Շահութաբերության ցուցանիշների վերլուծություն

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրությանը 2018-2023 թվականների ընթացքում՝ շեշտադրելով գրադարանի՝ որպես ազգային մատենագիտական և գիտամեթոդական կենտրոնի դերը։ Հետազոտությունը ներկայացնում է այդ ժամանակահատվածում իրականացված հրատարակչական աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, դրանց բովանդակային առանձնահատկությունները և նշանակությունը Հայաստանի գրադարանային ու տեղեկատվական համակարգի համար։ Հետազոտության համաձայն՝ այս շրջանում շարունակվել է ազգային գրադարանի շուրջ 85-ամյա մատենագիտական և մեթոդական հրատարակչական ավանդույթը, միաժամանակ կիրառվել են օտարերկրյա գրադարանների ժամանակակից փորձն ու նորարարական մոտեցումները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում պետական և ազգային մատենագիտությանը, ընթացիկ և հետադարձ մատենագիտական աշխատանքներին, հանձնարարական ու անհատական մատենագիտություններին, գրանցային մատենագիտությանը, ինչպես նաև մեթոդական նյութերի և օժանդակ մատենագիտական ցանկերի պատրաստմանը։ Այս ուղղությունները կարևոր են ոչ միայն գրականության հաշվառման և համակարգման, այլև ազգային հրատարակչական ժառանգության փաստագրման, գիտական տեղեկատվության տարածման և ընթերցողներին անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հրատարակությունների կազմման ժամանակակից մեթոդներին, նոր նյութերի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների կիրառմանը, ինչպես նաև տպագիր և էլեկտրոնային հրատարակությունների փոխկապակցված զարգացմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի հրատարակչական գործունեությունը կապված էր նաև նրա օրենքով սահմանված ազգային մատենագիտության կազմման և հրատարակման, հայ տպագիր գրքի, մամուլի ու հայագիտական հրապարակումների մատենագիտական ցանկերի պատրաստման և հրատարակման գործառույթների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև գրադարանի հավաքածուների ներկայացման ուղղությունը․ ուսումնասիրության մեջ նշվում է տարբեր հավաքածուները ներկայացնող գրքալբոմների շարքի պատրաստման աշխատանքը, ինչը հրատարակչական գործունեությունը կապում է նաև մշակութային ժառանգության հանրայնացման և գրադարանային ֆոնդերի արժեքավոր նյութերի ներկայացման հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հրատարակչական գործունեությունը ոչ միայն որպես գրքերի ու մատենագիտական նյութերի տպագրություն, այլև որպես ազգային հիշողության պահպանման, գիտական տեղեկատվության կազմակերպման, մասնագիտական գիտելիքի տարածման և հայ գրքի պատմության փաստագրման համակարգված գործընթաց։ 2018-2023 թվականների գործունեության ուսումնասիրությունը կարող է նաև ցույց տալ, թե ինչպես է ավանդական մատենագիտական աշխատանքը հարմարվել թվայնացման և էլեկտրոնային տեղեկատվական միջավայրի պայմաններին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրքագետներին, հրատարակչական ոլորտի մասնագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, տեղեկատվական գիտության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի ազգային գրադարանի գործունեությամբ և հայ մատենագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական հերոսական էպոսի տարբեր պատումներից համահավաք բնագրերի ձևավորման սկզբունքների, մեթոդաբանության և գիտական նպատակների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բանավոր ավանդության ընթացքում ձևավորված բազմաթիվ տարբերակների գրառման, հավաքման, դասակարգման, համեմատության և գիտական մշակման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե տարբեր ժամանակներում և տարբեր բանասացներից գրանցված պատումները ինչ սկզբունքներով կարող են համադրվել՝ պահպանելով ժողովրդական ստեղծագործության լեզվական, բովանդակային և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են պատումների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սյուժետային դրվագների տարբերակները, կերպարների նկարագրությունները, իրադարձությունների հաջորդականությունը, տեղական առանձնահատկությունները և բանասացների անհատական ստեղծագործական ներդրումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համահավաք բնագիր կազմելու ընթացքում նյութի ընտրության չափանիշներին և տարբեր պատումներից հատվածների համադրման հիմնավորմանը։ Քննության է առնվում նաև բանավոր ստեղծագործությունը գրավոր ամբողջական տեքստի վերածելու խնդիրը, քանի որ նման աշխատանքում անհրաժեշտ է միաժամանակ պահպանել սկզբնաղբյուրների ինքնատիպությունը և ներկայացնել էպիկական պատումի հնարավորինս ամբողջական կառուցվածքը։ Ուսումնասիրվում են բնագրագիտական խմբագրման սկզբունքները, բարբառային և լեզվական առանձնահատկությունների փոխանցման եղանակները, կրկնվող կամ տարբերակվող հատվածների մշակումը և գիտական մեկնաբանությունների նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համահավաք բնագրերի ստեղծման պատմամշակութային նպատակներին՝ ազգային բանավոր ժառանգության պահպանմանը, համակարգմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Նման բնագրերը կարևոր աղբյուր են էպոսի կառուցվածքի, կերպարային համակարգի, առասպելաբանական շերտերի, ժողովրդական աշխարհընկալման, պատմական հիշողության և գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է առանձին պատումների ինքնուրույն արժեքը, քանի որ համահավաք տարբերակը չի փոխարինում սկզբնական գրառումներին, այլ դրանց համեմատական ուսումնասիրության և ընդհանրացման արդյունք է։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բանագիտության, էպոսագիտության, բնագրագիտության և գրականագիտության համար՝ նպաստելով ազգային էպիկական ժառանգության գիտական ուսումնասիրման մեթոդների ու դրա պահպանման սկզբունքների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Социология

Այս գիրքը ներկայացնում է մեդիայի նշանագիտության (semiotics) ներածությունը՝ բացատրելով, թե ինչպես են նշանները, պատկերները, ձայները և տեքստերը ստեղծում իմաստ մեդիա միջավայրում։ Գրքում քննարկվում են նշանի հիմնական տարրերը՝ նշանակիչը և նշանակյալը, ինչպես նաև Ֆերդինանդ դը Սոսյուրի և Չարլզ Փիրսի նշանագիտական տեսությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է մեդիա հաղորդակցության տարբեր ձևերին՝ հեռուստատեսություն, կինո, գովազդ, թվային մեդիա՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք կառուցում իրականության ներկայացումները։ Նյութում վերլուծվում են նաև կոդերը, մշակութային խորհրդանիշները և գաղափարախոսական նշանակությունները, որոնք թաքնված են մեդիա տեքստերում։ Գիրքը համադրում է նշանագիտության և մեդիատեորիայի մոտեցումները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ մեդիայի իմաստաստեղծման մեխանիզմները։

Литература

Գրականագիտական, պատմամշակութային և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայոց Մեծ եղեռնի թեմայի արտացոլման ուսումնասիրությանը ամերիկյան գրականության մեջ։ Քննության են առնվում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության պատմական իրադարձությունների գրական ներկայացման առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը ամերիկյան հեղինակների ստեղծագործական աշխարհայացքի և գեղարվեստական մտածողության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցեղասպանության թեմայի արտահայտմանը վեպերում, պատմվածքներում, հուշագրություններում և փաստագրական գրականության մեջ՝ պատմական հիշողության, մարդկային ճակատագրերի և ազգային ինքնության պահպանման համատեքստում։ Վերլուծվում են ողբերգական իրադարձությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները, կերպարների հոգեբանական ապրումները, հայրենազրկման, բռնի տեղահանության, գաղթի և սփյուռքյան ինքնության ձևավորման թեմատիկ դրսևորումները։ Քննարկվում են պատմական փաստի և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունները, վկայությունների գրական մշակման առանձնահատկությունները և հեղինակային դիրքորոշումների արտահայտման միջոցները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ամերիկահայ և այլ ամերիկացի գրողների ստեղծագործությունները, դրանց թեմատիկ, գաղափարական ու ժանրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր սերունդների հեղինակների մոտ ցեղասպանության հիշողության փոխանցման ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամերիկյան հասարակության մեջ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իրազեկության ձևավորման գործում գրականության նշանակությանը և մշակութային հիշողության պահպանման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ցեղասպանության թեմայի գրական ուսումնասիրությունը՝ պատմական հիշողության, մարդկային իրավունքների, ազգային ինքնության և միջմշակութային երկխոսության փոխառնչությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ամերիկյան գրականության, հայ գրականության, համեմատական գրականագիտության, ցեղասպանագիտության և սփյուռքագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է շենքերի և ինժեներական կառույցների սեյսմամեկուսացման համար նախատեսված ռետինամետաղական հենարանների արտադրական տեխնոլոգիայի մշակմանն ու դրանց մեխանիկական հատկությունների գնահատման համար փորձարկման ուժային համակարգի ստեղծմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմաշերտ էլաստոմերային և մետաղական բաղադրիչներից կազմված հենարանների կառուցվածքային առանձնահատկություններն են, որոնց համատեղ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս փոփոխել կառույցի դինամիկական արձագանքը սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են կիրառվող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, շերտերի փոխազդեցությունը, արտադրության որակը և դրանց ազդեցությունը պատրաստի հենարանի կրողունակության, հորիզոնական ճկունության, ուղղաձիգ կոշտության ու երկարաժամկետ կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրական գործընթացի վերարտադրելիության և պատրաստի արտադրանքի որակի վերահսկման խնդիրներին, քանի որ նյութերի կամ շերտերի միացման հատկությունների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ամբողջ սեյսմամեկուսիչ տարրի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Հետազոտության երկրորդ կարևոր ուղղությունը փորձարկման համակարգի սկզբունքների մշակումն է, որը նախատեսված է հենարանների վարքը վերահսկվող մեխանիկական բեռնվածքների պայմաններում գնահատելու համար։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է որոշել ուժի և տեղաշարժի փոխկապակցվածությունը, դեֆորմացիոն վարքը, էներգիայի ցրման ունակությունը և կրկնվող ազդեցությունների պայմաններում հատկությունների փոփոխության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեսական հաշվարկների, թվային մոդելավորման և փորձարարական տվյալների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընտրված կառուցվածքային լուծումների համապատասխանությունը նախատեսված գործառույթներին։ Առանձին նշանակություն ունի փորձարկման արդյունքների վերարտադրելիության և չափումների հավաստիության ապահովումը, քանի որ դրանց հիման վրա կարող են գնահատվել պատրաստի հենարանների որակական ու մեխանիկական բնութագրերը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նաև տեղական արտադրական հնարավորությունների զարգացմանը և սեյսմակայուն շինարարության համար անհրաժեշտ ինժեներական բաղադրիչների ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է սեյսմակայուն շինարարության, նյութագիտության, կառուցվածքային մեխանիկայի և փորձարարական ճարտարագիտության մոտեցումները՝ ուղղված սեյսմամեկուսիչ համակարգերի հուսալիության և որակի գնահատման գիտատեխնիկական հիմքերի կատարելագործմանը։

Биология

Այս ուսումնական ձեռնարկը նախատեսված է «Գենետիկա» առարկայի գործնական պարապմունքների կազմակերպման և իրականացման համար։ Այն օգնում է ուսանողներին ամրապնդել տեսական գիտելիքները՝ կիրառելով դրանք գործնական խնդիրների և վարժությունների միջոցով։ Ձեռնարկում ընդգրկված են՝ Գենետիկայի հիմնական օրենքների գործնական առաջադրանքներ Խաչաձևումների (հիբրիդացման) հաշվարկային խնդիրներ Ժառանգականության մոդելների վերլուծություն Քրոմոսոմային և մոլեկուլային գենետիկայի պարզ փորձեր Գործնական աշխատանքների կատարման մեթոդական ցուցումներ Արդյունքների մշակման և ներկայացման ձևեր Ձեռնարկը կարևոր գործիք է ուսանողների համար՝ գենետիկայի տեսությունը գործնական մակարդակում հասկանալու և կիրառելու համար։