Տնտեսական անվտանգության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում (2016)

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հռետորական խոսքում մոդալության լեզվական կարգի ոճաստեղծ գործառույթի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների հրապարակային ելույթների լեզվական նյութի հիման վրա։ Քննարկվում են մոդալության իմաստաբանական, քերականական և գործաբանական առանձնահատկությունները, խոսողի վերաբերմունքի արտահայտման միջոցները, ինչպես նաև դրանց դերը քաղաքական հաղորդակցության ոճական կառուցվածքի ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդալ բայերի, եղանակավորող բառերի, գնահատողական արտահայտությունների, շարահյուսական կառույցների և լեզվական այլ միջոցների կիրառությանը, որոնց միջոցով արտահայտվում են հավանականություն, անհրաժեշտություն, պարտավորություն, համոզվածություն, ցանկություն և գնահատական։ Ուսումնասիրվում են մոդալության տարբեր տեսակների փոխկապակցվածությունը, դրանց գործառական նշանակությունը և ազդեցությունը հռետորական խոսքի արտահայտչականության, համոզչականության ու հաղորդակցական նպատակաուղղվածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական ելույթների լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խոսքի կառուցվածքին, փաստարկման եղանակներին և լսարանի հետ հաղորդակցական կապի հաստատման լեզվական մեխանիզմներին։ Կարևորվում են խոսողի անհատական ոճի ձևավորման, քաղաքական դիրքորոշումների լեզվական արտահայտման, գնահատողական իմաստների փոխանցման և հաղորդակցական ազդեցության ուժեղացման գործընթացները։ Դիտարկվում են նաև անգլիական և ամերիկյան քաղաքական հռետորաբանության ընդհանուր ու տարբերակիչ գծերը, մոդալ արտահայտությունների կիրառման հաճախականությունը և դրանց գործառույթները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել գործառական ոճաբանության, խոսույթի վերլուծության, իմաստաբանության, գործաբանության և համեմատական լեզվաբանական ուսումնասիրության մեթոդներ՝ մոդալության ոճաստեղծ հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքական խոսույթի լեզվաբանական ուսումնասիրության, հռետորական խոսքի ոճական կազմակերպման, լեզվական ազդեցության մեխանիզմների և մոդալության գործառական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, ոճաբանների, քաղաքական հաղորդակցության հետազոտողների, թարգմանիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության ինստիտուտների և անդամ պետությունների միջև քրեաիրավական ոլորտում լիազորությունների բաշխման, փոխազդեցության և սահմանազատման տեսական ու իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն առանձնահատուկ իրավական համակարգի վրա, որի շրջանակում ազգային քրեական իրավունքը շարունակում է մնալ անդամ պետությունների իրավակարգերի կարևոր բաղադրիչ, սակայն միաժամանակ զարգանում են միասնական եվրոպական իրավական չափանիշներ և միջպետական համագործակցության մեխանիզմներ։ Քննության է առնվում, թե ինչ իրավական հիմքերով և ինչ սահմաններում կարող են միության ինստիտուտները ներգործել քրեական օրենսդրության, քրեական արդարադատության և իրավապահ համագործակցության վրա, ինչպես նաև ինչպիսի իրավասություններ են պահպանվում անդամ պետությունների կողմից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային ինքնիշխանության և վերպետական իրավակարգավորման հարաբերակցությանը։ Քրեական իրավունքն ավանդաբար սերտորեն կապված է պետական ինքնիշխանության հետ, քանի որ հանցավոր արարքների սահմանումը, պատասխանատվության տեսակների որոշումը և քրեական արդարադատության իրականացումը պետության հիմնարար գործառույթներից են։ Եվրոպական ինտեգրման խորացման պայմաններում, սակայն, սահմանների ազատ տեղաշարժը և մի շարք հանցավոր երևույթների անդրսահմանային բնույթը մեծացրել են անդամ պետությունների միջև համակարգված իրավական համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Այդ պատճառով ձևավորվել են այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք մի կողմից նախատեսում են ազգային իրավական համակարգերի ինքնուրույնության պահպանում, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն են տալիս ընդհանուր իրավական միջոցներով արձագանքել մի քանի պետությունների շահերին առնչվող հանցավորությանը։ Հետազոտության տեսական հիմքում իրավասությունների վերապահման սկզբունքն է, որի համաձայն միության մարմինները գործում են միայն այն լիազորությունների սահմաններում, որոնք անդամ պետությունները պայմանագրերով փոխանցել են ընդհանուր կառույցներին։ Այս սկզբունքի հետ փոխկապակցված են սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե երբ է քրեաիրավական խնդրի լուծումը նպատակահարմար իրականացնել ընդհանուր եվրոպական մակարդակում, իսկ երբ այն պետք է մնա ազգային մարմինների իրավասության շրջանակում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ վերպետական կարգավորումը չպետք է դուրս գա ընդհանուր նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ սահմաններից։ Քննության է առնվում եվրոպական ինտեգրման ընթացքում քրեաիրավական համագործակցության պատմական զարգացումը։ Սկզբնական փուլերում քրեական արդարադատության ոլորտում համագործակցությունը հիմնականում միջկառավարական բնույթ էր կրում, իսկ հետագա պայմանագրային բարեփոխումների արդյունքում այն աստիճանաբար ավելի սերտորեն ներառվեց միության ընդհանուր իրավական համակարգում։ Այս զարգացումը հանգեցրեց եվրոպական ինստիտուտների իրավաստեղծ և համակարգող դերի ընդլայնմանը, միաժամանակ պահպանելով ազգային օրենսդիր, դատական և իրավապահ մարմինների առանցքային նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում Լիսաբոնի պայմանագրից հետո ձևավորված իրավական համակարգին, որի շրջանակում ազատության, անվտանգության և արդարադատության տարածքը դարձել է ինտեգրման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Ուսումնասիրվում է միության օրենսդիր մարմինների դերը քրեաիրավական համագործակցության ընդհանուր չափանիշների սահմանման գործում։ Որոշ ոլորտներում հնարավոր է սահմանել նվազագույն կանոններ հատկապես ծանր և անդրսահմանային բնույթ ունեցող հանցավորության դեմ պայքարի համար, ինչպես նաև քրեական դատավարության որոշ հարցերում։ Նման կարգավորումների նպատակը ազգային քրեական օրենսդրությունների ամբողջական միատեսակացումը չէ, այլ համագործակցության համար անհրաժեշտ նվազագույն իրավական համատեղելիության ապահովումը։ Այդ պատճառով անդամ պետությունները շարունակում են իրականացնել ընդունված ընդհանուր չափանիշների ներպետական կիրարկումը՝ իրենց իրավական համակարգերի առանձնահատկություններին համապատասխան։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա է փոխադարձ ճանաչման սկզբունքը։ Այն եվրոպական քրեական արդարադատության համագործակցության կարևոր հիմքերից է և ենթադրում է, որ մի անդամ պետության իրավասու մարմնի որոշումը սահմանված պայմաններում կարող է ճանաչվել և կատարվել մյուս անդամ պետությունում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համագործակցությունը կազմակերպել առանց ազգային քրեական և դատավարական համակարգերի ամբողջական միատեսակեցման։ Փոխադարձ ճանաչման արդյունավետությունը, սակայն, կապված է անդամ պետությունների միջև փոխադարձ վստահության, մարդու հիմնական իրավունքների պահպանման և դատական պաշտպանության բավարար երաշխիքների հետ։ Այս համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել անձանց հանձնման, ապացույցների ձեռքբերման, դատական որոշումների կատարման և քրեական վարույթների շրջանակում փոխօգնության մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի դերակատարությանը։ Դատարանի իրավական մեկնաբանությունները նպաստում են միության իրավունքի միասնական կիրառմանը և հնարավորություն են տալիս հստակեցնել եվրոպական ու ազգային իրավասությունների սահմանները։ Դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է հավասարակշռել արդյունավետ քրեական համագործակցության պահանջները և անձանց հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը։ Դիտարկվում է նաև ազգային դատարանների դերը, քանի որ եվրոպական քրեաիրավական նորմերի մեծ մասը գործնականում կիրառվում է հենց անդամ պետությունների իրավական համակարգերի միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իրավապահ և դատական համագործակցության մասնագիտացված կառույցներին։ Եվրոպական մակարդակում գործող համակարգող մարմինները նպաստում են անդամ պետությունների իրավասու հաստատությունների միջև տեղեկատվության փոխանակմանը, համատեղ գործողությունների կազմակերպմանը և անդրսահմանային քրեական գործերի համակարգմանը։ Դրանց գործունեությունը չի վերացնում ազգային ոստիկանության, դատախազության կամ դատարանների իրավասությունները, այլ ստեղծում է համագործակցության լրացուցիչ մեխանիզմներ։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել նաև Եվրոպական հանրային դատախազության առանձնահատուկ կարգավիճակը, որը միության ֆինանսական շահերին վնասող որոշ հանցագործությունների շրջանակում իրականացնում է պայմանագրերով և համապատասխան իրավական ակտերով սահմանված գործառույթներ՝ ազգային իրավական համակարգերի հետ փոխգործակցության պայմաններում։ Կարևոր ուղղություն է քրեական նյութական իրավունքի մոտարկման խնդիրը։ Որոշ անդրսահմանային հանցատեսակների դեպքում անդամ պետությունների օրենսդրությունների չափազանց մեծ տարբերությունները կարող են դժվարացնել արդյունավետ համագործակցությունը։ Այդ պատճառով ընդհանուր եվրոպական մակարդակում կարող են սահմանվել հանցակազմերի և պատժամիջոցների վերաբերյալ նվազագույն պահանջներ որոշակի ոլորտներում։ Միաժամանակ անդամ պետությունները պահպանում են ազգային քրեական օրենսդրության կառուցվածքը, քրեական պատասխանատվության բազմաթիվ ընդհանուր սկզբունքները և այն ոլորտների կարգավորումը, որոնք պայմանագրերով չեն փոխանցվել միության իրավասությանը։ Այս հարաբերակցությունը ցույց է տալիս, որ եվրոպական քրեաիրավական համակարգը կառուցված է ոչ թե ազգային քրեական իրավունքը փոխարինելու, այլ որոշակի ոլորտներում այն համակարգելու և մոտարկելու սկզբունքի վրա։ Քննության է առնվում նաև քրեական դատավարության ոլորտում իրավասությունների հարաբերակցությունը։ Անդրսահմանային գործերով համագործակցությունը պահանջում է որոշակի ընդհանուր երաշխիքներ, այդ թվում՝ կասկածյալների և մեղադրյալների դատավարական իրավունքների պաշտպանության հարցում։ Միաժամանակ քրեական վարույթի կազմակերպման հիմնական կառուցվածքները շարունակում են որոշվել ազգային օրենսդրությամբ։ Այդ պատճառով ընդհանուր չափանիշների և ներպետական դատավարական ավանդույթների հարաբերակցությունը դառնում է կարևոր իրավագիտական խնդիր։ Հատուկ նշանակություն ունի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հարցը։ Քրեական արդարադատության ոլորտում վերպետական համագործակցության արդյունավետությունը չի կարող դիտարկվել անձի իրավունքներից առանձնացված։ Ազատությունից զրկումը, անձնական տվյալների փոխանակումը, ապացույցների հավաքումը և դատական որոշումների փոխադարձ ճանաչումը կարող են անմիջականորեն առնչվել մարդու հիմնարար իրավունքներին։ Հետևաբար եվրոպական քրեաիրավական համագործակցությունը պետք է համադրվի արդար դատաքննության, պաշտպանության իրավունքի, անմեղության կանխավարկածի, անձնական կյանքի պաշտպանության և այլ հիմնարար երաշխիքների հետ։ Եվրոպական միության հիմնարար իրավունքների խարտիան այս համակարգում ունի առանձնահատուկ նշանակություն՝ միության իրավունքի կիրառման շրջանակում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային սահմանադրական համակարգերի և միության իրավունքի փոխհարաբերությանը։ Քրեական իրավունքի ոլորտում այդ հարցը հատկապես զգայուն է, քանի որ քրեական պատասխանատվությունը կապված է օրինականության, իրավական որոշակիության և անհատի ազատության պաշտպանության հիմնարար սկզբունքների հետ։ Ազգային սահմանադրական դատարանների և եվրոպական դատական մարմինների միջև ձևավորված իրավական երկխոսությունը հնարավորություն է տալիս քննարկել միության իրավունքի արդյունավետության, ազգային սահմանադրական ինքնության և հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև անդրսահմանային կազմակերպված հանցավորության, ահաբեկչության, մարդկանց շահագործման, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, կիբեռհանցավորության, փողերի լվացման և միության ֆինանսական շահերի դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի իրավական մեխանիզմները։ Նման երևույթները հաճախ չեն սահմանափակվում մեկ պետության տարածքով, ինչի պատճառով դրանց արդյունավետ կանխարգելումն ու քննությունը պահանջում են իրավապահ և դատական մարմինների համակարգված համագործակցություն։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր ոլորտում անհրաժեշտ է պարզել, թե որ միջոցները կարող են ընդունվել ընդհանուր եվրոպական մակարդակում և որոնք պետք է իրականացվեն ազգային իրավասությունների շրջանակում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է եվրոպական ինտեգրման և պետական ինքնիշխանության փոխհարաբերության ուսումնասիրությամբ քրեական իրավունքի առանձնահատուկ զգայուն ոլորտում։ Վերպետական և ազգային իրավասությունների հարաբերակցությունը ներկայացվում է որպես փոփոխվող իրավական համակարգ, որտեղ ընդհանուր եվրոպական նպատակները, ազգային իրավական ավանդույթները, արդյունավետ քրեական հետապնդման անհրաժեշտությունը և հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը պետք է գործեն փոխկապակցված ձևով։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է ձևավորվում բազմամակարդակ քրեաիրավական կարգավորման համակարգը, ինչ սահմաններում են գործում միության ինստիտուտները և ինչ դեր են շարունակում կատարել անդամ պետությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել Եվրոպական միության իրավունքի, քրեական իրավունքի, միջազգային իրավունքի, քրեական դատավարության և եվրոպական ինտեգրման իրավական հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, իրավաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է անասնապահական տնտեսություններում առաջացող գոմաղբի հավաքման, տեղափոխման և մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը՝ շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը նվազեցնելու և կիրառվող մեքենաների աշխատանքային արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում անասնապահական թափոնների կառավարման տեխնոլոգիական շղթան է՝ սկսած կենդանիների պահման տարածքներից դրանց հեռացումից մինչև հետագա մշակումն ու օգտակար կիրառման համար նախապատրաստումը։ Քննվում են գոմաղբի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և դրանց ազդեցությունը հավաքման ու մշակման տեխնիկական միջոցների աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը և գնահատմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել հողի, ջրային ռեսուրսների և օդի աղտոտման վտանգը, բարելավել անասնապահական շինությունների սանիտարահիգիենիկ պայմանները և միաժամանակ պահպանել օրգանական նյութերի հետագա օգտագործման հնարավորությունը։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան մեքենաների կառուցվածքային և աշխատանքային պարամետրերի ընտրության տեսական հիմքերը՝ հաշվի առնելով դրանց արտադրողականությունը, էներգատարությունը, հուսալիությունը և տարբեր արտադրական պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեքենաների աշխատանքային օրգանների և տեխնոլոգիական գործընթացի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է հիմնավորել սարքավորումների առավել նպատակահարմար կառուցվածքային լուծումները։ Դիտարկվում են նաև մեքենայացված համակարգերի կիրառման տեխնիկատնտեսական և բնապահպանական կողմերը՝ համադրելով արտադրական արդյունավետությունը ռեսուրսների խնայողության և թափոնների անվտանգ կառավարման պահանջների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տեսական հաշվարկներ, տեխնոլոգիական գործընթացների մոդելավորում և փորձարարական գնահատումներ՝ մեքենաների հիմնական պարամետրերի ու աշխատանքի որակական ցուցանիշների միջև կապերը բացահայտելու համար։ Գոմաղբի արդյունավետ կառավարումը դիտարկվում է նաև շրջանաձև գյուղատնտեսության տեսանկյունից, քանի որ համապատասխան մշակումից հետո օրգանական նյութերը կարող են վերադառնալ գյուղատնտեսական արտադրության շրջանառություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, անասնապահության մեքենայացման, բնապահպանական տեխնոլոգիաների և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ անասնապահական թափոնների կառավարման ավելի արդյունավետ ու բնապահպանական առումով ընդունելի տեխնիկական համակարգերի զարգացման նպատակով։

Литература

«Պարույր Սևակ. բանաստեղծության գիտությունը» աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ մեծ բանաստեղծ Պարույր Սևակի ստեղծագործության ուսումնասիրմանը։ Այն ընդգրկում է նրա բանաստեղծության թեմատիկ ու ֆորմալ առանձնահատկությունների վերլուծությունը, պատկերում է նրա ստեղծագործական ուղին, ոճային առանձնահատկությունները և հայ գրականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Գիրքը կամ ուսումնասիրությունը նախատեսված է գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և գրականության սիրահարների համար՝ ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ Սևակի բանաստեղծության կառուցվածքը, լեզուն և աշխարհայացքը։

Культура

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է բեմական արվեստում հագուստի (կոստյումի) իմաստային և խաղային գործառույթները՝ ընդգծելով դրա դերը որպես ոչ միայն արտաքին ձևավորման տարր, այլև կերպարի կառուցման, դրամատուրգիական հաղորդակցության և բեմական գործողության ակտիվ բաղադրիչ։ Հետազոտության մեջ կոստյումը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ նշանային համակարգ, որը փոխանցում է կերպարի սոցիալական կարգավիճակը, հոգեբանական վիճակը, պատմական ժամանակաշրջանը և մշակութային պատկանելությունը՝ հանդիսանալով բեմական լեզվի կարևոր միջոցներից մեկը։ Աշխատությունը վերլուծում է, թե ինչպես է հագուստը մասնակցում դերասանական խաղին՝ ստեղծելով շարժման, ժեստի և մարմնի արտահայտչականության լրացուցիչ հնարավորություններ, ինչպես նաև ձևավորելով հանդիսատեսի ընկալման ուղղորդվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոստյումի գունային լուծումներին, նյութական կառուցվածքին, ձևին և դրանց սիմվոլիկ նշանակությանը, որոնք կարող են ուժեղացնել կամ փոխել բեմական կերպարի իմաստային ընկալումը։ Միաժամանակ քննարկվում է կոստյումի դինամիկ գործառույթը տարբեր թատերական ժանրերում՝ դրամա, օպերա, բալետ և ժամանակակից փորձարարական թատրոն, որտեղ այն երբեմն ստանում է ինքնուրույն արտահայտչական դեր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ բեմական կոստյումը հանդիսանում է սինթետիկ արվեստի կարևոր բաղադրիչ, որը միավորում է գեղարվեստական, իմաստային և խաղային գործառույթները՝ նպաստելով ներկայացման ամբողջական գեղարվեստական ազդեցության ձևավորմանը։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ձևավորման, զարգացման և ինստիտուցիոնալ հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպիսի տնտեսական կառույցների, իրավական նորմերի և կառավարման մեխանիզմների շնորհիվ է միջնադարյան Կիլիկյան պետությանը հաջողվել ձևավորել հարաբերականորեն կենսունակ և ճկուն տնտեսություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևորում է արքունիքի դերը՝ որպես տնտեսական քաղաքականությունը կազմակերպող և իրականացնող առանցքային ինստիտուտի։ Արքունիքի գործառույթների շրջանակում ընդգրկվում էին հողային սեփականության կարգավորումը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերի վերահսկումը և առևտրի խթանումը։ Աշխատանքում տնտեսական համակարգը դիտարկվում է հայկական ավանդույթների և եվրոպական տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունների փոխազդեցության պայմաններում։ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը՝ Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային և ծովային առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, նպաստել է միջազգային առևտրի և քաղաքային տնտեսության զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր դեր ուներ Այասի նավահանգիստը, որը միջնադարում դարձել էր տարածաշրջանային նշանակության առևտրական կենտրոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև գյուղատնտեսությունը, արհեստները, քաղաքային տնտեսությունը, դրամաշրջանառությունը, առևտուրը, մաքսային համակարգը և արտաքին տնտեսական հարաբերությունները։ Կիլիկյան քաղաքներում զարգացած էին բազմաթիվ արհեստներ, իսկ հայկական թագավորությունը ակտիվ առևտրական կապեր ուներ Միջերկրական ծովի և եվրոպական մի շարք երկրների ու քաղաքների հետ։ Օտարերկրյա վաճառականների համար տրամադրվող արտոնությունները, առևտրական պայմանագրերը և մաքսային քաղաքականությունը կարևոր դեր էին կատարում միջազգային առևտրի խթանման գործում։ Առանձին նշանակություն է տրվում հողատիրության և գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրությունը կազմում էր տնտեսության նյութական հիմքերից մեկը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պետության տնտեսական քաղաքականության և իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները, այդ թվում՝ տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի դերը։ Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգը միավորում էր հայկական իրավական ավանդույթները և տեղական ու եվրոպական միջավայրի ազդեցությունները։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բացահայտել Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ներքին կառուցվածքը, դրա հիմնական ինստիտուտների գործառույթները և պետության տնտեսական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, պետական կառավարման, առևտրական հարաբերությունների և տնտեսական ինստիտուտների զարգացման ուսումնասիրության համար։