Ընտիր առակներ

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և տարածաշրջանային երկրների միջև տնտեսական համագործակցության ձևավորման, զարգացման և ընդլայնման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման տեսական հիմքերը, միջպետական տնտեսական հարաբերությունների զարգացման նախադրյալները և Հայաստանի աշխարհագրական ու տնտեսական դիրքի ազդեցությունը արտաքին տնտեսական կապերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրի, ներդրումային համագործակցության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների, էներգետիկ փոխգործակցության և արտադրական կապերի զարգացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են տարածաշրջանային շուկաների առանձնահատկությունները, առևտրատնտեսական հարաբերությունների կառուցվածքը, տնտեսական մրցունակության գործոնները և համագործակցության ընդլայնմանը խոչընդոտող քաղաքական, իրավական ու ենթակառուցվածքային սահմանափակումները։ Քննարկվում են նաև մաքսային կարգավորման, լոգիստիկ համակարգերի զարգացման, սահմանային հաղորդակցությունների, ներդրումային միջավայրի բարելավման և համատեղ տնտեսական ծրագրերի իրականացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի տնտեսական հարաբերությունները հարևան և տարածաշրջանային գործընկեր պետությունների հետ, միջազգային տնտեսական կազմակերպությունների դերը և բազմակողմ համագործակցության զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանային տնտեսական կապերի բազմազանեցմանը, արտահանման ներուժի ընդլայնմանը, տնտեսական անվտանգության ամրապնդմանը և կայուն տնտեսական զարգացման պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, տարածաշրջանային ինտեգրման, արտաքին տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է գրադարաններում ընթերցողների համար գրքային ֆոնդերի առավել ազատ և անմիջական հասանելիության կազմակերպման մեթոդական խնդիրներին։ Այն ներկայացնում է գրադարանային սպասարկման այնպիսի ձևի կազմակերպման սկզբունքներ, որի դեպքում ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ինքնուրույն ծանոթանալու գրադարակներում տեղադրված գրականությանը, ընտրելու իրեն հետաքրքրող հրատարակությունները, թերթելու և համեմատելու տարբեր գրքեր՝ առանց յուրաքանչյուր անգամ գրադարանավարի միջնորդության անհրաժեշտության։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում մասնակի և ամբողջական բաց դարակների կազմակերպմանը, դրանց համար գրքային ֆոնդի ընտրությանը, գրքերի դասավորությանը, գրադարանային տարածքի նախապատրաստմանը և ընթերցողների սպասարկման նոր ձևին անցնելու կազմակերպչական հարցերին։ Ըստ ժամանակի գրադարանագիտական մեթոդական գրականության՝ նման համակարգի ներդրումը նպատակ ուներ բարելավել ընթերցողների սպասարկումը և ավելի լիարժեք բավարարել նրանց ընթերցողական պահանջները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆոնդի նախնական ուսումնասիրությանն ու ստուգմանը, քանի որ բաց հասանելիության պայմաններում գրքերի ճիշտ ընտրությունը և դասավորությունը էական նշանակություն ունեն ընթերցողի ինքնուրույն կողմնորոշման համար։ Կարող են դիտարկվել գրքերի թեմատիկ կամ այլ սկզբունքներով խմբավորման, դարակների կահավորման, համապատասխան ցուցանակների և ուղղորդող նյութերի օգտագործման հարցերը։ Մեթոդական մոտեցման կարևոր բաղադրիչ է նաև թեմատիկ ցուցափեղկերի և քարտարանների կազմումը, որոնք լրացնում են բաց դարակների հնարավորությունները և օգնում են ընթերցողին գտնել այն գրականությունը, որը ֆիզիկապես հնարավոր չէ ամբողջությամբ տեղադրել ազատ հասանելիության տարածքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև գրադարանային ֆոնդերի կոմպլեկտավորման և ցուցադրման կազմակերպման տեսանկյունից։ Բաց դարակների համար անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի գրականություն, որն առավել պահանջված է ընթերցողների շրջանում կամ համապատասխանում է տվյալ ժամանակահատվածի թեմատիկ և տեղեկատվական պահանջներին։ Մնացած նյութերի համար կարող են կիրառվել հանձնարարական գրականության ցանկեր, թեմատիկ քարտարաններ կամ տացքասեղանի մոտ ցուցադրվող առանձին գրքարկղեր։ Այս միջոցների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին տեղեկանալ նաև այն հրատարակությունների մասին, որոնք չեն տեղավորվում բաց հասանելիության դարակներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցողի համար հարմարավետ պայմանների ստեղծմանը։ Բաց դարակի արդյունավետ աշխատանքը պահանջում է ոչ միայն գրքերի ֆիզիկական հասանելիություն, այլև համապատասխան տարածք, որտեղ ընթերցողը կարող է նստել, գիրքը թերթել, անհրաժեշտ գրառումներ կատարել և հանգիստ ընտրություն կատարել։ Այսպիսով, գրադարանային սպասարկումը ներկայացվում է որպես կազմակերպված միջավայր, որտեղ ֆոնդի դասավորությունը, կահավորումը, տեղեկատվական ցուցիչները և ընթերցողի ազատ տեղաշարժը փոխկապակցված են։ Նյութի կարևոր կողմերից է նաև գրադարանավարի դերի վերաիմաստավորումը բաց ֆոնդերի պայմաններում։ Գրադարանավարը շարունակում է իրականացնել ֆոնդի համալրման, դասակարգման, պահպանության և ընթերցողների խորհրդատվական սպասարկման գործառույթները, սակայն միաժամանակ պետք է կարողանա կազմակերպել այնպիսի միջավայր, որտեղ ընթերցողն առավել ինքնուրույն է կողմնորոշվում գրականության մեջ։ Այս մոտեցումը կարող է նպաստել գրքերի ավելի ակտիվ օգտագործմանը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և գրադարանի ու ընթերցողի միջև ավելի անմիջական կապի ձևավորմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն գրադարաններին առաջարկում է բաց հասանելիության համակարգի ներդրման և կազմակերպման կոնկրետ մեթոդական ուղղություններ՝ սկսած շենքի և տարածքի նախապատրաստումից մինչև գրքային ֆոնդի ընտրություն, դասավորություն, քարտարանների և ցուցադրական նյութերի ստեղծում։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է գրքային ֆոնդերի բաց հասանելիությունը որպես ընթերցողների սպասարկման արդյունավետ ձև, որի նպատակն է ընթերցողին ավելի մոտեցնել գրադարանի հավաքածուին, մեծացնել գրքերի ինքնուրույն ընտրության հնարավորությունը և գրադարանի ֆոնդի օգտագործումը դարձնել առավել հարմար, բազմակողմանի ու արդյունավետ։

Մենեջմենթ

Ղեկավարի դերերը և գործառույթները կառավարման համակարգում վերաբերում են այն հիմնական պարտականություններին և գործունեության տեսակներին, որոնք իրականացնում է ղեկավարը կազմակերպության նպատակներին հասնելու համար։ Ղեկավարը հանդիսանում է այն առանցքային անձը, ով համակարգում է մարդկանց աշխատանքը, ընդունում է որոշումներ և ապահովում է կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։ Կառավարման տեսության մեջ առանձնացվում են ղեկավարի մի քանի հիմնական դերեր։ Առաջին խումբը միջանձնային դերերն են, որոնց մեջ մտնում են ղեկավարի ներկայացուցչական դերը, թիմի առաջնորդի դերը և կապող օղակի դերը աշխատակիցների միջև։ Երկրորդ խումբը տեղեկատվական դերերն են, երբ ղեկավարը հավաքում, մշակում և փոխանցում է տեղեկատվություն, հանդես է գալիս որպես տեղեկատվության տարածող և խոսնակ։ Երրորդ խումբը որոշումային դերերն են, որոնք ներառում են խնդիրների լուծումը, ռեսուրսների բաշխումը, բանակցությունների վարումը և նոր հնարավորությունների բացահայտումը։ Ղեկավարի հիմնական գործառույթներն են պլանավորումը, կազմակերպումը, մոտիվացումը և վերահսկողությունը։ Պլանավորման փուլում ղեկավարը սահմանում է նպատակներ և դրանց հասնելու ուղիներ։ Կազմակերպման ընթացքում նա բաշխում է աշխատանքը և ռեսուրսները։ Մոտիվացիայի գործառույթը նպատակ ունի խթանել աշխատակիցների արդյունավետությունը՝ տարբեր նյութական և ոչ նյութական միջոցներով։ Վերահսկողությունը թույլ է տալիս գնահատել աշխատանքի արդյունքները և համեմատել դրանք նախատեսված նպատակների հետ։ Ժամանակակից կառավարման համակարգում ղեկավարը պետք է նաև ունենա առաջնորդական հմտություններ, ճկունություն, հաղորդակցման կարողություններ և արագ որոշումներ ընդունելու ունակություն։ Այսպիսով, ղեկավարի դերերն ու գործառույթները համարվում են կազմակերպության հաջող աշխատանքի և զարգացման հիմնական պայմաններից մեկը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Վարդգես Պետրոսյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության և երիտասարդ ընթերցողների համար հանձնարարական գրականության ծանոթագրված ցանկի կազմման խնդիրներին՝ ընդգծելով գրողի տեղը ժամանակակից հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը ներկայացնում է Վարդգես Պետրոսյանի արձակի և հրապարակախոսության հիմնական թեմատիկ ուղղությունները՝ սոցիալական խնդիրներ, անհատի և հասարակության հարաբերություններ, բարոյական արժեքների ձևավորում և ժամանակի քաղաքացիական հարցադրումներ։ Գրքում առաջարկվում է երիտասարդության համար ընտրված ստեղծագործությունների համակարգված ցանկ՝ կարճ ծանոթագրություններով, որոնք օգնում են հասկանալ յուրաքանչյուր գործի բովանդակային և գաղափարական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության ուսուցման մեթոդական կողմին՝ ինչպես արդյունավետ կազմակերպել ընթերցանությունը դպրոցական և արտադպրոցական պայմաններում, ինչպես զարգացնել վերլուծական մտածողություն և ընթերցողական հետաքրքրություն։ Հեղինակը ընդգծում է նաև Վարդգես Պետրոսյանի ստեղծագործությունների դաստիարակչական նշանակությունը՝ երիտասարդության արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման համատեքստում։ Աշխատությունը օգտակար է ուսուցիչների, գրադարանավարների, գրականագետների և գրական կրթության կազմակերպման ոլորտի մասնագետների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հեմոստազի համակարգի հարմարվողական և ապահարմարվողական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը ժամանակին և վաղաժամ ծննդաբերությունների ընթացքում։ Քննության են առնվում հղիության և ծննդաբերության ժամանակ արյան մակարդման ու հակամակարդման մեխանիզմներում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն օրգանիզմի բնական հարմարվողականության և արյունահոսության կանխարգելման համար։ Վերլուծվում են հեմոստազի տարբեր բաղադրիչների վիճակը, դրանց փոխազդեցությունը և փոփոխությունների առանձնահատկությունները՝ կախված հղիության տևողությունից ու ծննդաբերության ընթացքից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակին և վաղաժամ ծննդաբերությունների ժամանակ դիտվող ցուցանիշների համեմատությանը՝ հեմոստատիկ հավասարակշռության հնարավոր խանգարումները և դրանց կլինիկական նշանակությունը բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում են մակարդման, հակամակարդման և ֆիբրինոլիտիկ համակարգերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց մասնակցությունը հղիության ու ծննդաբերության պայմաններին օրգանիզմի հարմարվելու գործընթացում։ Քննարկվում են ապահարմարվողական փոփոխությունների հնարավոր մեխանիզմները և դրանց կապը մանկաբարձական բարդությունների առաջացման վտանգի հետ։ Կարևորվում է լաբորատոր ցուցանիշների համալիր գնահատումը՝ հեմոստազի խանգարումների ժամանակին հայտնաբերման, ռիսկի գնահատման և կլինիկական հսկողության արդյունավետ կազմակերպման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հեմոստազի համակարգի ուսումնասիրության ախտորոշիչ և կանխատեսական նշանակությանը վաղաժամ ծննդաբերության պայմաններում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հղիների և ծննդկանների վիճակի գնահատման գիտական մոտեցումների կատարելագործմանը և հեմոստատիկ խանգարումների կանխարգելման ու վերահսկման սկզբունքների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի, արյունաբանության, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման և հարակից բժշկական ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ստացիոնարի վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում վարակների նկատմամբ բազմապրոֆիլ ինտենսիվ հսկողության սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ծանր վիճակում գտնվող հիվանդների շրջանում հիվանդանոցային վարակների առաջացման, տարածման և կանխարգելման խնդիրներն են, ինչպես նաև ինտենսիվ թերապիայի պայմաններում վարակի վերահսկման արդյունավետ համակարգի կազմակերպումը։ Ուսումնասիրվում են ներհիվանդանոցային վարակների հիմնական աղբյուրները, փոխանցման հնարավոր ուղիները և դրանց զարգացմանը նպաստող գործոնները՝ հաշվի առնելով վերակենդանացման բաժանմունքների բարձր ռիսկային միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակի վերահսկման համալիր միջոցառումներին՝ ձեռքերի հիգիենային, ասեպտիկ և հակասեպտիկ կանոնների պահպանմանը, բժշկական սարքավորումների և միջավայրի պատշաճ մշակմանը, մեկուսացման համապատասխան միջոցների կիրառմանը և անձնակազմի վարակի կանխարգելման վարքագծին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում հիվանդների շարունակական կլինիկական և լաբորատոր հսկողությանը, վարակի հնարավոր նշանների վաղ հայտնաբերմանը և դրանց արագ գնահատմանը։ Քննարկվում են նաև տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների, բուժքույրերի, լաբորատոր և վարակաբանական ծառայությունների համագործակցության նշանակությունը, քանի որ ինտենսիվ թերապիայի պայմաններում վարակների վերահսկումը պահանջում է բազմամասնագիտական մոտեցում։ Ուսումնասիրվում են հակամանրէային բուժման ռացիոնալ կիրառման, հակամանրէային կայունության կանխարգելման և մանրէաբանական հետազոտությունների արդյունքների օգտագործման սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ինվազիվ բժշկական միջամտությունների և սարքերի հետ կապված վարակների կանխարգելմանը, քանի որ դրանց կիրառումը ծանր հիվանդների բուժման ընթացքում կարող է մեծացնել վարակային բարդությունների վտանգը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև վարակի վերահսկման ցուցանիշների մշտադիտարկմանը, ռիսկերի գնահատմանը, բռնկումների վաղ հայտնաբերմանը և բաժանմունքում սահմանված կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ համակարգված հսկողության և կանխարգելիչ միջոցառումների համադրումը կարող է նպաստել հիվանդանոցային վարակների հաճախականության նվազեցմանը, հիվանդների անվտանգության բարձրացմանը և ինտենսիվ թերապիայի արդյունքների բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բժիշկների, վարակաբանների, համաճարակաբանների, բուժքույրերի, լաբորատոր մասնագետների, հիվանդանոցների վարակի վերահսկման թիմերի, գիտաշխատողների և բժշկական կրթության ոլորտի մասնագետների համար։ Այն ընդգծում է, որ վարակների արդյունավետ վերահսկումը պետք է հիմնված լինի շարունակական հսկողության, վաղ հայտնաբերման, բազմամասնագիտական համագործակցության, կանխարգելման և ապացուցողական բժշկության սկզբունքների վրա։