Թամար

История

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը նվիրված է 1981 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին համապատասխանող հիշարժան տարեթվերին, պատմական իրադարձություններին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներին և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ ամսաթվերին։ Նման ժողովածուների հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր տարեթվերը՝ դրանք դարձնելով կրթական, գրադարանային, մշակութային և տեղեկատվական աշխատանքների կազմակերպման համար կիրառելի նյութ։ Հրատարակության կառուցվածքը, ըստ էության, հիմնված է օրացուցային սկզբունքի վրա․ յուրաքանչյուր ամիս դիտարկվում է որպես առանձին ժամանակային հատված, որի շրջանակում դասակարգվում են համապատասխան հիշարժան ամսաթվերը։ Նյութը կարող է ներառել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանը, գրականությանը, արվեստին, գիտությանը, մշակույթին և հասարակական կյանքին վերաբերող տարելիցներ, ինչպես նաև համաշխարհային պատմության և մշակույթի նշանակալի իրադարձություններ։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի հետ կապված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ոչ միայն հիշել տվյալ օրը, այլև պատկերացում կազմել դրա հիմքում ընկած պատմական կամ մշակութային իրադարձության մասին։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել գրադարանավարների, ուսուցիչների, մշակույթի աշխատողների և կրթական միջոցառումներ կազմակերպողների համար, քանի որ հիշարժան տարեթվերը հաճախ օգտագործվում են ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, թեմատիկ զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցողների հետ հանդիպումների և այլ միջոցառումների թեմատիկ հիմք ստեղծելու նպատակով։ Նման տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս նախապես պլանավորել միջոցառումները և դրանք կապել տարվա օրացուցային կարևոր ամսաթվերի հետ։ Մատենագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է կարևոր լինել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողության և տեղեկատվական քաղաքականության արտացոլում։ Ընտրված տարեթվերի և դրանց ներկայացման ձևի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե որ պատմական, գրական, գիտական կամ հասարակական իրադարձություններն էին համարվում հիշարժան և ինչպիսի տեղ էին զբաղեցնում ժամանակի մշակութային-կրթական օրակարգում։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընդգրկումը հրատարակությունը դարձնում է տարվա առաջին եռամսյակի հիշարժան ամսաթվերի ամբողջական կողմնորոշիչ։ Այն կարող է օգտագործվել նաև գրադարանային ֆոնդերի թեմատիկ ներկայացման և համապատասխան գրականության ընտրության համար․ այսինքն՝ տվյալ ամսաթվի կամ նշանավոր անձի վերաբերյալ գրքերը, հոդվածները և այլ նյութերը կարող են առանձնացվել և ներկայացվել ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակագրական և մշակութային տեղեկատու, որի արժեքը պայմանավորված է հիշարժան ամսաթվերի համակարգված ներկայացմամբ և դրանց կիրառական նշանակությամբ։ Այն նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը, մշակութային իրազեկվածության բարձրացմանը և կրթական ու գրադարանային աշխատանքների նպատակային կազմակերպմանը։

Информатика

Теория рекурсивных функций и эффективная вычислимость աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի և մաթեմատիկական տրամաբանության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հաշվելիության տեսության հիմնական գաղափարներն ու ձևական մոդելները, այն բացատրում է ռեկուրսիվ ֆունկցիաների դասական տեսությունը, մասնակի և ընդհանուր ռեկուրսիվության տարբերությունները, ինչպես նաև ալգորիթմական հաշվելիության սահմանները, գիրքը անդրադառնում է Թյուրինգի մեքենաների, լամբդա-կալկուլուսի և այլ համարժեք մոդելների միջև կապերին, միաժամանակ ներկայացնելով որոշելիության և անորոշելիության խնդիրներ, օրինակ՝ կանգառի խնդիրը, ինչը ցույց է տալիս հաշվարկման սահմանափակումները, աշխատանքը ընդգծում է նաև ձևական լեզուների և ալգորիթմների տեսության կապը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, մաթեմատիկական տրամաբանության և տեսական ինֆորմատիկայի ուսանողների համար։

Лингвистика

Курс французского языка. Том 1 աշխատությունը ֆրանսերեն լեզվի սկսնակ մակարդակի ուսումնական ձեռնարկի առաջին հատորն է, որը նպատակ ունի ձևավորել լեզվի հիմնական հաղորդակցական և քերականական հմտությունները՝ սկսած այբուբենի, արտասանության և ընթերցանության սկզբունքներից մինչև պարզ նախադասությունների կառուցում և առօրյա բառապաշարի յուրացում, այն ներկայացնում է ֆրանսերենի հիմնական քերականական կառուցվածքները՝ գոյականների սեռ և թիվ, բայերի հիմնական խոնարհումները, դերանունների և նախդիրների կիրառությունը, գիրքը կառուցված է թեմատիկ դասերի, երկխոսությունների և աստիճանաբար բարդացող վարժությունների համակարգով, որոնք օգնում են զարգացնել խոսելու, լսելու, կարդալու և գրելու հմտությունները, միաժամանակ այն ուղղված է իրական հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվի կիրառմանը՝ ճանապարհորդություն, առօրյա կյանք և սոցիալական շփումներ, դարձնելով այն արդյունավետ մեկնարկային դասընթաց ֆրանսերեն լեզվի ուսումնասիրության համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի գյուղական բնակչության զբաղվածության սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների, աշխատաշուկայի հիմնախնդիրների և աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են գյուղական բնակավայրերի ժողովրդագրական և տնտեսական պայմանները, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, զբաղվածության կառուցվածքը և բնակչության եկամուտների ձևավորման հիմնական աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական և ոչ գյուղատնտեսական զբաղվածության փոխհարաբերություններին, գործազրկության, թերզբաղվածության, աշխատանքային միգրացիայի և գյուղական տնային տնտեսությունների սոցիալական խոցելիության խնդիրներին։ Քննարկվում են զբաղվածության մակարդակի, բնակչության եկամուտների, աղքատության ցուցանիշների և սոցիալ-տնտեսական անհավասարության գնահատման տնտեսավիճակագրական մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում Սյունիքի մարզի տարածքային զարգացման առանձնահատկություններին, գյուղական համայնքների տնտեսական ներուժին, ենթակառուցվածքների հասանելիությանը և աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորություններին։ Կարևորվում են փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացումը, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացումը, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման ծրագրերի իրականացումը, ինչպես նաև զբաղվածության պետական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործումը։ Ուսումնասիրվում են աղքատության կրճատման, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման և գյուղական տարածքների կայուն զարգացմանն ուղղված սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, սոցիոլոգների, տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզի մի շարք անասնապահական տնտեսություններում տավարի մակաբուծային հիվանդության տարածվածության ուսումնասիրմանը և դրա կանխարգելման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում կենդանիների շրջանում հիվանդության հանդիպման հաճախականության, տարածման առանձնահատկությունների և դրա վրա ազդող անասնաբուժական, տնտեսավարման ու շրջակա միջավայրի գործոնների բացահայտումն է։ Համաճարակաբանական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր տնտեսություններում հիվանդության տարածվածության մակարդակը, համեմատելու առանձին բնակավայրերի կամ տնտեսությունների տվյալները և առանձնացնելու առավել բարձր ռիսկ ունեցող պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել կենդանիների պահվածքի համակարգը, արոտավայրերի օգտագործման առանձնահատկությունները, նախիրների կազմը, սեզոնային փոփոխությունները և անասնաբուժական հսկողության կազմակերպումը՝ որպես հիվանդության տարածման հետ հնարավոր կապ ունեցող գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը և առաջարկվող նոր մոտեցման արդյունավետության գիտական գնահատմանը՝ առանց այն դիտարկելու որպես մեկուսացված գործողություն։ Կանխարգելումը կարող է ուսումնասիրվել տնտեսության ընդհանուր անասնաբուժասանիտարական կառավարման, կենդանիների պարբերական զննման, հիվանդության ժամանակին հայտնաբերման և համաճարակաբանական տվյալների շարունակական վերահսկման համատեքստում։ Կարևորվում է նաև կիրառվող մոտեցման արդյունքների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու դրա ազդեցությունը հիվանդության տարածվածության փոփոխության, կենդանիների առողջական վիճակի և տնտեսությունների արտադրական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել հիվանդության տնտեսական նշանակության գնահատումը, քանի որ մակաբուծային հիվանդությունները կարող են բացասաբար անդրադառնալ կենդանիների ընդհանուր վիճակի, արտադրողականության և տնտեսությունների տնտեսական արդյունավետության վրա։ Տարածքային տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու տվյալ մարզի համար ավելի ամբողջական համաճարակաբանական պատկեր և հիմնավորելու ռիսկի վրա հիմնված անասնաբուժական հսկողության անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անասնաբուժական մակաբուծաբանության, համաճարակաբանության, կենդանիների առողջության կառավարման և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել հիվանդության տարածման օրինաչափությունները և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։

Биология

Կենսաբժշկական և դեղաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ֆրուկտոզայով պայմանավորված նյութափոխանակային խանգարումների դեպքում Stevia rebaudiana բույսի և գլիբենկլամիդ դեղամիջոցի ազդեցության արդյունավետության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆրուկտոզայի ավելցուկային ազդեցության պայմաններում ածխաջրային և ճարպային փոխանակության հնարավոր փոփոխությունները, ինսուլինային զգայունության խանգարումները և նյութափոխանակային անհավասարակշռության ձևավորման կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Stevia rebaudiana-ի կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչներին, դրանց հնարավոր նյութափոխանակային ազդեցություններին և գլիբենկլամիդի՝ որպես արյան գլյուկոզայի մակարդակի կարգավորմանն ուղղված դեղամիջոցի ազդեցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են հետազոտվող նյութերի ազդեցության գնահատման կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ արյան գլյուկոզայի մակարդակը, ինսուլինային պատասխանը, լիպիդային փոխանակության բնութագրերը և օքսիդատիվ սթրեսի հնարավոր փոփոխությունները։ Քննարկվում են նաև ֆրուկտոզայով հարուցված նյութափոխանակային խանգարումների փորձարարական մոդելավորման առանձնահատկությունները, հետազոտվող նյութերի ազդեցությունների համեմատական գնահատման և դեղաբանական արդյունավետության որոշման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բուսական ծագման կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների և սինթետիկ դեղամիջոցների ազդեցությունների տարբերությունները, դրանց հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված փորձարարական տվյալների հնարավոր նշանակությանը նյութափոխանակային խանգարումների մեխանիզմների պարզաբանման և հետագա դեղաբանական հետազոտությունների զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, էնդոկրինոլոգիայի, փորձարարական դեղաբանության և նյութափոխանակային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։