Պետրոս Դուրյան. Երկեր

Культура

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն ներկայացնելու համար։ Ցանկում ընդգրկվում են մշակութային գործունեությանը, մշակութային-լուսավորական աշխատանքներին, թանգարանագիտությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրադարանագիտությանը և մատենագիտությանը վերաբերող գրքեր, հոդվածներ և այլ հրատարակություններ։ Նյութերը համակարգվում են թեմատիկ բաժիններով և մատենագիտական դասակարգման սկզբունքներով՝ անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու օգտագործումը հեշտացնելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինչպես հայերեն և ռուսերեն հրատարակություններին, այնպես էլ հայկական մշակույթին ու արվեստին առնչվող համապատասխան մասնագիտական գրականությանը։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներում հրատարակվող նոր աշխատություններին և ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղություններին։ Հրատարակությունը տեղեկատվական կարևոր աղբյուր է գիտական, կրթական և մասնագիտական աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտների վերաբերյալ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է դատական իշխանության ինքնուրույնության սկզբունքի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում իրականացված սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում դատական իշխանության՝ օրենսդիր և գործադիր իշխանություններից ինստիտուցիոնալ և գործառութային տարանջատման, դատարանների ու դատավորների անկախության երաշխավորման, ինչպես նաև դատական համակարգի ինքնուրույն գործունեության համար անհրաժեշտ սահմանադրաիրավական մեխանիզմների վերլուծությունն է։ Ինքնուրույնության սկզբունքը դիտարկվում է իշխանությունների բաժանման և զսպումների ու հակակշիռների համակարգի շրջանակում, քանի որ անկախ և արդյունավետ դատական իշխանության առկայությունը իրավական պետության կարևորագույն նախապայմաններից է։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են «անկախություն» և «ինքնուրույնություն» հասկացությունների բովանդակությունն ու փոխհարաբերությունը, դրանց դրսևորումները դատական իշխանության կազմակերպական և գործառութային մակարդակներում, ինչպես նաև դատավորի անհատական անկախության և ամբողջ դատական համակարգի ինստիտուցիոնալ ինքնուրույնության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի սահմանադրական զարգացման տարբեր փուլերին և այն փոփոխություններին, որոնց արդյունքում կատարելագործվել են դատական իշխանության կազմակերպման և գործունեության իրավական հիմքերը։ Ուսումնասիրության կարևոր հատվածը վերաբերում է 2005 և 2015 թվականների սահմանադրական փոփոխություններին, որոնց շրջանակում դատական իշխանության անկախության և ինքնուրույնության ապահովման հարցերը ստացել են նոր սահմանադրաիրավական լուծումներ։ Հատուկ նշանակություն ունի Բարձրագույն դատական խորհրդի ձևավորումը՝ որպես դատական իշխանության անկախության ապահովմանն ուղղված կարևոր ինստիտուցիոնալ մեխանիզմ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ դատավորների նշանակման և առաջխաղացման, կարգապահական պատասխանատվության, պաշտոնավարման երաշխիքների, դատավորների գործունեության գնահատման և դատական համակարգի կառավարման հարցերին՝ դրանք դիտարկելով դատական իշխանության ինքնուրույնության ապահովման տեսանկյունից։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև դատական իշխանության ֆինանսական, վարչական և կազմակերպական ինքնուրույնության խնդիրը, քանի որ դատական անկախությունը չի սահմանափակվում միայն դատավորի՝ որոշումներ կայացնելիս արտաքին ազդեցությունից զերծ լինելու պահանջով։ Դատարանների բնականոն գործունեության համար անհրաժեշտ են համապատասխան նյութական, ֆինանսական, մարդկային և կազմակերպական պայմաններ, որոնք պետք է ապահովեն դատական համակարգի կայուն և արդյունավետ աշխատանքը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում է նաև դատական իշխանության անկախության և հաշվետվողականության միջև հավասարակշռության հարցը։ Ինքնուրույն դատական իշխանությունը չի նշանակում վերահսկողությունից դուրս գործող համակարգ. իրավական պետության պայմաններում այն պետք է միաժամանակ լինի անկախ, արդյունավետ, թափանցիկ և օրենքի պահանջներին համապատասխան գործող։ Այդ պատճառով կարևոր է այնպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների ձևավորումը, որոնք կկանխեն ինչպես քաղաքական կամ վարչական միջամտությունը, այնպես էլ դատական իշխանության ներսում լիազորությունների չարաշահումը։ Սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում դատական իշխանության ինքնուրույնության ամրապնդումը դիտարկվում է որպես դատաիրավական համակարգի կայացման և իրավական պետության զարգացման կարևոր ուղղություն։ Հետազոտության մեջ կարող են վերլուծվել նաև դատական իշխանության և իշխանության մյուս ճյուղերի փոխհարաբերությունները՝ պարզելու համար, թե ինչ սահմանադրական երաշխիքներ և իրավական մեխանիզմներ են անհրաժեշտ դատական համակարգի նկատմամբ հնարավոր քաղաքական կամ վարչական ազդեցությունները սահմանափակելու համար։ Այդ համատեքստում կարևոր են դատավորների կարգավիճակի երաշխիքները, դատական կառավարման մարմինների լիազորությունները, դատարանակազմության սկզբունքները, դատական ինքնակառավարման հնարավորությունները և դատական իշխանության ներքին կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությունը դատական իշխանության գործնական ինքնուրույնության վրա՝ դիտարկելով ոչ միայն իրավական նորմերի փոփոխությունները, այլև դրանց կիրառման արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը դատական իշխանության ինքնուրույնությունը ներկայացնում է որպես իրավական պետության և ժողովրդավարական կառավարման հիմնարար սկզբունք՝ բացահայտելով դրա սահմանադրաիրավական հիմքերը, ինստիտուցիոնալ երաշխիքները, առկա խնդիրները և զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել սահմանադրական և դատական իրավունքով զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, գիտաշխատողներին, դատաիրավական ոլորտի մասնագետներին և իրավագիտություն ուսումնասիրող ուսանողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։

Литература

Այս ստեղծագործությունը Բոլեսլավ Պրուսի «Տիկնիկ» վեպն է՝ XIX դարի լեհական ռեալիստական գրականության ամենանշանակալի գործերից մեկը, որտեղ լայն հասարակական պատկերի միջոցով ներկայացվում է Վարշավայի կյանքը և սոցիալական հակասությունները։ Վեպի կենտրոնում կանգնած է գլխավոր հերոս Վոկուլսկու ճակատագիրը, որի անձնական զգացմունքները, սիրային պատմությունը և սոցիալական ձգտումները միահյուսվում են ժամանակի տնտեսական ու դասային բարդ հարաբերությունների հետ։ Ստեղծագործությունը խորությամբ բացահայտում է բուրժուական հասարակության արժեքային ճգնաժամը, ազնվականության անկումը և նոր կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորումը։ Պրուսը մանրամասն հոգեբանական վերլուծությամբ պատկերում է իր հերոսների ներաշխարհը՝ ցույց տալով նրանց հակասությունները, երազանքները և սոցիալական սահմանափակումները։ Վեպը միաժամանակ սիրավեպ է, սոցիալական վերլուծություն և փիլիսոփայական դիտարկում մարդու կյանքի իմաստի մասին՝ դարձնելով այն եվրոպական ռեալիզմի կարևորագույն նմուշներից մեկը։

Культура

Արվեստաբանական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հերաթի գեղանկարչության դպրոցի ձևավորման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և դրա զարգացման գործում նշանավոր մանրանկարիչ Քամալ ադ-Դին Բեհզադի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում XV–XVI դարերի Հերաթի մշակութային միջավայրը, Թիմուրյան ժամանակաշրջանի գեղարվեստական ավանդույթները և պարսկական մանրանկարչության զարգացման պատմական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հերաթի դպրոցի մանրանկարչական ստեղծագործությունների հորինվածքային կառուցվածքին, գունային լուծումներին, կերպարների արտահայտչականությանը և տարածության պատկերման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են Բեհզադի ստեղծագործական ոճը, նրա գեղարվեստական նորարարությունները, մարդկային կերպարների հոգեբանական բնութագրման միջոցները և առօրյա կյանքի տեսարանների պատկերման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև գրքային մանրանկարչության և ձեռագրերի պատկերազարդման ավանդույթները, գրական ստեղծագործությունների ու կերպարվեստի փոխառնչությունները և Հերաթի արքունական արվեստանոցների նշանակությունը գեղարվեստական դպրոցի զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Բեհզադի ստեղծագործությունների ազդեցությունը հետագա պարսկական և արևելյան մանրանկարչության դպրոցների վրա, ինչպես նաև նրա աշակերտների ու հետևորդների ստեղծագործական ժառանգությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Հերաթի գեղանկարչության դպրոցի պատմամշակութային նշանակությանը, իսլամական աշխարհի կերպարվեստում դրա զբաղեցրած տեղին և արևելյան մանրանկարչության գեղագիտական սկզբունքների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արվեստագիտության, արևելագիտության, մանրանկարչության պատմության և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Այս գիրքը նվիրված է ժամանակակից մաթեմատիկական վերլուծության և օպտիմալ կառավարման տեսության սահմանային հատվածներին, որտեղ ուսումնասիրվում են ոչ գծային դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումներ, որոնք առաջանում են այնպիսի խնդիրներում, երբ կառավարման փոփոխականները դիտարկվում են որպես չափերի տեսքով բաշխված մեծություններ։ Աշխատությունը կենտրոնանում է այն մոդելների վրա, որտեղ համակարգի դինամիկան կախված է ոչ միայն դասական ֆունկցիոնալ ազդակներից, այլ նաև ավելի ընդհանուր՝ չափերով նկարագրվող ազդեցություններից, ինչը թույլ է տալիս նկարագրել բարդ համակարգեր, օրինակ՝ բաշխված կառավարմամբ ֆիզիկական, տնտեսական կամ տեխնիկական գործընթացներ։ Նյութը ընդգրկում է գոյության և միակության հարցեր, կայունության հատկություններ, ինչպես նաև օպտիմալության անհրաժեշտ պայմանների ստացում՝ օգտագործելով վարիացիոն մեթոդներ և ֆունկցիոնալ անալիզի գործիքներ։