Սաղմոսների մեկնություն, հատոր Ա

Литература

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական խորհրդային գրականության և բանահյուսության (ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության) փոխկապակցված զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր մշակութային ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են խորհրդային շրջանում ձևավորված գրական ուղղությունները, թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոցիալիստական իրականության արտացոլումը հայ գրողների ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրերին՝ հեքիաթներին, երգերին, առածներին, էպիկական և լիրիկական ստեղծագործություններին, որոնք պահպանել են ազգային մտածողության, լեզվի և մշակութային ինքնության կարևոր շերտերը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև բանահյուսության ազդեցությունը խորհրդային գրականության վրա՝ որպես ստեղծագործական ներշնչման աղբյուր և գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործոն։ Ներկայացվում են գրականության և բանավոր ավանդույթի փոխազդեցության օրինակներ, ինչպես նաև դրանց ուսումնասիրության գիտական մոտեցումները։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մշակութաբանության և բանահյուսագիտության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի մշակութային գործընթացների մասին։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական բանավոր ժառանգության կարևորագույն էպիկական ստեղծագործության տարբեր պատումների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը և դրանց վերահրատարակման ժամանակ ժամանակակից բարբառագիտական տառադարձության սկզբունքների կիրառման անհրաժեշտության հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանահյուսական բնագրերի լեզվական հավաստիության պահպանումն է, հատկապես այն դեպքերում, երբ պատումները գրառվել են տարբեր ժամանակաշրջաններում, տարբեր բարբառներով և ոչ միատեսակ տառադարձական համակարգերով։ Քննվում է բանավոր խոսքի հնչյունական առանձնահատկությունների հնարավորինս ճշգրիտ գրավոր արտացոլման խնդիրը՝ ուշադրություն դարձնելով բարբառային արտասանությանը, հնչյունափոխություններին, շեշտադրությանը, ձևաբանական տարբերակներին, բառապաշարային յուրահատկություններին և տեղային խոսքին բնորոշ այլ հատկանիշներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հին հրատարակություններում կիրառված գրառման սկզբունքների և նորագույն բարբառագիտական մեթոդների համեմատությանը՝ պարզելու համար, թե նախկին տառադարձությունները որքանով են փոխանցում ասացողների կենդանի խոսքի առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում է տառադարձական համակարգի ընտրության ազդեցությունը ոչ միայն լեզվաբանական ուսումնասիրությունների, այլև բանահյուսական տեքստի կառուցվածքի, ոճի, ռիթմի և բանավոր կատարողական առանձնահատկությունների ընկալման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր պատումների համեմատական քննությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նույն բառերի ու քերականական ձևերի բարբառային տարբերակները և հետևելու լեզվական հատկանիշների տարածքային բաշխմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնագրագիտական աշխատանքի սկզբունքներին՝ սկզբնական գրառման, հետագա խմբագրումների և վերահրատարակված տարբերակների միջև հնարավոր տարբերությունները փաստագրելու տեսանկյունից։ Ժամանակակից տառադարձական միջոցների կիրառումը դիտարկվում է որպես լեզվական նյութի գիտական արժեքը պահպանելու, հետագա բարբառագիտական ուսումնասիրությունները հեշտացնելու և թվային շտեմարաններում տեքստերի մշակման հնարավորություններն ընդլայնելու միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ բարբառագիտության, բանագիտության, տեքստաբանության և հնչյունաբանության մոտեցումները՝ ընդգծելով էպիկական պատումների լեզվական բազմազանության հնարավորինս ճշգրիտ պահպանման կարևորությունը դրանց գիտական վերահրատարակության ընթացքում։

Лингвистика

Սա լեզվաբանական և գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է արևելահայ գեղարվեստական վավերագրության լեզվական առանձնահատկությունների զարգացմանը 19-րդ դարի 1860-ականներից մինչև 21-րդ դարի 2010-ական թվականները, որտեղ վերլուծվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում վավերագրական և գեղարվեստական գրականության լեզվի փոփոխությունները, բառապաշարի հարստացման և նորմավորման գործընթացները, ինչպես նաև շարահյուսական ու ոճական զարգացումները, աշխատանքը ընդգրկում է նաև հասարակական-պատմական գործոնների ազդեցությունը լեզվի ձևավորման վրա՝ ներառյալ գրական ուղղությունները, մամուլի զարգացումը և կրթական համակարգի դերը, միաժամանակ դիտարկվում է վավերագրական լեզվի և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոխազդեցությունը, որը նպաստել է ժամանակակից արևելահայ գրական լեզվի ձևավորմանն ու կայունացմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության Սեբաստիայի նահանգի վարչատարածքային կառուցվածքի և ժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի պատմական ժամանակահատվածում։ Հետազոտության կենտրոնում նահանգի վարչական բաժանումները, բնակավայրերի համակարգը, բնակչության թվաքանակը, տարածքային բաշխումը և տարբեր կրոնական ու համայնքային խմբերի ժողովրդագրական հարաբերակցություններն են։ Ուսումնասիրվում է նահանգի վարչական կազմակերպումը՝ սանջակների, գավառների և ավելի փոքր վարչական միավորների փոխհարաբերությունների շրջանակում, ինչպես նաև ժամանակի ընթացքում վարչական սահմանների և կառավարման համակարգի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Սեբաստիայի, Ամասիայի, Թոքատի և Շապին-Գարահիսարի վարչական շրջաններին ու դրանց բնակավայրային կառուցվածքին։ Ժողովրդագրական պատկերը դիտարկվում է քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցության, բնակչության տեղաբաշխման, բնական աճի և տեղաշարժերի համատեքստում։ Կարևորվում է նահանգի բազմաբնակչական և բազմադավան բնույթը՝ ուսումնասիրելով հայ, թուրք, հույն և այլ բնակչական խմբերի տարածական տեղաբաշխումն ու սոցիալ-տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել օսմանյան մարդահամարները, նահանգային տարեգրքերը, վարչական փաստաթղթերը, եկեղեցական տվյալները, ճանապարհորդական նկարագրությունները և ժամանակաշրջանի այլ վիճակագրական նյութերը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի տարբեր աղբյուրներում ներկայացված ժողովրդագրական տվյալների համեմատական քննությունը, քանի որ բնակչության հաշվառման սկզբունքները և խմբերի դասակարգման եղանակները տարբեր աղբյուրներում կարող էին տարբերվել։ Վարչաժողովրդագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրելու բնակչության տեղաշարժերի, տնտեսական պայմանների, վարչական բարեփոխումների և հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը նահանգի բնակավայրային ու ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Քաղաքների, ավանների և գյուղերի բնակչության վերաբերյալ տվյալների համադրումը նպաստում է տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության և բնակեցման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական վերականգնմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական ժողովրդագրության, վարչական պատմության, պատմական աշխարհագրության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Սեբաստիայի նահանգի վարչատարածքային կազմակերպման ու բնակչության կառուցվածքի բազմակողմ պատկերը Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների համատեքստում։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է սիլիկոնային եղանակով չորացված ամնիոտիկ թաղանթի կիրառման ուսումնասիրությանը ակնագնդի և կոպերի բուժական ու վերականգնողական-պլաստիկ վիրահատությունների ժամանակ։ Հետազոտության կենտրոնում ամնիոտիկ թաղանթի՝ որպես կենսաբանական նյութի, հնարավորություններն են աչքի մակերեսի և հարակից հյուսվածքների վերականգնման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել դրա կենսաբանական հատկությունները, հյուսվածքների հետ համատեղելիությունը, վերականգնողական ազդեցությունը և վիրահատական միջամտությունից հետո ապաքինման գործընթացի վրա ունեցած հնարավոր ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ աչքի մակերեսի կամ կոպերի հյուսվածքները վնասված են հիվանդության, վնասվածքի, սպիացման կամ այլ ախտաբանական գործընթացների հետևանքով և անհրաժեշտ է վերականգնել դրանց կառուցվածքն ու ֆունկցիան։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ամնիոտիկ թաղանթի կիրառման տեխնիկական առանձնահատկություններին, վիրահատական դաշտում դրա տեղադրման եղանակներին և տարբեր կլինիկական իրավիճակներում դրա օգտագործման նպատակահարմարությանը։ Կարևոր ուղղություն է բուժման արդյունքների գնահատումը՝ հաշվի առնելով հյուսվածքների էպիթելիզացիայի արագությունը, բորբոքային երևույթների նվազումը, ցավային զգացողությունների փոփոխությունը, վերքի ապաքինումը և հնարավոր բարդությունների հաճախականությունը։ Աչքի մակերեսի վիրաբուժության դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ թաղանթի կիրառումը եղջերաթաղանթի և կոնյուկտիվայի վերականգնմանն ուղղված միջամտություններում, մինչդեռ կոպերի վիրաբուժության ժամանակ այն կարող է դիտարկվել որպես հյուսվածքային վերականգնմանն օժանդակող նյութ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր վիրաբուժական մեթոդների համեմատական գնահատում՝ պարզելու համար, թե ինչ պայմաններում է կենսաբանական թաղանթի կիրառումն ապահովում առավել բարենպաստ կլինիկական արդյունքներ։ Սիլիկոնային չորացման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նյութի պահպանման, պատրաստման, ստերիլության և վիրաբուժական կիրառման հարմարավետության տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այս կենսաբանական նյութի տեղն ու նշանակությունը ժամանակակից ակնաբուժական և պլաստիկ վիրաբուժության մեջ, ինչպես նաև բացահայտելու դրա կիրառման առավելություններն ու հնարավոր սահմանափակումները։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել աչքի մակերեսի և կոպերի վիրաբուժական բուժման մեթոդների կատարելագործմանը և հետվիրահատական հյուսվածքային վերականգնման արդյունավետության բարձրացմանը։

История

Այս գիրքը ներկայացնում է Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավորի կյանքն ու գործունեությունը՝ ընդգծելով նրա դերը Բագրատունյաց Հայաստանի քաղաքական և պետական կյանքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում են նրա կառավարման տարիների ներքին և արտաքին քաղաքական մարտահրավերները, թագավորության կենտրոնացման փորձերը, ինչպես նաև հարաբերությունները հարևան պետությունների և Բյուզանդական կայսրության հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Սմբատ Բ-ի իրականացրած վարչական և ռազմական քայլերին, պետական կառավարման համակարգի ամրապնդման փորձերին և միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկություններին։ Նյութում ներկայացվում է նաև ժամանակի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, ազնվականության դերակատարությունը և արտաքին սպառնալիքների ազդեցությունը թագավորության կայունության վրա։ Գիրքը համադրում է պատմական աղբյուրների վերլուծությունը և պատմագիտական մեկնաբանությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Սմբատ Բ Տիեզերակալի դարաշրջանի մասին։