Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Հայ կերպարվեստի զարգացման ուղիները XIX-XX դարերում (1828-1991)
Աշխատությունը նվիրված է հայ կերպարվեստի զարգացման պատմական ուղիների ուսումնասիրությանը XIX–XX դարերում՝ ընդգրկելով 1828-1991 թվականների ժամանակահատվածը և վերլուծելով այն հիմնական փուլերը, որոնք ձևավորել են հայկական գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի և դեկորատիվ արվեստի ինքնատիպ զարգացումը։ Գրքում դիտարկվում են հայ կերպարվեստի ձևավորման նախադրյալները ազգային վերածննդի շրջանում, եվրոպական արվեստի ազդեցությունը, ինչպես նաև ռուսական արվեստի դպրոցի հետ փոխազդեցությունները, որոնք կարևոր դեր են խաղացել մասնագիտական արվեստի զարգացման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է հայ արվեստագետների ստեղծագործական ուղիները, նրանց ներդրումը ազգային գեղարվեստական դպրոցի կայացման մեջ, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղագիտական ուղղությունները, որոնք բնորոշ են եղել տարբեր պատմական փուլերին՝ ռեալիզմ, մոդեռնիզմ, սոցռեալիզմ և հետագա ժամանակաշրջանի բազմազան որոնումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային շրջանում արվեստի ինստիտուցիոնալ զարգացմանը, արվեստի կրթական համակարգի ձևավորմանը, ցուցահանդեսային գործունեությանը և պետական մշակութային քաղաքականության ազդեցությանը ստեղծագործական գործընթացների վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում է նաև անկախության նախօրեին ձևավորված գեղարվեստական նոր միտումները և ավանդույթի ու նորարարության հարաբերակցությունը։ Նյութը հիմնված է պատմական աղբյուրների, արվեստաբանական հետազոտությունների և ստեղծագործությունների վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել հայ կերպարվեստի զարգացման ամբողջական և համակարգված պատկեր՝ Armenian visual arts-ի պատմական զարգացման համատեքստում։
Updated: 2026-09-22
Economics
Ապահովագրական գործունեության պետական կարգավորման հիմնախնդիրները պարտադիր ապահովագրության ոլորտում
Աշխատությունը նվիրված է պարտադիր ապահովագրության համակարգում ապահովագրական գործունեության պետական կարգավորման տնտեսական, իրավական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պետության կարգավորիչ դերակատարությունն է ապահովագրական շուկայի կայունության, ապահովագրողների ֆինանսական հուսալիության, ապահովագրված անձանց իրավունքների պաշտպանության և պարտադիր ապահովագրության արդյունավետ գործունեության ապահովման տեսանկյունից։ Քննվում են պարտադիր ապահովագրության առանձնահատկությունները և դրա տարբերությունները կամավոր ապահովագրությունից՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պարտադիր համակարգերում ապահովագրական հարաբերությունների հիմնական պայմանները սահմանվում կամ կարգավորվում են իրավական նորմերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական վերահսկողության և կարգավորման մեխանիզմներին, ապահովագրական կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ սահմանվող պահանջներին, ֆինանսական կայունության ապահովմանը, ապահովագրական պահուստների ձևավորմանը և պարտավորությունների կատարման վերահսկողությանը։ Կարևորվում է ապահովագրական շուկայի մասնակիցների շահերի հավասարակշռման խնդիրը, քանի որ կարգավորման համակարգը միաժամանակ պետք է նպաստի ապահովագրական կազմակերպությունների բնականոն գործունեությանը և ապահովի սպառողների ու շահառուների իրավունքների պատշաճ պաշտպանությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել ապահովագրական սակագների ձևավորման, ռիսկերի գնահատման, ապահովագրական հատուցումների կազմակերպման, պայմանագրային հարաբերությունների և տեղեկատվության հրապարակայնության հետ կապված հարցերը։ Առանձին ուղղություն է վերահսկող մարմինների լիազորությունների և վերահսկողական գործիքների արդյունավետության գնահատումը՝ ուշադրություն դարձնելով շուկայի թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կարգապահության ապահովմանը։ Քննվում են նաև պարտադիր ապահովագրության համակարգում հնարավոր շուկայական անհամաչափությունները, մրցակցության պայմանները և կարգավորիչ պահանջների ազդեցությունը ապահովագրական ծառայությունների հասանելիության ու որակի վրա։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ տարբեր երկրներում կիրառվող կարգավորման սկզբունքները դիտարկելով համապատասխան իրավական և տնտեսական միջավայրերի համատեքստում։ Պետական կարգավորման կատարելագործման խնդիրները կարող են կապվել ռիսկահեն վերահսկողության զարգացման, սպառողների պաշտպանության մեխանիզմների ամրապնդման, տեղեկատվական համակարգերի արդյունավետ օգտագործման և վերահսկողության ընթացակարգերի հստակեցման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ապահովագրական գործունեության պետական կարգավորումը դիտարկել որպես ֆինանսական համակարգի կայունության և հասարակության սոցիալական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության կարևոր բաղադրիչ։ Այն կարող է օգտակար լինել ապահովագրության, ֆինանսների, տնտեսական իրավունքի և պետական կառավարման ոլորտների ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով պարտադիր ապահովագրության արդյունավետ կազմակերպման և կարգավորման հիմնական տեսական ու կիրառական խնդիրները։
Updated: 2026-09-18
History
Հայկական հարցն ու Հայոց ցեղասպանության խնդիրը թուրք բարձրաստիճան քաղաքական և ռազմական գործիչների հուշերում (XIX դարի վերջ – XX դարի սկիզբ)
Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության պատմական իրողությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով թուրք բարձրաստիճան քաղաքական և ռազմական գործիչների հուշագրական վկայությունների միջոցով։ Գրքում քննության են առնվում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի Օսմանյան կայսրության քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունները, հայկական հարցի շուրջ ձևավորված պետական մոտեցումները, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված քաղաքականությունը և ցեղասպանական գործընթացների պատմական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թուրք պաշտոնյաների և ռազմական գործիչների անձնական գրառումներին ու հիշողություններին՝ որպես ժամանակաշրջանի քաղաքական մտածողության, իշխանական միջավայրի, որոշումների կայացման և իրադարձությունների ընկալման ուսումնասիրման կարևոր նյութի։ Հուշագրական աղբյուրների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են այդ գործիչները ներկայացրել Հայկական հարցը, ինչ տեղեկություններ են արձանագրել հայերի նկատմամբ իրականացված գործողությունների, պետական քաղաքականության և կայսրության ներքին զարգացումների վերաբերյալ, ինչպես նաև ինչպիսի դիրքորոշումներ ու գնահատականներ են արտահայտել այդ իրադարձությունների առնչությամբ։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է պատմական վկայությունների համադրումն ու դրանց բովանդակային ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով հեղինակների պաշտոնական դիրքին, ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությանը և հուշագրական նյութերի առանձնահատկություններին։ Այս մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն Հայոց ցեղասպանության պատմության տարբեր դրվագների լուսաբանման, այլև թուրքական քաղաքական և ռազմական վերնախավի ներսում առկա պատկերացումների, վերաբերմունքի ու պատասխանատվության հարցերի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է Հայկական հարցի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքականությամբ, Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ և հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմական հիմքերով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։
Updated: 2026-11-16
Linguistics
Արցախի բանաստեղծական արվեստի լեզվաոճական ուսումնասիրություն (20-րդ դարի 80-90-ական թթ.)
Գրականագիտական և լեզվաոճական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի 1980–1990-ական թվականների Արցախի բանաստեղծության լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի արցախյան պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումները, բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքը, պատկերավորման միջոցները և հեղինակային անհատական ոճերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական բառապաշարի, փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների, խորհրդանիշների և այլ արտահայտչամիջոցների կիրառությանը։ Վերլուծվում են բանաստեղծական տեքստերի հնչյունական կազմակերպումը, ռիթմական կառուցվածքը, շարահյուսական առանձնահատկությունները և խոսքի հուզական արտահայտչականության ձևավորման միջոցները։ Քննարկվում են նաև գրական հայերենի և արցախյան բարբառային տարրերի փոխառնչությունները, ժողովրդական խոսքի ազդեցությունը բանաստեղծական լեզվի վրա և ազգային մշակութային ավանդույթների արտացոլումը պոեզիայում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հայրենիքի, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, բնաշխարհի և մարդկային ապրումների թեմատիկ դրսևորումները՝ ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային իրադարձությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր հեղինակների ստեղծագործական մոտեցումների համեմատությանը, լեզվաոճական նորարարություններին և արցախյան բանաստեղծության տեղին ժամանակակից հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, ոճագիտության, լեզվաբանության և արցախյան գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-08
Mathematics
Некоторые интегральные уравнения с монотонной нелинейностью на неограниченных областях
Աշխատությունը նվիրված է անսահմանափակ տիրույթներում դիտարկվող մի շարք ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների տեսական ուսումնասիրությանը, որոնց ոչ գծային բաղադրիչը բնութագրվում է մոնոտոնության հատկությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում նման հավասարումների լուծումների գոյության, միակության, կառուցվածքային հատկությունների և վարքի բացահայտման խնդիրներն են։ Քննվում են ինտեգրալ օպերատորների համապատասխան դասերը և այն ֆունկցիոնալ տարածությունները, որոնց շրջանակում հնարավոր է ձևակերպել ու ուսումնասիրել խնդիրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոնոտոն ոչ գծայնության դերին, քանի որ այդ հատկությունը հնարավորություն է տալիս կիրառել ոչ գծային ֆունկցիոնալ անալիզի և օպերատորների տեսության տարբեր մեթոդներ՝ լուծումների վերաբերյալ հիմնարար արդյունքներ ստանալու համար։ Անսահմանափակ տիրույթի առկայությունը առաջացնում է լրացուցիչ մաթեմատիկական դժվարություններ, որոնք կապված են ֆունկցիաների վարքի, ինտեգրալների զուգամիտության, լուծումների սահմանափակության և անվերջության մեջ դրանց ասիմպտոտիկ հատկությունների հետ։ Ուսումնասիրվում են միջուկի և ոչ գծային անդամի նկատմամբ այնպիսի պայմաններ, որոնց դեպքում համապատասխան ինտեգրալ օպերատորը պահպանում է անհրաժեշտ ֆունկցիոնալ հատկությունները և հնարավոր է հիմնավորել լուծման գոյությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լուծումների դրականության, սահմանափակության, մոնոտոնության և կայունության հնարավոր հատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տարբեր դասերի լուծումների միջև կապերի բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ֆիքսված կետի տեսության, մոնոտոն օպերատորների տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի և հաջորդական մոտարկումների ընդհանուր սկզբունքները։ Դիտարկվում է նաև հավասարումների պարամետրերից և սկզբնական պայմաններից լուծումների կախվածությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների վարքի մասին։ Նման ինտեգրալ հավասարումները տեսական նշանակությունից բացի կարող են առաջանալ մաթեմատիկական ֆիզիկայի, հավանականությունների տեսության և տարբեր ոչ գծային գործընթացների մոդելավորման խնդիրներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ինտեգրալ հավասարումների տեսության, ոչ գծային անալիզի և օպերատորների տեսության մեթոդները՝ անսահմանափակ տիրույթներում մոնոտոն ոչ գծայնությամբ հավասարումների լուծելիության և լուծումների որակական հատկությունների համակարգված ուսումնասիրության նպատակով։
Updated: 2026-09-22
Literature
Գեղարվեստական հուշագրությունը 1920-30-ական թվականների հայ արձակում (Չարենց, Մահարի, Թոթովենց, Եսայան)
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է գեղարվեստական հուշագրության զարգացմանը 1920–30-ական թվականների հայ արձակում՝ այն դիտարկելով որպես ժամանակի սոցիալ-քաղաքական իրականության և անհատի փորձառության գեղարվեստական վերարտադրության յուրահատուկ ձև։ Նյութում վերլուծվում են հիշողության, ինքնակենսագրության և վավերագրական տարրերի փոխկապակցվածությունը հայ գրողների ստեղծագործություններում, որտեղ անհատական ճակատագիրը հաճախ միահյուսվում է պատմական բուռն իրադարձությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Եղիշե Չարենցի, Գուրգեն Մահարու, Վահան Թոթովենցի և Եղիսաբեթ Եսայանի արձակին, որտեղ հուշագրական ձևերը ծառայում են ոչ միայն անձնական հիշողության արտահայտման, այլ նաև ժամանակի սոցիալ-մշակութային իրականության քննադատական վերլուծության նպատակին։ Քննարկվում են նաև ժանրային առանձնահատկությունները՝ փաստագրական նյութի և գեղարվեստական պատկերավորման համադրությունը, ժամանակային կառուցվածքի ազատությունը և հեղինակային «ես»-ի բազմաշերտ դրսևորումները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ 1920–30-ականների հայ արձակում գեղարվեստական հուշագրությունը ձևավորվում է որպես ինքնուրույն ժանրային երևույթ՝ արտահայտելով ինչպես անհատի ներաշխարհը, այնպես էլ ժամանակի պատմական դրամատիզմը և մշակութային վերափոխումները։
Updated: 2026-09-23