Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Անցումային տնտեսությունում զբաղվածության հիմնախնդրի տեսամեթոդաբանական ասպեկտները (Հայաստանի Հանրապետության նյութերով)
Աշխատությունը նվիրված է շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և տնտեսական համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պայմաններում զբաղվածության հիմնախնդիրների տեսական ու մեթոդաբանական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական գործընթացների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում զբաղվածության՝ որպես տնտեսական և սոցիալական կատեգորիայի բովանդակությունն է, աշխատաշուկայի ձևավորման օրինաչափությունները, աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի փոխհարաբերությունը և տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը բնակչության աշխատանքային վարքագծի վրա։ Անցումային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ միջավայր, որտեղ նախկին տնտեսական համակարգին բնորոշ զբաղվածության կառուցվածքները աստիճանաբար փոխարինվում են շուկայական մեխանիզմներով՝ առաջացնելով աշխատուժի վերաբաշխման, գործազրկության, մասնագիտական անհամապատասխանության և սոցիալական պաշտպանության նոր խնդիրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զբաղվածության մակարդակի և կառուցվածքի վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոններին՝ տնտեսական ակտիվության, արտադրության կառուցվածքային փոփոխությունների, ներդրումային գործընթացների, աշխատավարձերի և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել զբաղվածության և գործազրկության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները, աշխատաշուկայի հիմնական ցուցանիշների համակարգը և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները վերափոխվող տնտեսության պայմաններում։ Կարևորվում է պաշտոնական և ոչ պաշտոնական զբաղվածության, ինքնազբաղվածության, թերզբաղվածության և աշխատանքային միգրացիայի փոխկապակցված ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն գործազրկության մակարդակը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ արտահայտում է աշխատաշուկայի իրական վիճակը։ Հայաստանի նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական վերափոխումների ընթացքում աշխատուժի ճյուղային և մասնագիտական կառուցվածքի փոփոխությունները, աշխատատեղերի ստեղծման սահմանափակումները և մարդկային կապիտալի օգտագործման արդյունավետության հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուղղություն է զբաղվածության պետական կարգավորման մեխանիզմների վերլուծությունը՝ գնահատելով ակտիվ և պասիվ աշխատաշուկայական քաղաքականության, մասնագիտական կրթության, վերապատրաստման և աշխատանքի տեղավորման համակարգերի նշանակությունը։ Կարող են դիտարկվել նաև տնտեսական աճի և զբաղվածության փոխկապակցվածությունը, աշխատուժի մրցունակության բարձրացման պայմանները և աշխատաշուկայի ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տնտեսական վերափոխումների տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել անցումային տնտեսությունում զբաղվածության գործընթացների վերլուծության ամբողջական տեսամեթոդաբանական հիմք և բացահայտել Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։
Updated: 2026-09-27
Other Subjects
New books. Information bulletin. 2016 yearly
Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի տարեկան տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային և հրատարակչական շրջանառության մեջ հայտնված նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկությունների ներկայացումն է։ Այն նախատեսված է ընթերցողների, գրադարանավարների, մատենագետների, հետազոտողների, ուսանողների և տեղեկատվական սպասարկման ոլորտի մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով մեկ աղբյուրի միջոցով ծանոթանալ տարվա ընթացքում հասանելի դարձած նոր հրատարակություններին։ Նյութերը կարող են դասակարգվել ըստ գիտության, կրթության, հասարակական կյանքի, մշակույթի, արվեստի, գրականության, տեխնիկայի և այլ թեմատիկ ուղղությունների՝ ապահովելով անհրաժեշտ գրականության առավել հարմար որոնում և ընտրություն։ Առանձին գրքերի վերաբերյալ մատենագիտական գրառումները սովորաբար պարունակում են նյութի նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակային տեղեկություններ, հրատարակության անվանում, հրատարակման վայր և տարեթիվ, ծավալ և այլ նկարագրական տարրեր։ Տեղեկատուի տարեկան կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու 2016 թվականի նոր գրականության հոսքի վերաբերյալ և դիտարկելու տարբեր գիտական ու մշակութային ոլորտներում հրատարակչական գործունեության ընդհանուր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, մատենագիտական սպասարկման, թեմատիկ գրականության ընտրության, նոր ստացումների ցուցադրությունների կազմակերպման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման նպատակներով։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հետազոտական տեսանկյունից, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման տարեկան տեղեկատուների հաջորդականությունը ձևավորում է գրքային արտադրանքի վերաբերյալ փաստագրական աղբյուրների համակարգ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հրատարակությունների թեմատիկ և լեզվական կազմը, առանձին գիտակարգերի ներկայացվածությունը, գրահրատարակչական գործունեության փոփոխությունները և գրադարանային հավաքածուների համալրման ընդհանուր միտումները։ Միաժամանակ նման տեղեկատուները նպաստում են նոր գրականության հանրահռչակմանը՝ ընթերցողներին ուղղորդելով դեպի իրենց մասնագիտական կամ անձնական հետաքրքրություններին համապատասխան աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է մատենագիտական հաշվառման, տեղեկատվության համակարգման և գրադարանային սպասարկման գործառույթները՝ հանդես գալով որպես տվյալ տարվա նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվության որոնման և օգտագործման գործնական աղբյուր։
Updated: 2026-09-28
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1988, Ապրիլ, թիվ 4)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-16
Medicine
Տարերային աղետների և արտակարգ իրավիճակների ժամանակ համաճարակաբանական տվյալների բազայի ստեղծման մեթոդոլոգիան և կառուցման սկզբունքները
Աշխատությունը նվիրված է տարերային աղետների և արտակարգ իրավիճակների պայմաններում համաճարակաբանական տեղեկատվության համակարգված հավաքագրման, պահպանման, մշակման և վերլուծության համար նախատեսված տվյալների բազայի ստեղծման մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տեղեկատվական համակարգի այնպիսի կառուցվածքի ձևավորումն է, որը հնարավորություն է տալիս տարբեր աղբյուրներից ստացվող տվյալները կազմակերպել միասնական սկզբունքներով և օգտագործել հանրային առողջության իրավիճակի գնահատման ու կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովման համար։ Արտակարգ իրավիճակներում տվյալների ժամանակին և հետևողական գրանցումը դիտարկվում է որպես կարևոր պայման՝ բնակչության առողջությանը վերաբերող փոփոխությունները գնահատելու, հնարավոր համաճարակաբանական ռիսկերը վաղ նկատելու և համապատասխան ծառայությունների միջև տեղեկատվական փոխգործակցությունը կազմակերպելու տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների դասակարգման, ստանդարտացման, համադրելիության և որակի վերահսկման սկզբունքները, ինչպես նաև տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպումը տարբեր կառույցների միջև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տվյալների բազայի տրամաբանական կառուցվածքին, գրանցվող ցուցանիշների փոխկապակցվածությանը, տարածաժամանակային տվյալների ներկայացմանը և տեղեկատվության պարբերական թարմացման մեխանիզմներին։ Կարևոր ուղղություն է տվյալների ամբողջականության, ճշգրտության և կրկնությունների բացառման ապահովումը, քանի որ արտակարգ իրավիճակների պայմաններում տեղեկատվությունը կարող է ստացվել բազմաթիվ աղբյուրներից և տարբեր ձևաչափերով։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև տեղեկատվության գաղտնիության և հասանելիության կառավարման սկզբունքները՝ հատկապես անձնական կամ առողջությանը վերաբերող տվյալների պաշտպանության տեսանկյունից։ Տվյալների համակարգված պահպանումը հնարավորություն է տալիս իրականացնել վիճակագրական և համաճարակաբանական վերլուծություններ, համեմատել տարբեր ժամանակահատվածների ու տարածքների ցուցանիշները և ձևավորել իրավիճակի ընդհանուր գնահատման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական պատկեր։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից կարևոր է նաև համակարգի ճկունությունը, որպեսզի այն հնարավոր լինի հարմարեցնել տարբեր բնույթի արտակարգ իրավիճակներին և տեղեկատվական պահանջների փոփոխությանը։ Նման տվյալների բազան կարող է ծառայել նաև հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, արտակարգ իրավիճակների արձագանքման փորձի գնահատման և հանրային առողջության պատրաստվածության բարելավման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համաճարակաբանության, բժշկական ինֆորմատիկայի, տվյալների կառավարման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մոտեցումները՝ ձևավորելով առողջապահական տեղեկատվության համակարգված օգտագործման մեթոդաբանական հիմք։
Updated: 2026-09-28
Medicine
Клиническая характеристика и распространенность пищевой аллергии у студентов вузов Еревана
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Երևանի բուհերի ուսանողների շրջանում սննդային ալերգիայի կլինիկական բնութագրի և տարածվածության վերլուծությանը՝ ընդգծելով երիտասարդ բնակչության առողջական խնդիրների էպիդեմիոլոգիական առանձնահատկությունները և դրանց վրա ազդող սոցիալ-կենսաբանական գործոնները։ Աշխատանքը կենտրոնանում է սննդային ալերգիայի հիմնական կլինիկական դրսևորումների նկարագրության վրա՝ ներառյալ մաշկային ռեակցիաները, ստամոքս-աղիքային համակարգի խանգարումները, շնչառական ախտանիշները և հնարավոր սուր ալերգիկ ռեակցիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկի գործոնների գնահատմանը՝ սննդակարգի առանձնահատկություններ, ժառանգական նախատրամադրվածություն, շրջակա միջավայրի ազդեցություն և կենսակերպի փոփոխություններ, որոնք կարող են նպաստել ալերգիկ հիվանդությունների աճին ուսանողական միջավայրում։ Ներկայացվում է նաև հարցումների և կլինիկական դիտարկումների միջոցով ստացված տվյալների վերլուծությունը, որը թույլ է տալիս գնահատել տարածվածության մակարդակը և ալերգիայի տարբեր ձևերի հաճախականությունը։ Աշխատանքը ընդգծում է կանխարգելման և վաղ ախտորոշման կարևորությունը՝ ներառյալ առողջ սննդակարգի խթանումը, բժշկական խորհրդատվության հասանելիության բարձրացումը և ուսանողների իրազեկվածության մակարդակի բարելավումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ սննդային ալերգիան ուսանողական բնակչության շրջանում ունի զգալի տարածվածություն և պահանջում է համակարգված հանրային առողջապահական մոտեցում՝ ուղղված ռիսկերի նվազեցմանը և կյանքի որակի բարելավմանը։
Updated: 2026-09-07
Literature
Թափառական հրեան, հատոր Դ
«Թափառական հրեան» եվրոպական գրականության մեջ տարածված պատմաառասպելական կերպարի շուրջ ձևավորված ծավալուն ստեղծագործություն է, որի գաղափարական հիմքում ընկած են մարդկային ճակատագրի, հավերժական թափառման, բարոյական պատասխանատվության, կրոնական համոզմունքների և հասարակական անարդարության խնդիրները։ Թափառական հրեայի մասին ավանդազրույցը ձևավորվել է միջնադարյան քրիստոնեական մշակույթի շրջանակում և հետագա դարերում դարձել է գրականության, թատրոնի ու կերպարվեստի բազմաթիվ երկերի ներշնչման աղբյուր։ Ավանդության տարածված տարբերակներում գլխավոր կերպարը ներկայացվում է որպես մարդ, որը դատապարտված է անվերջ շրջելու աշխարհով մեկ՝ չգտնելով մշտական հանգրվան և շարունակաբար կրելով իր ճակատագրի ծանրությունը։ Այս կերպարը գրականության մեջ ձեռք է բերել բազմաշերտ խորհրդանշական նշանակություն՝ մարմնավորելով հավերժական ճանապարհորդի, պատմական իրադարձությունների ականատեսի, միայնության մեջ ապրող անհատի և մարդկային գոյության իմաստը որոնող մարդու գաղափարները։ Ստեղծագործության գաղափարական շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու անհատի և հասարակության հարաբերություններին, բարոյական ընտրության հետևանքներին, կրոնական աշխարհայացքի ազդեցությանը մարդու կյանքի վրա և պատմական ժամանակի անընդհատ ընթացքին։ Թափառականության մոտիվը կարևոր նշանակություն ունի նաև որպես ազատության և հարկադրանքի հակադրություն․ անվերջ ճանապարհորդող կերպարը կարող է շարժվել տարբեր երկրներով ու հասարակություններով, սակայն նրա շարժունակությունը չի վերածվում լիարժեք ազատության, քանի որ նա զրկված է հանգստի, կայունության և վերջնական հանգրվանի հնարավորությունից։ Այս հակադրությունը կերպարին հաղորդում է ողբերգական բնույթ և ընթերցողին մղում խորհելու այն մասին, թե որքանով է մարդը կարողանում տնօրինել սեփական ճակատագիրը, երբ նրա կյանքը ենթարկվում է իրենից անկախ ուժերի կամ պատմական հանգամանքների ազդեցությանը։ Եվրոպական գրական ավանդույթում թափառական հրեայի կերպարը տարբեր ժամանակներում օգտագործվել է նաև հասարակական հարաբերությունների, կրոնական անհանդուրժողականության, քաղաքական իշխանության, սոցիալական անհավասարության և մարդկային տառապանքի թեմաները բացահայտելու համար։ Այս համատեքստում ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես առասպելական կամ կրոնական պատում, այլև որպես գրական ձև, որի միջոցով հնարավոր է քննության առնել հասարակության բարոյական արժեքները և պատմական փոփոխությունների ազդեցությունը մարդու կյանքի վրա։ Հատորի առանձին հրատարակությունը վկայում է ստեղծագործության ծավալուն բնույթի և բազմահատոր կառուցվածքի մասին՝ ընթերցողին ներկայացնելով ավելի լայն պատմողական ամբողջության մի մասը։ Բազմահատոր ստեղծագործություններին բնորոշ է գաղափարների, թեմաների և կերպարների աստիճանական զարգացումը, որի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ընդարձակ ձևով անդրադառնալ պատմական միջավայրին, հասարակական հակասություններին և մարդկային հարաբերությունների բարդություններին։ Թափառական կերպարի շուրջ կառուցված պատումը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակների ու միջավայրերի համադրություն՝ ստեղծելով պատմական լայն համայնապատկեր և հնարավորություն տալով մեկ անհատի ճակատագրի միջոցով դիտարկելու մարդկության ընդհանուր փորձը։ Գրական առումով այս ավանդույթի կարևոր առանձնահատկություններից են խորհրդանշական կերպարների կիրառությունը, դրամատիկ հակադրությունները, կրոնական ու փիլիսոփայական հարցադրումները և անհատի անձնական պատմությունը հասարակական իրողությունների հետ կապելու եղանակները։ Թափառական հերոսի կերպարը հատկապես նպաստավոր է ժամանակի և տարածության լայն ընդգրկման համար, քանի որ նրա անվերջ ճանապարհորդությունը թույլ է տալիս պատումի շրջանակում միավորել տարբեր աշխարհներ, հասարակություններ և պատմական իրավիճակներ։ Այդ կերպարը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես գործողությունների կենտրոնական մասնակից, այլև որպես դիտորդ, որի միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է մարդկային վարքի տարբեր դրսևորումներին և հասարակական կյանքի հակասություններին։ Միաժամանակ, թափառական հրեայի ավանդազրույցն ունի բարդ մշակութային պատմություն, քանի որ դրա սկզբնական քրիստոնեական մեկնաբանություններից մի քանիսը հիմնված էին հրեա ժողովրդի նկատմամբ ձևավորված բացասական կրոնական պատկերացումների վրա։ Հետագա գրական վերամշակումներում կերպարը ստացել է տարբեր իմաստներ՝ երբեմն պահպանելով պատժի ու մեղքի ավանդական մոտիվները, երբեմն էլ վերածվելով օտարվածության, պատմական հիշողության և մարդկային գոյության անորոշության խորհրդանիշի։ Ուստի ստեղծագործության մշակութային նշանակությունը գնահատելիս կարևոր է հաշվի առնել ինչպես ավանդազրույցի գրական ազդեցությունը, այնպես էլ դրա ձևավորման պատմական միջավայրն ու կրոնական նախապաշարմունքների հետ կապը։ 19-րդ դարում եվրոպական գեղարվեստական գրականության, պատմավեպի և հանրամատչելի ընթերցանության տարածումը նպաստեց նման ծավալուն ստեղծագործությունների շրջանառությանը տարբեր լեզուներով։ Հայ ընթերցողական միջավայրում եվրոպական գրականության տարածումը կարևոր դեր ուներ գեղարվեստական ճաշակի ընդլայնման, նոր պատմողական ձևերի յուրացման և հասարակական ու փիլիսոփայական հարցերի շուրջ հետաքրքրության զարգացման գործում։ Կոստանդնուպոլիսը հայ գրահրատարակչության, մամուլի և մտավոր կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն հրատարակություններն ապահովում էին տարբեր մշակութային ավանդույթների ու գրական ուղղությունների հասանելիությունը։ «Մասիս» լրագրի տպարանում հրատարակված այս հատորը կապվում է այդ միջավայրի հետ և հետաքրքրություն է ներկայացնում հայալեզու գրահրատարակչության ու թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի ընթերցողական պահանջները, երբ հայերեն գրական շրջանառության մեջ կարևոր տեղ էին զբաղեցնում ոչ միայն ազգային պատմությանն ու մշակույթին վերաբերող երկերը, այլև համաշխարհային գրականության մեջ տարածված պատմություններն ու գաղափարները։ Հրատարակության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եվրոպական գրական կերպարների և թեմաների ներթափանցումը հայերեն գրական միջավայր, բազմահատոր երկերի հրատարակման ավանդույթը և հայ ընթերցողի կապը 19-րդ դարի գրական նորաձևությունների հետ։ Ընթերցողական առումով ստեղծագործությունը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել եվրոպական գրականության պատմությամբ, կրոնական ավանդազրույցներով, պատմական պատումներով, խորհրդանշական կերպարներով և 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչական մշակույթով զբաղվողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են ավանդական կրոնական պատմությունները վերածվել լայնածավալ գեղարվեստական նյութի, ինչպես են կերպարների ճակատագրերը կապվել հասարակական ու բարոյական հարցադրումների հետ, և ինչպես են այդ գրական ձևերը տարածվել տարբեր լեզվական ու մշակութային միջավայրերում։ Հատորը արժեքավոր է նաև որպես հայերեն տպագիր գրքի պատմության նյութ, քանի որ արտացոլում է ընթերցանության բազմազանացման և միջազգային գրական կապերի ընդլայնման ընթացքը։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը ներկայացնում է հետաքրքրություն ներկայացնող գրական և պատմամշակութային նյութ՝ թափառականության, մարդկային ճակատագրի, կրոնական պատկերացումների, հասարակական հակասությունների և եվրոպական գրական ավանդույթի փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-25