Օսմանյան բանակի զինվոր Սարգիս Հանիյանի վկայությունը

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անցումային տնտեսության պայմաններում փոքր բիզնեսի ձևավորման, կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ շուկայական հարաբերությունների կայացման գործընթացի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում փոքր ձեռնարկությունների դերն է տնտեսական կառուցվածքի վերափոխման, մասնավոր նախաձեռնության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման և մրցակցային միջավայրի ձևավորման գործում։ Քննվում են կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական տնտեսության անցման ընթացքում առաջացած ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և կազմակերպական փոփոխությունները, որոնք նոր պայմաններ և միաժամանակ նոր դժվարություններ են ստեղծել փոքր ձեռնարկատիրության գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոքր բիզնեսի ստեղծման և գործունեության կազմակերպական ձևերի ընտրությանը, կառավարման կառուցվածքի ձևավորմանը, ֆինանսական ու նյութական ռեսուրսների օգտագործմանը, շուկայական պահանջարկի գնահատմանը և ձեռնարկության զարգացման ռազմավարության մշակմանը։ Փոքր ձեռնարկությունների կառավարման առանձնահատկությունները դիտարկվում են դրանց սահմանափակ ռեսուրսների, կառավարման համեմատաբար պարզ կառուցվածքի, սեփականատիրոջ անմիջական մասնակցության և շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու հնարավորության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ֆինանսավորման հասանելիության, վարկային միջոցների ներգրավման, հարկային միջավայրի, գործարար ենթակառուցվածքների և մասնագիտական կառավարման կարողությունների հետ կապված խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում փոքր բիզնեսի գործունեության վրա պետական տնտեսական քաղաքականության և ձեռնարկատիրության աջակցության մեխանիզմների ազդեցության գնահատումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև մրցակցության զարգացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտադրության և ծառայությունների ոլորտում փոքր ձեռնարկությունների մասնակցությանը, ինչպես նաև դրանց նշանակությանը տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին՝ ռազմավարական և ընթացիկ պլանավորման, ֆինանսական վերահսկողության, շուկայավարման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և ձեռնարկատիրական ռիսկերի գնահատման միջոցով։ Փոքր բիզնեսի զարգացումը դիտարկվում է որպես շուկայական տնտեսության կայացման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է նպաստել տնտեսական ակտիվության տարածմանը և մասնավոր հատվածի ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ձեռնարկատիրության, կազմակերպությունների կառավարման, անցումային տնտեսության և փոքր բիզնեսի տնտեսագիտության մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանի տնտեսական վերափոխումների պայմաններում փոքր ձեռնարկությունների գործունեության հիմնական առանձնահատկություններն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի հայ թատրոնի զարգացման պատմությանը՝ առանցքային ուշադրություն դարձնելով Ազնիվ Հրաչյայի բեմական գործունեությանը և նրա ստեղծագործական անհատականության ձևավորմանը։ Դերասանուհու գործունեության սկզբնական շրջանը դիտարկվում է արևմտահայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի կայացման գործընթացների համատեքստում, երբ հայկական բեմարվեստում միաժամանակ տեղի էին ունենում խաղացանկային, գեղագիտական և դերասանական արվեստին վերաբերող էական փոփոխություններ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է այն անցումային ժամանակաշրջանը, երբ պատմահայրենասիրական ողբերգությունների կողքին աստիճանաբար տարածվում էին արևմտաեվրոպական ռոմանտիկական դրաման և հետագայում նաև քաղքենիական մելոդրաման՝ դերասաններին առաջադրելով կերպարի մեկնաբանման և բեմական արտահայտչականության նոր պահանջներ։ Ազնիվ Հրաչյայի ստեղծագործական ուղու ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էր անհատական դերասանական արվեստը փոխկապակցվում ժամանակաշրջանի թատերական ընդհանուր զարգացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել դերասանուհու խաղաոճի ձևավորմանը, դերերի ընտրությանը, կերպարների մեկնաբանման առանձնահատկություններին և տարբեր դրամատիկական ժանրերում նրա բեմական հնարավորությունների դրսևորմանը։ Միաժամանակ քննության է առնվում XIX դարի երկրորդ կեսի հայկական թատերական միջավայրը, որի զարգացման գործում կարևոր դեր ունեին վառ ստեղծագործական անհատականությունները։ Այս տեսանկյունից դերասանական անհատականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ներկայացման առանձին բաղադրիչ, այլև որպես ազգային բեմարվեստի գեղարվեստական ուղղությունների ձևավորման նշանակալի գործոն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև արևմտաեվրոպական դրամատուրգիայի ազդեցությանը հայկական թատրոնի խաղացանկի և դերասանական մշակույթի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին նոր դրամատիկական ձևերն ու կերպարային համակարգերը յուրացվում հայկական բեմում։ Կարևորվում են թատերական քննադատության, ժամանակաշրջանի մամուլի, հուշագրական նյութերի և այլ պատմական աղբյուրների հնարավորությունները դերասանական արվեստի վերականգնման ու գնահատման համար։ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտում 2020 թվականին հրատարակված 22 էջանոց սեղմագիրը ներկայացնում է թատերագիտական հետազոտության հիմնական խնդիրները, մոտեցումները և գիտական ուղղվածությունը՝ Ազնիվ Հրաչյայի ստեղծագործական ժառանգությունը դիտարկելով XIX դարի երկրորդ կեսի հայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի պատմական ու գեղարվեստական զարգացման լայն համապատկերում։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ ազգային-ազատագրական շարժման նշանավոր գործիչ Դավիթ Բեկի կյանքին, գործունեությանը և 18-րդ դարի առաջին կեսին Սյունիքում ծավալված ազատագրական պայքարին։ Դավիթ Բեկը հայ պատմական հիշողության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում որպես ռազմական առաջնորդ, որը համախմբել է տեղի հայ բնակչության ուժերը՝ դիմակայելու օտար տիրապետությանն ու պաշտպանելու հայրենի երկրամասը։ Նրա գործունեությունը կապված է Սյունիքում հայկական զինված ուժերի կազմակերպման, պաշտպանական դիրքերի ամրապնդման, ռազմական գործողությունների ղեկավարման և տեղական իշխանության հաստատման փորձերի հետ։ Ազատագրական շարժումը զարգանում էր բարդ քաղաքական պայմաններում, երբ տարածաշրջանում բախվում էին տարբեր պետությունների ու իշխանությունների շահերը, իսկ հայ բնակչությունը ձգտում էր ապահովել իր անվտանգությունը, պահպանել հավատքն ու ազգային ինքնությունը և վերականգնել ինքնուրույն կառավարման հնարավորությունը։ Դավիթ Բեկի կերպարի միջոցով ներկայացվում են հայրենասիրության, քաջության, անձնազոհության, ռազմական կազմակերպվածության և ազգային համերաշխության գաղափարները։ Նրա պայքարը հետագա սերունդների համար դարձել է ազատության ձգտման ու հայրենիքի պաշտպանության խորհրդանիշ՝ նշանակալի տեղ զբաղեցնելով հայ պատմական գրականության, ազգային-հայրենասիրական դաստիարակության և պատմական գիտակցության ձևավորման մեջ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Սյունիքի պատմության, 18-րդ դարի հայ ազատագրական շարժումների, տարածաշրջանի քաղաքական իրադրության և Դավիթ Բեկի գործունեության՝ հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ ունեցած նշանակության ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի կարևորագույն մշակութային կառույցներից մեկի ճարտարապետական առանձնահատկությունների, նախագծային սկզբունքների, տարածական կազմակերպման և քաղաքաշինական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում շենքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես թատերական ներկայացումների համար նախատեսված գործառութային կառույց, այլև որպես մայրաքաղաքի ճարտարապետական կերպարը ձևավորող նշանակալի քաղաքաշինական բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ալեքսանդր Թամանյանի նախագծային մտածողությանը, կառույցի ընդհանուր հորինվածքին և դրա կապին Երևանի կենտրոնական հատվածի քաղաքաշինական կազմակերպման հետ։ Քննվում են շենքի ծավալատարածական լուծումները, հատակագծային կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը և տարբեր գործառութային հատվածների փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է թատերական կառույցին բնորոշ պահանջների արտահայտումը ճարտարապետության մեջ՝ հանդիսատեսի շարժման կազմակերպումից և դահլիճների կառուցվածքից մինչև բեմական տարածքների, սպասարկման գոտիների և հասարակական հատվածների փոխհարաբերությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասական ճարտարապետական սկզբունքների և հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ստեղծագործական համադրման ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են շենքի համաչափությունները, կամարային և սյունաշարային լուծումները, քարե ճակատների մշակումը, զարդաքանդակային տարրերը և դրանց դերը ամբողջական գեղարվեստական կերպարի ձևավորման մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կառույցի և շրջակա քաղաքային միջավայրի փոխհարաբերությանը, բաց տարածքների, հրապարակների, կանաչապատման և հետիոտնային ուղղությունների հետ դրա կապերին։ Շենքի դիրքը քաղաքային կառուցվածքում հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել որպես ճարտարապետական գերիշխող տարր և հանրային կյանքի կենտրոններից մեկը։ Քննվում է նաև նախագծի ձևավորման և հետագա իրականացման պատմությունը՝ հաշվի առնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված շինարարական, վերակառուցման և հարմարեցման աշխատանքների հնարավոր ազդեցությունը սկզբնական ճարտարապետական գաղափարի վրա։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել թատերական դահլիճների ակուստիկ, տեսանելիության և հանդիսատեսի սպասարկման պահանջների ուսումնասիրությունը՝ դրանք կապելով ճարտարապետական նախագծման գործառութային խնդիրների հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս կառույցը դիտարկել նաև XX դարի հայկական ճարտարապետության զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը Երևանի հասարակական ճարտարապետության և քաղաքաշինական միջավայրի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել ճարտարապետության պատմության, քաղաքաշինության, թատերական շենքերի նախագծման և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Աշխատությունը պատմաերկրաբանական և հանքագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է Կարսի մարզի և Երևանի նահանգի աղաբեր գոյացություններին, ինչպես նաև հետազոտությունների ընթացքում արձանագրված այլ օգտակար հանածոների ու բնական հանքային ռեսուրսների տարածմանը։ Նյութի առանցքում տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի, քարաղի հանքավայրերի, աղային շերտերի առաջացման պայմանների, տարածական տեղաբաշխման և հնարավոր տնտեսական նշանակության նկարագրությունն է։ Աղաբեր գոյացությունները դիտարկվում են շրջակա ապարների, երկրաբանական շերտերի և տեղանքի ընդհանուր կառուցվածքի հետ փոխկապակցվածության մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել դրանց ծագման և ձևավորման պատմության վերաբերյալ։ Միաժամանակ աշխատանքը չի սահմանափակվում միայն քարաղի պաշարներով․ ներկայացվում են ճանապարհային և դաշտային ուսումնասիրությունների ընթացքում հանդիպած մետաղական ու ոչ մետաղական օգտակար հանածոների վերաբերյալ դիտարկումներ։ Դրանց շարքում առանձնացվում են ոսկու դրսևորումները, պղնձային, արծաթակապարային և մկնդեղային հանքայնացումները, ծծմբի, ասբեստի և քարածխի պաշարների կամ երևակումների մասին տեղեկությունները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հանքային ջրերի աղբյուրների և աղային ջրերի ուսումնասիրությունները, որոնք դիտարկվում են տարածաշրջանի երկրաբանական ու ջրաերկրաբանական պայմանների համատեքստում։ Հեղինակի դաշտային դիտարկումները կարող են ներառել ապարների արտաքին հատկանիշների, շերտերի դիրքի, հանքային մարմինների տարածման և առանձին տեղամասերի բնական պայմանների նկարագրություններ, որոնց շնորհիվ նյութը արժեք է ձեռք բերում նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի երկրաբանական հետազոտությունների պատմական վկայություն։ Հատուկ նշանակություն ունի օգտակար հանածոների աշխարհագրական տեղաբաշխման նկարագրությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Կարսի և Երևանի պատմական վարչական տարածքների հանքահումքային ռեսուրսների վերաբերյալ ժամանակի գիտական պատկերացումները։ Աշխատությունը հետաքրքիր է նաև տնտեսական պատմության տեսանկյունից, քանի որ բնական պաշարների ուսումնասիրությունը կապված էր դրանց արդյունաբերական օգտագործման հնարավորությունների, հանքարդյունաբերության զարգացման և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժի գնահատման հետ։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունների համար նման աղբյուրը պահանջում է քննադատական համադրություն ավելի ուշ երկրաբանական քարտեզագրման և հետազոտությունների հետ, քանի որ հին տերմինաբանությունը, վարչական սահմանները և օգտակար հանածոների գնահատման մեթոդները տարբերվում են ներկայիս գիտական մոտեցումներից։ Այդուհանդերձ, նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է Հայաստանի և հարակից տարածքների երկրաբանական ուսումնասիրման պատմության, հանքավայրերի վաղ նկարագրությունների և բնական ռեսուրսների հետազոտման զարգացման ուսումնասիրության համար։

Культура

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների ընթացիկ իրազեկման համար։ Այն ընդգրկում է տարբեր տեսակի հրատարակությունների, գիտական և գիտահանրամատչելի աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների, ուսումնասիրությունների, տեղեկատուների և այլ նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ հնարավորություն տալով հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության հոսքին։ Նյութերը կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, կիրառական արվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային հաստատությունների գործունեության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրականություն։ Տեղեկատուի հիմնական նշանակությունը նոր հրատարակությունների մասին տվյալների հավաքումը, դասակարգումը և ընթերցողին հնարավորինս արագ տրամադրելն է՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ մասնագիտական գրականության հայտնաբերումը։ Մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվել բազմաբնույթ նյութերի մեջ, բացահայտել հետաքրքրող թեմային վերաբերող աղբյուրներ և հետևել առանձին բնագավառների վերաբերյալ գրականության համալրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես տեղեկատվական և որոնողական գործիք։ Միաժամանակ այն կարևոր նշանակություն ունի հետադարձ ուսումնասիրությունների համար, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուները վերածվում են որոշակի պատմական շրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեությունն արտացոլող աղբյուրների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե մշակույթի և արվեստի որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն ներկայացվել մասնագիտական գրականության մեջ, ինչ թեմատիկ ուղղություններ են զարգացել և ինչպես է ձևավորվել համապատասխան տեղեկատվական միջավայրը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է ընթացիկ մատենագիտության, գրադարանային տեղեկատվության և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականության հաշվառման գործառույթները՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության որոնման և համակարգված ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։