Շիրվանզադեի թատերական գեղագիտությունը

Культура

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական ցանկ է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը և այդ ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել անհրաժեշտ տեղեկատվությամբ։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային հավաքածուում պահպանված թողարկումներից մեկը թվագրված է 1978 թվականին և կազմվել է Ա. Միրիջանյանի, Ա. Օգանեզովայի և Ս. Համբոյանի կողմից՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի շրջանակում։ Ցանկի բովանդակային շրջանակը բավական լայն է և ներառում է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության և հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության ու մատենագիտության վերաբերյալ գրականություն։ Առանձին թողարկումների նախաբանում նշվում է, որ ներկայացվում էին հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով լույս տեսնող համապատասխան գրքերը, պարբերական մամուլի նյութերն ու հոդվածները, իսկ որոշ դեպքերում նաև հանրապետությունից դուրս ռուսերենով հրատարակված՝ հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող գրականությունը։ Նյութերի համակարգման համար կիրառվել է գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքը, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող էր անհրաժեշտ աղբյուրները գտնել համապատասխան թեմատիկ բաժնում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվել են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով, իսկ գրքերի որոնումը հեշտացնելու համար նկարագրությունների մոտ նշվել է նաև համապատասխան գրադարանային շիֆրը։ Այս կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն նոր գրականության մասին տեղեկատու, այլև գործնական որոնողական գործիք, որը կարող էր օգտագործվել հետազոտական աշխատանքի, ուսումնական գործընթացի, մասնագիտական ընթերցանության և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման ժամանակ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն նախատեսված էր բավական լայն լսարանի համար՝ մշակույթի և արվեստի բնագավառի գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, բուհերի ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների, շահագրգիռ կազմակերպությունների և ընթերցողների համար։ Մատենագիտական ցանկը արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող մասնագիտական գրականության մասին։ Այն կարող է օգտագործվել որպես աղբյուրագիտական օժանդակ նյութ՝ որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, թանգարանային գործունեության, գրադարանագիտության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության ժամանակ։ Հերթական թողարկումների նյութերի համարները շարունակվել են ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը վկայում է հրատարակության պարբերական և համակարգված բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության որոնման և համակարգման համար՝ միավորելով թեմատիկ դասակարգումը, մատենագիտական նկարագրությունը և ընթերցողի համար որոնումը հեշտացնող լրացուցիչ տեղեկությունները։

Информатика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է օբյեկտակողմնորոշված նախագծման սկզբունքներով մշակվող վեբ համակարգերում ավելորդ տեղեկատվության զտման ծրագրային միջոցների ստեղծման և կիրառման հարցերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տվյալների մշակման և կառավարման ժամանակակից մեթոդները, տեղեկատվության զտման ալգորիթմները, ծրագրային ճարտարապետության առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը համակարգերի արդյունավետության, արտադրողականության ու ընդարձակելիության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են վեբ համակարգերի նախագծման գործընթացում տեղեկատվական հոսքերի օպտիմալացման, ավելորդ տվյալների նվազեցման, համակարգի աշխատանքի արագության բարձրացման և ծրագրային լուծումների հուսալիության ապահովման մոտեցումները։ Ներկայացված են տեսական հիմնավորումներ, գործնական մեթոդներ և ծրագրային լուծումներ, որոնք կարող են կիրառվել տարբեր բարդության տեղեկատվական համակարգերի նախագծման և զարգացման ընթացքում։ Հրատարակությունը նախատեսված է ծրագրային ճարտարագետների, համակարգային վերլուծաբանների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Социология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային փոքրամասնությունների միգրացիոն գործընթացների էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց պատճառները, առանձնահատկությունները և ազդեցությունը երկրի էթնիկ ու հասարակական միջավայրի վրա։ Հետազոտության շրջանակում միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն սոցիալական երևույթ, որը պայմանավորված է տնտեսական, սոցիալական, ժողովրդագրական, կրթական և ընտանեկան հանգամանքներով։ Կարևորվում են ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների արտագաղթի և ներգաղթի շարժառիթները, միգրացիոն ուղղությունները, բնակչության սոցիալական կազմը, ինչպես նաև տեղափոխության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները համայնքային հարաբերություններում և առօրյա կյանքում։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու միգրացիայի կապը էթնիկ ինքնության, լեզվի պահպանման, մշակութային ավանդույթների շարունակականության և համայնքային համախմբվածության հետ։ Առանձին ուշադրության են արժանի միգրանտների սոցիալական հարմարվողականության խնդիրները, նոր բնակության միջավայրում նրանց ներգրավվածությունը, Հայաստանի հետ պահպանվող ընտանեկան ու մշակութային կապերը և միգրացիայի ազդեցությունը ազգային փոքրամասնությունների համայնքների հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նյութ է Հայաստանի էթնիկ կազմի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և ազգային փոքրամասնությունների սոցիալական վիճակի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգներին, ժողովրդագրագետներին, ազգագրագետներին, միգրացիայի և ազգային փոքրամասնությունների հարցերով զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Лингвистика

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերեն բարբառագիտության (դիալեկտոլոգիայի) ուսումնասիրություններին՝ ներկայացված «Этюды по армянской диалектологии / Studien zur Armenischen Dialectologie» խորագրով, որը ընդգծում է հայ բարբառների համակարգային վերլուծությունը բազմալեզու գիտական մոտեցման շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել հայոց լեզվի բարբառային տարբերակների կառուցվածքային, հնչյունաբանական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց պատմական զարգացման ուղիները և տարածքային տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ բարբառների հիմնական ենթախմբերը, դրանց տարածվածությունը Հայաստանի պատմաաշխարհագրական տարբեր շրջաններում, ինչպես նաև հարակից հայկական համայնքներում ձևավորված խոսակցական տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունափոխական երևույթներին, բառապաշարային փոխառություններին, ինչպես նաև լեզվական շերտերի փոխազդեցությանը հարևան լեզուների հետ՝ թուրքերեն, պարսկերեն, վրացերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բարբառագիտության տեսական հիմքերը՝ համեմատական լեզվաբանության մեթոդների կիրառմամբ և դաշտային լեզվաբանական նյութերի հավաքագրման արդյունքների վերլուծությամբ։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ բարբառների պահպանման և փաստագրման կարևորությունը որպես ազգային մշակութային ժառանգության մաս։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է լեզվաբանության և հայերեն բարբառագիտության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց լեզվի բարբառային բազմազանության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։

Биология

Գրքում ներկայացվում են Իսֆահան քաղաքի (Իրան) պայմաններում անտառային պարկի լանդշաֆտային պլանավորման մեթոդոլոգիական մոտեցումները, վերլուծվում են քաղաքային միջավայրի առանձնահատկությունները, պարիտետային և էկոլոգիական գործոնները, որոնք ազդում են կանաչ տարածքների նախագծման և կառավարման վրա, ուսումնասիրվում են պլանավորման փուլերը՝ սկսած տարածքի գնահատումից, օգտագործման հնարավորությունների վերլուծությունից մինչև նախագծային առաջարկությունների մշակումը, ներկայացվում են բնական ռեսուրսների պահպանության, հողի և ջրային ռեժիմների պահպանման, քաղաքային էկոհամակարգերի ինտեգրման մեթոդները, քննարկվում են հանրային օգտագործման, բիոդիվերսիության պահպանման և էկոլոգիական կայունության ապահովման գործնական խնդիրները, ցուցադրվում են թվային քարտեզագրության, GIS տեխնոլոգիաների և մոդելավորման կիրառության եղանակները, գիրքը միավորում է տեսական մոտեցումները և տեղական փորձը՝ նպատակ ունենալով ապահովել արդյունավետ, կայուն և հասարակության համար օգտակար լանդշաֆտային պլանավորման մոդելներ քաղաքային միջավայրում։

История

Աշխատությունը նվիրված է հին և վաղմիջնադարյան հայ պատմիչների երկերի՝ որպես պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությանը և դրանց գիտական արժեքի բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ պատմագրության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններն են, պատմիչների աշխատությունների բովանդակային ու կառուցվածքային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանցում պահպանված տեղեկությունների նշանակությունը Հայաստանի և տարածաշրջանի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական ու մշակութային պատմության վերականգնման համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատմական երկերի աղբյուրագիտական քննությանը, հեղինակների աշխարհայացքին, օգտագործած սկզբնաղբյուրներին, պատմական իրադարձությունների նկարագրության եղանակներին և հաղորդվող տեղեկությունների հավաստիության գնահատմանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն հանգամանքին, որ հայ պատմիչների աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Հայաստանի ներքին կյանքն ու պատմական զարգացումները, այլև հարևան պետությունների, ժողովուրդների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ արժեքավոր տվյալներ։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հայ պատմագրական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ աղբյուրագիտական նյութ և ընդգծում դրա դերը հնագույն ու միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի հին պատմությամբ և հայ պատմագրության սկզբնաղբյուրային նշանակությամբ։