Սուրբ Հովհան Ոսկեբերանի ընտիր գրքերն ու ճառերը, ներբողներ, հատոր երկրորդ

Биология

Սա գիտական աշխատություն է, որը նվիրված է Կովկասի անտառային վայրի թռչունների արյան սպորավոր մակաբույծների տեսակային բազմազանության, դրանց տարածվածության և մակաբույծ-տեր փոխհարաբերությունների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տարբեր թռչնատեսակներում հայտնաբերված մակաբույծների բնութագրերը, դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, վարակման օրինաչափությունները և տարածման վրա ազդող էկոլոգիական գործոնները։ Ուսումնասիրությունը ներառում է դաշտային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքներ, որոնց հիման վրա գնահատվում են մակաբույծների ազդեցությունը թռչունների առողջական վիճակի, կենսունակության և պոպուլյացիոն դինամիկայի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակաբույծների և տեր օրգանիզմների համատեղ էվոլյուցիային, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի փոփոխությունների դերին՝ վարակների տարածման և պահպանման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մակաբուծաբանության, թռչնաբանության, կենդանաբանության և էկոլոգիայի բնագավառներում՝ ապահովելով արժեքավոր տվյալներ կենսաբազմազանության պահպանության, հիվանդությունների մոնիթորինգի և հետագա գիտական հետազոտությունների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է կոմս Միխայիլ Տարիելի Լոռիս-Մելիքովի կյանքի, պետական և քաղաքական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նրա զինվորական ծառայության, պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած պաշտոնների և Ռուսական կայսրության ներքին քաղաքականության մեջ ունեցած դերի հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են նրա նախաձեռնած վարչական և քաղաքական բարեփոխումները, պետական կառավարման արդիականացման վերաբերյալ հայացքները, ինչպես նաև հասարակական և քաղաքական ճգնաժամերի հաղթահարմանն ուղղված գործունեությունը։ Ուսումնասիրությունում անդրադարձ է կատարվում նրա դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական գործունեությանը, Կովկասում ունեցած դերակատարությանը և կայսրության ազգային քաղաքականության հետ առնչվող հարցերին։ Աշխատությունը բացահայտում է Լոռիս-Մելիքովի ներդրումը XIX դարի երկրորդ կեսի պետական կառավարման զարգացման, բարեփոխումների գործընթացների և Ռուսական կայսրության քաղաքական պատմության մեջ՝ ներկայացնելով նրա գործունեությունը ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների լայն համատեքստում։

Литература

Գիրքը ներկայացնում է հայ գրականության դասավանդման մեթոդները, ուսուցման ծրագրերի կառուցվածքը և ուսումնական նյութերի ընտրության սկզբունքները։ Այն նպատակ ունի ապահովել ուսուցիչներին արդյունավետ գործիքներ և մոտեցումներ՝ գրականությունը մատուցելու և գնահատելու համար դպրոցներում և բուհերում։ Հիմնական թեմաները․ Գրականության դասավանդման տեսական հիմունքներ Դասագրքերի և ուսումնական նյութերի ընտրություն Դասավանդման մեթոդներ և պրակտիկ մոտեցումներ Ուսանողների քննադատական և վերլուծական կարողությունների զարգացում Գրականության դասավանդումը ժամանակակից կրթական համակարգում Գրքի առանձնահատկությունները․ Մատչելի և հստակ ներկայացված մեթոդիկա Գործնական խորհուրդներ ուսուցիչների համար Ամբողջական մոտեցում՝ դասավանդման տեսական և պրակտիկ բաղադրիչներով Հարմար է դպրոցների և բուհերի ուսուցչական կազմի, ինչպես նաև գրականագիտության ուսանողների համար

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բյուրեղային միջավայրերում ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը այն պայմաններում, երբ բյուրեղի կամ ճառագայթման համակարգի վրա գործում են արտաքին ֆիզիկական ազդակներ։ Հետազոտության կենտրոնում դիֆրակցված փնջերի ինտենսիվության, տարածական բաշխման, ուղղության, սպեկտրային և այլ բնութագրերի փոփոխություններն են՝ պայմանավորված բյուրեղային ցանցի կառուցվածքի և արտաքին ազդեցությունների փոխազդեցությամբ։ Քննվում են ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի ֆիզիկական հիմքերը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով բյուրեղի կառուցվածքային վիճակի փոփոխությունները կարող են արտահայտվել գրանցվող դիֆրակցիոն պատկերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական կամ այլ արտաքին ազդեցությունների հետևանքով բյուրեղային ցանցում առաջացող դեֆորմացիաների և կառուցվածքային փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը դիֆրակցված ճառագայթների պարամետրերի վրա։ Ուսումնասիրվում է արտաքին ազդակի բնույթի և ուժգնության ու դիֆրակցիոն բնութագրերի միջև կապը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ճառագայթային դաշտի փոփոխությունների հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիֆրակցված փնջերի ինտենսիվության վերաբաշխման, անդրադարձման պայմանների փոփոխության և բյուրեղի կառուցվածքային անհամասեռությունների ազդեցության վերլուծությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ռենտգենյան դիֆրակցիայի կինեմատիկական և դինամիկական տեսությունների մոտեցումները՝ կախված ուսումնասիրվող բյուրեղային համակարգի և փորձարարական պայմանների առանձնահատկություններից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փորձարարական արդյունքների և տեսական մոդելների համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիֆրակցիոն պատկերի զգայունությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն բյուրեղների հիմնարար ֆիզիկայի համար, այլև նյութերի կառուցվածքային վիճակի ոչ քայքայիչ ախտորոշման և արտաքին պայմաններում դրանց փոփոխությունների գնահատման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռենտգենյան օպտիկայի, բյուրեղագիտության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և դիֆրակցիայի տեսության մոտեցումները՝ արտաքին ազդակների պայմաններում բյուրեղային համակարգերի կառուցվածքային ու ֆիզիկական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Ներսես Շնորհալու չափածո ժառանգությունը։ Նրա ստեղծագործական աշխարհը միավորում է աստվածաբանական միտքը, բանաստեղծական արտահայտչամիջոցները, բարոյական խրատը և մարդու հոգևոր ապրումների խորքային պատկերումը։ Շնորհալու չափածո երկերում առանցքային տեղ ունեն քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթները, Աստծո հանդեպ սերը, ապաշխարությունը, մեղքի գիտակցումը, ներողամտությունը, ողորմածությունը և հոգու փրկության ձգտումը։ Նրա լեզուն առանձնանում է պարզությամբ, երաժշտականությամբ, պատկերավորությամբ և մտքի հստակությամբ, ինչի շնորհիվ հոգևոր բարդ գաղափարները ձեռք են բերում հուզական ու գեղարվեստական ազդեցություն։ Բանաստեղծական խոսքը հաճախ կառուցվում է աղոթքի, դիմումի, խորհրդածության և ներհայեցողական խոստովանության ձևերով՝ ընթերցողին ներգրավելով հոգևոր ինքնաքննության մեջ։ Շնորհալու գրական ժառանգությունը կարևոր է նաև հայ չափածոյի զարգացման պատմության համար․ նրա ստեղծագործություններում նկատելի են բանաստեղծական կառուցվածքի մշակվածությունը, հանգավորման և ռիթմի զգացումը, ինչպես նաև գրական ու ծիսական ավանդույթների սերտ կապը։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու միջնադարյան հայ մարդու աշխարհընկալումը, հոգևոր արժեքները և գեղարվեստական մտածողությունը՝ միաժամանակ պահպանելով եկեղեցական մշակույթի կարևորագույն գրական ժառանգությունը։

Информатика

Այս աշխատությունը վերաբերում է կենսաբժշկական պատկերների վերլուծության համար խորը ուսուցման (deep learning) հիման վրա տարաբաշխված ամպային (cloud-based distributed) մեթոդների մշակմանը՝ ընդգծելով արհեստական բանականության, բժշկական ինֆորմատիկայի և բարձր արդյունավետ հաշվարկային համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել այն ալգորիթմական և ճարտարապետական լուծումները, որոնք թույլ են տալիս մեծ ծավալի բժշկական պատկերային տվյալների (MRI, CT, PET և այլն) ավտոմատ մշակումը, դասակարգումը և ախտորոշիչ մեկնաբանումը՝ օգտագործելով խորը նեյրոնային ցանցեր և ամպային հաշվարկային ռեսուրսներ։ Ուսումնասիրվում են մոդելների ուսուցման բաշխված մոտեցումները՝ տվյալների և հաշվարկների բաժանումը մի քանի սերվերների միջև, ինչպես նաև GPU/TPU-ների օգտագործմամբ բարձր արդյունավետության ապահովումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերների սեգմենտացիայի, օբյեկտների ճանաչման և պաթոլոգիական օջախների ավտոմատ հայտնաբերման խնդիրներին՝ կոնվոլյուցիոն նեյրոնային ցանցերի և տրանսֆորմերային մոդելների կիրառմամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է տվյալների անվտանգության, գաղտնիության պահպանման և բժշկական ինֆորմացիայի փոխանցման ստանդարտների կարևորությունը ամպային միջավայրում։ Միաժամանակ վերլուծվում են համակարգի մասշտաբայնության, արագագործության և կլինիկական կիրառելիության խնդիրները՝ իրական բժշկական միջավայրում արդյունավետ ներդրման տեսանկյունից։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է բժշկական ինֆորմատիկայի և արհեստական բանականության ոլորտում՝ նպաստելով կենսաբժշկական պատկերների ավտոմատացված վերլուծության և ախտորոշման ժամանակակից համակարգերի զարգացմանը։