Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Հմայական պահպանակները հայոց հավատալիքների համակարգում (պատմազգագրական ուսումնասիրություն)
Պատմազգագրական, մշակութաբանական և կրոնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հմայական պահպանակների տեղին ու նշանակությանը հայոց ավանդական հավատալիքների համակարգում՝ ժողովրդական աշխարհընկալման և հոգևոր մշակույթի պատմական զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում հմայական պահպանակների ծագման, տարածման և կիրառության պատմական նախադրյալները, դրանց առնչությունները հնագույն կրոնական պատկերացումների, ժողովրդական ծիսակարգերի և պաշտպանական հավատալիքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահպանակների տեսակներին, պատրաստման համար օգտագործված նյութերին, դրանց արտաքին ձևավորմանը, խորհրդանշական պատկերներին և վերագրվող պաշտպանական նշանակությանը։ Վերլուծվում են չար աչքից, հիվանդություններից, դժբախտություններից և այլ ենթադրյալ վտանգներից պաշտպանվելու վերաբերյալ ժողովրդական պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց արտահայտությունը առօրյա կենցաղում և ընտանեկան սովորույթներում։ Քննարկվում են հմայական պահպանակների կապերը հայկական ժողովրդական բժշկության, ծննդյան ու մանկության ծեսերի, ամուսնական ավանդույթների և կյանքի տարբեր փուլերին առնչվող հավատալիքների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ազգագրական գրառումները, բանահյուսական նյութերը, պատմական վկայությունները և նյութական մշակույթի առարկաները՝ դրանց ծիսական ու խորհրդանշական գործառույթները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նախաքրիստոնեական պատկերացումների և քրիստոնեական ավանդույթների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև հմայական հավատալիքների պահպանման ու վերափոխման առանձնահատկություններին հայկական մշակութային միջավայրում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ազգագրության, ժողովրդական հավատալիքների պատմության, կրոնագիտության, բանագիտության և հայկական ավանդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-09
История
Աբխազիայում Թուրքիայի գործունեության քաղաքական և տնտեսական հետևանքները 1991-2010 թվականներին
Աշխատությունը նվիրված է 1991–2010 թվականներին Աբխազիայի շուրջ Թուրքիայի քաղաքական և տնտեսական ներգրավվածության ուսումնասիրությանը՝ Հարավային Կովկասում հետխորհրդային վերափոխումների և տարածաշրջանային հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ու տնտեսական շահերի, Սևծովյան տարածաշրջանի նկատմամբ նրա մոտեցումների և աբխազական ուղղությամբ ձևավորված կապերի առանձնահատկությունների վերլուծությունն է։ Քննվում է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ստեղծված նոր աշխարհաքաղաքական միջավայրը, վրաց-աբխազական հակամարտության ազդեցությունը տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա և այն պայմանները, որոնց շրջանակում Թուրքիան կառուցել է հարաբերություններ տարածաշրջանի տարբեր դերակատարների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պաշտոնական քաղաքականության և ոչ պետական կապերի հարաբերակցությանը, քանի որ տվյալ ժամանակաշրջանում նշանակություն են ունեցել ոչ միայն միջպետական հարաբերությունները, այլև գործարար շրջանակների, հասարակական կազմակերպությունների և Թուրքիայում բնակվող աբխազական ու հյուսիսկովկասյան ծագում ունեցող համայնքների գործունեությունը։ Տնտեսական հարթությունում դիտարկվում են առևտրային կապերը, մասնավոր ձեռնարկատիրական գործունեությունը, տրանսպորտային հաղորդակցության խնդիրները և տնտեսական սահմանափակումների պայմաններում ձևավորված փոխգործակցության առանձնահատկությունները։ Քննության առարկա են դառնում նաև այդ հարաբերությունների հնարավոր ազդեցությունները Աբխազիայի տնտեսական միջավայրի, արտաքին կապերի և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների վրա։ Քաղաքական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է Թուրքիայի գործունեության փոխկապակցվածությունը Վրաստանի հետ հարաբերությունների, Սևծովյան տարածաշրջանի քաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Ռուսաստանի դերակատարությանը՝ որպես Աբխազիայի շուրջ ձևավորված քաղաքական և տնտեսական գործընթացների կարևոր արտաքին գործոնի։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թուրքիայի ներգրավվածության փոփոխությունները երկու տասնամյակների ընթացքում և տարբերակելու քաղաքական հայտարարությունները, պաշտոնական սահմանափակումները և փաստացի տնտեսական ու հասարակական կապերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների, տարածաշրջանագիտության և միջազգային տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Թուրքիայի աբխազական ուղղությամբ գործունեության քաղաքական ու տնտեսական հետևանքները Հարավային Կովկասի հետխորհրդային զարգացման ընդհանուր գործընթացների շրջանակում։
Обновлено. 2026-09-25
История
Հայ բուրժուազիայի գործունեությունը Թիֆլիսի նահանգում 1846-1917 թթ.
Աշխատությունը նվիրված է 1846–1917 թվականներին Թիֆլիսի նահանգի տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքում հայ բուրժուազիայի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Ռուսական կայսրության Հարավային Կովկասում ընթացող սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում հայ ձեռնարկատերերի, առևտրականների, արդյունաբերողների, ֆինանսական գործիչների և քաղաքային սեփականատերերի մասնակցությունն է տարածաշրջանի շուկայական հարաբերությունների զարգացմանը։ Քննվում են կապիտալի կուտակման հիմնական աղբյուրները, առևտրային գործունեության ուղղությունները, արտադրական ձեռնարկությունների ձևավորումը, ֆինանսավարկային հարաբերությունների զարգացումը և հայ գործարար շրջանակների կապերը ինչպես Կովկասի, այնպես էլ Ռուսական կայսրության այլ տնտեսական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Թիֆլիս քաղաքին՝ որպես վարչական, առևտրային և մշակութային խոշոր կենտրոնի, որտեղ հայ բնակչության տարբեր սոցիալական խմբեր կարևոր տեղ էին զբաղեցնում քաղաքային տնտեսության մեջ։ Ուսումնասիրվում է առևտրային կապիտալի աստիճանական ներգրավումը արդյունաբերական ոլորտում, ձեռնարկատիրական գործունեության նոր ձևերի տարածումը, ընկերությունների և ֆինանսական կառույցների ձևավորումը, ինչպես նաև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման ազդեցությունը ապրանքաշրջանառության և շուկաների ընդլայնման վրա։ Կարևորվում է հայ բուրժուազիայի սոցիալական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ առանձնացնելով տարբեր տնտեսական հնարավորություններ և գործունեության ոլորտներ ունեցող խմբերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գործարար ընտանիքների տնտեսական ռազմավարություններին, սեփականության ձևերին և կապիտալի փոխանցման ու ընդլայնման առանձնահատկություններին։ Առանձին ուղղություն է հայ ձեռնարկատիրական շրջանակների հասարակական և բարեգործական գործունեությունը։ Քննվում է նրանց մասնակցությունը կրթական, մշակութային, հրատարակչական և համայնքային նախաձեռնությունների ֆինանսավորմանը, ինչպես նաև հայկական հասարակական հաստատությունների զարգացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են տնտեսական շահերի և քաղաքային կառավարման միջև փոխհարաբերությունները, հասարակական կառույցներում գործարար խավի մասնակցությունը և սոցիալական ազդեցության ձևավորման մեխանիզմները։ Ժամանակաշրջանի ընթացքում տեղի ունեցած արդյունաբերականացման, քաղաքայնացման, տնտեսական ճգնաժամերի, քաղաքական շարժումների և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայ բուրժուազիայի գործունեության փոփոխություններին տարբեր պատմական փուլերում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հարավային Կովկասի տնտեսական և սոցիալական պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ գործարար խավի դերի, տնտեսական արդիականացման գործընթացների և Թիֆլիսի նահանգի բազմազգ հասարակության սոցիալ-տնտեսական զարգացման մասին։
Обновлено. 2026-09-19
История
Советская Армения
Հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հանրապետության ձևավորման, պետական կառավարման համակարգի, ժողովրդական տնտեսության և հասարակական կյանքի տարբեր բնագավառների առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի պատմական զարգացման հիմնական փուլերը խորհրդային ժամանակաշրջանում, սոցիալ-տնտեսական վերափոխումները, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացումը, քաղաքաշինության գործընթացները, կրթական համակարգի ընդլայնումը և գիտամշակութային հաստատությունների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրապետության բնական աշխարհագրական պայմաններին, տարածքային առանձնահատկություններին, բնակչության կազմին, բնակավայրերի զարգացմանը և տնտեսական ներուժի ձևավորմանը։ Ներկայացվում են արդյունաբերական ձեռնարկությունների ստեղծման, էներգետիկ համակարգի զարգացման, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ընդլայնման և արտադրական հարաբերությունների փոփոխության հետ կապված գործընթացները։ Կարևորվում են գյուղատնտեսության կազմակերպման, հողային ռեսուրսների օգտագործման, ոռոգման համակարգերի զարգացման, կոլեկտիվ և պետական տնտեսությունների գործունեության, ինչպես նաև գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Երևանի և հանրապետության մյուս քաղաքների զարգացմանը, բնակարանաշինությանը, հասարակական նշանակության շենքերի կառուցմանը, ճարտարապետական նոր լուծումներին և քաղաքային միջավայրի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակներում կարևոր տեղ են զբաղեցնում կրթության, գիտության, գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և կինոյի զարգացման գործընթացները, ինչպես նաև հայ մշակույթի նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական գործունեությունն ու ձեռքբերումները։ Ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական հաստատությունների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, թանգարանների, գրադարանների և մշակութային կենտրոնների գործունեությանը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը հանրապետության մտավոր և հասարակական կյանքի զարգացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանի հասարակական կառուցվածքին, բնակչության կենսապայմանների փոփոխություններին, առողջապահության և սոցիալական ապահովության համակարգերի զարգացմանը, ինչպես նաև առօրյա կյանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են նաև հանրապետության պատմամշակութային ժառանգության, հնագիտական հուշարձանների, միջնադարյան ճարտարապետական կառույցների և ազգային մշակութային ավանդույթների պահպանման ու ներկայացման հարցերը։ Կարևոր նշանակություն ունի խորհրդային հասարակարգի գաղափարական և քաղաքական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությունը հանրապետության տնտեսական, մշակութային և հասարակական գործընթացների վրա։ Հրատարակությունը կարող է արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պաշտոնական պատմագրական մոտեցումները և հասարակական զարգացման գնահատականները, որոնք անհրաժեշտ է դիտարկել համապատասխան պատմական ու գաղափարական համատեքստում։ Նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի խորհրդային շրջանի զարգացման առանձնահատկությունների, արդիականացման գործընթացների, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային կյանքի բազմազանության մասին։ Աշխատությունն ունի պատմաճանաչողական, տեղեկատվական և մշակութային նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի նորագույն պատմության, խորհրդային հասարակական համակարգի և հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, տնտեսագետների, մշակութաբանների, քաղաքագետների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-10-10
История
Հիշարժան տարեթվեր 1982: Հուլիս, օգոստոս, սեպտոմբեր
Աշխատությունը ներկայացնում է 1982 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող հիշարժան տարեթվերն ու պատմական նշանակություն ունեցող իրադարձությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակագրական և տեղեկատվական համատեքստում։ Նյութը կարող է ներառել տվյալ ժամանակահատվածում տեղի ունեցած քաղաքական, հասարակական, մշակութային, գիտական և այլ բնույթի կարևոր իրադարձություններ, ինչպես նաև նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Ժամանակագրական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս որոշակի ժամանակաշրջանի իրադարձությունները դիտարկել դրանց հաջորդականության մեջ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել 1982 թվականի ամառվա և վաղ աշնան պատմական ու հասարակական կյանքի մասին։ Հիշարժան տարեթվերի նման ժողովածուն արժեքավոր է որպես տեղեկատու նյութ, քանի որ մեկտեղում է տարբեր բնագավառներին վերաբերող նշանակալի ամսաթվեր՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ տեղեկության որոնումը և օգտագործումը կրթական, գիտահանրամատչելի կամ հետազոտական նպատակներով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ և հասարակական կյանքի զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, ուսանողների, գրադարանավարների և տեղեկատվական նյութեր պատրաստող մասնագետների համար։ Այն միաժամանակ կարող է ծառայել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի իրադարձությունների արագ կողմնորոշման միջոց՝ հնարավորություն տալով առանձին ամսաթվերը կապել ավելի լայն պատմական գործընթացների հետ։
Обновлено. 2026-09-20
Религия
Синодальное слово Нерсеса Ламбронского архиепископа Тарсийского, произнесенное на соборе, созванном в апреле 1179 года в Ром-Кла, в Коликии, в патриаршествование Григория IV, по случаю возникшего в то время вопроса о единении армянской церкви с греческою
Պատմաեկեղեցական և աստվածաբանական բնույթի այս աշխատությունը ներկայացնում է Ներսես Լամբրոնացու եկեղեցական խոսքը՝ կապված XII դարի հայ-բյուզանդական եկեղեցական հարաբերությունների և երկու եկեղեցիների մերձեցման շուրջ ընթացող քննարկումների հետ։ Կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական միասնության գաղափարը, ինչպես նաև Հայ և Բյուզանդական եկեղեցիների միջև գոյություն ունեցող դավանական, ծիսական և եկեղեցական ավանդույթների տարբերությունների մեկնաբանությունը։ Հեղինակը քննարկում է տարաձայնությունների հաղթահարման հնարավորությունները՝ կարևորելով փոխըմբռնումը, երկխոսությունը և ընդհանուր քրիստոնեական հիմքերի գիտակցումը։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են նաև ժամանակաշրջանի աստվածաբանական մտածողությունը, եկեղեցական հարաբերությունները և Կիլիկյան Հայաստանի հոգևոր կյանքի կարևոր հարցերը։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Ներսես Լամբրոնացու եկեղեցական հայացքների, նրա միաբանական մոտեցումների և միջնադարյան հայ աստվածաբանական մտքի ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու XII դարում հայկական և բյուզանդական եկեղեցական շրջանակների միջև ընթացող բանակցությունների ու գաղափարական բանավեճերի բնույթի մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց եկեղեցու պատմությամբ, աստվածաբանությամբ, միջնադարագիտությամբ և հայ-բյուզանդական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-03