Сказки и басни

Армянские народные и литературные сказки, сказки Туманяна, басни Мхитара Гоша и сказки народов мира. Читайте вместе с детьми или найдите материал для урока.

Книг и материалов: 50
Онлайн

Литература

Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ

Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ — հայ մեծանուն գրող և բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյան-ի ամենասիրված ստեղծագործություններից կազմված ժողովածու է, որը ներառում է ժողովրդական մտածողությամբ, բարոյական արժեքներով և խոր իմաստությամբ հարուստ հեքիաթներ։ Այս գիրքը համարվում է հայկական մանկական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը, սակայն այն հետաքրքիր և ուսուցողական է ոչ միայն երեխաների, այլև մեծահասակների համար։ Թումանյանի հեքիաթները ստեղծված են հայ ժողովրդական բանահյուսության ավանդույթների հիման վրա և առանձնանում են պարզ, պատկերավոր ու երաժշտական լեզվով, որը հեշտությամբ գրավում է ընթերցողին։ Ժողովածուում ընդգրկված պատմությունները հաճախ ներկայացնում են բարու և չարի պայքարը, արդարության հաղթանակը, աշխատասիրության, ազնվության, ընկերասիրության և խելացիության կարևորությունը։ Հեղինակը կենդանիների, հասարակ մարդկանց, թագավորների ու կախարդական կերպարների միջոցով ստեղծում է աշխարհ, որտեղ յուրաքանչյուր պատմություն ունի դաստիարակչական և խոր բարոյական ենթատեքստ։ «Շունն ու կատուն», «Բարեկենդանը», «Անբան Հուռին», «Քաջ Նազարը» և մյուս հայտնի հեքիաթները ոչ միայն զվարճացնում են, այլ նաև սովորեցնում են գնահատել բարությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների արժեքը։ Թումանյանի ստեղծագործություններում հաճախ զգացվում է հայկական գյուղական կյանքի շունչը, ժողովրդի կենցաղը, սովորույթներն ու ազգային մտածելակերպը, ինչի շնորհիվ դրանք դարձել են սիրված սերունդների կողմից։ Գիրքը նպաստում է երեխաների երևակայության զարգացմանը, բարոյական արժեքների ձևավորմանը և հայ գրականության նկատմամբ հետաքրքրության աճին։

Обновлено. 2026-10-13
Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ
Онлайн

Литература

Մխիթար Գոշ – Առակներ

Մխիթար Գոշ – Առակներ աշխատությունը միջնադարյան հայ գրականության արժեքավոր ստեղծագործություններից է, որտեղ Մխիթար Գոշը առակների միջոցով ներկայացնում է բարոյական, հասարակական և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ խորիմաստ գաղափարներ, ստեղծագործությունները կառուցված են կենդանիների, մարդկանց և խորհրդանշական կերպարների մասնակցությամբ պատմությունների ձևով, որոնց միջոցով հեղինակը քննադատում է անարդարությունը, կեղծավորությունը, ագահությունը և մարդկային այլ արատներ՝ միաժամանակ քարոզելով արդարություն, իմաստություն, ազնվություն և խոհեմություն, առակները առանձնանում են պարզ և պատկերավոր լեզվով, ինչպես նաև դաստիարակչական բնույթով, ինչը դրանք դարձնում է ոչ միայն գրական, այլև բարոյափիլիսոփայական կարևոր ժառանգություն, գիրքը նաև արտացոլում է միջնադարյան հայկական հասարակության մտածողությունն ու արժեքային համակարգը՝ պահպանելով իր արդիականությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։

Обновлено. 2026-09-22
Մխիթար Գոշ – Առակներ
Онлайн

Литература

ՊԱՐՈՆԱՅՔ ԳՈԼՈՎԼՅՈՎՆԵՐԸ: ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ

«Պարոնայք Գոլովլյովները»-ն վերլուծում է ռուսական ազնվական ընտանիքի կյանքի, մարդկային բնույթի բացասական կողմերի և հասարակական անարդարությունների պատկերները։ Վեպը համատեղում է սատիրիկ ու հումորային շերտերը՝ քննադատելով ագահություն, կեղծիություն և բարոյական փլուզում։ Սալտիկով-Շեդրինի ոճը ընդգծված սոցիալական և բարոյական քննադատությամբ է, ինչը դարձնում է ստեղծագործությունը ժամանակակից ընթերցողի համար ևս հետաքրքիր։ Հիմնական թեմաները․ Ագահություն, կեղծիություն և բարոյական խավարը Սոցիալական անհավասարություն և ազնվականության քննադատություն Ընտանիք, հարուստ ու խնամված արտաքինի տակ թաքնված անարդարություններ Մարդկային բնույթի բացասական կողմերի ցուցադրում Սատիրա, հումոր և սոցիալական քննադատություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Սոցիալական սատիրա, որը բացահայտում է 19-րդ դարի ռուս ազնվական հասարակության խղճահարությունը Խորությամբ պատկերված հոգեբանություն և մարդկային հարաբերություններ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ռուսական դասական գրականության սիրահարների համար Միավորում է վեպի, հեքիաթային մոտեցման և սատիրայի տարրերը

Обновлено. 2026-09-16
ՊԱՐՈՆԱՅՔ ԳՈԼՈՎԼՅՈՎՆԵՐԸ: ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ
Онлайн

Литература

Բանաստեղծություններ, պոեմներ, առակներ, հեքիաթներ

Ժողովածուն ընդգրկում է նրա բազմաժանր ստեղծագործական աշխարհը՝ հատկապես ուղղված մանկական և պատանեկան ընթերցողին։ Այս գրքում ներկայացված են քնարական բանաստեղծություններ, դաստիարակչական բովանդակությամբ առակներ, ինչպես նաև հեքիաթներ և պոեմներ, որոնք ունեն պարզ, հասկանալի լեզու և ընդգծված բարոյախրատական ուղղվածություն։ Խնկոյանի ստեղծագործությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ նա հաճախ կենդանիների, բնության և առօրյա կյանքի օրինակներով փոխանցում է մարդկային վարքի մասին ուսուցողական գաղափարներ՝ սովորեցնելով բարություն, ազնվություն, աշխատասիրություն, ընկերասիրություն և արդարություն։ Նրա առակներում հաճախ հանդիպում են հստակ բարոյական եզրահանգումներ, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են ճիշտ և սխալ արարքների տարբերակման մեջ, իսկ հեքիաթներում գերակշռում է երևակայական աշխարհը, որտեղ բարին սովորաբար հաղթում է չարին։ Բանաստեղծությունները ավելի քնարական բնույթ ունեն՝ արտահայտելով բնության գեղեցկությունը, մանկական զգացմունքների անմիջականությունը և կյանքի պարզ ուրախությունները։ Պոեմները հաճախ ավելի ընդարձակ պատմողական կառուցվածք ունեն և համադրում են հեքիաթային ու իրական տարրերը։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն ունի ուժեղ դաստիարակչական և կրթական նշանակություն՝ նպաստելով երեխաների բարոյական ձևավորմանը և գրական ճաշակի զարգացմանը։

Обновлено. 2026-09-18
Բանաստեղծություններ, պոեմներ, առակներ, հեքիաթներ
Онлайн

Литература

«ԱՐԵՎ»– ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ-Սուրեն Քոչարյան

«ԱՐԵՎ»– Հայ ժողովրդական հեքիաթները, հեղինակ Սուրեն Քոչարյանը, ներկայացնում է հայ ժողովրդի հին ավանդապատումները, հեքիաթները և ժողովրդական պատմությունները, որոնք փոխանցվել են սերունդների միջով՝ պահպանելով ազգային մտածողությունը, բարոյական արժեքները և մշակութային ինքնությունը։ Հեղինակն ամբողջացնում է ժողովրդական ստեղծագործությունները՝ ներկայացնելով հերոսներ, առասպելական դրվագներ, առաքինության և սխրանքի խորհրդանիշներ, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի էթնիկական, պատմական և սոցիալական փորձը։ Սուրեն Քոչարյանի հավաքածուն նպատակ ունի ինչպես ամրապնդել ազգային ինքնագիտակցությունը, այնպես էլ ուսումնասիրվել որպես մանկապատանեկան գրականության, մշակութաբանական և լեզվական ուսումնասիրությունների աղբյուր։ «ԱՐԵՎ»–ը հանդիսանում է մշակութային ժառանգության արժեքավոր օրինակ, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես հայ ժողովրդի ճկուն ու ստեղծագործ մտածողությունն արտացոլվում է հեքիաթների միջոցով՝ կրթելով, զվարճացնելով և ձևավորելով երիտասարդ սերնդի բարոյական և էսթետիկ ընկալումները։

Обновлено. 2026-10-23
«ԱՐԵՎ»– ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ-Սուրեն Քոչարյան
Онлайн

Литература

Հեքիաթներ. Պոեմներ. Արձակ

Այս ժողովածուն ընդգրկում է տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ հեքիաթներ, պոեմներ և արձակ գործեր, որոնք միասին ձևավորում են բազմաշերտ գեղարվեստական աշխարհ՝ միահյուսելով ժողովրդական բանահյուսության մոտիվները, հեղինակային պատկերային մտածողությունը և գեղարվեստական արձակի արտահայտչական հնարավորությունները։ Հեքիաթներում հաճախ ներկայացվում են բարու և չարի պայքարի, արդարության հաղթանակի, ինչպես նաև մարդու բարոյական ընտրությունների թեմաները՝ օգտագործելով խորհրդանշական կերպարներ և ֆանտաստիկ իրավիճակներ, որոնք հասկանալի են թե՛ մանկական, թե՛ մեծահասակ ընթերցողի համար։ Պոեմներում ավելի ընդգծված է զգացմունքային և փիլիսոփայական շերտը, որտեղ լեզվական ռիթմը և պատկերավորությունը ծառայում են ներքին ապրումների, բնության նկարագրությունների և կյանքի իմաստի շուրջ խորհումների փոխանցմանը։ Արձակ հատվածներում առավել շեշտադրվում են իրական կյանքի իրավիճակները, մարդկային հարաբերությունները, սոցիալական և հոգեբանական խնդիրները՝ ներկայացված դիտողական և հաճախ վերլուծական ոճով։ Այս երեք ժանրերի համադրությունը ստեղծում է ամբողջական գրական կառուցվածք, որտեղ ընթերցողը կարող է անցնել թե՛ հեքիաթային երևակայական աշխարհներով, թե՛ խորը լիրիկական և իրականության վրա հիմնված պատմություններով՝ զգալով լեզվի հարստությունը և հեղինակային մտածողության բազմազանությունը։

Обновлено. 2026-09-11
Հեքիաթներ. Պոեմներ. Արձակ
Онлайн

Литература

Գեղարվեստական համարժեքության խնդիրը Ռ. Քիփլինգի հեքիաթների հայերեն թարգմանություններում

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ռեդյարդ Քիփլինգի հեքիաթների հայերեն թարգմանություններում գեղարվեստական համարժեքության խնդրին՝ դիտարկելով, թե որքանով են բնագրի ոճական, պատկերավոր և իմաստային առանձնահատկությունները պահպանվում թարգմանության գործընթացում։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են այն հիմնական թարգմանական դժվարությունները, որոնք առաջանում են անգլերեն բնագրի մշակութային ենթատեքստի, խորհրդանշական համակարգի և լեզվական խաղերի փոխանցման ժամանակ հայերեն միջավայր, ինչպես նաև քննարկվում են տարբեր թարգմանիչների կողմից կիրառված ռազմավարությունները՝ բառացի, իմաստային և ստեղծագործական վերարտադրության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են պահպանվում հեքիաթների ռիթմը, պատմողական պարզությունը և բարոյական ենթատեքստը, միաժամանակ ապահովելով հայ ընթերցողի համար բնական և ընկալելի լեզվական ձևավորում։ Աշխատանքում նաև ընդգծվում է, որ գեղարվեստական համարժեքությունը ոչ միայն լեզվական ճշգրտության խնդիր է, այլ նաև մշակութային ադապտացիայի բարդ գործընթաց, որտեղ թարգմանիչը հաճախ ստիպված է հավասարակշռել բնագրին հավատարմությունն ու թիրախ լեզվի գեղարվեստական նորմերը՝ ստեղծելով նոր, բայց բնագրին հավատարիմ տեքստային իրականություն։

Обновлено. 2026-08-24
Գեղարվեստական համարժեքության խնդիրը Ռ. Քիփլինգի հեքիաթների հայերեն թարգմանություններում
Онлайн

Литература

Պառավի կերպարը հայկական հրաշապատում հեքիաթներում

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հայկական հրաշապատում հեքիաթներում պառավի կերպարի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա ձևավորման առանձնահատկությունները, գեղարվեստական գործառույթները, խորհրդանշական իմաստները և կապը հայկական ժողովրդական աշխարհընկալման հետ։ Հետազոտության կենտրոնում տարեց կնոջ կերպարն է, որը հեքիաթային պատումներում կարող է հանդես գալ տարբեր և երբեմն հակադիր դերերով՝ որպես իմաստուն խորհրդատու, գաղտնի գիտելիքի կրող, փորձության կազմակերպիչ, օգնական, կախարդական ուժերի միջնորդ կամ, ընդհակառակը, բացասական հատկանիշներով օժտված կերպար։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պառավի կերպարը հայկական բանահյուսության մեջ չի սահմանափակվում միայն տարիքային կամ սոցիալական բնութագրով, այլ հաճախ ձեռք է բերում խորքային խորհրդանշական նշանակություն։ Նրա տարիքը կարող է կապվել կենսափորձի, իմաստության և անցյալի հիշողության հետ, իսկ հեքիաթային աշխարհում նրա ունեցած հատուկ գիտելիքը նրան առանձնացնում է մյուս կերպարներից։ Պառավը երբեմն հայտնվում է հերոսի ճանապարհին՝ փոխանցելով կարևոր տեղեկություն, խորհուրդ կամ առարկա, որը հետագայում վճռորոշ նշանակություն է ունենում սյուժեի զարգացման համար։ Մյուս դեպքերում նա դառնում է հերոսի փորձության կամ ընտրության կարևոր մասնակից՝ ստիպելով նրան դրսևորել խելամտություն, բարություն, համբերություն կամ քաջություն։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև պառավի կերպարի երկակի բնույթին։ Մի կողմից նա կարող է մարմնավորել մայրական հոգատարությունը, կենսափորձը, ժողովրդական իմաստությունը և բարեգործությունը, իսկ մյուս կողմից՝ հանդես գալ որպես վտանգավոր, խորամանկ կամ կախարդական ուժ ունեցող հակառակորդ։ Այս երկակիությունը հեքիաթային կերպարին հաղորդում է բազմաշերտություն և թույլ է տալիս ուսումնասիրել բարու ու չարի, իմաստության ու խորամանկության, մարդկայինի ու գերբնականի սահմանագծերը։ Քննության են առնվում նաև կերպարի արտաքին նկարագրությունը, խոսքը, վարքագիծը, գործողությունները և մյուս հերոսների հետ փոխհարաբերությունները։

Обновлено. 2026-09-15
Պառավի կերպարը հայկական հրաշապատում հեքիաթներում
Онлайн

Литература

Հայոց իրապատում հեքիաթի ժանրային-տիպաբանական համակարգը

Սա բանասիրական և ժողովրդական բանահյուսության ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայոց իրապատում հեքիաթների ժանրային և տիպաբանական համակարգի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են իրապատում հեքիաթների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սյուժետային մոդելները, կերպարային համակարգը և պատմողական ձևերը՝ դրանց համեմատական դիտարկմամբ հայկական բանահյուսության մյուս ժանրերի հետ։ Վերլուծվում են հեքիաթների տիպաբանական դասակարգումները, տարածքային և տեղական տարբերակները, ինչպես նաև պատմական-մշակութային գործոնների ազդեցությունը դրանց ձևավորման և զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրապատում և ֆանտաստիկ տարրերի փոխհարաբերությանը, ժողովրդական մտածողության արտահայտման ձևերին և հեքիաթների լեզվաոճական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում է նաև բանահյուսական նյութի փոխանցման ավանդույթը, նրա պահպանման ու վերափոխման գործընթացները ժամանակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանահյուսագիտության, տիպաբանության և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ նպաստելով հայ ժողովրդական հեքիաթների գիտական համակարգմանն ու վերլուծությանը։

Обновлено. 2026-09-21
Հայոց իրապատում հեքիաթի ժանրային-տիպաբանական համակարգը
Онлайн

Лингвистика

Հեքիաթն իբրև տեքստ և խոսույթ. ըստ հայկական, ռուսական և անգլիական հեքիաթների նյութի

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հեքիաթի՝ որպես լեզվական, գրական և հաղորդակցական երևույթի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ համադրելով տեքստաբանական և խոսույթային վերլուծության ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը մանրամասն դիտարկում է, թե ինչպես են կառուցվում հեքիաթային պատմությունները, ինչ լեզվական, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեն դրանք, ինչպես նաև ինչ դեր են կատարում պատմողի, հերոսների և ունկնդրի միջև ձևավորվող հաղորդակցական հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության հիմքում դրված են հայկական, ռուսական և անգլիական հեքիաթների բազմաթիվ օրինակներ, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր մշակույթներին բնորոշ ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, ազգային մտածողության արտահայտման ձևերը, սյուժետային կառուցվածքների, կերպարների համակարգի և լեզվական միջոցների կիրառման օրինաչափությունները։ Գրքում ներկայացված են նաև հեքիաթի ժանրային բնութագրերը, նրա գործառույթները, բանավոր և գրավոր փոխանցման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեքստի և խոսույթի փոխհարաբերության տեսական հիմնավորումները։ Աշխատությունը հետաքրքիր և օգտակար աղբյուր է լեզվաբանների, գրականագետների, բանահյուսների, մշակութաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, ինչպես նաև բուհերի ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հեքիաթի կառուցվածքով, լեզվամշակութային առանձնահատկություններով և տարբեր ժողովուրդների բանահյուսական ժառանգության համեմատական ուսումնասիրությամբ։

Обновлено. 2026-08-30
Հեքիաթն իբրև տեքստ և խոսույթ. ըստ հայկական, ռուսական և անգլիական հեքիաթների նյութի
Онлайн

Литература

Հիվանդության և բուժման առասպելույթը հայկական հեքիաթներում

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է առողջության, հիվանդության և բուժման մասին պատկերացումների ձևավորումը հայկական հեքիաթային ավանդույթում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ժողովրդական պատմությունները համատեղում առասպելական մտածողությունը, հին հավատալիքները և բուժական փորձառության տարրերը։ Այն վերլուծում է, թե ինչպես են հեքիաթային կերպարները՝ բուժողներ, կախարդական էակներ, հիվանդություններով պայմանավորված փորձություններ անցնող հերոսներ, արտացոլում հասարակության պատկերացումները մարդու մարմնի, հոգու և բնության փոխկապվածության մասին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության պատճառների բացատրությունների ժողովրդական մոդելներին, որոնք հաճախ կապվում են չար ուժերի, անեծքների կամ ճակատագրական փորձությունների հետ, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման միջոցներին՝ բուժիչ խոտաբույսերից մինչև ծիսական գործողություններ ու աղոթքներ։ Նյութը բացահայտում է, որ հեքիաթներում բուժումը միայն ֆիզիկական վերականգնում չէ, այլ նաև բարոյական և հոգևոր վերափոխման գործընթաց, որտեղ հերոսը անցնելով փորձություններ՝ ձեռք է բերում նոր որակներ և սոցիալական ճանաչում։ Վերլուծությունը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես են տարբեր տարածաշրջանների հայկական բանահյուսական նմուշները պահպանել հին նախաքրիստոնեական հավատալիքների շերտեր՝ միախառնված քրիստոնեական պատկերացումներին՝ ստեղծելով բազմաշերտ մշակութային համակարգ, որտեղ հիվանդությունն ու բուժումը հանդես են գալիս որպես աշխարհի կարգի ու խախտման խորհրդանշական արտահայտություններ։

Обновлено. 2026-09-13
Հիվանդության և բուժման առասպելույթը հայկական հեքիաթներում
Онлайн

Литература

Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթների արվեստը

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթների գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց գաղափարական բովանդակությունը, կերպարների կառուցման եղանակները, լեզվական ինքնատիպությունը և ժողովրդական բանահյուսության ազդեցությունը։ Հետազոտության մեջ հեքիաթները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մանկական ընթերցանության համար նախատեսված ստեղծագործություններ, այլև որպես բարձրարժեք գրական երկեր, որոնցում միահյուսվում են ժողովրդական իմաստությունը, բարոյական գաղափարները, հումորը, կյանքի իրական դիտարկումները և հեղինակի գեղարվեստական աշխարհընկալումը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում այն բանին, թե ինչպես է հեղինակը ժողովրդական հեքիաթային նյութը վերամշակում և վերածում ինքնուրույն գրական ստեղծագործության՝ պահպանելով բանահյուսական պարզությունն ու անմիջականությունը, միաժամանակ հաղորդելով դրանց նոր գեղարվեստական խորություն։ Առանձին ուսումնասիրվում են հեքիաթների սյուժետային կառուցվածքը, պատմողական ընթացքը, հակադրությունների կիրառումը, կրկնությունները, երկխոսությունները և գործողությունների դինամիկան։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կերպարների համակարգին՝ մարդկանց, կենդանիների և այլ հեքիաթային կերպարների միջոցով մարդկային տարբեր բնավորությունների, թերությունների և արժանիքների ներկայացմանը։ Հեղինակի հումորը և երգիծական մոտեցումը հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ագահությունը, խաբեությունը, տգիտությունը, անարդարությունը և այլ բացասական երևույթներ, մինչդեռ ազնվությունը, աշխատասիրությունը, խելքը, բարությունը և արդարությունը ներկայացվում են որպես դրական արժեքներ։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների վերլուծությունը։ Հեքիաթների ժողովրդական խոսքի երանգավորումը, պարզ ու կենդանի լեզուն, դարձվածքները, առածանման արտահայտությունները, բառախաղերը և հնչերանգային բազմազանությունը ստեղծում են անմիջական ու պատկերավոր պատմողական միջավայր։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող է դիտարկվել նաև բնության և կենդանական աշխարհի անձնավորումը, որը թույլ է տալիս երեխաներին մատչելի ձևով ներկայացնել մարդկային հարաբերություններն ու հասարակական երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեքիաթների երկակի ընկալմանը․ դրանք միաժամանակ հասանելի են երեխային՝ իրենց հետաքրքիր սյուժեով և հումորով, և մեծահասակ ընթերցողին՝ սոցիալական, բարոյական ու փիլիսոփայական ենթատեքստերով։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ այս ստեղծագործությունների գեղարվեստական արժեքը պայմանավորված է ժողովրդական ավանդույթի և անհատական հեղինակային արվեստի ներդաշնակ համադրությամբ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, մանկական գրականությամբ, բանահյուսությամբ և գրական կերպարի ու ոճի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-09-21
Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթների արվեստը
Онлайн

Религия

Առակների գիրք

Գիրքը ներկայացնում է Հին Կտակարանի «Առակաց» գիրքը՝ աստվածաշնչյան իմաստասիրական գրականության կարևոր ստեղծագործություններից մեկը։ Այն ընդգրկում է խրատական և բարոյախոսական բնույթի ասույթներ, որոնց միջոցով ընթերցողին են փոխանցվում կյանքի փորձից բխող խորհուրդներ և վարքագծի սկզբունքներ։ Առակների հիմնական թեմաներն են իմաստության և գիտելիքի արժեքը, խոհեմությունը, արդարությունը, ազնվությունը, աշխատասիրությունը, ինքնատիրապետումը, խոսքի պատասխանատվությունը և մարդկային հարաբերություններում բարոյական վարքի կարևորությունը։ Գիրքը հակադրում է իմաստուն և անմիտ վարքագիծը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մարդու ընտրություններն ու գործողություններն ազդում նրա կյանքի և շրջապատի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի իմաստության գաղափարը, որը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտելիք, այլև որպես ճիշտ դատելու, փորձից սովորելու և բարոյական սկզբունքներով առաջնորդվելու կարողություն։ Կարճ, պատկերավոր և հաճախ համեմատությունների վրա հիմնված արտահայտությունները նյութը դարձնում են դյուրըմբռնելի ու հիշվող։ Այս երկը դարեր շարունակ օգտագործվել է քրիստոնեական կրթության և բարոյական դաստիարակության մեջ՝ նպաստելով հոգևոր արժեքների ու կենսական իմաստության փոխանցմանը։

Обновлено. 2026-10-31
Առակների գիրք
Онлайн

Литература

Խորհրդանշային ցուցիչները հայ ժողովրդական հեքիաթներում և վիպապատմական բանահյուսության մեջ

Հայ ժողովրդական հեքիաթներում և վիպապատմական բանահյուսության մեջ խորհրդանշային ցուցիչները կազմում են խորքային իմաստային համակարգ, որի միջոցով կառուցվում է աշխարհի պատկերացման, բարու և չարի հակադրության, հերոսի ճանապարհի և ճակատագրի գաղափարական մոդելը։ Այս խորհրդանիշները հաճախ հանդես են գալիս որպես կայուն գեղարվեստական նշաններ՝ կենդանիներ, առարկաներ, գույներ, թվեր, բնության տարրեր կամ առասպելական կերպարներ, որոնք կրում են բազմաշերտ իմաստներ և փոխանցում են ժողովրդական աշխարհընկալման հիմնական արժեքները։ Հեքիաթային համակարգում տարածված են արևի, լույսի և ջրի խորհրդանիշները, որոնք հաճախ կապված են կյանքի, վերածնության և արդարության գաղափարների հետ, մինչդեռ մութ ուժերի, անապատի կամ խավարի պատկերները սովորաբար մարմնավորում են վտանգ, քաոս կամ բարոյական փորձություն։ Հերոսի կերպարը հաճախ կառուցվում է արքետիպային հիմքերի վրա՝ որպես ընտրյալ կամ փորձություններով անցնող անհատ, որի ճանապարհը նշանավորվում է խորհրդանշական իրադարձություններով՝ կախարդական առարկաների ձեռքբերում, կենդանիների օգնություն կամ հրաշագործ անցումներ։

Обновлено. 2026-09-09
Խորհրդանշային ցուցիչները հայ ժողովրդական հեքիաթներում և վիպապատմական բանահյուսության մեջ
Онлайн

Лингвистика

Հեքիաթ-նորաձևություն փոխակերպումները որպես միջնշանային թարգմանության դրսևորում (անգլալեզու փաստական նյութի հիման վրա)

Այս գիրքը նվիրված է հեքիաթային պատկերների և նորաձևության փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ որպես միջնշանային թարգմանության դրսևորում՝ անգլալեզու փաստական նյութի հիման վրա։ Աշխատանքում վերլուծվում են այն գործընթացները, որոնց միջոցով գրական տեքստերի, հատկապես հեքիաթների գաղափարներն ու խորհրդանշական պատկերները վերածվում են տեսողական և մշակութային նոր ձևերի՝ նորաձևության ոլորտում։ Ուսումնասիրվում են հեքիաթի և նորաձևության միջև առկա իմաստային կապերը, կերպարների, սյուժետային տարրերի և գեղարվեստական խորհրդանիշների վերարտադրման առանձնահատկությունները տարբեր նշանային համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում են միջնշանային թարգմանության տեսական մոտեցումները, մշակութային փոխակերպման մեխանիզմները և անգլալեզու նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծություններ, որոնք բացահայտում են գրական և տեսողական մշակույթների փոխազդեցությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել թարգմանագետների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, նորաձևության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և միջմշակութային հաղորդակցության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-08-21
Հեքիաթ-նորաձևություն փոխակերպումները որպես միջնշանային թարգմանության դրսևորում (անգլալեզու փաստական նյութի հիման վրա)
Онлайн

Лингвистика

Интертекстуальная соотнесенность как призма изучения сказочного нарратива (на материале викторианской сказки)

Աշխատությունը նվիրված է միջտեքստային կապերի ուսումնասիրմանը որպես հեքիաթային նարատիվի վերլուծության և մեկնաբանության կարևոր մեթոդաբանական գործիքի՝ վիկտորիանական հեքիաթի նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր գրական տեքստերի, մշակութային աղբյուրների, ավանդական սյուժեների և հեքիաթային մոտիվների փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով նոր ստեղծագործությունը երկխոսության մեջ է մտնում նախորդող գրական ու մշակութային տեքստերի հետ։ Ուսումնասիրվում են հեքիաթային նարատիվի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, միջտեքստային հղումների, ակնարկների, մեջբերումների, վերաիմաստավորումների և այլ ձևերի դերը ստեղծագործության բովանդակության ձևավորման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիկտորիանական ժամանակաշրջանի մշակութային և գրական միջավայրին, որի ազդեցությամբ հեքիաթային ժանրը ձեռք է բերել նոր թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական դրսևորումներ։ Աշխատության մեջ միջտեքստայնությունը դիտարկվում է որպես ընթերցողի և տեքստի միջև լրացուցիչ իմաստային կապեր ստեղծող մեխանիզմ, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել ստեղծագործության թաքնված կամ անուղղակի հղումները այլ գրական, առասպելական և մշակութային աղբյուրներին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ուսումնասիրելու հեքիաթի ժանրային առանձնահատկությունները, հեղինակային ռազմավարությունները, սյուժետային վերափոխումները և ավանդական պատկերների նոր մեկնաբանությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, տեքստաբանների, նարատոլոգների, անգլիական գրականության և վիկտորիանական մշակույթի մասնագետների, ինչպես նաև միջտեքստայնության տեսությամբ և հեքիաթի ժանրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-09-11
Интертекстуальная соотнесенность как призма изучения сказочного нарратива (на материале викторианской сказки)
Онлайн

Психология

Психологический механизм влияния волшебной сказки на формирование личности младших школьников (8-9 лет)

Աշխատությունը նվիրված է հեքիաթի՝ որպես կրտսեր դպրոցականների անձի ձևավորման վրա ազդող հոգեբանական գործոնի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես 8–9 տարեկան երեխաների տարիքային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն հոգեբանական մեխանիզմների բացահայտումն է, որոնց միջոցով կախարդական և ֆանտաստիկ սյուժեները, կերպարները, բարու և չարի հակադրությունը, հերոսի փորձություններն ու դրանց հաղթահարումը կարող են ներգործել երեխայի մտածողության, հուզական աշխարհի, արժեքային կողմնորոշումների և վարքային պատկերացումների ձևավորման վրա։ Աշխատանքում հեքիաթը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրական կամ ժամանցային նյութ, այլև որպես երեխայի ներաշխարհի զարգացմանն ու սոցիալական փորձի յուրացմանը նպաստող հոգեբանական միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույնականացման գործընթացին, երբ երեխան իրեն կարող է համեմատել կամ նույնացնել հեքիաթի հերոսների հետ, վերապրել նրանց հաջողություններն ու անհաջողությունները և դրանց միջոցով ձևավորել սեփական վարքային ու բարոյական պատկերացումները։ Ուսումնասիրվում են նաև երևակայության, հուզական արձագանքի, կարեկցանքի, ինքնագնահատականի և բարոյական դատողությունների զարգացման հետ կապված մեխանիզմները։ Հեքիաթային սյուժեները կարող են երեխային հնարավորություն տալ խորհրդանշական ձևով վերապրելու վախերը, դժվարությունները, հակասությունները և դրանց հաղթահարման տարբեր եղանակները, ինչը կարևոր նշանակություն ունի անձի հոգեբանական հասունացման համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հեքիաթի ընկալման վրա տարիքային, անհատական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև երեխայի կողմից պատմության բովանդակության վերարտադրության, մեկնաբանության և հերոսների գործողությունների գնահատման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեքիաթների նպատակային օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումը կրթական գործընթացում՝ երեխաների հաղորդակցական, ստեղծագործական և սոցիալական հմտությունների զարգացման համար։ Կարևորվում է նաև ծնողների և մանկավարժների դերը՝ երեխայի հետ հեքիաթի քննարկման, հարցադրումների, կերպարների վարքի վերլուծության և պատմության բարոյական իմաստի բացահայտման գործընթացում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել կրտսեր դպրոցական տարիքում անձի զարգացման առանձնահատկությունների ավելի խոր ըմբռնմանը և հեքիաթաթերապևտիկ ու կրթական մոտեցումների մեթոդական կիրառմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկական և զարգացման հոգեբաններին, մանկավարժներին, տարրական դպրոցի ուսուցիչներին, ծնողներին, դպրոցական հոգեբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Обновлено. 2026-09-17
Психологический механизм влияния волшебной сказки на формирование личности младших школьников (8-9 лет)
Онлайн

Литература

Մխիթար Գոշի առակները

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ միջնադարյան գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Մխիթար Գոշի առակագրական ժառանգությունը, որն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հայ գեղարվեստական և խրատական գրականության պատմության մեջ։ Նրա առակներում կենդանիների, մարդկանց և այլ կերպարների միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, հասարակական հարաբերությունները, բարու և չարի հակադրությունը, արդարության, խոհեմության ու պատասխանատվության նշանակությունը։ Պատմությունները հաճախ ունեն խորհրդանշական բնույթ․ կերպարների գործողություններն ու փոխհարաբերությունները ներկայացնում են մարդկային կյանքի տարբեր իրավիճակներ և ընթերցողին հնարավորություն տալիս դրանցից հետևություններ անելու։ Հեղինակի ստեղծագործություններին բնորոշ են սեղմ պատումը, պատկերավոր արտահայտությունը, դիպուկ դիտարկումները և բարոյական եզրահանգումները։ Առակների միջոցով արծարծվում են նաև իշխանության, հասարակական կարգի, մարդկային թուլությունների, փոխադարձ վստահության և արդար դատողության հարցեր։ Մխիթար Գոշի առակագրությունը կարևոր է ոչ միայն իր գեղարվեստական արժեքով, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մտածողության, արժեքային պատկերացումների և աշխարհայացքի ուսումնասիրության համար։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու հայ առակագրության հարուստ ավանդույթը և հասկանալու, թե ինչպես է գրական պատումը ծառայել բարոյական ու հասարակական գաղափարների փոխանցմանը։

Обновлено. 2026-11-04
Մխիթար Գոշի առակները
Онлайн

Лингвистика

Ժամանակ հասկացույթի առկայացումը բրիտանական հեքիաթներում (հայկական հեքիաթների զուգադրությամբ)

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակի լեզվական, մշակութային և պատկերային արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը բրիտանական ժողովրդական հեքիաթներում՝ դրանք հայկական հեքիաթային նյութի հետ զուգադրելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակն է ոչ միայն որպես դեպքերի հաջորդականությունը կազմակերպող պատմողական գործոն, այլև որպես տվյալ մշակույթի աշխարհընկալումը, ավանդական պատկերացումները և արժեքային համակարգը արտացոլող հասկացույթ։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի անվանումներն ու ժամանակային հարաբերություններ արտահայտող բառային և քերականական միջոցները, անցյալի, ներկայի և ապագայի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակի տևողության, կրկնության, հաջորդականության և սահմանային պահերի լեզվական ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հեքիաթային ժամանակի պայմանական բնույթին, երբ իրադարձությունների ընթացքը կարող է տարբերվել առօրյա ժամանակի սովորական տրամաբանությունից, իսկ երկարատև ժամանակահատվածները ներկայացվել որպես սեղմված պատմողական հատվածներ։ Քննվում են նաև օրվա և տարվա ժամանակների, տարիքային փուլերի, ճանապարհորդության, սպասման, վերադարձի և փոփոխության հետ կապված ժամանակային պատկերները։ Բրիտանական և հայկական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու մշակույթներում հանդիպող ընդհանուր հեքիաթային օրինաչափությունները և ժամանակի ընկալման մշակութային առանձնահատկությունները։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն կայուն բանաձևերը, պատմության սկիզբն ու ավարտը նշող արտահայտությունները, ժամանակային մակբայները, կրկնվող կառուցվածքները և այն լեզվական միավորները, որոնց միջոցով ստեղծվում է անցյալի անորոշ կամ առասպելական ժամանակի տպավորություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի ցիկլային և գծային ընկալումների հարաբերակցությանը, հերոսի կյանքի փուլերի ու փորձությունների ժամանակային կազմակերպմանը և ժամանակային խորհրդանշանների դերին հեքիաթի իմաստային կառուցվածքում։ Զուգադրական մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե նմանատիպ պատմողական իրավիճակները ինչպես են լեզվականորեն ձևակերպվում տարբեր ազգային ավանդույթներում և ինչպիսի մշակութային իմաստներ են ձեռք բերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, բանահյուսագիտության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ժամանակի հասկացութային և լեզվական ներկայացման ազգային ու համընդհանուր առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Обновлено. 2026-09-22
Ժամանակ հասկացույթի առկայացումը բրիտանական հեքիաթներում (հայկական հեքիաթների զուգադրությամբ)
Онлайн

История

Վիշապը հեքիաթի և իրականության սահմանին

Գիրքը նվիրված է վիշապի կերպարի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հեքիաթային պատկերացումների, առասպելների, ժողովրդական ավանդությունների և իրականության ընկալման փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Վիշապը հայկական և այլ ժողովուրդների բանահյուսության մեջ բազմաշերտ խորհրդանիշ է, որի կերպարը կարող է մարմնավորել բնության տարերային ուժերը, վտանգը, քաոսը, գերբնական զորությունը կամ մարդու առջև ծառացած փորձությունները։ Հեքիաթներում և առասպելներում վիշապի հետ հանդիպումը հաճախ դառնում է հերոսի փորձության, խիզախության դրսևորման և դժվարությունների հաղթահարման առանցքային դրվագներից մեկը։ Հայկական ավանդական պատկերացումներում վիշապի կերպարը կապված է նաև ջրի, լեռների, բնության երևույթների և տարածքի սրբազան ընկալման հետ, ինչի շնորհիվ այն կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժողովրդական հավատալիքների ու առասպելական մտածողության ուսումնասիրության մեջ։ Հեքիաթի և իրականության սահմանների հարցադրումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են առասպելական կերպարները ձևավորվում, պահպանվում և փոփոխվում տարբեր պատմական ու մշակութային միջավայրերում, ինչպես նաև ինչպես են ժողովրդական պատկերացումները կապվում բնության, հասարակության և մարդու աշխարհընկալման հետ։ Վիշապի կերպարի ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել բանավոր ավանդությունների, հեքիաթների, առասպելների, խորհրդանիշների և մշակութային հիշողության վերլուծությունը՝ բացահայտելով դրա տարբեր իմաստային շերտերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բանահյուսության և դիցաբանության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հայկական առասպելական ժառանգության ճանաչմանը և դրա համեմատական դիտարկմանը համաշխարհային մշակույթի համատեքստում։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, դիցաբաններին, գրականագետներին, մշակութաբաններին և հայկական ժողովրդական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Գիրքը նաև կարևոր նյութ է ներկայացնում առասպելական կերպարների մեկնաբանության, հեքիաթային մտածողության առանձնահատկությունների և իրականության ու երևակայության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Обновлено. 2026-10-28
Վիշապը հեքիաթի և իրականության սահմանին
Онлайн

Лингвистика

Իսպանական հրաշապատում հեքիաթի ոճապատկերային համակարգը

Աշխատությունը նվիրված է իսպանական հրաշապատում հեքիաթի ոճապատկերային համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ժանրի գեղարվեստական լեզվի, պատկերավորման միջոցների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կենտրոնում հրաշապատում հեքիաթի այն ոճական և պատկերային համակարգն է, որի միջոցով ձևավորվում են ֆանտաստիկ աշխարհը, կերպարների բնութագրերը, իրադարձությունների զարգացումը և ստեղծագործության ընդհանուր գեղարվեստական մթնոլորտը։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում հեքիաթային խոսքի բառապաշարին, դարձվածքաբանությանը, համեմատություններին, փոխաբերություններին, մակդիրներին, կրկնություններին, խորհրդանշական պատկերներին և այլ ոճական հնարքներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցի բացահայտումը, թե ինչպես են այս միջոցները մասնակցում հրաշապատում իրականության կառուցմանը և ինչպես են դրանք տարբերակում հեքիաթային խոսքը առօրյա կամ ոչ գեղարվեստական խոսքից։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև հեքիաթների կերպարային համակարգի լեզվական արտահայտման եղանակները՝ հերոսների, հակառակորդների, կախարդական էակների, օգնականների և այլ կերպարների նկարագրության առանձնահատկություններով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածության և ժամանակի պատկերավորմանը, քանի որ հրաշապատում հեքիաթում դրանք հաճախ կազմակերպվում են պայմանական և խորհրդանշական սկզբունքներով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև կայուն բանաձևերի և կրկնվող կառուցվածքների քննությունը, որոնք բնորոշ են բանավոր ավանդույթին և ապահովում են հեքիաթի կառուցվածքային ամբողջականությունն ու հիշվողությունը։ Իսպանական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային մշակութային առանձնահատկությունները, ժողովրդական պատկերացումները, արժեքային համակարգը և պատմամշակութային միջավայրի ազդեցությունը հեքիաթի գեղարվեստական լեզվի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է անդրադառնալ եվրոպական և ընդհանուր բանահյուսական ավանդույթների հետ առնչություններին՝ պարզելու համար, թե որ ոճական ու պատկերային տարրերն ունեն համամարդկային բնույթ, իսկ որոնք են պայմանավորված իսպանական մշակութային առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև լեզվաբանության և գրականագիտության սահմանագծում, քանի որ ոճապատկերային համակարգի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ ուսումնասիրել լեզվական կառուցվածքը, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները և դրանց ստեղծած իմաստային ու գեղագիտական ազդեցությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել իսպանական բանահյուսության, հեքիաթագիտության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հրաշապատում հեքիաթը որպես մշակութային հիշողության և գեղարվեստական մտածողության կարևոր ձև։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, բանագետներին, լեզվաբաններին, ոճաբաններին, իսպանագետներին, թարգմանիչներին, ինչպես նաև իսպանական և եվրոպական ժողովրդական բանահյուսությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Обновлено. 2026-09-23
Իսպանական հրաշապատում հեքիաթի ոճապատկերային համակարգը
Онлайн

Литература

Ավետիք Իսահակյանի քնարական արձակը և առակները

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության երկու նշանակալի ուղղությունների՝ քնարական արձակի և առակագրության գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց գաղափարական, գեղարվեստական, ժանրային և ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձակ ստեղծագործություններում քնարական մտածողության դրսևորումներին, հեղինակի աշխարհընկալմանը, մարդու ներաշխարհի պատկերմանը, զգացմունքների, հիշողությունների, բնության և կյանքի վերաբերյալ փիլիսոփայական խորհրդածությունների արտահայտման ձևերին։ Քննվում է արձակի և պոեզիայի գեղարվեստական սկզբունքների փոխներթափանցումը, որի շնորհիվ պատմողական խոսքը ձեռք է բերում հուզականություն, պատկերավորություն, երաժշտականություն և խոր արտահայտչականություն։ Կարևորվում են բնապատկերների, խորհրդանշական պատկերների, քնարական հերոսի ապրումների և հեղինակային խոսքի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև սիրո, կարոտի, հայրենիքի, մարդկային ճակատագրի, կյանքի ու մահվան, ազատության և բարոյական արժեքների թեմատիկ արտացոլումները։ Առանձին քննության են ենթարկվում առակները՝ որպես խտացված գաղափարական բովանդակություն և բարոյափիլիսոփայական նշանակություն ունեցող ստեղծագործություններ։ Վերլուծվում են այլաբանության, խորհրդանշական կերպարների, հակադրությունների, երգիծանքի և ընդհանրացման միջոցները, որոնց օգնությամբ ներկայացվում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը, հասարակական հարաբերությունները, բարոյական ընտրության խնդիրները և մարդու վարքագծի հակասությունները։ Ուշադրություն է հատկացվում առակների կառուցվածքային հակիրճությանը և այն եղանակներին, որոնց միջոցով փոքրածավալ պատումը կարող է փոխանցել ընդհանրացված գաղափար կամ կենսափիլիսոփայական դիտարկում։ Հետազոտության ընթացքում բացահայտվում են նաև ժողովրդական բանահյուսության, ազգային մշակութային ավանդույթների և համամարդկային թեմաների հետ ունեցած առնչությունները։ Քնարական արձակի և առակների համադրական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու հեղինակի գեղարվեստական մտածողության բազմակողմանիությունը և ցույց տալու, թե տարբեր ժանրային ձևերում ինչպես են արտահայտվում նրա աշխարհայացքի ընդհանուր սկզբունքները։ Ուսումնասիրվում են լեզվի պատկերավորությունը, խոսքի հուզական երանգավորումը, փոխաբերությունները, խորհրդանիշները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնք նպաստում են ստեղծագործությունների գեղարվեստական ամբողջականությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, ժանրագիտության, ոճաբանության և Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-09-19
Ավետիք Իսահակյանի քնարական արձակը և առակները
Онлайн

Литература

Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր V

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հարուստ ավանդույթը՝ պահպանելով սերունդների ընթացքում ձևավորված պատումներն ու դրանցում արտահայտված ազգային մտածողությունը։ Հեքիաթները ժողովրդական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ են, քանի որ դրանց միջոցով փոխանցվել են կյանքի փորձը, բարոյական սկզբունքները, կենցաղային պատկերացումները, հավատալիքներն ու հասարակական հարաբերությունների մասին պատկերացումները։ Դրանց գեղարվեստական աշխարհում իրականությունն ու երևակայությունը հաճախ միահյուսվում են․ սովորական կյանքի իրավիճակները կարող են վերածվել փորձությունների, իսկ հերոսները՝ իրենց խելքի, համարձակության, համբերության կամ հնարամտության շնորհիվ հաղթահարել դժվարությունները։ Պատումներում արտացոլվում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, ազնվության ու խաբեության հակադրությունները, ինչպես նաև մարդկային բնավորության տարբեր գծեր։ Հեքիաթներին բնորոշ պատկերավոր լեզուն, կենդանի խոսքը, կրկնությունները, չափազանցությունները և ավանդական սյուժետային կառուցվածքները ձևավորում են դրանց յուրահատուկ գեղարվեստական ոճը։ Դրանք նաև արժեքավոր աղբյուր են ժողովրդական կենցաղի, սովորույթների, աշխարհայացքի և մշակութային հիշողության ուսումնասիրության համար։ Ժողովածուն նպաստում է հայկական բանահյուսության պահպանմանն ու գիտական ուսումնասիրմանը՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով բանագետների, ազգագրագետների, գրականագետների, ուսանողների և ժողովրդական հեքիաթների ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-03
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր V
Онлайн

Литература

Ընտիր առակներ

Գիրքը առակների ժողովածու է, որն ընթերցողին ներկայացնում է խրատական և դաստիարակչական բովանդակությամբ կարճ պատմություններ։ Առակը գրական այն ժանրերից է, որտեղ կենդանիների, մարդկանց կամ այլ կերպարների գործողությունների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, վարքագծի տարբեր դրսևորումները և հասարակական կյանքի հակասությունները։ Այս ժանրին բնորոշ այլաբանական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս պարզ ու պատկերավոր պատմությունների միջոցով բացահայտելու այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են ազնվությունը, արդարությունը, աշխատասիրությունը, խոհեմությունը, ընկերասիրությունը, ագահությունը, ինքնասիրահարվածությունը և խորամանկությունը։ Պատմությունների վերջում կամ դրանց ընդհանուր իմաստի մեջ ամփոփվող բարոյական խորհուրդը խրախուսում է ընթերցողին գնահատել հերոսների արարքները, համեմատել դրանք սեփական փորձի հետ և եզրակացություններ անել մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Առակների համառոտությունը, պատկերավոր լեզուն և հիշվող կերպարները ժողովածուն դարձնում են մատչելի ընթերցանության նյութ տարբեր տարիքի ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև կրթական և դաստիարակչական նպատակներով՝ ընթերցանության հմտությունները զարգացնելու, բառապաշարը հարստացնելու, բանավոր ու գրավոր խոսքը կատարելագործելու և բարոյական հարցերի շուրջ քննարկումներ կազմակերպելու համար։ Առակների միջոցով հնարավոր է ներկայացնել բարդ գաղափարներ հասկանալի ձևով՝ միաժամանակ զարգացնելով համեմատելու, մեկնաբանելու և քննադատաբար մտածելու կարողությունները։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի նաև հայերեն գրական և ուսումնական հրատարակությունների պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես առակագրության և բարոյախրատական ընթերցանության տարածմանը նպաստող հրատարակություն։

Обновлено. 2026-10-26
Ընտիր առակներ
Онлайн

Литература

Առակներ

Աշխատանքը պարունակում է առակներ՝ գրական այնպիսի ստեղծագործություններ, որոնցում կենդանիների, մարդկանց կամ պայմանական կերպարների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության գծերը, հասարակական հարաբերությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակներ։ Առակի հիմնական առանձնահատկությունը այլաբանական պատմությունն է, որի միջոցով ընթերցողին փոխանցվում է բարոյական կամ խրատական միտք։ Այս ժանրին բնորոշ են սեղմ սյուժեն, պարզ ու պատկերավոր լեզուն, հումորը, երգիծանքը և վերջում կամ պատմության ընթացքում բացահայտվող խրատական եզրահանգումը։ Ժողովածուի ստեղծագործությունները կարող են նպաստել ընթերցողի բարոյական դատողության, քննադատական մտածողության և մարդկային վարքի տարբեր դրսևորումները ճանաչելու կարողության զարգացմանը։ Առակները հատկապես կարևոր են կրթական ու դաստիարակչական առումով, քանի որ բարդ գաղափարներն ու հասարակական խնդիրները ներկայացնում են մատչելի պատմությունների միջոցով։ Այսպիսի գրականությունը միավորում է գեղարվեստական հաճույքն ու ուսուցողական նշանակությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պատմությունների միջոցով խորհելու ազնվության, արդարության, խոհեմության, աշխատասիրության և մարդկային փոխհարաբերությունների մասին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ առակագրության և 19-րդ դարի բարոյախոսական գրականության ուսումնասիրման համար։

Обновлено. 2026-11-03
Առակներ
Онлайн

Литература

Ֆենելոնի առակները

Ժողովածուն ներառում է ֆրանսիացի գրող և մտածող Ֆրանսուա Ֆենելոնի առակները, որոնք համադրում են գեղարվեստական պատումը, կյանքի դիտարկումները և բարոյական խրատը։ Ֆենելոնի առակագրական ստեղծագործություններում կենդանիների, մարդկանց և տարբեր երևակայական կերպարների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության գծերը, վարքի դրսևորումները և հասարակական հարաբերությունները։ Առակների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ պարզ ու պատկերավոր պատմությունների միջոցով ընթերցողին մղում են խորհելու ազնվության, չափավորության, արդարության, համեստության, բարության և խոհեմության մասին։ Գեղարվեստական պատումի և դաստիարակչական նպատակի համադրությունը ստեղծագործությունները դարձնում է մատչելի տարբեր տարիքի ընթերցողների համար, հատկապես երեխաների և պատանիների, որոնց համար առակները կարող են ծառայել որպես բարոյական արժեքների ընկալման միջոց։ Ֆենելոնի գրական ժառանգությունը կարևոր տեղ ունի ֆրանսիական լուսավորական և դասական գրականության պատմության մեջ, իսկ նրա ստեղծագործությունների հայերեն տարածումը նպաստել է եվրոպական գրական ու դաստիարակչական գաղափարների հասանելիությանը հայ ընթերցողին։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում թարգմանական գրականության, առակագրության զարգացման և 19-րդ դարի հայ կրթական ու բարոյադաստիարակչական մտածողության ուսումնասիրության համար։

Обновлено. 2026-11-04
Ֆենելոնի առակները
Онлайн

Литература

Առակներ

Ժողովածուն պատկանում է առակագրական գրականության ժանրին, որի միջոցով գեղարվեստական պատումները միավորվում են խրատական և բարոյադաստիարակչական նպատակների հետ։ Առակներին բնորոշ է կյանքի տարբեր իրավիճակների ներկայացումը պարզ, պատկերավոր և հաճախ խորհրդանշական պատմությունների միջոցով։ Կերպարների գործողությունների, փոխհարաբերությունների և դրանց հետևանքների պատկերումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, հասարակական հարաբերությունների բարդությունները և բարոյական ընտրության նշանակությունը։ Այս ժանրի ստեղծագործություններում հաճախ քննարկվում են ազնվության, արդարության, խոհեմության, աշխատասիրության, համեստության, բարության և պատասխանատվության գաղափարները, ինչպես նաև քննադատվում են ագահությունը, խաբեությունը, մեծամտությունն ու անարդարությունը։ Առակի սեղմ կառուցվածքը, դիպուկ արտահայտությունները և եզրափակիչ խրատը նպաստում են հիմնական գաղափարի հեշտ ընկալմանն ու մտապահմանը։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր են ունեցել ընթերցանության մշակույթի տարածման և բարոյական արժեքների փոխանցման գործում՝ հատկապես կրթական ու ընտանեկան միջավայրում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու գեղարվեստական և դաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության համար՝ որպես առակագրության ավանդույթի պահպանման և տարածմանն առնչվող հրատարակություն։

Обновлено. 2026-11-04
Առակներ
Онлайн

Литература

Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակների մեկնությունը հայ մատենագրության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։

Обновлено. 2026-09-16
Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակների մեկնությունը հայ մատենագրության մեջ
Онлайн

Лингвистика

Нарраторская оценка сказочного текста и фактор адресата (на материале англоязычной народной сказки)

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու ժողովրդական հեքիաթներում պատմողի գնահատողական դիրքորոշման և հասցեատիրոջ գործոնի լեզվաբանական ու տեքստաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են հեքիաթային պատումի կառուցվածքը, պատմողի դերը գեղարվեստական տեղեկատվության փոխանցման գործընթացում, ինչպես նաև պատմողական խոսքում արտահայտվող գնահատողական իմաստների ձևավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմողի վերաբերմունքի արտահայտման լեզվական միջոցներին, կերպարների գործողությունների և վարքագծի գնահատմանը, հուզական ու արտահայտչական բառապաշարի կիրառմանը և տեքստի իմաստային կազմակերպմանը։ Քննարկվում են հասցեատիրոջ տարիքային, մշակութային և հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցությունները հեքիաթի լեզվական կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակների և գնահատողական արտահայտությունների ընտրության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պատմողի և ունկնդրի փոխհարաբերությանը, հեքիաթային խոսքի ներգործության միջոցներին, բարոյական արժեքների փոխանցմանը և գնահատողական իմաստների ընկալման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են տեքստի լեզվաոճական, իմաստաբանական և գործաբանական վերլուծության մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու պատմողի գնահատողական դիրքորոշման և հասցեատիրոջ ակնկալիքների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, բանահյուսագետների, անգլերենի մասնագետների, գրականագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-10-11
Нарраторская оценка сказочного текста и фактор адресата (на материале англоязычной народной сказки)
Онлайн

Литература

Հեքիաթների գրական մշակումները 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ նոր գրականության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ նոր գրականության մեջ ժողովրդական հեքիաթների գրական մշակման առանձնահատկությունների, գեղարվեստական սկզբունքների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայ ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր գրականության փոխհարաբերությունները, բանավոր ավանդույթից գրական ստեղծագործություն անցման գործընթացները և հեքիաթային նյութի վերաիմաստավորման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական հեքիաթների սյուժեների, կերպարների, խորհրդանիշների և պատկերավորման միջոցների պահպանման ու փոփոխման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են գրողների անհատական ստեղծագործական մոտեցումները, հեղինակային միջամտության ձևերը, լեզվաոճական վերամշակումները և ժողովրդական պատմությունների գաղափարական ու գեղագիտական նոր մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Հովհաննես Թումանյանի, Ղազարոս Աղայանի և ժամանակաշրջանի այլ հեղինակների ստեղծագործություններում հեքիաթային ավանդույթների դրսևորումներին, ժողովրդական խոսքի գեղարվեստական օգտագործմանը և ազգային մտածողության արտահայտման միջոցներին։ Կարևորվում են հեքիաթների բարոյախրատական, դաստիարակչական և հասարակական գործառույթները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված արդարության, բարության, իմաստության և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Դիտարկվում են ժողովրդական սկզբնաղբյուրների և գրական տարբերակների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները, հեքիաթների ժանրային փոխակերպումները և դրանց ազդեցությունը հայ մանկական ու ընդհանուր գեղարվեստական գրականության զարգացման վրա։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, բանահյուսության և գրական փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանագետների, հայ գրականության պատմության մասնագետների, մանկավարժների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-10-14
Հեքիաթների գրական մշակումները 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ նոր գրականության մեջ
Онлайн

Литература

Վարդան Այգեկցու առակների ժողովածու, երկրորդ մաս

Գիրքը ներառում է առակներ, որոնք ներկայացնում են մարդկային վարքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական ընտրության տարբեր կողմերը։ Առակների միջոցով արտահայտվում են իմաստության, արդարության, ազնվության, խոհեմության և պատասխանատվության գաղափարներ, իսկ մարդկային թերությունները՝ ագահությունը, խորամանկությունը, մեծամտությունն ու անարդարությունը, ներկայացվում են այլաբանական պատկերների և կերպարների միջոցով։ Այս ժանրին բնորոշ են կենդանիների, մարդկանց և պայմանական կերպարների մասնակցությամբ կարճ պատմությունները, որոնցում առօրյա իրավիճակներն օգտագործվում են որոշակի խրատ կամ եզրակացություն փոխանցելու համար։ Վարդան Այգեկցու անվան հետ կապված առակագրական ավանդույթը կարևոր տեղ ունի հայ միջնադարյան գրականության մեջ և նպաստել է բարոյական ու հասարակական գաղափարների տարածմանը։ Ժողովածուի երկրորդ մասը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու առակների գրական առանձնահատկությունները, դրանց խրատական ուղղվածությունը և հայ գրական մշակույթում առակագրության նշանակությունը։ Սակայն այս հրատարակության մեջ ընդգրկված առակների ճշգրիտ ցանկը և դրանց աղբյուրները հնարավոր չէ որոշել միայն մատենագիտական տվյալներով։

Обновлено. 2026-10-24
Վարդան Այգեկցու առակների ժողովածու, երկրորդ մաս
Онлайн

Религия

Առակների գիրք

Գիրքը ներկայացնում է աստվածաշնչյան Առակների գիրքը՝ Հին Կտակարանի իմաստասիրական գրականության կարևոր ստեղծագործություններից մեկը։ Այն կենտրոնանում է մարդկային վարքի, բարոյական ընտրության, իմաստության, խոհեմության և առաքինի կյանքի սկզբունքների վրա՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի գիտակցված ու պատասխանատու ապրելակերպ։ Առակներում իմաստուն խոսքերի, խրատների և պատկերավոր արտահայտությունների միջոցով ընդգծվում են արդարության, ազնվության, աշխատասիրության, համեստության, ինքնատիրապետման և ճշմարտախոսության արժեքները։ Դրանցում ուշադրություն է դարձվում նաև մարդու խոսքի ու արարքների հետևանքներին, ընտանիքի և հասարակության մեջ պատշաճ վարքագծին, ինչպես նաև գիտելիքի ու խոհեմության կարևորությանը։ Աստվածաշնչյան իմաստասիրական այս գրականությունը բարոյական ուսուցումը կապում է Աստծո հանդեպ երկյուղածության և աստվածային իմաստության ճանաչման հետ՝ ներկայացնելով դրանք որպես ճիշտ դատողության և արդար կյանքի հիմքեր։ Կարճ, բովանդակալից ձևակերպումներն ու ընդհանրացնող մտքերը նպաստում են հիմնական գաղափարների ընկալմանը և հիշողության մեջ պահպանմանը։ Առակների գիրքը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում ինչպես հրեական, այնպես էլ քրիստոնեական հոգևոր ավանդույթներում՝ ծառայելով կրոնական ուսուցման, անձնական խորհրդածության և բարոյական դաստիարակության նպատակներին։ Այն արժեքավոր նյութ է աստվածաշնչագիտության, աստվածաբանության, բարոյագիտության և հայերեն կրոնական գրականության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար ընթերցանություն է իմաստասիրական ու հոգևոր խրատներով հետաքրքրվողների համար։

Обновлено. 2026-11-02
Առակների գիրք
Онлайн

Литература

Սմբատի հեքիաթը

Մ. Գյուլգեազյանի այս ստեղծագործությունը հեքիաթային բնույթի պատմողական երկ է, որի կենտրոնում Սմբատ անունով հերոսն է։ Հեքիաթի ժանրին բնորոշ գեղարվեստական պատումի միջոցով ներկայացվում է հերոսի պատմությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով երևակայական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների աշխարհ։ Հեքիաթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության մեջ՝ փոխանցելով բարոյական պատկերացումներ, մարդկային արժեքներ, կյանքի փորձի ընդհանրացումներ և հասարակական միջավայրում ձևավորված ավանդույթներ։ Նման ստեղծագործություններում հերոսի արարքները, հանդիպումները և փորձությունները կարող են ծառայել որպես բնավորության, ընտրության և վարքագծի գեղարվեստական բացահայտման միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գեղարվեստական գրականության, մասնավորապես՝ հեքիաթային և մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև վկայում է Ալեքսանդրապոլի գրական ու տպագրական կյանքի մասին՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրքի ստեղծման և տարածման միջավայրը։

Обновлено. 2026-10-30
Սմբատի հեքիաթը
Онлайн

Литература

Եզոպոսի առակները

Ժողովածուն ընդգրկում է հին հունական առակագրության ավանդույթի նշանավոր ներկայացուցիչ Եզոպոսին վերագրվող առակները, որոնք համաշխարհային գրականության մեջ պահպանել են իրենց նշանակությունը դարերի ընթացքում։ Դրանցում կենդանիների, մարդկանց և երևակայական կերպարների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության տարբեր գծերը, հասարակական հարաբերությունները, կյանքի հակասություններն ու առօրյա իրավիճակները։ Առակների առանձնահատկությունն այն է, որ պարզ, սեղմ և պատկերավոր պատմությունների միջոցով փոխանցվում են խորքային մտքեր ու բարոյական խրատներ։ Դրանք անդրադառնում են ազնվությանը, խոհեմությանը, արդարությանը, աշխատասիրությանը, չափավորությանը, խորամանկությանը, ագահությանը, հպարտությանը և մարդկային այլ հատկանիշներին՝ ընթերցողին մղելով գնահատելու կերպարների վարքն ու դրա հետևանքները։ Կենդանիների խորհրդանշական կերպարները հնարավորություն են տալիս մարդկային թուլություններն ու արժանիքները ներկայացնել մատչելի և հիշվող ձևով։ Եզոպոսյան առակների կարևորությունը պայմանավորված է նաև դրանց համընդհանուր բնույթով․ արծարծվող խնդիրները հասկանալի են տարբեր ժամանակաշրջանների և մշակույթների մարդկանց համար։ Ժողովածուն արժեքավոր է համաշխարհային առակագրության, հին հունական գրականության և հայերեն թարգմանական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից, ինչպես նաև կարող է ծառայել երեխաների ու պատանիների բարոյական դաստիարակության և ընթերցանության զարգացմանը։

Обновлено. 2026-11-04
Եզոպոսի առակները
Онлайн

Литература

Ողիմպիանոսի առակները

Գիրքը ներկայացնում է Ողիմպիանոսին վերագրվող առակները՝ կարճ, պատկերավոր և խրատական պատմությունների միջոցով ընթերցողին փոխանցելով բարոյական ու կենսական գաղափարներ։ Առակը գրական այն ժանրն է, որտեղ կենդանիների, մարդկանց կամ այլ կերպարների գործողությունների միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության գծերը, վարքագծի տարբեր դրսևորումները և հասարակական հարաբերությունների հակասությունները։ Այս ժանրին բնորոշ հակիրճ շարադրանքը, խորհրդանշական կերպարներն ու եզրափակիչ խրատը հնարավորություն են տալիս բարդ մտքերը ներկայացնելու մատչելի և հիշվող ձևով։ Առակներում սովորաբար քննադատվում են ագահությունը, մեծամտությունը, խաբեությունը, նախանձը և անարդարությունը, իսկ խրախուսվում են իմաստությունը, ազնվությունը, չափավորությունը, աշխատասիրությունն ու ողջամիտ վարքը։ Այսպիսի գրականությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել ընթերցանության մշակույթի և բարոյական դաստիարակության ձևավորման գործում՝ հատկապես երիտասարդ ընթերցողների համար։ Այն նաև նպաստում է այլ ժողովուրդների գրական ավանդույթների ճանաչմանը և առակագրական ժանրի տարածմանը հայերեն ընթերցանության միջավայրում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում թարգմանական գրականության, առակների պատմության և հայ կրթական-բարոյախոսական ընթերցանության ավանդույթի ուսումնասիրության համար։

Обновлено. 2026-11-05
Ողիմպիանոսի առակները
Онлайн

Литература

Նվիրատուն և խորհրդատուն հայ ժողովրդական հեքիաթներում (տիպահամեմատական քննություն)

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական հեքիաթներում նվիրատուի և խորհրդատուի կերպարների ուսումնասիրությանը՝ դրանց տիպաբանական առանձնահատկությունների, սյուժետային գործառույթների և համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննարկվում են ժողովրդական հեքիաթի կառուցվածքային օրինաչափությունները, կերպարների փոխհարաբերությունները և հերոսի գործողությունների զարգացման մեջ օժանդակ դերակատարների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նվիրատուի կերպարին, որը հեքիաթներում կարող է հանդես գալ որպես կախարդական առարկա, արտասովոր կարողություն կամ անհրաժեշտ միջոց տրամադրող անձնավորություն, ինչպես նաև խորհրդատուին, որի խորհուրդներն ու ցուցումները նպաստում են հերոսի փորձությունների հաղթահարմանը։ Ուսումնասիրվում են այս կերպարների դրսևորման տարբեր ձևերը, նրանց գործողությունների շարժառիթները, հերոսի հետ ունեցած հարաբերությունները և պատմողական կառուցվածքում զբաղեցրած տեղը։ Անդրադարձ է կատարվում հեքիաթային կերպարների դասակարգման, կրկնվող սյուժետային մոտիվների բացահայտման և տարբեր պատումների միջև ընդհանրությունների ու տարբերությունների համեմատական քննությանը։ Կարևորվում են ժողովրդական աշխարհայացքի, բարոյական պատկերացումների, ավանդական հավատալիքների և խորհրդանշական մտածողության արտահայտությունները նվիրատուի ու խորհրդատուի կերպարներում։ Դիտարկվում են նաև հայկական հեքիաթների առնչությունները այլ ժողովուրդների բանահյուսական ավանդույթների հետ՝ համընդհանուր հեքիաթային տիպերի և ազգային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ ժողովրդական հեքիաթների կառուցվածքային ու տիպաբանական ուսումնասիրության խորացմանը և բանահյուսական ժառանգության մեկնաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետների, գրականագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, հայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-10-13
Նվիրատուն և խորհրդատուն հայ ժողովրդական հեքիաթներում (տիպահամեմատական քննություն)

Другие темы