և պայմաններից։ Այսպիսով, կառավարման դպրոցները ներկայացնում են կառավարման գիտության զարգացման տարբեր փուլեր և մոտեցումներ, որոնք միասին ձևավորել են ժամանակակից կառավարման տեսությունը և պրակտիկան։
Обновлено. 2026-10-23
Биология
Изыскание и характеристика новых туберкулоцидных препаратов
Աշխատությունը նվիրված է տուբերկուլոզի հարուցիչի նկատմամբ ակտիվություն ցուցաբերող նոր հակամանրէային միացությունների որոնման և դրանց կենսաբանական ու դեղաբանական հատկությունների բնութագրման գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր թեկնածու նյութերի հակատուբերկուլոզային ներուժի գնահատումն է, դրանց ազդեցության առանձնահատկությունների համեմատությունը և հետագա դեղաբանական ուսումնասիրության համար առավել հեռանկարային միացությունների առանձնացումը։ Քննվում են տուբերկուլոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք բարդացնում են արդյունավետ դեղանյութերի ընտրությունը, այդ թվում՝ մանրէի առանձնահատուկ բջջային կառուցվածքը, օրգանիզմում երկարատև պահպանման հնարավորությունը և դեղերի նկատմամբ կայունության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների հակամանրէային ակտիվության, ընտրողականության, հնարավոր թունաբանական հատկությունների և արդեն հայտնի հակատուբերկուլոզային միջոցների համեմատությամբ դրանց առավելությունների ու սահմանափակումների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և կենսաբանական ազդեցության միջև գոյություն ունեցող կապերը, որոնք կարևոր են դեղաբանական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղակայուն միկոբակտերիաների խնդիրը, քանի որ նոր ակտիվ նյութերի որոնումը կապված է նաև այնպիսի միացությունների հայտնաբերման անհրաժեշտության հետ, որոնք կարող են պահպանել արդյունավետությունը սովորական բուժական միջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում թեկնածու միացությունների նախակլինիկական գնահատման ընդհանուր սկզբունքներին, անվտանգության ուսումնասիրության նշանակությանը և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է դրանց հետագա հետազոտության նպատակահարմարությունը։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հակատուբերկուլոզային դեղաբանության գիտական հիմքերի ընդլայնմանը և միկոբակտերիաների դեմ ազդեցության նոր հնարավոր մեխանիզմների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բժշկական մանրէաբանության, վարակաբանության, դեղաբանության և դեղանյութերի հետազոտության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր հակատուբերկուլոզային նյութերի հատկությունների գիտական գնահատման վրա։
Обновлено. 2026-09-22
Экономика
Չորացրած մրգի և բանջարեղենի շուկայի զարգացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում չորացրած մրգի և բանջարեղենի շուկայի ձևավորման, զարգացման և առկա հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ոլորտի արտադրության, վերամշակման, իրացման և սպառման գործընթացները, շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական և կազմակերպական գործոնները, ինչպես նաև արտադրողների և շուկայի մյուս մասնակիցների միջև ձևավորվող փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական հումքի ներուժին և դրա արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին՝ ընդգծելով չորացման և վերամշակման միջոցով գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են արտադրության ծավալների, պահանջարկի, գնագոյացման, մրցակցության և իրացման ուղիների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ կապված տեխնոլոգիական հնարավորությունների, արտադրանքի որակի, ստանդարտացման, փաթեթավորման, շուկայավարման և ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության հետ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև արտահանման ներուժի գնահատմանը և արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննարկվում են արտադրության արդյունավետության բարելավման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրանքի որակի և անվտանգության ապահովման, շուկայավարման մեխանիզմների կատարելագործման և ոլորտում համագործակցության զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել չորացրած մրգի և բանջարեղենի արտադրության ու իրացման ոլորտում առկա խնդիրների ավելի ամբողջական ընկալմանը և զարգացման արդյունավետ ռազմավարությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, գյուղատնտեսական արտադրողների, վերամշակող կազմակերպությունների, շուկայի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների և համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-09-12
История
Մերձավոր Արևելք․ պատմություն, քաղաքականություն և մշակույթ, երրորդ հատոր
Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի պատմական զարգացման, քաղաքական գործընթացների, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանը ներկայացնելով որպես համաշխարհային պատմության և միջազգային քաղաքականության կարևորագույն աշխարհաքաղաքական ու քաղաքակրթական տարածքներից մեկը։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Մերձավոր Արևելքի երկրների պատմական անցյալը, պետական և հասարակական համակարգերի ձևավորման առանձնահատկությունները, քաղաքական զարգացումները, տարածաշրջանային հարաբերությունները և մշակութային փոխազդեցությունները։ Մերձավոր Արևելքը պատմականորեն եղել է տարբեր քաղաքակրթությունների, կրոնների, լեզուների և ժողովուրդների հանդիպման ու փոխազդեցության կենտրոն։ Այստեղ ձևավորվել և զարգացել են հին աշխարհի բազմաթիվ պետություններ ու մշակութային կենտրոններ, տարածվել են համաշխարհային կրոններ, ստեղծվել են գիտության, փիլիսոփայության, գրականության և արվեստի նշանակալի ավանդույթներ։ Այս պատմական ժառանգությունը մեծապես պայմանավորել է տարածաշրջանի հասարակական կառուցվածքը, քաղաքական մտածողությունը և ժամանակակից մշակութային դիմագիծը։ Աշխատության պատմագիտական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Մերձավոր Արևելքի պատմական գործընթացները՝ հնագույն քաղաքակրթություններից մինչև նոր և նորագույն ժամանակաշրջաններ՝ կարևորելով կայսրությունների, պետությունների, քաղաքական վարչակարգերի և հասարակական շարժումների ազդեցությունը տարածաշրջանի զարգացման վրա։ Քաղաքականությանն առնչվող թեմաները վերաբերում են պետականության ձևավորման, իշխանության կազմակերպման, ազգային և կրոնական համայնքների փոխհարաբերությունների, արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության խնդիրներին։ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական կյանքը առանձնանում է պատմական, կրոնական, ազգային և տնտեսական գործոնների բարդ փոխկապակցվածությամբ, ինչի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես առանձին երկրների ներքին զարգացումները, այնպես էլ տարածաշրջանի ընդհանուր քաղաքական պատկերը հասկանալու համար։ Տարածաշրջանի միջազգային նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրա աշխարհագրական դիրքով, բնական պաշարներով, ռազմավարական հաղորդակցային ուղիներով և տարբեր աշխարհաքաղաքական կենտրոնների շահերի հատման հանգամանքով։ Այս տեսանկյունից Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջազգային հարաբերությունների ձևավորման, տարածաշրջանային հակասությունների, համագործակցության մեխանիզմների և արտաքին ազդեցությունների պատմական հիմքերը։ Աշխատության մշակութաբանական ուղղվածությունը կարևորում է տարածաշրջանի ժողովուրդների հոգևոր և նյութական ժառանգությունը, կրոնական ավանդույթները, լեզվական բազմազանությունը, գրականությունը, արվեստը, ճարտարապետությունը և հասարակական սովորույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի իսլամական քաղաքակրթության, ինչպես նաև տարածաշրջանում պատմականորեն գոյակցած քրիստոնեական, հրեական և այլ կրոնական համայնքների մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը։ Մերձավոր Արևելքի մշակութային պատմությունը ներկայացնում է տարբեր ժողովուրդների փոխազդեցության և փոխհարստացման երկարատև գործընթաց, որի ազդեցությունը տարածվել է նաև հարակից տարածաշրջանների և համաշխարհային քաղաքակրթության վրա։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև հայկական պատմական ու մշակութային ներկայության դիտարկումը՝ հաշվի առնելով հայ ժողովրդի դարավոր կապերը Մերձավոր Արևելքի երկրների և ժողովուրդների հետ, հայկական համայնքների ձևավորումը, առևտրական ու մշակութային հարաբերությունները և տարածաշրջանի հասարակական կյանքում հայերի ունեցած մասնակցությունը։ Գիտական և կառուցվածքային առումով ժողովածուն միավորում է պատմական, քաղաքական և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների ուղղությունները՝ նպաստելով տարածաշրջանի վերաբերյալ բազմակողմանի գիտելիքի ձևավորմանը։ Այս միջառարկայական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Մերձավոր Արևելքի իրադարձություններն ու զարգացումները դիտարկել ոչ թե առանձին և մեկուսացված երևույթների, այլ պատմականորեն ձևավորված ընդհանուր համակարգի շրջանակում՝ բացահայտելով անցյալի և արդիական գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Երրորդ հատորը շարունակություն է կազմում Մերձավոր Արևելքի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների շարքի և կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանի պատմության, քաղաքականության ու մշակույթի տարբեր հարցերի հետազոտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել արևելագետների, պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, մշակութաբանների, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների և ուսանողների համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ճանաչել Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների պատմական փորձը, մշակութային բազմազանությունը, քաղաքական զարգացումները և տարածաշրջանի նշանակությունը համաշխարհային պատմական ու միջազգային հարաբերությունների համակարգում։
Обновлено. 2026-11-17
Технология
Միատարր կենսազանգվածի անաերոբ խմորման գործընթացի փորձնական ուսումնասիրությունը և կենսագազ-էներգիա տեխնոլոգիայի կատարելագործման ինժեներական մշակումները
Ինժեներատեխնիկական և կենսաէներգետիկ բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միատարր կենսազանգվածի անաերոբ խմորման գործընթացների փորձարարական ուսումնասիրմանը և կենսագազի հիման վրա էներգիայի ստացման տեխնոլոգիական համակարգերի կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում օրգանական հումքի առանց թթվածնի կենսաբանական քայքայման հիմնական օրինաչափությունները, գործընթացի ընթացքի վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները և գազագոյացման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի հատկությունների, ջերմաստիճանային պայմանների, խմորման տևողության և տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությանը կենսագազի առաջացման գործընթացի վրա։ Վերլուծվում են փորձնական հետազոտությունների կազմակերպման, համապատասխան սարքավորումների աշխատանքի և ստացված էներգետիկ արդյունքների գնահատման ինժեներական խնդիրները։ Քննարկվում են նաև կենսագազային կայանքների կառուցվածքային կատարելագործման, տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման և էներգիայի փոխակերպման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու կենսազանգվածի էներգետիկ օգտագործման տեխնիկական լուծումները և վերականգնվող էներգիայի արտադրության համակարգերի զարգացման ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաէներգետիկայի, վերականգնվող էներգետիկայի, բնապահպանական ճարտարագիտության և էներգետիկ տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-07