Վարդան Այգեկցու առակների ժողովածու, երկրորդ մաս

Финансы

Աշխատանքը նվիրված է կառուցվածքային ֆինանսական գործիքների կիրառման հնարավորությունների և զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկայում։ Հետազոտության կենտրոնում այն ֆինանսական մեխանիզմներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս համակցել տարբեր ֆինանսական ակտիվների և պայմանագրային տարրերի առանձնահատկությունները՝ ներդրողների, ֆինանսական կազմակերպությունների և տնտեսության այլ մասնակիցների համար ստեղծելով ռիսկերի կառավարման, եկամտաբերության ձևավորման և ներդրումային ռազմավարությունների դիվերսիֆիկացման նոր հնարավորություններ։ Աշխատանքում կարող են ներկայացվել կառուցվածքային գործիքների էությունը, տեսակները, դրանց ձևավորման սկզբունքները և միջազգային ֆինանսական շուկաներում կիրառման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց օգտագործման հնարավորություններին Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով տեղական ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակը, ներդրումային պահանջարկը, շուկայի մասնակիցների կառուցվածքը, կարգավորող միջավայրը և ֆինանսական ենթակառուցվածքների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են կառուցվածքային գործիքների հնարավոր կիրառությունները ռիսկերի հեջավորման, ներդրումային պորտֆելների դիվերսիֆիկացման, կապիտալի ներգրավման և նոր ֆինանսական ծառայությունների ստեղծման նպատակներով։ Միաժամանակ քննարկվում են դրանց հետ կապված հնարավոր ռիսկերը՝ ներառյալ շուկայի իրացվելիության սահմանափակումները, գնագոյացման բարդությունը, հակակողմ ռիսկը, տեղեկատվական անհամաչափությունը և ներդրողների կողմից նման գործիքների բնույթի ոչ լիարժեք ընկալումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև իրավական և ինստիտուցիոնալ այն պայմաններին, որոնք անհրաժեշտ են կառուցվածքային ֆինանսական արտադրանքների անվտանգ և արդյունավետ ներդրման համար։ Կարևոր նշանակություն ունի շուկայի մասնակիցների մասնագիտական կարողությունների, ֆինանսական գրագիտության և համապատասխան տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացումը, քանի որ բարդ ֆինանսական գործիքների տարածումը պահանջում է ինչպես արդյունավետ վերահսկողություն, այնպես էլ թափանցիկ տեղեկատվության ապահովում։ Հետազոտության միջոցով փորձ է արվում գնահատել ՀՀ ֆինանսական շուկայում կառուցվածքային գործիքների ներդրման տնտեսական նպատակահարմարությունը և բացահայտել դրանց զարգացման համար անհրաժեշտ նախադրյալները։ Արդյունքները կարող են օգտակար լինել ֆինանսական կազմակերպությունների, ներդրումային կառույցների, պետական կարգավորող մարմինների, տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի ֆինանսական շուկայի դիվերսիֆիկացման, նոր ֆինանսական արտադրանքների զարգացման և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։

Медицина

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է նեղ տերևանի լոխի սերմերից դեղագործական ձևերի ստացմանը և դրանց հակաբորբոքային ու հակագլխացավային ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով գնահատել բնական արտադրանքների արդյունավետությունը դեղագործության ոլորտում։ Աշխատությունը վերլուծում է սերմերի ակտիվ բաղադրիչների արդյունահանման, ստացման ու մոդելավորած դեղանյութերի պատրաստման մեթոդները, ներառյալ լուծիչային կամ ֆիզիկական գործընթացների կիրառումը՝ արդյունավետության առավելագույն ապահովման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված դեղագործական ձևերի ֆարմակոլոգիական ազդեցություններին կենդանի մոդելների վրա՝ գնահատելով հակաբորբոքային, ցավազրկող և հնարավոր թունային ազդեցությունները, ինչպես նաև դոզավորման ու նյութափոխանակության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը ներառում է քիմիական, ֆարմակոլոգիական և քանակական վերլուծության մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս հստակեցնել ակտիվ բաղադրիչների դերը և ապահովել բնական նյութերի նպատակային կիրառումը բուժական պրակտիկայում։ Աշխատությունը կարևոր է դեղագործների, ֆարմակոլոգների և կենսաբժշկական հետազոտողների համար՝ խթանելով բնական արտադրանքների հիմքով արդյունավետ և անվտանգ դեղատեխնոլոգիական լուծումների մշակումը։

Литература

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հողի մշակության տարբեր համակարգերի ազդեցության ուսումնասիրմանը աշնանացան ցորենի բերքատվության վրա Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասանի անջրդի պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են հողի մշակման տարբեր եղանակների ազդեցությունը հողի ֆիզիկական և ագրոքիմիական հատկությունների, խոնավության պահպանման, բույսերի աճի ու զարգացման գործընթացների և վերջնական բերքատվության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է անջրդի երկրագործության առանձնահատկությունները, հողի արդյունավետ օգտագործման մեթոդները, մշակության տեխնոլոգիական մոտեցումները և դրանց կիրառման հնարավորությունները չորային կլիմայական պայմաններում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, համեմատական գնահատումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են ցորենի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, հողի բերրիության պահպանմանը և գյուղատնտեսական ռեսուրսների խնայողական օգտագործմանը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի կայուն գյուղատնտեսության զարգացման, երաշտային պայմաններում բերքատվության բարձրացման և հողօգտագործման օպտիմալ համակարգերի ընտրության համար։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, գյուղատնտեսական մասնագետների, հողագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և գյուղատնտեսական ոլորտի ուսանողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է խոսքի և լեզվական խանգարումների գնահատման գործընթացի մոդելավորման հարցերին՝ տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոնների գործունեության համատեքստում, որտեղ կարևոր է համապարփակ, համակարգված և անհատականացված մոտեցումների կիրառումը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է լոգոպեդական գնահատման փուլերը՝ սկսած նախնական զննությունից մինչև խորացված ախտորոշում և միջամտության պլանավորում, ընդգծելով գնահատման չափանիշների ստանդարտացման և օբյեկտիվացման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխայի խոսքային զարգացման առանձնահատկություններին, ճանաչողական և հուզական ոլորտների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը խոսքի ձևավորման վրա։ Ներկայացվում են մոդելավորման մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս կառուցել գնահատման կառուցվածքային համակարգեր՝ հիմնված բազմագործոն տվյալների վերլուծության վրա, ներառյալ դիտարկումը, թեստավորումը և դինամիկ գնահատումը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները՝ գնահատման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման, տվյալների պահպանման և միջառարկայական համագործակցության բարելավման նպատակով։ Շեշտվում է տարածքային աջակցության կենտրոնների դերը ներառական կրթության համակարգում՝ որպես երեխաների զարգացման խնդիրների վաղ հայտնաբերման և ուղղորդված աջակցության ապահովման կարևոր օղակ։

Религия

Մեծ հայրենադարձությունը (1946–1948 թթ.) և Հայ եկեղեցու դերը այդ գործընթացում ձևավորում են սփյուռքահայության և Խորհրդային Հայաստանի հարաբերությունների կարևոր էջերից մեկը, որտեղ քաղաքական, սոցիալական և հոգևոր գործոնները փոխկապակցված էին։ Այդ տարիներին Խորհրդային Հայաստան կազմակերպված զանգվածային հայրենադարձությունը պայմանավորված էր ինչպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո առաջացած ժողովրդագրական խնդիրներով, այնպես էլ սփյուռքահայության շրջանում հայրենիք վերադառնալու գաղափարական և ազգային ձգտումներով։ Հայ եկեղեցին այս գործընթացում հանդես եկավ որպես կարևոր հոգևոր և համայնքային կառույց, որը սփյուռքում պահպանում էր ազգային ինքնությունը, լեզուն և մշակութային կապերը հայրենիքի հետ՝ նպաստելով հայրենադարձության գաղափարի տարածմանը և աջակցությանը։ Միաժամանակ եկեղեցու դերը բարդ էր, քանի որ խորհրդային գաղափարախոսական միջավայրում կրոնական հաստատությունները ենթարկվում էին սահմանափակումների, իսկ պետական քաղաքականությունը հաճախ փորձում էր վերահսկել կամ սահմանափակել նրանց ազդեցությունը։ Այդուհանդերձ, հատկապես սփյուռքահայ համայնքներում եկեղեցին շարունակում էր մնալ ազգային համախմբման կենտրոն՝ կազմակերպելով օգնություն, տեղեկատվական աշխատանք և համայնքային քննարկումներ հայրենադարձության վերաբերյալ։ Մեծ հայրենադարձության ընթացքում Հայաստան տեղափոխված հազարավոր հայեր բախվեցին սոցիալական, կենցաղային և ադապտացիոն դժվարությունների, ինչը հետագայում ազդեց գործընթացի ընդհանուր գնահատման վրա, սակայն այն միաժամանակ նշանակալի դեր ունեցավ երկրի ժողովրդագրական և մշակութային զարգացման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, Հայ եկեղեցու մասնակցությունը Մեծ հայրենադարձության գործընթացին կարելի է դիտարկել որպես ազգային ինքնության պահպանման և հայրենիքի հետ կապի ամրապնդման կարևոր գործոն, որը, չնայած սահմանափակումներին, նպաստեց սփյուռք-հայրենիք հարաբերությունների շարունակականությանը։